Кк K Ккараб бакIалда къо хIехьонила бахIарчи вахъунев. Karab bajalda qo \e%onila ba\arxi wa]unew. Кквезе рачIчI гуреб, цIцIазе гIин гуреб. Kwe#e raZ gureb, ~a#e fin gureb. КкечIеб къо борххарав дур рукъ бухIаяв, къун лълъади ячарав, дур чара хваяв. Kezeb qo bor{araw dur ruq bu\ayaw, qun :adi yaxaraw dur xara [wayaw. Кколареб бакIалда гIодовги чIчIоге, гьикъичIеб жоги бицунге. Kolareb bajalda fodowgi Zoge, hiqizeb $ogi bicunge. - Ворехха, дуда бихьизабичIеб бакIалда гIодовги чIчIоге, гьикъичIеб жоги бицунге. wore{a, duda bi%i#abixeb bajalda fodowgi Zoge, hiqizeb $ogi bicunge. Щун руго берталълъе. Хъатамасан гьоболасс живго гIодов чIчIезе бищун лълъикIаб бакI балагьун буго. «Огь, инссул рукъбухIадихъ балагье!» - ян бетIер кIибикIун буго рукъалълъул бетIергьанасс. &un rugo berta:e. ]atamasan hobolaS $iqgo fodow Ze#e bi&un :ijab baj balahun bugo. «oh, inSul ruqbu\adi] balahe!» - yan beTer jibijun bugo ruqa:ul beTerhanaS. РачIун руго бахIаравги гьессул гьудул-гьалмагъзабиги. Хъурщизе гьавулаго-гьавулаго, гьобол ккун вуго нуцIцIида нахъе. Жинда гьикъичIеб жо бицуниланги хIара къотIизе нус кьуниланги, гьоболассда гIакIаги къотIун буго. Гьев хIободаги вухьун вуго. razun rugo ba\arawgi heSul hudul-halmav#abigi. ]ur&i#e hawulago-hawulago, hobol Kun wugo nu~ida na]e. $inda hiqizeb $o bicunilangi \ara qoTi#e nus punilangi, hobolaSda fajagi qoTun bugo. hew \obodagi wu%un wugo. Рукъалълъул бетIергьанасс гьобол берталълъе вачун вуго. Гьобол щвалде щварав гьечIолъиялда щаклъарав рукъалълъул бетIергьанасс гьессда малълъун буго. ruqa:ul beTerhanaS hobol berta:e waxun wugo. hobol &walde &waraw hezo;iyalda &ak;araw ruqa:ul beTerhanaS heSda ma:un bugo. Кколареб бицунессда бицунеб кIочон таги. Kolareb bicuneSda bicuneb joxon tagi. Кколареб жоялълъул ургъел гьабуге, рухIел гуреб жоялълъул рухIелги гьабуге. Korareb $oya:ul urvel habuge, ru\el gureb $oya:ul ru\el habuge. Кколареб къо босун хвараб пакъир хIама! Kolareb qo bosun [warab _aqir \ama! Гьакьадерил кьоги бахун, доб рахъалде щвейгун, рагIарабила Гьолокь росулIан гьагIдолел хIамузул гьаракь. Цинги нухлулассул хIама арабила щвартIан гьалагаб гIурулIе кIанцIун. Жиндир хIама гIуруцца босун унеб меххалълъ, ххадувги валагьун, хIамил бетIергьанасс абурал рагIаби магIарулазда гьоркьоб абилъун хIалтIизабула кколареб иш бетIералде босарав чияссул хIакъалълъулI. hapaderil pogi ba[un, dob ra]alde &weygun, rafarabila holop rosu/an hafdolel \amu#ul harap. cingi nu[lulaSul \ama arabila &warTan halagab furu/e jan`un. $indir \ama furuCa bosun uneb me{a:, {aduwgi walahun, \amil beTerhanaS abural rafabi mafarula#da horpob abi;un \alTi#abula Kolareb i^ beTeralde bosaraw xiyaSul \awa:u/. Цо хьиндалав унев вукIаравила, хIамаги ццебе къотIун, Къороде. co %indalaw unew wujarawila, \amagi Cebe qoTun, qorode. Кколаребила гудрацца чIчIегIераб царал бохх, кквезе ккани, ункъабго цадахъ кколебила. Kolarebila gudraCa Zeferab caral bo{, Kwe#e Kani, unqabgo cada] Kolebila. Ккуралълъуб ах бижулеб, таралълъуб заз бижулеб. Kura:ub a[ bi$uleb, tara:ub #a# bi$uleb.

Кк K Ккараб бакIалда къо хIехьонила бахIарчи вахъунев. Karab bajalda qo \e%onila ba\arxi wa]unew. Кквезе рачIчI гуреб, цIцIазе гIин гуреб. Kwe#e raZ gureb, ~a#e fin gureb. КкечIеб къо борххарав дур рукъ бухIаяв, къун лълъади ячарав, дур чара хваяв. Kezeb qo bor{araw dur ruq bu\ayaw, qun :adi yaxaraw dur xara [wayaw. Кколареб бакIалда гIодовги чIчIоге, гьикъичIеб жоги бицунге. Kolareb bajalda fodowgi Zoge, hiqizeb $ogi bicunge. - Ворехха, дуда бихьизабичIеб бакIалда гIодовги чIчIоге, гьикъичIеб жоги бицунге. wore{a, duda bi%i#abixeb bajalda fodowgi Zoge, hiqizeb $ogi bicunge. Щун руго берталълъе. Хъатамасан гьоболасс живго гIодов чIчIезе бищун лълъикIаб бакI балагьун буго. «Огь, инссул рукъбухIадихъ балагье!» - ян бетIер кIибикIун буго рукъалълъул бетIергьанасс. &un rugo berta:e. ]atamasan hobolaS $iqgo fodow Ze#e bi&un :ijab baj balahun bugo. «oh, inSul ruqbu\adi] balahe!» - yan beTer jibijun bugo ruqa:ul beTerhanaS. РачIун руго бахIаравги гьессул гьудул-гьалмагъзабиги. Хъурщизе гьавулаго-гьавулаго, гьобол ккун вуго нуцIцIида нахъе. Жинда гьикъичIеб жо бицуниланги хIара къотIизе нус кьуниланги, гьоболассда гIакIаги къотIун буго. Гьев хIободаги вухьун вуго. razun rugo ba\arawgi heSul hudul-halmav#abigi. ]ur&i#e hawulago-hawulago, hobol Kun wugo nu~ida na]e. $inda hiqizeb $o bicunilangi \ara qoTi#e nus punilangi, hobolaSda fajagi qoTun bugo. hew \obodagi wu%un wugo. Рукъалълъул бетIергьанасс гьобол берталълъе вачун вуго. Гьобол щвалде щварав гьечIолъиялда щаклъарав рукъалълъул бетIергьанасс гьессда малълъун буго. ruqa:ul beTerhanaS hobol berta:e waxun wugo. hobol &walde &waraw hezo;iyalda &ak;araw ruqa:ul beTerhanaS heSda ma:un bugo. Кколареб бицунессда бицунеб кIочон таги. Kolareb bicuneSda bicuneb joxon tagi. Кколареб жоялълъул ургъел гьабуге, рухIел гуреб жоялълъул рухIелги гьабуге. Korareb $oya:ul urvel habuge, ru\el gureb $oya:ul ru\el habuge. Кколареб къо босун хвараб пакъир хIама! Kolareb qo bosun [warab _aqir \ama! Гьакьадерил кьоги бахун, доб рахъалде щвейгун, рагIарабила Гьолокь росулIан гьагIдолел хIамузул гьаракь. Цинги нухлулассул хIама арабила щвартIан гьалагаб гIурулIе кIанцIун. Жиндир хIама гIуруцца босун унеб меххалълъ, ххадувги валагьун, хIамил бетIергьанасс абурал рагIаби магIарулазда гьоркьоб абилъун хIалтIизабула кколареб иш бетIералде босарав чияссул хIакъалълъулI. hapaderil pogi ba[un, dob ra]alde &weygun, rafarabila holop rosu/an hafdolel \amu#ul harap. cingi nu[lulaSul \ama arabila &warTan halagab furu/e jan`un. $indir \ama furuCa bosun uneb me{a:, {aduwgi walahun, \amil beTerhanaS abural rafabi mafarula#da horpob abi;un \alTi#abula Kolareb i^ beTeralde bosaraw xiyaSul \awa:u/. Цо хьиндалав унев вукIаравила, хIамаги ццебе къотIун, Къороде. co %indalaw unew wujarawila, \amagi Cebe qoTun, qorode. Кколаребила гудрацца чIчIегIераб царал бохх, кквезе ккани, ункъабго цадахъ кколебила. Kolarebila gudraCa Zeferab caral bo{, Kwe#e Kani, unqabgo cada] Kolebila. Ккуралълъуб ах бижулеб, таралълъуб заз бижулеб. Kura:ub a[ bi$uleb, tara:ub #a# bi$uleb.

П _ Пагьму гьечIессда гьабида гIентIеро базецин лъалареб. _ahmu hezeSda habida fenTero ba#ecin ;alareb. Пайда гьечIеб гIелмуялдассаги цIунаги, гIамал гьечIеб черххалдассаги цIунаги. _ayda hezeb felmuyaldaSagi `unagi, famal hezeb xer{aldaSagi `unagi. Пакъирзаби, мискинал бечедал чагIи! _aqir#abi, miskinal bexedal xafigi! Палугьан гурони, квариде вахунаро. _aluhan guroni, kwaride wa[unaro. Панкъ гьабизе лълъим щвечIей, лълъелIе базе цIцIам щвечIей. _anq habi#e :im &wezey, :e/e ba#e ~am &wezey. Панкъил къулгьу, къолол бертин. _anqil qulhu, qolol bertin. ПасихIал рагIабацца богIол цагъур цIеларо. _asi\al rafabaCa bofol cavur `elaro. Пахьул бетIералда жанир меседил пикраби рукIунарел. _a%ul beTeralda $anir mesedil _ikrabi rujunarel. Пашманассул магIу гIемераб, рокьи ккарассул ххабар гIемераб. _a^manaSul mafu femerab, ropi KaraSul {abar femerab. Пашманлъи гьоркьоб гьечIеб роххелги букIунаребила, роххел лъалареб пашманлъиги бачIунаребила. _a^man;i horpob hezeb ro{elgi bujunarebila, ro{el ;alareb _a^man;igi bazunarebila. Пер кунаресс хъал кунеб. _er kunareS ]al kuneb. Пикраби – магIарда, къварилъи – мугъзада нахъа. _ikrabi - mafarda, qwari;i - muv#ada na]a. Пикру гIемерлъани, чи гIадаллъулев. _ikru femer;ani, xi fadal;ulew. Пикру – ццебе, ццим – ххадуб. _ikru - Cebe, Cim - {adub. ПиргIавние Муса камуларев. _irfawniye musa kamularew. Пири пирхханщинахъе зоб гъугъалареб. _iri _ir{an&ina]e #ob vuvalareb. Пириялълъеги гъветI кIудияб бокьулеб. _iriya:egi vweT judiyab bopuleb. Питна бокьарасс багьана, ракь хъвалхьун, балагьулеб. _itna boparaS bahana, rap ]wal%un, balahuleb. Питнабазул мугьал хьани, балагьазул гьирал раччулел. _itnadul muhal %ani, balaha#ul hiral raXulel. Питнадул мугьал хьани, балагьалълъул тIор бала. _itnadul muhal %ani, balaha:ul Tor bala. Пихъ бижулареб гъветI гьурщулареб. _i] bi$ulareb vweT hur&ulareb. Пихъ гьечIеб гъотIода тIил речIчIулареб, лълъим гьечIеб иццухъе гел бегьулареб. _i] hezeb voToda Til reZulareb, :im hezeb iCu]e gel behulareb. ПицIцIил рукъи гIадин, рекIунги вукIунге, цIакъго чияссдасса рикIкIалъунги вукIунге. _i~il ruqi fadin, rejungi wujunge, `aqgo xiyaSdaSa riJa;ungi wujunge. ПонцIон рагIи бицунессул хIассил хIалакъаб. _on`on rafi bicuneSul \aSil \alaqab. Пударулев чияссул гьабихъ рищни гIемераб. _udarulew xiyaSul habi] ri&ni femerab. Пуланав чиясс мун чIвазехъин вугилан абидал, гьесс данде абурабила, «ВахI, дицца гьессие лълъикIлъи гьабун букIинчIо гури!» _ulanaw xiyaS mun zwa#e]in wugilan abidal, heS dande aburabila, «wa\, diCa heSiye :ij;i habun bujinzo guri!» Пурцциде бараб гIазу гулидеги балеб. _urCide barab fa#u gulidegi baleb. Пурцциде саву ккани, нилъалдеги кколеб. _urCide sawu Kani, ni;aldegi Koleb. Пурцциде цIцIер бани, рии квачараб бачIунеб. _urCide ~er bani, rii kwaxarab bazuneb. Пурццил гIоркь ккурав вакъуларев, къохьол къимат лъалев вугьунарев. _urCil forp Kuraw waqularew, qo%ol qimat ;alew wuhunarew. Пурццил хъвари къотIани, къолол бетIер дагьлъула. _urCil ]wari qoTani, qolol beTer dah;ula.

ЦI ` 1. ЦIа бакаралълъуве кIкIвелун, кIкIуй баккаралълъуве гьелун. `a bakara:uwe Jwelun, Juy baKara:uwe helun. 2. ЦIа босизе арай гьолокьей россассе арайила. `a bosi#e aray holopey roSaSe arayila. 3. ЦIа гьечIеб кIкIуйги кIкIуй гьечIеб цIаги букIунареб. `a hezeb Juygi Juy hezeb `agi `agi bujunareb. 4. ЦIа гьечIелълъуб кIкIуй букIунареб, лълъим гьечIелълъуб хьуцIцI букIунареб. `a heze:ub Juy bujunareb, :im heze:ub %u~ bujunareb. 5. ЦIа рокъоб ккурай, бакъ рагъида ккурай. `a roqob Kuray, baq ravida Kuray. 6. ЦIа ссвараб ццунтуралда кан бакизе кIоларо. `a Swarab Cunturalda kan baki#e jolaro. 7. ЦIаги лълъимги асскIоб чIчIоларо, гьекъолдухъанассул чвантиниб гIарац чIчIоларо. `agi :imgi aSjob Zolaro, heqoldu]anaSul xwantinib farac Zolaro. 8. ЦIаги лълъимги гIадин рукIунге. `agi :imgi fadin rujunge. 9. ЦIаго бакилалде, кIкIуй бахъарал. `ago bakilalde, Juy ba]aral. 10. ЦIагIел – дур, сакI – дир. `afel - dur, saj - dir. 11. ЦIадаб бачIеб чед кунев Бигищ гIадин. `adab bazeb xed kunew bigi& fadin. Гъассда кIиябго рахъ кьеризабураб, жиги цIадаб бачIеб (тIаде цIа хъван бежизабичIеб) чедги корол хIамаялда базабун, цо гьитIинаб къваригIелалълъ къватIие ун йиго Бигищил чIчIужу. Гьагъаб параялда рокъове щварав Бигищ чед квине лIугьун вуго. - Вуйгь! Дуцца гьабулеб жо щиб, Бигищ, цIадаб бачIеб чед кунев! – ан чIчIужуялълъе кIудияб кеп щвараб меххалълъ, Бигищицца абун буго. - Рецц Аллагьассе буго! Унго, гьединищ иш букIараб! Валлагь-биллагь, дида ккун букIана дунго унтун ватилилан! vaSda jiyabgo ra] peri#aburab, $igi `adab bazeb (Tade `a ]wan be$i#abizeb) xedgi korol \amayalda ba#abun, co hiTinab qwarifela: qwaTiye un yigo bigi&il Zu$u. havab _arayalda roqowe &waraw bigi& xed kwine /uhun wugo. - wuyh! duCa habuleb $o &ib, bigi&, `adab bazeb xed kunew! - an Zu$uya:e judiyab ke_ &warab me:a:, bigi&iCa abun bugo. - reC allahaSe bugo! ungo, hedini& i^ bujarab! walah-bilah, dida Kun bujana dungo untun watilalin! 12. ЦIадабе бегьараб квер бухIичIого ххутIуларо. `adabe beharab kwer bu\izogo {uTularo. 13. ЦIадабе нарт тIолареб. `adabe nart Tolareb. 14. ЦIадул кутак лълъецца чIвалеб, загьрудал кутак даруялълъ чIвалеб, хIалхъублъиялълъул кутак ссунццаниги чIвалареб. `adul kutak :eCa zwaleb, #ahrudal kutak daruya: zwaleb. \al]ub;iya:ul kutak SunCanigi zwalareb. 15. ЦIадулгун маххссара те, лълъадалгун божилъи те. `adulgun ma{Sara te, :adalgun bo$i;i te. 16. ЦIакъ ворххани, тIепула, тIепун чIчIани, ворххула. `aq wor{ani, Te_ula, Te_un Zani, wor{ula. 17. ЦIакъ къвакIани, бекула, тамахлъани, гьетIула. `aq qwajani, bekula, tama[;ani, heTula. 18. ЦIакъ лъала гIонкIкIода мугьал щолеб бакI. `aq ;ala fonJoda muhal &oleb baj. 19. ЦIакъ хIапулелълъ хIанчIулареб, ккун чIчIоларесс кьабулареб. `aq \a_ule: \anzulareb, Kun ZolareS pabulareb. 20. ЦIакъав чини вугоанила мун, дагьав гIантав гьечIевани. `aqaw xini wugoanila mun, dahaw fantaw hezewani. 21. ЦIакъалдасса цIакъаб жо камулареб. `aqaldaSa `aqab $o kamulareb. 22. ЦIакъго витIаравлъунги вукIунгейила, цIакъго гIакъилавлъунги вукIунгейила. `aqgo wiTaraw;ungi wujungeyila, `aqgo faqilaw;ungi wujungeyila. 23. ЦIакъго гьаракь борххунги кIалъаге, кето гIадин, мимидизеги мимидуге. `aqgo harap bor{ungi ja;age, keto fadin, mimidi#egi mimiduge. 24. ЦIакъго гIакъилассул гьудулзаби дагьалила. `aqgo faqilaSul hudul#abi dahabila. 25. ЦIакъго гIемераб бечелъи бокьарав бугелдассаги ватIалъизе бегьула. `aqgo femerab bexe;i boparaw bugeldaSagi waTa;i#e behula. 26. ЦIакъго рецц бокьулев ххадув беццлъизеги бегьулев, гIинкълъизеги бегьулев. `aqgo reC bopulew {aduw beC;i#egi behulew, finq;i#egi behulaw. 27. ЦIакъго рокьиялълъила катицца жиндирго тIанчIи кваналел. `aqgo ropiya:ila katiCa $indirgo Tanzi kwanalel. 28. ЦIакъго хIинкъарассда асскIореги къаларелила щайтIаби, ракI кьвагьун, гьев хвезе гурилан, цIакъав бахIарчияссда асскIореги къаларелила, жидеего зарал гьабиялда хIинкъун. `aqgo \inqaraSda aSjoregi qalarelila &ayTabi, raj pwahun, hew [we#e gurilan, `aqaw ba\arxiyaSda aSjoregi qalarelila, $ideyego #aral habiyalda \inqun. 29. ЦIакъго чIухIарав чIвалев, унти баххчарав холев. `aqgo zu\araw zwalew, unti ba{xaraw [olew. 30. ЦIакъго эххеде ворххарав гIодов квеш речIчIулев. `aqgo e{ede wor{araw fodow kwe^ reZulew. 31. ЦIаялде гIагараб гIарахъ бухIичIого ххутIулареб. `ayalde fagarab fara] bu\izogo {uTulareb. 32. ЦIаялълъила цIа бакулеб. `aya:ila `a bakuleb. 33. ЦIел хIалтIи цIецца гурони гьабулареб. `el \alTi `eCa guroni habulareb. 34. ЦIеххезе чи щвечIони, хIохьода цIеххонги, цIеххечIого тогейила. `e{e#e xi &wezoni, \o%oda `e{ongi, `e{ezogo togeyila. 35. ЦIибаккараб босе, басралъун хвараб нахъе реххе. `ibaKarab bose, basra;un [warab na]e re{e. 36. ЦIиданделъарал росс-лълъади ругеб рокъобе илбис лIугьунаребила, базаралдеги бачун, бичилебилан хIинкъун. `idande;aral roS-:adi rugeb roqobe ilbis /uhunarebila, ba#araldegi baxun, bixilebilan \inqun. 37. ЦIида бацIцIунилан бацIицца бацIил гIамал толареб. `ida ba~unilan badiCa ba`il famal tolareb. 38. ЦIидалълъго раса-цIцIалкIу магIидайила. `ida:go rasa-~alju mafidayila. 39. ЦIиял башмакъазул къуцIи берцинаб, цIияй бахIаралълъул гIеретI гвангъараб. `iyal ba^maqa#ul qu`i bercinab, `iyay ba\ara:ul fereT gwanvarab. 40. ЦIияб жо лъималазда лъала, умумузда басриябги лълъикI лъала, цIиябги бихьула. `iyab $o ;imala#da ;ala, umumu#da basriyabgi :ij ;ala, `iyabgi bi%ula. 41. ЦIияб нух – цIияб рукъ. `iyab nu[ - `iyab ruq. 42. ЦIияб ретIел ретIараб басрияб щайтIан. `iyab reTel reTarab basriyab &ayTan. 43. ЦIиябги босе, басриялълъулги къимат гьабе. `iyabgi bose, basriya:ulgi qimat habe. 44. ЦIиябищ, гьанже гьабурабищ? `iyabi&, han$e haburabi&? 45. ЦIиялълъ басрияб хисулеб, басиялълъ оц хисулеб. `iya: basriyab [isuleb, basiya: oc [isuleb. 46. ЦIубанагIан тIор гIодобе къулула, бечелъанагIан чи эххеде валагьула. `ubanafan Tor fodobe qulula, bexe;anafan xi e{ede walahula. 47. ЦIул бугони гIащтIи камиларо. `ul bugoni fa&Ti kamilaro. 48. ЦIулада бараххщун, цIа ссвине тарай, ЦIцIилцIцIида бараххщун, рукъ чорок тарай. `ulada bara{&un, `a Swine taray, ~il~ida bara{&un, ruq xorok taray. 49. ЦIулада рекIараб цIа ссунеб, тIулида рекIараб цIа ссунареб. `ulada rejarab `a Suneb, Tulida rejarab `a Sunareb. 50. ЦIулада цIа рекIани, бухIун лIугIула, ссуна, рекIеда рекIараб цIа кидаго ссунаро. `ulada `a rejani, bu\un /ufula, Suna, rejeda rejarab `a kidago Sunaro. 51. ЦIулакьодул гъотIода микьир бижуларо. `ulapodul voToda mipir bi$ularo. 52. ЦIулалълъ рекъолареб канал ноцIцI гIадав, къадалI рекъолареб гьецIцIо гIадинав. `ula: reqolareb kanal no~ fadaw, qada/ reqolareb he~o fadinaw. 53. ЦIуна-къай гьечIезул къоял, чияда ццере квералги ккун, унелила. `una-qay heze#ul qoyal, xiyada Cere kweralgi Kun, unelila. 54. ЦIуна-къай Ираналълъулгун даран-базаралдасса бергьунебила. `una-qay irana:ulgul daran-ba#araldaSa berhunebila. 55. ЦIуна-къай къарумлъи гуро. `una-qay qarum;i guro. 56. ЦIуна-къараб жоялълъе къо камулареб. `una-qarab $oya:e qo kamulareb. 57. ЦIураб гIертIинибе лълъим тIолареб. `urab ferTinibe :im Tolareb. 58. ЦIураб рагIинибе лълъимги тIоге, лълъеда накъищги бахъуге. `urab rafinibe :imgi Toge, :eda naqi&gi ba]uge. 59. ЦIуралълъухъ цIураб кьолеб жойила гIорто. `ura:u] `urab poleb $oyila forto. 60. ЦIураххинкIазулцин лълъикI гурила бо. `ura{inja#ulcin :ij gurila bo.

Ц c 1. Ца таралълъ мегIер толеб. ca tara: mefer toleb. 2. Цаби гьечIеб кIал - гьобо гьечIеб гьабирукъ. cabi hezeb jal - hobo hezeb habiruq. 3. Цаби лълъикIал Аллагьассго рижарал, гьава лълъикIаб живго гIураб ракьалълъул. cabi :ijal allahaSgo ri$aral, hawa :ijab $iwgo furab rapa:ul. 4. Цабзакье гIолареб гIоссокье щвана. cab#ape folareb foSope &wana. 5. Цагъур лълъикIай – чехь лълъикIай, росс лълъикIай – жийго лълъикIай. cavur :ijay - xe% :ijay, roS :ijay - $iygo :ijay. 6. Цадахъ кваналезда гьикъун тIаме цIцIам. cada] kwanale#da hiqun Tame ~am. 7. Царада гьикъарабила дуе дур лълъади кинай йигейилан. Гьелълъ жаваб кьурабила - лълъадул эбел жиндирго россассе кинай йикIарай ятаниги, гьединай йигилан. carada hiqarabila duye dur :adi kinay yigeyilan. he: $awab purabila - :adul ebel $indirgo roSaSe kinay yijaray yatanigi, hedinay yigilan. 8. Царада макьилIги гIанкIуялила рихьулел. carada mapi/gi fanjuyalila ri%ulel. 9. Царада ракIалда - гIанкIуял, гIанкIуязда ракIалда - муч. carada rajalda - fabjuyal, fanjuya#da rajalda - mux. 10. Царае балагьалълъе ккараб жо жиндирго цIцIокойила. caraye balaha:e Karab $o $indirgo ~okoyila. 11. Царакьа хIинкъун, лIутиялдасса, цигун вагъун, хвей лълъикI. carapa \inqun, /utiyaldaSa, cigun wavun, [wey :ij. 12. Царал бикьи къваригIунеб бакIги букIунебила, бацIил бикьи къваригIунеб бакIги букIунебила. caral bipi qwarifuneb bajgi bujunebila, ba`il bipi qwarifuneb bajgi bujunebila. 13. Царал кIал гъунани, гъадиццаги букъулебила ракьа. caral jal vunani, vadiCagi buqulebila rapa. 14. Царал – рукIун, гъадил – бусен. caral - rujun, vadil - busen. 15. Царахъе щварабги – бацIие, бацIихъе щварабги – бацIие. cara]e &warabgi - ba`iye, ba`i]e &warabgi - ba`iye. 16. Царацца бацIида гьикъарабила гьадигIан цIакъ дур габур щиб гьабун биццалъарабилан. БацIицца жаваб кьурабила, жиндирго къваригIелалълъ жибго ун, биццалъанилан. caraCa ba`ida hiqarabila hadifan `aq dur gabur &ib habun biCa;arabilan. ba`iCa $awab purabila, $indirgo qwarifela: $ibgo un, biCa;anilan. 17. Царацца веццарухъанассул гъвесс кваналаребила. caraCa waCaru]anaSul vweS kwanalarebila. 18. Царацца тIанчIазда гьикъулебила - жинцца нуж лъабго къоялълъищила хьихьилел, лъабго моцIцIалълъищилан. ТIанчIаз жаваб кьолебила - лъабго къоялълъ хьихьеян. caraCa Tanza#da hiqulebila - $inCa nu$ ;abgo qoya:i&ila %i%ilel, ;abgo mo~a:i&ilan. Tanza# $awab polebila - ;abgo qoya: %i%eyan. 19. Царгъида нахъаги тушман ватулев, чолода нахъаги хъумур батулеб. carvida na]agi tu^man watulew, xoloda na]agi ]umur batuleb. 20. Цер кибе аниги – рачIчI ххадуб. cer kibe anigi - raZ {adub. 21. Цилгун гени кваналареб. cilgun geni kwanalareb. 22. Цида релълъарав вукIаниги, гьудул гьудул вуго. cida re:araw wujanigi, hudul hudul wugo. 23. Цидул кутакалдасса царал хIила бергьараб. cidul kutakaldaSa caral \ila berharab. 24. Цин бихьараб – беццаб, кIиабизе бихьараб – рекъаб. cin bi%arab - beCab, jiabi#e bi%arab - reqab. 25. Цилгун гени кванаге, гIабдалассулгун маххссара гьабуге. cilgun geni kwanage, fabdalaSulgun ma{Sara habuge. 26. Цин бицани – берцинаб, кIицIцIул бицани – мухьучIаб. cin bicani - bercinab, ji~ul bicani - mu%uzab. 27. Цин вихьарав – гьобол, кIиабизе вихьарав – гьудул. cin wi%araw - hobol, jiabi#e wi%araw - hudul. 28. Цин вихьун чи лъаларев. cin wi%un xi ;alarew. 29. Цин гъол кьурдухъе кьурде, цинги дуего бокьухъе кьурде. cin vol purdu]e purde, cingi duyego bopu]e purde. 30. Цин гьабизе кIкIухIаллъани, кIицIцIул гьабизе кколеб. cin habi#e Ju\al;ani, ji~ul habi#e Koleb. 31. Цин гьабун, лълъикIлъи гIолареб. cin habun :ij;i folareb. 32. Цин гьабураб лълъикIлъи гIоларессе тIокIаб гьабуге. cin haburab :ij;i folareSe Tojab habuge. 33. Цин гьекъарав кIицIцIул меххтула. cin heqaraw ji~ul me{tula. 34. Цин гIакъилассда гьикъе, цинги мунго ургъе. cin faqilaSda hiqe, cingi mungo urve. 35. Цин – каралълъ чIван, цин – хIохьолI чIван. cin - kara: zwan, cin - \o%o/ zwan. 36. Цин кьалбал риччай, цинги эххедеги а. cin palbal riXay, cingi e{edegi a. 37. Цин кIал бухIарассила карщиде ххеххго пулеб. cin jal bu\araSila kar&ide {e{go _uleb. 38. Цин кIанцIана гарцIцI, мун – борчIана, кIиабизеги кIанцIана – борчIана, лъабабизеги кибе борчIулебан бихьила! cin jan`ana gar~, mun borzana, jiabi#egi jan`ana - borzana, ;ab'abi#egi kibe borzuleban bi%ila! 39. Цин кIодолъулел, кIицIцIул гьитIинлъулел. cin jodo;ulel, ji~ul hiTin;ulel. 40. Цин мекъсса кколел, цин ритIун кколел, битIун ккараб гьабе, мекъсса ккараб те. cin meqSa Kolel, cin riTun Kolel, biTun Karab habe, meqSa Karab te. 41. Цин ургъейила, ххадуб кьвагьейила. cin urveyila, {adub pwaheyila. 42. Цин хIама хIобода бухьейила, ххадуб Аллагьассул цIцIобалда тейила. cin \ama \oboda bu%eyila, {adub allahaSul ~obalda teyila. 43. Цин цIцIердассан хъущтIараб хIамагицин кIиабизе цIцIерде бахунаребила. cin ~erdaSan ]u&Tarab \amagicin jiabi#e ~erde ba[unarebila. 44. Цин чияде ккун чи ххутIуларев. cin xiyade Kun xi {uTularew. 45. Циналълъул гъоркьагьабихъила, циналълъул тIассагьабихъила (чияссул гIумру цо ккураб хIалалда букIунаребила). cina:ul vorpahabi]ila, cina:ul TaSahabi]ila (xiyaSul fumru co Kurab \alalda bujunarebila). 46. Циналълъул гIор кваналеб, циналълъул лъар кваналеб. vina:ul for kwanaleb, cina:ul ;ar kwanaleb. 47. Цингиялдасса гьанже лълъикI, эбелалдасса яс лълъикI. cingiyaldaSa han$e :ij, ebelaldaSa yas :ij. 48. Цин-цин битIараб рагIиги гьерессилъулеб, цо-цо меххалълъ битIун гьабураб хIалтIиги мекъсса кколеб. cin-cin biTarab rafigi hereSi;uleb, co-co me{a: biTun haburab \alTigi meqSa Koleb. 49. Цин-цин гьорчоги чи вихьунила гирулеб. cin-cin horxogi xi wi%unila giruleb. 50. Цин-цин гьудулги тушманлъулев, цин-цин тушманги гьудуллъулев. cin-cin hudulgi tu^man;ulew, cin-cin tu^mangi hudul;ulew. 51. Цин-цин гIабдалассги бицунеб гIакъилаб рагIи, цин-цин гIакъилги мекъсса ккезе бегьулев. cin-cin fabdalaSgi bicuneb faqilab rafi, cin-cin faqilgi meqSa Ke#e behulew. 52. Цин-цин гIакъилги къосунев, цо-цо гIайиб гIалимчияссдаги кколеб. cin-cin faqilgi qosunew, co-co fayib falimxiyaSdagi Koleb. 53. Цин-цин кьили чол мугъалда букIунебила, цин-цин бетIергьанчияссул мугъалда букIунебила. cin-cin pili xol muvalda bujunebila, cin-cin beTerhanxiyaSul muvalda bujunebila. 54. Цицца гъалбацI чIваларо, гъадицца цIцIум чIваларо. ciCa valba` zwalaro, vadiCa ~um zwalaro. 55. Цо багьана бугелда рекъечIесс кIиго багьана бугей хьихьизе кколей. co bahana bugelda reqezeS jigo bahana bugey %i%i#e Koley. 56. Цо бакIалда чIчIараб лълъим ххеххго махIцуна. co bajalda Zarab :im {e{go ma\cuna. 57. Цо бахIарчилъи лIугьунилан, реццги гьабуге, цо къадараб жо ккунилан, къадараб цIцIарги чIваге. co ba\arxi;i /uhunilan, reCgi habuge, co qadarab $o Kunilan, qadarab ~argi zwage. 58. Цо бер кьижун бугони, цоялълъ ворчIухъанлъи ккве. co ber pi$un bugoni, coya: worzu]an;i Kwe. 59. Цо берцинай ясалълъ тIад квер бахъидал, ТIасса унти унеб заман букIана. Ругел щинал ясал къочананиги, Къоял аралдасса сахлъулев гьечIо. co bercinay yasa: Tad kwer ba]idal, TaSa unti uneb #aman bujana. rugel &inal yasal qoxanigi, qoyal araldaSa sa[;uley hezo. 60. Цо бетIералда лълъикI лъала, кIиго бетIералда дагьабги лълъикI лъала. co beTeralda :ij ;ala, jigo beTeralda dahabgi :ij ;ala. 61. Цо бихьараб хьодуе те. co bi%arab %oduye te. 62. Цо бице, кIиго бице – гъваридаб бице. co bice, jigo bice - vwaridab bice. 63. Цо босизе кIоларесс - “КIиго кье дихъе”, – ян абурабила. co bosi#e jolareS - "jigo pe di]e", - yan aburabila. 64. Цо боххида чи вилълъунарев, цояб гьакибер чIчIун, цояб гирулареб. co bo{ida xi wi:unarew, coyab hakiber Zun, coyab girulareb. 65. Цо бугеб рукIкIенги – рорлъи тIекъаб, цо вугев васги – гIамал мекъав. co bugeb ruJengi ror;i Teqab, co wugew wasgi - famal meqaw. 66. Цо бугессул къосараб, къого бугессул битIараб гIи. co bugeSul qosarab, qogo bugeSul biTarab fi. 67. Цо ганчIил къед лIугьунаро, цо гъотIол ах лIугьунаро. co ganzil qed /uhunaro, co voTol a[ /uhunaro. 68. Цо гулиццаги цер холеб, цо рагIуццаги кечI холеб. co guliCagi cer [oleb, co rafuCagi kej [oleb. 69. Цо гурони гIумру гьечIеб, кIицIцIул дунялалде риччаларел. co guroni fumru hezeb, ji~ul dunyalalde riXalarel. 70. Цо гъая гьечIеб берцинлъи букIунаребила. co vaya hezeb bercin;i bujunarebila. 71. Цо гъая гьечIого, гъветI бакъваларо, цо гIузру гьечIого, ракI бечIаларо. co vaya hezogo, vweT baqwalaro, co fu#ru hezogo, raj bezalaro. 72. Цо гъотIол ах лIугьунареб, цо хIамил гвай букIунареб, цо чияссул бо гIолареб. co voTol a[ /uhunareb, co \amil gway bujunareb, co xiyaSul bo folareb. 73. Цо гьабе – царал гьабе, хъергъуян гъеду ккоге. co habe - caral habe, ]ervuyan vedu Koge. 74. Цо гьабулев чиги вукIунев, цо тIад рекъолев чиги вукIунев. co habulew xigi wujunew, co Tad reqolew xigi wujunew. 75. Цо гьабураб бечеги тIасса цаби гьечIеб буго. co haburab bexegi TaSa cabi hezeb bugo. 76. Цо гьекъарасс кIигоги гьекъолеб. co heqaraS jigogi heqoleb. 77. Цо гьересси бицарасс нусгоги бицунеб. co hereSi bicaraS nusgogi bicuneb. 78. Цо гьересси бицарассда кIиабизе божуларел. co hereSi bicaraSda jiabi#e bo$ularel. РосулIе ахIи бан лълъикI, гIадамазул букIунеб кеп бихьизеян ракIалде ккун буго вехьассда. - БацI! БацI! ГIиялълъ бацI речIчIун буго! Ххеххго рачIа! – ян ахIдон вуго гьев. ХIалуцун тIаде щварал гIадамал, вехьассдеги хьандолаго, нахъ руссун руго. ГIемер кватIичIого, вехьассул гIиялълъ речIчIун руго бацIал. КигIан цIакъ вехьасс гьарай бачаниги, цо гIадамасс гIин тIамун гьечIо. БацIазги лълъикIаб хъвехъари гьабун буго. Вехьассго гIадал ххвелал гьарулел рукIаралила, жив гIуруцца восун унев вугилан, цо гIолохъанчияссги. КIиабизе, унго-унголъун гIуруцца восун унеб меххалълъ, лълъиццаго бер тIамичIебила гьессухъги. rosu/e a\i ban :ij, fadama#ul bujuneb ke_ bi%i#eyan rajalde Kun bugo we%aSda. - ba`! ba`! fiya: ba` reZun bugo! {e{go raza! - yan a\don wugo hew. \alucun Tade &waral fadamal, we%aSdegi %andolago, na] ruSun rugo. femer kwaTizogo, we%aSul fiya: reZun rugo ba`al. kifan `aq we%aS haray baxanigi, co fadamaS fin Tamun hezo. ba`a#gi :ijab ]we]ari habun bugo. we%aSgo fadal {welal harulel rujaralila, $iw furuCa wosun unew wugilan, co folo]anxiyaSgi. jiabi#e, ungo-ungo;un furuCa wosun uneb me{a:, :iCago ber Tamizebila heSu]gi. 79. Цо гIила гьечIого, гIадан мискинлъуларо. co fila hezogo, fadan miskin;ularo. 80. Цо гIила гьечIого, нухда моххмохх лъоларилан абурабила царацца. co fila hezogo, nu[da mo{mo{ ;olarilan aburabila caraCa. 81. Цо гIила гьечIого цIцIад балареб, цо гIила гьечIого бакъ щолареб. co fila hezogo ~ad balareb, co fila hezogo baq &olareb. 82. Цо гIиялълъажо хъунги, бертин гьабейила, цIцIалкIу кIутIунги, берталълъ роххел загьир гьабейила. co fiya:a$o ]ungi, bertin habeyila, ~alju juTungi, berta: ro{el #ahir habeyila. 83. Цо гIункIкI царгъикь гьабулебила, цо гIункIкI авлахъалда гьабулебила. co funJ carvip habulebila, co funJ awla]alda habulebila. 84. Цо жо бикъарасс кинабго бикъарабиланги кколеб, цо гьересси бихьарассул кинабго гьерессиянги кколеб. co $o biqaraS kinabgo biqarabilangi Koleb, co hereSi bi%araSul kinabgo hereSiyangi Koleb. 85. Цо жо ракIалда гьечIого, гьедигIан гьитIинаб хIалтIухъ гьедигIан кIудияб мухь кьеларин дуццаян абурабила бакьучалълъ бацIида. co $o rajalda hezogo, hedifan hiTinab \alTu] hedifan judiyab mu% pelarin duCayan aburabila bapuxa: ba`ida. БацIицца бакьуч гуккулеб букIанила, жиндир анцIгониги кьарияб куйги бугила, мун квине ракIалдецин ккезеги ккечIила, бачIайила картIинисса къватIибе. Гьедин батани, жиб щибизейила къваригIун бугебилан чIчIанила бакьуч. Жинда давла батун бугин, гьеб жиндир добе бехъерхъизе кумек къваригIун бугилан абунила бацIицца. Жинцца дуе бащдаб давлаги кьелила. - Валагь, бачIинаро! – ян абунила бакьучалълъ. – Цо жо ракIалда гьечIого, гьедигIан гьитIинаб хIалтIухъ гьедигIан кIудияб мухь кьеларо дуцца! ba`iCa bapux guKuleb bujanila, $indir an`gonigi pariyab kuygi bugila, mun kwine rajaldecin Ke#egi Kezila, bazayila karTiniSa qwaTibe. hedin batani, $ib &ibi#eyila qwarifun bugebilan Zanila bapux. $inda dawla batun bugin, heb $indir dobe be]er]i#e kumek qwarifun bugilan abunila ba`iCa. $inCa duye ba&dab dawlagi pelila. - walah, bazinaro! - yan abunila bapuxa:. - co $o rajalda hezogo, hedifan hiTinab \alTu] hedifan judiyab mu% pelaro duCa! 86. Цо каранда кIиго ракI букIунареб, цо кIазикь кIиго бетIер букIунареб. co karanda jigo raj bujunareb, co ja#ip jigo beTer bujunareb. 87. Цо кваритIа кIиго палугьан кьурдуларев. co kwariTa jigo _aluhan purdularew. 88. Цо квералълъ гарацIцI бухьунареб (цо квералълъ хъат чIвалареб). co kwera: gara~ bu%unareb (co kwera: ]at zwalareb). 89. Цо квешаб гIамал гьечIого чи бечелъуларев. co kwe^ab famal hezogo xi bexe;ularew. 90. Цо ккалараб мугьалълъ цогидабги хвезабулеб. co Kalarab muha: cogidabgi [we#abuleb. 91. Цо ккве, цер ккве. co Kwe, cer Kwe. 92. Цо куйдул рехъен лIугьунаро, цо гъотIол ах лIугьунаро. co kudul re]en /uhunaro, co voTol a] /uhunaro. 93. Цо къадарав чиясс бодаго къадараб цIцIар чIвалеб. co qadaraw xiyaS bodago qadarab ~ar zwaleb. 94. Цо къвачIа кIиго гьабихъ балареб. co qwaza jigo habi] balareb. 95. Цо къоялълъ дудаго хIехьезе кIолареб жо гIумруялълъго хIехьезе тIамугеян гьарун буго вокьуларессе кьолей ясалълъ инссуда. co qoya: dudago \e%e#e jolareb $o fumruya:go \e%e#e Tamugeyan harun bugo wopulareSe poley yasa: inSuCa. 96. Цо къоялълъ гIодор чIчIани, кIиго къоялълъ хIалтIизе кколел. co qoya: fodor Zani, jigo qoya: \alTi#e Kolel. 97. Цо къоялълъ нахъбахъун тараб жо – нусго къоялълъ нахъбахъун тараб жо. co qoya: na]ba]un tarab $o - nusgo qoya: na]ba]un tarab $o. 98. Цо къоялълъ ццебе бекьараб анкьицца ццебе баккулеб. co qoya: Cebe beparab anpiCa Cebe baKuleb. 99. Цо кьабун бекичIелда цоги кьабе. co pabun bekizelda cogi pabe. 100. Цо кIалзул хIухьелгицин кIиго батIияб - гьохьани бахьараб, пуни цIцIорораб. co jal#ul \u%elgicin jigo baTiyab - ho%ani ba%arab, _uni ~ororab. 101. Цо кIатIи гьечIого, тIамах гуруларо, цо гIила гьечIого, гьумер багIарлъуларо. co jaTi hezogo, Tama[ gurularo, co fila hezogo, humer bafar;ularo. 102. Цо кIовокIе, кIкIвахI реххизе кIоларищан, кIвечIони, хвараб дур хIалтIи. co jowoje, Jwa\ re{i#e jorari&an, jwezoni, [warab dur \alTi. 103. Цо кIудиялдасса кIиго гьитIинаб бергьунеб. co judiyaldaSa jigo hiTinab berhuneb. 104. Цо кIудиялдасса кIиго рекъараб лълъикIаб. co judiyaldaSa jigo reqarab :ijab. 105. Цо лахIзаталда жанив бахIарчиги вахъунев, цо лахIзаталда жаниб чилъиги холеб. co la\#atalda $aniw ba\arxigi wa]unew, co la\#atalda $anib xi;igi [oleb. 106. Цо лъалиниб кIиго хханжар лъолареб. co ;alinib jigo {an$ar ;olareb. 107. Цо мокъида кIиго хIелкил бакъан рекъоларо, хIал рекъоларел росс-лълъадул ригьин ххалат ххутIуларо. co moqida jigo \elkil baqan reqolaro, \al reqolarel roS-:adul rihin {alat {uTularo. 108. Цо натIицца тIупила, тIеренчедалълъ юкъила. co naTiCa Tu_ila, Terenxeda: yuqila. 109. Цо нухалълъ ваччулев чи, хIатIал ххадур рехъерхъани, тIокIав ваччуларев. co nu[a: waXulew xi, \aTal {adur re]er]ani, Tojaw waXularew. 110. Цо нухалълъ дур узденг ккурассул кIицIцIул дуццаги ккве. co nu[a: dur u#deng KuraSul ji~ul duCagi Kwe. 111. Цо нухалълъ къун чIчIарав къого нухалълъ къун чIчIезе кколев. co nu[a: qun Zaraw qogo nu[a: qun Ze#e Kolew. 112. Цо нухалълъ мекъи ккезегIан, лъабго нухалълъ гьикъун лълъикI. co nu[a: meqi Ke#efan, ;abgo nu[a: hiqun :ij. 113. Цо нухалълъ чинхъани, ссабру гьабе, кIиабизе чинхъани, ххеххлъи гьабе. co nu[a: xin]ani, Sabru habe, jiabi#e xin]ani, {e{;i habe. 114. Цо пайда камураб квешлъи букIунареб. co _ayda kamurab kwe^;i bujunareb. 115. Цо рагIи гIоларессе нусго рагIиги гIолареб. co rafi folareSa nucgo rafigi folareb. 116. Цо рагIудалъун тIубалеб калам кIиго рагIудалъун бицунге. co rafuda;un Tubaleb kalam jigo rafuda;un bicunge. 117. Цо рагIуе цо рагIи гIолеб, цо бакIалдассан цо ригьин гIолеб. co rafuye co rafi foleb, co bajaldaSan co rihin foleb. 118. Цо рагIул чанго магIна букIинеги бегьулеб, чанго рагIул цо магIна букIинеги бегьулеб. co raful xango mafna bujinegi behuleb, xango raful co mafna bujinegi behuleb. 119. Цо рекIелI кIиго рокьи гьунареб. co reje/ jigo ropi hunareb. 120. Цо рекIелI кIигояссе бакI букIунареб. co reje/ jogoyaSe baj bujunareb. 121. Цо речIчIараб гIужда щвечIони, кIиабизеги речIчIе. co reZarab fu$da &wezoni, jiabi#egi reZe. 122. Цо речIчIаралълъ кIиго чIварав. co reZara: jigo zwaraw. 123. Цо речIчIе, гIужда щвеледухъ речIчIе, цо кьабе – ресалда ххадуб ккеледухъ кьабе. co reZe, fu$da &weledu] reZe, co pabe - resalda {adub Keledu] pabe. 124. Цо росулI цо гIабдал гIун вугилан абурабила ХIажихIума – дибирасс. co rosu/ co fabdal fun wugilan aburabila \a$i\uma - dibiraS. 125. Цо рузманалълъе цо ххутIба гIолебила. co ru#mana:e co {uTba folebila. 126. Цо сагIаталълъ ссабру гьабе, мунго бахIарчи вахъине. co safata: Sabru habe, mungo ba\arxi wa]ine. 127. Цо сон бараб меххалълъ гIорцIмада цо лълъикIаб гIамал кIочон толебила, кIиго квешаб гIамал лъалебила. co son barab me{a: for`mada co :ijab famal joxon tolebila, jigo kwe^ab famal ;alebila. 128. Цо сордо гурищилан, гъадил гIумру гъотIода арабила. co sordo guri&ilan, vadil fumru voToda arabila. 129. Цо сусур тIезеги гьелда рекъараб захIмат къваригIунеб. co susur Te#egi helda reqarab #a\mat qwarifaneb. 130. Цо тоххаб рагIиялълъ нусго гIакъилаб рагIи хвезабулеб, цо гьерессиялълъ нусго битIараб хвезабулеб. co to{ab rafiya: nusgo faqilab rafi [we#abuleb, co hereSiya: nusgo biTarab [we#abuleb. 131. Цо тушманги – гIемеравила, нусго гьудулги – дагьавила. co tu^mangi - femerawila, nusgo hudulgi - dahawila. 132. Цо тIуни щиб болъонидасса рас, кIиго тIуни щиб. co Tuni &ib bo;onidaSa ras, jigo Tuni &ib. 133. Цо ххинкI бикьун кьезеги чIчIужу йикIун лълъикIила. co {inj bipun pe#egi Zu$u yijun :ijila. 134. Цо ххунзахъев гьечIого, боги буцIцIунаребила, кIиго ххунзахъев гьоркьове ккани, боги биххулебила. co {un#a]ew hezogo, bogi bu~unarebila, jigo {un#a]ew horpowe Kani, bogi bi{ulebila. 135. Цо хъамураб хъандие гIолареб, цин чияссде ккун, чи ххутIуларев. co ]amurab ]andiye folareb, cin xiyaSde Kun, xi {uTularew. 136. Цо хъатIикь кIиго хъарпуз ккуни, кIиябго бортун унеб. co ]atip jigo ]ar_u# Kuni, jiyabgo bortun uneb. 137. Цо хъатикь – цIцIам, цо хъатикь – цIцIал. co ]atip - ~am, co ]atip - ~al. 138. Цо хIай букIунареб, кIиго чи бергьунеб. co \ay bujunareb, jigo xi berhuneb. 139. Цо хIал ккве, гьоркьохъеб ккве. co \al Kwe, horpo]eb Kwe. 140. Цо чиги бо букIуна, богIанаб ракI бугони, боги рехъен букIуна, чахъабилъун ругони. co xigi bo bujuna, bofanab raj bugoni, bogi re]en bujuna, xa]abi;un rugoni. 141. Цо чияссул боцIцIудалъун кIиго гьудул вахъунарев. co xiyaSul bo~uda;un jigo hudul wa]unarew. 142. Цо-цо тушман камурав бахIарчи вукIунаро, Гьудул гьалмагъ тIагIарав цониги ватуларо. co-co tu^man kamuraw ba\arxi wujunaro, hudul halmav Tafaraw conigi watularo. 143. Цо цIцIогь гьабурасс анцIабилебги гьабулеб. co ~oh haburaS an`abilebgi habuleb. 144. Цо цIулал – раххан, цо маххул – газа. co `ulal - ra{an, co ma{ul - ga#a. 145. Цо цIураб бугьнаццаги лал лIугIулеб, цо тIамураб галуццаги мегIер бегулеб. co `urab buhnaCagi lal /ufuleb, co Tamurab galuCagi mefer beguleb. 146. Цо чахъдадасса кIиго тIехь бахъулареб, цо бахIарчи кIицIцIул холарев. co xa]dadaSa jigo Te% ba]ulareb, co ba\arxi ji~ul [olarew. 147. Цо чахъдае – квар, кIигоялълъе – тIил. co xa]daye - kwar, jigoya:e - Til. 148. Цо чахъу кIанцIаралълъуссан киналго кIанцIулел, цо чиясс гьабураб жо киназго гьабулеб. co xa]u jan`ara:uSan kinalgo jan`ulel, co xiyaS haburab $o kina#go habuleb. 149. Цо чиясс гьабураб къадараб жо нусгояссда бихьулеб, азаргояссда рагIулеб. co xiyaS haburab qadarab $o nusgoyaSda bi%uleb, a#argoyaSda rafuleb. 150. Цо чиясс гьабураб хIалихьатаб жоялълъ росуго ссурулеб. co xiyaS haburab \ali%atab $oya: rosugo Suruleb. 151. Цо чиясс росу берцин гьабулеб, цолоцца къед берцин гьабулеб. co xiyaS rosu bercin habuleb, coloCa qed bercin habuleb. 152. Цо чиясс ячарай кIиго чIчIужу – цо лъалиниб лъураб кIиго ххвалчен. co xiyaS yaxaray jigo Zu$u - co ;alinib ;urab jigo {walxen. 153. Цо чияссги бо буцIцIунеб, цо чияссги бо биххулеб. co xiyaSgi bo bu~uneb, co xiyaSgi bo bi{uleb. 154. Цо чияссда бицараб – ххалкъалдаго бицараб жо. co xiyaSda bicarab - {alqaldago bicarab $o. 155. Цо чияссе кIиго чиги бойила. co xiyaSe jigo xigi boyila. 156. Цо чияссул бахIарчилъиялълъ ЦIцIор бахъиларо. co xiyaSul ba\arxi;iya: ~or ba]ilaro. 157. Цо чияссул бо гIоларо, цо гьецIцIол си гIоларо. co xiyaSul bo folaro, co he~ol si folaro. 158. Цо чияссул боцIцIудалъун кIиго гьудул вукIунарев. co xiyaSul bo~uda;un jigo hudul wujunarew. 159. Цо чIчIаралълъуб кIигоги чIчIун. co Zara:ub jigogi Zun. 160. Цо чIваралълъ хъумур гIорцIцIуларебила. co zwara: ]umur for~ularebila. 161. Цоги – гIемер, азаргоги – дагь. cogi - femer, a#argogi - dah. 162. Цогиязул адаб гьабунгутIи – жиндирго адаб гьабунгутIи. cogiya#ul adab habunguTi - $indirgo adab habunguTi. 163. Цого вас – рукъалълъул ххан. cogo was - ruqa:ul {an. 164. Цого вас эбел-инссуе Аллагь-аварагила. cogo was ebel-inSuye allah-awaragila. 165. Цого жо кIицIцIулги бицунге, кIиго чиясс бицунеб жоялда гъоркье гIинги ккоге. cogo $o ji~ulgi bicunge, jigo xiyaS bicuneb $oyalda vorpe fingi Koge. 166. Цого инссул анцIабго лъимерги анцIго батIияб ххассияталълъул рукIунелила. cogo inSul an`abgo ;imergi an`go baTiyab {aSiyata:ul rujunelila. 167. Цого иш гIемер буго, бечедассе цIцIар щолеб, Гьебго иш гIелму буго, мискинчи инжилъулеб. cogo i^ femer bugo, bexedaSe ~ar &oleb, hebgo i^ felmu bugo, miskinxi in$i;uleb. 168. Цогърониб гъваргъвар гурев, гъабуда делдел гурев. covronib vwarvwar gurew, vabuda deldel gurew. 169. Цогърониб гьури барай, гьороб бакъ барай. covronib huri baray, horob baq baray. 170. ЦохIо бугеб бечеги тIехI бараб буго. co\o bugeb bexegi Te\ barab bugo. 171. ЦохIо гIонкIкIоццаги хвезабулеб зобгIанассеб чIагIдал рагI, цохIо чияссги хвезабулеб ххалкъалълъулго рахIат. co\o fonJoCagi [we#abuleb #obfanaSeb zafdal raf, co\o xiyaSgi [we#abuleb {alqa:ulgo ra\at. 172. ЦохIо килищ къотIани, тIолабго черххалда унтула. co\o kili& qoTani, Tolabgo xer{alda untula. 173. ЦохIо мугьалълъги цIцIалеб цIцIадиро цо рахъалде. co\o muha:gi ~aleb ~adiro co ra]alde. 174. ЦохIо цIияб кици лъазеги годекIаниб къо реххейила. co\o `iyab kici ;a#egi godejanib qo re{eyila. 175. Цо-цо бергьенлъи къеялдасса квешабги букIунеб. co-co berhen;i qeyaldaSa kwe^abgi bujuneb. 175. Цо-цо гьересси оцол багьаябги букIунебила. co-co hereSi ocol bahayabgi bujunebila. 176. Цо-цо къоялълъ цо-цо рагIиниги лъачIони, хIамилгIанги гIундул ххалалъулел. co-co qoya: co-co rafinigi ;azoni, \amilfangi fundul {ala;ulel. 177. Цо-цо кIалзул ссадакъа кверзулалдассаги къиматаб букIунеб. co-co jal#ul Sadaqa kwer#ulaldaSagi qimatab bujuneb. 178. Цо-цо меххалълъ квешаб гьойги лълъикI хIапдолебила. co-co me{a: kwe^ab hoygi :ij \a_dolebila. 179. Цо-цо меххалълъ чияссул гьоко гъоркьа тIадеги гирула. co-co me{a: xiyaSul hoko vorpa Tadegi girula. 180. Цо-цо ккун бищараб хьодол мугьалълъги къали цIолебила. co-co Kun bi&arab %odol muha:gi qali `olebila. 181. Цо-цо ккун тIинкIулеб лълъел къатIраялълъги гамачI борлIулеб. co-co Kun Tinjuleb :el qaTraya:gi gamaz bor/uleb. 182. Цо-цо ккун тIинкIулеб лълъел къатIраялълъулги къечI хьвазе гIураб лълъим лIугьунебила. co-co Kun Tinjuleb :el qaTraya:ulgi qez %wa#e furab :im /uhunebila. Цо гIолилав гIелму цIцIализе рикIкIаде ун вукIун вуго. Къоял ун руго, моцIцIал ун руго. ГIолилассда ракIалде ккун буго, унеб заманги бугила, цIцIалиялдассан жиндие гIураб лъайги щолеб гьечIилан. Реххун тун цIцIалигун, раччун тIахьазул цIурал ххулжалгун, рокъове вачIунев вукIун вуго. co folilaw felmu ~ali#e riJade un wujun wugo. qoyal un rugo, mo~al un rugo. folilaSda rajalde Kun bugo, uneb #amangi bugila, ~aliyaldaSan $indiye furab ;aygi &oleb hezilan. re{un tun ~aligun, raXun Ta%a#ul `ural {ul$algun, roqowe wazunew wujun wugo. БухIун щун бакъги букIун буго, бакъван гIолилассул щекIер-мукъулукъги букIун буго. Нухдани ицц-лъар бугеб бакI батун гьечIо. Аххирги гьав щун вуго лълъел къатIраби тIинкIулеб цо кьурда ццеве. ГIодор ххулжалги лъун, гIолиласс тIинкIулеб лълъеда гъоркье дангъура ккун буго. Заман гIемер аниги, гьассие къеч хьвазе гIураб лълъим щун буго. bu\un &un baqgi bujun bugo, baqwan folilaSul &eqer-muquluqgi bujun bugo. nu[dani iC-;ar bugeb baj batun hezo. a{irgi haw &un wugo :el qaTrabi Tinjuleb co purda Cewe. fodor {ul$algi ;un, folilaS Tinjuleb :eda vorpe danvura Kun bugo. #aman femer anigi, haSiye qex %wa#e furab :im &un bugo. - ВахI! – ан пикру гьабун буго гIолиласс. – ГьадигIан лъедерго тIинкIулел къатIрабазул къеч хьвазе гIураб лълъим лIугьунеб буго. Къол цо-цо рагIи лъазабуни, дие гIураб лъай щвезеги бегьулагури! ВукIарабго бакIалде нахъ вуссун вуго вас. ЛълъикIав гIалимчи вахъун гурони, рокъовеги вачIун гьечIо. - wa\! - an _ikru habun bugo folilaS. - hadifan ;edergo Tinjulel qaTraba#ul qex %wa#e furab :im /uhuneb bugo. qol co-co rafi ;a#abuni, diye furab ;ay &we#egi behulaguri! wujarabgo bajalde na] wuSun wugo was. :ijaw falimxi wa]un guroni, roqowegi wazun hezo. 183. Цо-цониги гIайиб хханассул ясалдаги кколебила. co-conigi fayib {anaSul yasaldagi Kolebila. 184. Цо-цониги гIакъилаб жо гIабдалассги бицунеб. co-conigi faqilab $o fabdalaSgi bicuneb. 185. Цо-цониги гIакъилги мекъи кколевила. co-conigi faqilgi meqi Kolewila. 186. Цо-цониги оцол багьаябги букІунебила гьересси. co-conigi ocol bahayabgi bujunebila hereSi. 187. ЦоцIцIул бицани – берцинаб, кIицIцIул бицани – мухьучIаб. co~ul bucani - bercinab, ji~ul bicani - mu%uzab. 188. ЦоцIцIул кIодолъулевила чи, кIицIцIул гьитIинлъулевила. co~ul jodo;ulewila xi, ji~ul hiTin;ulewila. 189. ЦоцIцIул кIусизе кIкIухIаллъарав, кIицIцIул кIусизе кколев. co~ul jusi#e Ju\al;araw, ji~ul jusi#e Kolew. 190. ЦоцIцIул рижула, кIицIцIул хола. co~ul ri$ula, ji~ul [ola. 191. Цояб бер беццассда кIиябго бер беццасс беццук-беццукилан абурабила. coyab ber beCaSda jiyabgo ber beCaS beCuk-beCukilan aburabila. 192. Цояб бералълъе цояб бер бокьичIогойила гьоркьоб мегIер бижараб. coyab bera:e coyab ber bopizogoyila horpob mefer bi$arab. 193. Цояб бихьичIого, цояб лъаларебила. coyab bi%izogo, coyab ;alarebila. 194. Цояб гьабулаго, цогиябги кIочон тоге. coyab habulago, cogiyabgi joxon toge. 195. Цояб квер лIулIачIого, цояб квер бацIцIунареб. coyab kwer /u/azogo, coyab kwer ba~unareb. 196. Цояб сон цояб соналълъул лагъ. coyab son coyab sona:ul lav. 197. Цояб хъат данде къан, цояб гъоркье кквечIони, магIарухъ бетIер бахъулареб. coyab ]at dande qan, coyab vorpe Kwezoni, mafaru] beTer ba]ulareb. 198. Цояб цоялда релълъараб мегIер букIунареб, цоял цоязда релълъарал лъимал рукIунарел. coyab coyalda re:arab mefer bujunareb, coyal coya#da re:aral ;imal rujunarel. 199. Цояв виххичIого, цояв вуцIцIунарев. coyaw wi{izogo, coyaw wu~unarew. 200. Цояв гIабдал вугони, дандиявгIаги цIцIодорав вукIине ккола. coyaw fabdal wugoni, dandiyawfagi ~odoraw wujine Kola. 201. Цояв гIорцIцIун кIанцIолевила, цояв вакъун кIанцIолевила. coyaw for~un jan`olewila, coyaw waqun jan`olewila. 202. Цояз гIуцIцIулеб дуниял, цояз биххулеб. coya# fu~uleb duniyal, coya# bi{uleb. 203. Цоязе – ххунги ччунги, цогиязе – ччузецин щолареб дуниял. coya#e - {ungi Xungi, cogiya#e - Xu#ecin &olareb duniyal. 204. Цоялда тIад кIиго лъе, кIигоялда тIад лъабго лъе (къадахъанассул кици). coyalda Tad jigo ;e, jigoyalda Tad ;abgo ;e (qada]anaSul kici). 205. Цоялда тIад кIиго лъуни, лъабго гIола. coyalda Tad jigo ;uni, ;abgo fola. 206. Цояссе – авалалда, цояссе – аххиралда. coyaSe - awalalda, coyaSe - a{iralda. 207. Цояссе – цIа, цояссе – кIкIуй. coyaSe - `a, coyaSe - Juy. 208. Цояссул бер цIцIодораб, цояссул квер цIцIодораб. coyaSul ber ~odorab, coyaSul kwer ~odorab. 209. Цояссул ххвалчен бакIаб, цояссул зар бакIаб. coyaSul {walxen bajab, coyaSul #ar bajab. Цо рес къотIараб меххалълъ, бодуе хъвезежо кьеян гьарун, ХIажимурад живго ун вуго гІухьбузухъе. Жиндихъе вачIарав чи щивали лъачIев вехьасс гьессухъ гIин тIамун гьечIо. ХIажимурадги гьевги рагъизеги ккун руго. ЛълъикIго зарал вехьассдаги щун руго, дагьалги цIцIикIкIун ХIажимурадидаги щун руго. Валлагь, бахIарзал, заруе ХIажимурад ххвалчадуе гIадав ватичIилан гьалмагъзабазда бицараб меххалълъ, ХIажимурадил рекIарав КIудияв Таймасханицца ХIажимурадие гьаб кици тIамун буго. co res qoTarab me{a:, boduye ]we#e$o peyan harun, \a$imurad $iwgo un wugo fu%bu#u]e. $indi]e wazaraw xi &iwali ;azew we%aS heSu] fin Tamun hezo. \a$imuradgi hewgi ravi#egi Kun rugo. :ijgo #aral we%aSdagi &un rugo, dahalgi ~iJun \a$imuradidagi &un rugo. walah, ba\ar#al, #aruye \a$imurad {walxaduye fadaw watizilan halmav#aba#da bicarab me{a:, \a$imuradil rejaraw judiyaw taymas{aniCa \a$imuradiye hab kici Tamun bugo.

Х [ 1. ХабалалIцин жиндие бакI гьечIев. [abala/cin #indiye baj hezew. 2. ХабалI жаназа лъелалде, цин гIурай яс россассе кье. [aba/ $ana#a ;elalde, cin furay yas roSaSe pe. 3. ХабалI лъуниги, ххиянат тIаде баккичIого чIчIоларебила. [aba/ ;unigi, {iyanat Tade baKizogo Zolarebila. 4. ХабалI лъуниги, (ракьудасса) чияссул бер гIорцIцIуларебила. [aba/ ;unigi, (rapudaSa) xiyaSul ber for~ularebila. 5. Ханинибго чIичIидараб тIанчIил бетIер чIчIинтIейила. [aninibgo zizidarab Tanzil beTer ZinTeyila. 6. Ханинийго чIичIидарай, чIаратIаго гаргадарай. [aniniygo zizidaray, zaraTago gargadaray. 7. Хахизе ракIалда – буртIида, лIутизе ракIалда – цIцIеда. [a[i#e rajalda - burTida, /uti#e rajalda - ~eda. 8. Хвалил зигара байги – чIагоязе кумекила. [walil #igara baygi - zagoya#e kumekila. 9. Хвалил хIинкъи дандчIвани, гIонкIкIолги аздагьо лIугьунебила. [walil \inqi dandzwani, fonJolgi a#daho /uhunebila. 10. Хваниги йосила чияр яс, тIуниги бацIцIина квасул кун. [wanigi yosila xiyar yas, Tunigi ba~ina kwasul kun. 11. Хвараб бацIицца гIи гъурулареб. [warab ba`iCa fi vurulareb. 12. Хвараб гъалбацIалдасса чIагояб гьойго лълъикIила. [warab valba`aldaSa zagoyab hoygo :ijila. 13. Хвараб гIака – рахьдалаб. [warab faka - ra%dalab. 14. Хвараб меххалълъ чиги кинавго лълъикIав, бахIараб меххалълъ букIараб чуги киназдассаго цIакъаб. [warab me{a: xigi kinawgo :ijaw, ba\arab me{a: bujarab xugi kina#daSago `aqab. 15. Хвараб ретIел нацIцIие, къадарав чи рагIуе. [warab reTel na~iye, qadaraw xi rafuye. 16. Хварабниги чIорто дарайдул. [warabnigi zorto daraydul. 17. Хварав чи вагъаризавуни, бусен хъублъулеб, хвараб-араб жоялълъул бицани, ракIал хъублъулел. [waraw xi wavari#awuni, busen ]ub;uleb, [warab-arab $oya:ul bicani, rajal ]ub;ulel. 18. Хварав чи каки – чIагоязе заралила. [waraw xi kaki - zagoya#e #aralila. 19. Хварав чидай, хвечIев чидай? [waraw xiday, [wezew xiday? КIиго нухлулассда данде ккун руго хвел букъизе унел гIадамал. ГIолохъанасс херассда гьикъун буго - jigo nu[lulaSda dande Kun rugo buqi#e unel fadamal. folo]anaS [eraSda hiqun bugo - - Хварав чидай, хвечIев чидай молода вугев? - [waraw xiday, [wezew xiday moloda wugew? - Мун гIадаллъунищ вугев, дир вас? РагIараб жо гуро хвечIев чи, молодаги лъун, вукъизе восун унев! - mun fadal;uni& wugew, dir was? rafarab $o guro [wezew xi, molodagi ;un, wuqi#e wosun ubew! ГIолохъанчи, херассул хIурмат цIунун, вуцIцIун чIчIун вуго. folo]anxi, [eraSul \urmat `unun, wu~un Zun wugo. Къасси гьел щванила херассул росулIе. Ясалълъ инссуда гьикъанила - qaSi hel &wanila [eraSul rosu/e. yasa: inSuda hiqanila - - Цадахъ вугев чи щив, эмен? - cada] wugew xi &iw, emen? - Нухда данделъарав дагьав гIакълу гьечIев гIолохъанчи вуго, дир яс. - nu[da dande;araw dahaw faqlu hezew folo]anxi wugo, dir yas. - ЩибгIаги гьесс гьабураб? Щиб ккараб, эмен? – ан цIехханила ясалълъ. - &ibfagi heS haburab? &ib Karab, emen? - an `e{anila yasa:. - Гьабизеги щиб гьесс гьабилеб, дир яс. Дие гIантал суалал кьуна гьесс. - habi#egi &ib heS habileb, dir yas. diye fantal sualal puna heS. Инссуцца ясалълъе бицанила хварав чияссул хIакъалълъулI гьесс гьикъараб жо. inSuCa yasa:e bicanila [waraw xiyaSul \aqa:u/ heS hiqarab $o. - ГIантаб жо гьикъун гьечIохха, эмен, гьесс дуда. Хварав чи вуго ххалкъалълъе инжитлъун хварав чи. ХвечIев чи вуго, живго хваниги, ххалкъалълъе жиндир ишалги цIцIарги нахъе тарав чи. - fantab $o hiqun hezo{a, emen, heS duda. [waraw xi wugo {alqa:e in$it;un [waraw xi. [wezew xi wugo, $iwgo [wanigi, {alqa:e $indir i^algi ~argi na]e taraw xi. 20. Хваразда ххадур чIагоял рилълъине бегьуларо. [wara#da {adur zagoyal ri:ine behularo. 21. Хваразе гурони, риччан таразе хоб бухъулареб. [wara#e guroni, riXan tara#e [ob bu]ulareb. 22. Хваразул бицани, чIагоязул рахIат хола, араб-хваралълъул бицани, дандияссул рахIат хола. [wara#ul bicani, zagoya#ul ra\at [ola, arab-[wara:ul bicani, dandiyaSul ra\at [ola. 23. Хварал рорчIизарулаго, чIагоязул тIом хIулулеб. [waral rorzi#arulago, zagoya#ul Tom \ululeb. 24. Хваралги релъила лъималазул рагIиялда. [waralgi re;ila ;imala#ul rafiyalda. 25. Хваралги рикIкIани, гIухьби гIемерал, мутагIилзабиги рикIкIани, ясал гIемерал. [waralgi riJani, fu%bi femeral, mutafil#abigi riJani, yasal femeral. 26. Хварассе зурма щайила. [waraSe #urma &ayila. 27. Хварассул къулгьу гурел, гIурассул бертин гурел. [waraSul qulhu gurel, furaSul bertin gurel. 28. Хведал гурони, хьул къотIулареб. [wedal guroni, %ul qoTulareb. 29. Хвезе вокьарав чи кьолбоцца вецце. [we#e woparaw xi polboCa weCe. 30. Хвезе мехх щвараб меххалълъ хIама гъотIоде бахунебила. [we#e me{ &warab me{a: \ama voTode ba[unebila. 31. Хвезе мехх щварав херасс я чIчIужу ячунейила, я чу босулебила. [we#e me{ &waraw [eraS ya Zu$u yaxuneyila, ya xu bosulebila. 32. Хвезеги гIажал кIудияб лълъикIила. [we#egi fa$al judiyab :ijila. 33. ХвезегIан чIаго тани, хвечIого рухI бахъугеги (НилI хвезегIан чилъи хогеги). [we#efan zago tani, [wezogo ru\ ba]ugegi (ni/ [we#efan xi;i [ogegi). 34. Хвел гьикъун бачIунаро, чIоралълъ чи цIеххоларо. [wel hiqun bazunaro, zora: xi `e{olaro. 35. Хвелалдего хварав (чIагого хварав). [welaldego [waraw (zagogo [waraw). 36. Хвеларев чIухIа, чIваларев вохха. [welarew zu\a, zwalarew wo{a. 37. Холевлъи лъарабани, эмен цIцIамухъ вичилаанилан абурабила Мала Нассрудиницца. [olew;i ;arabani, emen ~amu] wixilaanilan aburabila mala naSrudiniCa. 38. Хвелилан давлад унарел, тIатинилан жо бикъулареб. [welilan dawlad unarel, Tatinilan $o biqulareb. 39. ХвечIого чияссул къимат лъаларебила. [wezogo xiyaSul qimat ;alarebila. 40. Хераб гъветI турулеб, тараб хур чIунтулеб. [erab vweT turuleb, tarab [ur zuntuleb. 41. Хераб оцол пурццида ххадуб рахъ гъваридаб букIунебила. [erab ocol _urCida {adub ra] vwaridab bujunebila. 42. Хераб хIамида рохьоб нух малълъизе кколареб. [erab \amida ro%ob nu[ ma:i#e Kolareb. 43. Хераб бацIицца чахъу кIиго цадахъ хъамулебила. [erab ba`iCa xa]u jigo cada] ]amulebila. 44. ХерабгIан хIама сихIираб. [erabfan \ama si\irab. 45. «Херав чи», – ян кIалъаге, мунги вукIине вугевин херав чи. «[eraw xi», - yan ja;age, mungi wujine wugewin [eraw xi. 46. Херав чияссул ххиялал хабалIе цадахъ унел. [eraw xiyaSul {iyalal [aba/e cada] unel. 47. Херай йигониги, яс лълъикI, ххалатаб бугониги, шагьра лълъикI. [eray yigonigi, yas :ij, {alatab bugonigi, ^ahra :ij. 48. Херай чIчIужу ячарав гIолохъанчияссул буголъи, гьевги хун, хералълъе щварабила. [eray Zu$u yaxaraw folo]anxiyaSul bugo;i, hewgi [un, [era:e &warabila. 49. Херасс гIолохъанай лълъади ячани, кIиялго разилъичIеб даран кколебила. [eraS folo]anay :adi yaxani, jiyalgo ra#i;izeb daran Kolebila. 50. Херассул – гIакълу, гIолохъанассул – къуват. [eraSul - faqlu, folo]anaSul - quwat. 51. Херлъи бихьичIого, щивго хогеги, БихьичIезда лъазе щиб жо гьебали. [er;i bi%izogo, &iwgo [ogegi, bi%ize#da ;a#e &ib $o hebali. 52. Херлъи – гьойлъи. [er;i - hoy;i. 53. Херлъигун гьойцца гьатIаналълъубцин хъублъи гьабулеб. [er;igun hoyCa haTana:ubcin ]ub;i habuleb. 54. Херлъидал бацI гIонкIкIол цIцIобалде кколебила (Херлъидал цIцIумги къоркъол цIцIобалде кколебила). [er;idal ba` fonJol ~obalde Kolebila ([er;idal ~umgi qorqol ~obalde Kolebila). 55. Херлъиларев гьечIев, хвеларев гьечIев (Херлъиларев вохха, хвеларев чIухIа). [er;ilarew hezew, [welarew hezew ([er;ilarew wo{a, [welarew zu\a). 56. Херлъиялдасса баракат бугеб жо гьечIебила, тIаде бачIун гурони, тIасса унареб. [er;iyaldaSa barakat bugeb $o hezebila, Tade bazun guroni, TaSa unareb. 57. Херлъиялдасса квешаб жо – живго херлъун вукIин лъангутIи. [er;iyaldaSa kwe^ab $o - $iwgo [er;un wujin ;anguTi. 58. Херлъун ххадуб хъарчигъа тIанчIацца балъаргъунеб. [er;un {adub ]arxiva TanzaCa ba;arvuneb. 59. Херлъунилан бацI кваначIого чIчIолареб. [er;unilan ba` kwanazogo Zolareb. 60. Херлъунилан бацIил цер лIугьинаро, цаби гъунилан ритIучIил багьа хвеларо. [er;unilan ba`il cer /uhinaro, cabi vunilan riTuzil baha [welaro. 61. Херлъунилан бацIицца бацIил гIамал толареб. [er;unilan ba`iCa ba`il famal tolareb. 62. Херлъунилан оцолги гIалимчияссулги багьа холареб. [er;unilan ocolgi falimxiyaSulgi baha [olareb. 63. Хис-бас – шайтIаналълъул жо (дираб – дие, дураб – дуе). [is-bas - ^ayTana:ul $o (dirab - diye, durab - duye). 64. Хоб тIупанагIан, ракI тIупулеб (ракь тIупанагIан, ракIалги тIупулел). [ob Tu_anafan, raj Tu_uleb (rap Tu_anafan, rajalgi Tu_ulel). 65. Холареб рагIиги букIунареб, рагIал гьечIеб авлахъги букIунареб. [olareb rafigi bujunareb, rafal hezeb awla]gi bujunareb. 66. Холареб ракI букIунареб, бахъунареб ццин букIунареб. [olareb raj bujunareb, ba]unareb Cin bujunareb. 67. Холарев чи вукIунарев, холареб цIцIар букIунеб. [olarew xi wujunarew, [olareb ~ar bujuneb. 68. Холев чияссда ццебе нусго соналълъул гIумру чIчIолебила. [olew xiyaSda Cebe nusgo sona:ul fumru Zolebila. 69. Хоно гьабизе – мадугьалихъе, кваназе – рокъобе. [ono habi#e - maduhali]e, kwana#e - roqobe. 70. Хоно – къурщил, къвакъвай – хъазил. [ono - qur&il, qwaqway - ]a#il. 71. Хоно кьабун, гьецIцIо гъурулареб. [ono pabun, he~o vurulareb. 72. Хур асскIобегIан лълъикIила, гIагарлъи рикIкIадегIан лълъикIила. [ur aSjobefan :ijila, fagar;i riJadefan :ijila. 73. Хур бекьичIесс хIанчIиларо, хер бецичIесс чIамиларо. [ur bepizeS \anzilaro, [er becizeS zamilaro. 74. Хур босарав бечелъарав, рукъ босарав мискинлъарав. [ur bosaraw bexe;araw, ruq bosaraw miskin;araw. 75. Хур букIаго, ракъарал, рукъ букIаго, ругьарал. [ur bujago, raqaral, ruq bujago, ruharal. 76. Хур гуккуге, гьелълъ мунго дагьавги цIакъ гуккизе гурин (Дуцца хур цин гуккани, хуралълъ мун анцIцIцIул гуккулев). [ur guKuge, he: mungo dahawgi `aq guKi#e gurin (duCa [ur cin guKani, [ura: mun an`~ul guKulew). 77. Хур гьабулаго, рукъ хварай, рукъ гьабулаго, хур хварай. [ur habulago, ruq [waray, ruq habulago, [ur [waray. 78. Хур кIодолъиялдасса гьир кIодолъи лълъикIаб. [ur jodo;iyaldaSa hir jodo;i :ijab. 79. Хур лълъикIаб бугилан абе, тIорщел царгъинибе бараб меххалълъ, ххан лълъикIав вугилан абе, ункъабго къоно тIад чIвараб меххалълъ. [ur :ijab bugilan abe, Tor&el carvinibe barab me{a:, {an :ijaw wugilan abe, unqabgo qono Tad zwarab me{a:. 80. Хур-рукъ бичун аниги, инссул къо-асс бичун унареб. [ur-ruq bixun anigi, inSul qo-aS bixun unareb. 81. Хур ЦIцIоробе балагьараб лълъикIаб. - Хур щай бичараб? - Пурццида кIутIизе гамачI батичIого. [ur ~orobe balaharab :ijab. - [ur &ay bixarab? - _urCida juTi#e gamaz batizogo. 82. Хурги дуццаго бекье, гьабихъеги мунго а. [urgi duCago bepe, habi]egi mungo a. 83. Хурзал ракул цIуни, царгъал богIол цIола. [ur#al rakul `uni, carval bofol `ola. 84. Хурзал чIахIиял – чIамчIам дагьал. [ur#al za\iyal - zamzam dahal. 85. Хуриб лълъикI жо бижизабизе Аллагьассде тIамун тоге. [urib :ij $o bi$i#abi#e allahaSde Tamun toge. 86. Хуриб тIепаб, тIохда ганжаб гьецIцIо тоге. [urib Te_ab, To[da gan$ab he~o toge. 87. Хурибе ккараб хIамицца кIал кIудияб цIолеб. [uribe Karab \amiCa jal judiyab `oleb. 88. Хурибе хьон – хьагинибе ххинкI. [uribe %on - %aginibe {inj. 89. Хурисса жо бачIинчIолъи чIарал гIайиб кколареб. [uriSa $o bazinzo;i zaral fayib Kolareb. 90. Хурищ бокьилеб, хурлъун дунищ? [uri& bopileb, [ur;un duni&? 91. Хурул мадугьал вакъарав ккаги, рукъалълъул мадугьал гIорцIцIарав ккаги. [urul maduhal waqaraw Kagi, ruqa:ul maduhal for~araw Kagi. 92. Хурул хьон боцIцIийила, боцIцIул хьон рагIийила. [urul %on bo~iyila, bo~ul %on rafiyila. 93. Хурул хьоналълъ чехь гIорцIцIаги, чохьол лъималаздасса ракI боххаги. [urul %ona: xe% for~agi, xo%ol ;imala#daSa raj bo{agi. 94. Хурулги рукъзабазулги бутIа бакьулIа босе. [urulgi ruq#aba#ulgi buTa bapu/a bose. 95. Хурулги хьолболги цIцIину лълъикIаб. [urulgi %olbolgi ~inu :ijab. 96. Хурухъан кинав вугевали ххасалихълъиялълъ бицуна. [uru]an kinaw wugewali {asali];iya: bicuna.

Гьанир руго унго-унгоял магIарул бихьиназулги руччабазулги цIцIарал. Руго гIараб, лъарагI, парс мацIцIаздасса рачIарал цIцIаралги МагIарул цIцIарал mafarul ~aral ماعارۇل ڞارال Унго-унгоял магIарул бихьиназулги руччабазулги цIцIарал ungo-ungoyal mafarul bi%ina#ulgi ruXaba#ulgi ~aral ئۇنڬۈ- ئۇنڬۈيال ماعارۇل بێڮێنازۇلڬێ رۇڿابازۇلڬێ ڞارال Бихьиназул цIцIарал بێڮێنازۇل ڞارال bi%ina#ul ~aral А a ا Абуч abux - ابۇچ Авар awar - اوار Аварав awaraw - اواراو Адач adax - اداچ Адус adus - ادۇس АдухI adu\ - ادۇح АдухIилав adu\ilaw - ادۇحێلاو Анкалав ankalaw - انكالاو Акуч akux - اكۇچ Акучилав akuxilaw - اكۇچێلاو Акквач aKwax - اڭواچ Акквачилав aKwaxilaw - اڭواچێلاو Алазанилав ala#anilaw - الازانێلاو Алхилав al{ilaw - الخێلاو АнлIич an/ix - انڶێچ Антучилав antuxilaw - انتۇچێلاو Амичалав amixalaw - امێچالاو Асав asaw - اساو Асалав asalaw - اسالاو Асилав asilaw - اسێلاو Атрач atrax - اتراچ АтIалав aTalaw - اطالاو Аха a{a - اخا Ахалав a{alaw - اخالاو Ахилав a{ilaw - اخێلاو Ахилчи a{ilxi - اخێلچێ Ахта a{ta - اختا Ахъилав a]ilaw - اڅێلاو Б b ب Бабадалав babadalaw - بابادالاو Бабаку babaku - باباكۇ Багъилав bavilaw - باغێلاو Багъдулав bavdulaw - باغدۇلاو БагIарав bafaraw - باعاراو БагIармесед bafarmesed - باعارمېسېد БагIач bafax - باعاچ Бада bada - بادا Баду badu - بادۇ Бадук baduk - بادۇك Бадав badaw - باداو Бадалав badalaw - بادالاو Бадуз badu# - بادۇز Багъдалав bavdalaw - باغدالاو Багъуж bavu$ - باغۇج Багъужа bavu$a - باغۇجا Багъужалав bavu$alaw - باغۇجالاو База ba#a - بازا Базагъу ba#avu - بازاغۇ Базалав ba#alaw - بازالاو Базих ba#i{ - بازێخ Бакъулав baqulaw - باقۇلاو Бекьач bepax - بېڨاچ Бакьракъ bapraq - باڨراق Барат barat - بارات Баратилав baratilaw - باراتێلاو БарикI barij - بارێگ Баркалав barkalaw - باركالاو Бартулав bartulaw - بارتۇلاو Бахулав ba{ulaw - باخۇلاو Бахуха ba{u{a - باخۇخا Бахьулав ba%ulaw - باڮۇلاو БахIарчи ba\arxi - باحارچێ БацIав ba`aw - باڝاو БацIикIу ba`iju - باڝێگۇ БацIикIулав ba`ijulaw - باڝێگۇلاو БацIилав ba`ilaw - باڝێلاو БацIухI ba`u\ - باڝۇح БацIукъ ba`uq - باڝۇق БацIчIварав ba`zwaraw - باڝڃواراو БацIцIадав ba~adaw - باڞاداو БацIцIал ba~al - باڞال БатIакIо baTajo - باطاگۈ Белекилав belekilaw - بېلېكێلاو Берав beraw - بېراو БербагIар berbafar - بېرباعار Берилав berilaw - بېرێلاو Берцинав bercinaw - بېرښێناو Беселав beselaw - بېسېلاو Бессдалав beSdalaw - بېصدالاو Беццав beCaw - بېڛاو Бечедав bexedaw - بېچېداو Бидулав bidulaw - بێدولاو Бигулав bigulaw - بێڬۇلاو Бижилав bi$ilaw - بێجێلاو Битракъ biTraq - بێطراق Битулав bitulaw - بێتولاو Бисав bisaw - بێساو Бисакъав bisaqaw - بێساقاو БитIракъ biTraq - بێطراق БитIулав biTulaw - بێطۇلاو Бияхъ biya] - بێياڅ Божола bo$ola - بۈجۈلا Божолав bo$olaw - بۈجۈلاو Бокъалав boqalaw - بۈقالاو БолоцIилав bolo`ilaw - بۈلۈڝێلاو Будун budun - بۇدۇن БудухIав budu\aw - بۇدۇحاو Бурав buraw - بۇراو Бурумилав burumilaw - بۇرۇمێلاو Бурчанилав burxanilaw - بۇرچانێلاو Буцур bucur - بۇښۇر В b و Варангав warangaw - وارانڬاو Варангилав warangilaw - وارانڬێلاو Ваццав waCaw - واڛاو Ваццилав waCilaw - واڛێلاو Ваччав waXaw - واڿاو Вечилав wexilaw - وېچێلاو Вижарав wi$iraw - وێجاراو Виццав wiCaw - وێڛاو Вогьарав woharaw - وۈهاراو Г g ڬ Галав halaw - ڬالاو Гажалав ga$alaw - ڬاجالاو ГарацIцIилав gara~ilaw - ڬاراڞێلاو ГамачIулав gama`ulaw - ڬاماڃۇلاو Гвагьарщалав gwahar&alaw - ڬواهارۺالاو Гванзилав gwan#ilaw - ڬوانزێلاو Гварзатилав gwar#atilaw - ڬوارزاتـێلاو Гвелега gwelega - ڬوېلېڬا Гегула gegula - ڬېڬۇلا Гегуна geguna - ڬېڬۇنا Гелега gelega - ڬېلېڬا Гелегав gelegaw - ڬېلېڬاو Геледа geleda - ڬېلېدا Геледилав geledilaw - ڬېلېدێلاو Герги gergi - ڬېرڬێ Гергилав gergilaw - ڬېرڬێلاو Геха ge[a - ڬېځا Гехулав ge[ulaw - ڬېځۇلاو Горо goro - ڬۈرۈ Горолав gorolaw - ڬۈرۈلاو Гороч gorox - ڬۈرۈچ Горочилав goroxilaw - ڬۈرۈچێلاو Гулдач guldax - ڬۇلداچ Гулилав gulilaw - ڬۇلێلاو Гумачо gumaxo - ڬۇماچۈ Гургинав gurginaw - ڬۇرڬێناو Гуруч gurux - ڬۇرۇچ Гурганч gurganx - ڬۇرڬانچ Гъ v غ Гъабалав vabalaw - غابالاو ГъалбацI valba` - غالباڝ ГъалбацIдибир valba`dibir - غالباڝدێبێر Гъандалав vandalaw - غاندالاو Гъвади vwadi - غوادێ Гъванка vwanka - غوانكا ГъварзатIилав vwar#aTilaw - غوارزاطێلاو Гъваччав vwaXaw - غواڿاو Гъвекьав vwepaw - غوېڨاو Гъобзалав vob#alaw - غۈبزالاو Гъололав vololaw - غۈلۈلاو Гъубзалав vub#alaw - غۇبزالاو Гъумалав vumalaw - غۇمالاو Гь h ه Гьабалав habalaw - هابالاو Гьабил habil - هابێل Гьабу habu - هابۇ Гьабуча habuxa - هابۇچا Гьалангурав halanguraw - هالانڬۇراو Гьанкалав hankalaw - هانكالاو Гьарчабилав harxabilaw - هارباچێلاو ГьацIа ha`a - هاڝا ГьерекIав herejaw - هېرېگاو ГьетIарав heTaraw - هېطاراو Гьидалав hidalaw - هێدالاو ГьитIи hiTi - هێطێ ГьитIинав hiTinaw - هێطێناو ГьитIинавас hiTinawas - هێطێناواس ГьитIихI hiTi\ - هێطێح ГьитIич hiTix - هێطێچ ГьоцIцIо ho~o - هۈڞۈ Гьудул hudul - هۇدۇل Гьуинав huinaw - هۇئێناو ГI f ع ГIабаш faba^ - عاباش ГIабашилав faba^ilaw - عاباشێلاو ГIагарав fagaraw - عاڬاراو ГIада fada - عادا ГIаду fadu - عادۇ ГIадукъ faduq - عادۇق ГIадалав fadalaw - عادالاو ГIадалассулав fadalaSulaw - عادالاصۇلاو ГIакIучIилав fajuzilaw - عاگۇڃێلاو ГIалакIолав falajolaw - عالاگۈلاو ГIалхулав fal[ulaw - عالخۇلاو ГIама fama - عاما ГIамалав famalaw - عامالاو ГIамач famax - عاماچ ГIандалав fandalaw - عاندالاو ГIандилав fandilaw - عاندێلاو ГIандиялав fandiyalaw - عاندێـيالاو ГIандуникI fandunij - عاندۇنێگ ГIанжулав fan$ulaw - عانجۇلاو ГIанкIалав fanjalaw - عانگالاو ГIанкIкIибер fanJiber - عانڴێبېر ГIантIули fanTuli - عانطۇلێ ГIарада farada - عارادا ГIарацилав faracilaw - عاراښێلاو ГIаращ fara& - عاراۺ ГIартилав fartilaw - عارتـێلاو ГIартукI fartuj - عارتۇگ ГIарцулав farculaw - عارښۇلاو ГIарчIам farzam - عارڃام ГIасалав fasalaw - عاسالاو ГIайлав faylaw - عايلاو ГIахьалав fa%alaw - عاڮالاو ГIахьучIилав fa%uzilaw - عاڮۇڃێلاو ГIачилав faxilaw - عاچێلاو ГIелум felum - عېلۇم ГIемав femaw - عېماو ГIерав feraw - عېراو ГIертIилав ferTilaw - عېرطێلاو ГIечIилав fezilaw - عېڃێلاو ГIинтIирилав finTirilaw - عێنطێرێلاو ГIинчилав finxilaw - عێنچێلاو ГIвечIав fwezaw - عوېڃاو ГIвечIилав fwezilaw - عوېڃێلاو ГIилимав filimaw - عێلێماو ГIинкъав finqaw - عێنقاو ГIобочIилав fobozilaw - عۈبۈڃێلاو ГIого fogo - عۈڬۈ ГIолав folaw - عۈلاو ГIолохъан folo]an - عۈلۈڅان ГIоцIцIок fo~ok - عۈڞۈك ГIондокьилав fondopilaw - عۈندۈڨێلاو ГIонкIкIолав fonJolaw - عۈنڴۈلاو ГIубилав fubilaw - عۇبێلاو ГIужилав fu$ilaw - عۇجێلاو ГIума fuma - عۇما ГIумалав fumalaw - عۇمالاو ГIумахан fuma{an - عۇماخان ГIумач fumax - عۇماچ ГIурав furaw - عۇراو ГIусилав fusilaw - عۇسێلاو ГIутI fuT - عۇط ГIуцIцIа fu~a - عۇڞا ГIуцIцIав fu~aw - عۇڞاو Д d د Дабагъилав dabavilaw - داباغێلاو ДагIилав dafilaw - داعێلاو Дадалав dadalaw - دادالاو Дадилав dadilaw - دادێلاو Даку daku - داكۇ Дангъвара danvwara - دانغوارا Дату datu - داتۇ Дахду da[du - داځدۇ Даху da[u - داځۇ ДахIалав da\alaw - داحالاو ДахIада da\ada - داحادا Дацилав dacilaw - داښێلاو Делемав delemaw - دېلېماو Демелав demelaw - دېمېلاو Денгав dengaw - دېنڬاو Дибир dibir - دێبـێر Дибирав dibiraw - دێبـێراو Дибирассулав dibiraSulaw - دێبـێراصۇلاو Дибирдада dibirdada - دێبـێردادا Дилимав dilimaw - دێلێماو Динга dinga - دێنڬا Диядилав diyadilaw - دێيادێلاو Дого dogo - دۈڬۈ Доногъо donovo - دۈنۈغۈ Доногъолав donovolaw - دۈنۈغۈلاو ДубухIилав dubu\ilaw - دۇبۇحێلاو Дубухъ dubu] - دۇبۇڅ Дубухъилав dubu]ilaw - دۇبۇڅێلاو Дугърич duvrix - دۇغرێچ Дулав dulaw - دۇلاو Дурдулав durdulaw - دۇردۇلاو Ж $ ج Жабалав $abalaw - جابالاو Жабу $abu - جابۇ Жабулав $abulaw - جابۇلاو Жагьан $ahan - جاهان Жугьалав $uhalaw - جۇهالاو Жужулав $u$ulaw - جۇجۇلاو Жатжалав $at$alaw - جاتجالاو Жинжик $in$ik - جێنجێك Жумилав $umilaw - جۇمێلاو З # ز Загъалав #avalaw - زاغالاو Загъаштукъ #ava^tuq - زاغاشتۇق Замалав #amalaw - زامالاو Занкилав #ankilaw - زانكێلاو Зантулав #antulaw - زانتۇلاو Зану #anu - زانۇ Зарбалав #arbalaw - زاربالاو Заргьалав #arhalaw - زارهالاو Зугум #ugum - زۇڬۇم Зугьум #uhum - زۇهۇم Зурпукъан #ur_uqan - زۇرفۇقان Руччабазул цIцIарал رۇڿابازۇل ڞارال ruXaba#ul ~aral А a ا Ада ada - ادا Адич adix - ادێچ Б b ب БагIармесед bafarmesed - باعارمېسېد Бадилай badilaw - بادێلاي Баи bai - بائێ Бакъдассей baqdaSey - باقداصېي БахIарай ba\aray - باحاراي БахIарчIчIужу ba\arZu$u - باحارڄۇجۇ Батуч batux - باتۇچ Баху ba{u - باخۇ Берцинай bercinay - بېرښێناي Битарай bitaray - بێتاراي БулъкIур bu;jur - بۇڸگۇر Г g ڬ Гвагьарщалай gwahar&alay - ڬواهار ۺ الاي Гуарша guar^a - ڬۇئارشا Гугьарша guhar^a - ڬۇهارشا Гургинай gurginay - ڬۇرڬێناي Гь h ه ГьитIинай hiTinay - هێطێناي Гьачай hixay - هاچاي ГI f ع ГIарац farac - عاراښ ГIарацай faracay - عاراښاي ГIарацилай faracilay - عاراښێلاي ГIарцулай farculay - عارښۇلاي ГIачура faxura - عاچۇرا ГIелун felun - عېلۇن ГIетIарай feTaray - عېطاراي ГIонжолай fon$olay - عۈنجۈلاي Д d د Диядилай diyadilay - دێيادێلاي Дудуч dudux - دۇدۇچ Й y ي Йоххарай yo{aray - يۈخاراي К k ك Канай kanay - كاناي Канлъулай kan;ulay - كانڸۇلاي Катурай kanturay - كاتۇراي КвацIулай kwa`ulay - كواڝۇلاي Киштун ki^tun - كێشتۇن КиштIай ki^Tay - كێشطاي Колай kolay - كۈلاي Кунчакилай kunxakilay - كۇنچاكێلاي Куцарай kucaray - كۇښاراي Къ q ق Къебедилай qebedilay - قېبېدێلاي Къокъассулай qoqaSulay - قۈقاصۇلاي Къокъаяй qoqayay - قۈقاياي Къоролай qorolay - قۈرۈلاي Къукъарай quqaray - قۇقاراي Кь p ڨ Кьамай pamay - ڨاماي Кьанкьалай panpalay - ڨانڨالاي Кьукьулай pupulay - ڨۇڨۇلاي КI j گ КIилълъилай ji:ilay - گێڷێلاي Лъ ; ڸ ЛъарагIай ;arafay - ڸاراعاي М m م МалахIай mala\ay - مالاحاي Манарша manar^a - مانارشا Маргъалай marvalay - مارغالاي Махолай ma[olay - ماځۈلاي Меседу mesedu - مېسېدۇ Мисай misay - مێساي Мокъокъ moqoq - مۈقۈق Мокъокъай moqoqay - مۈقۈقاي Муи mui - مۇئێ Н n ن НестIуйилай nesTuyilay - نېسطۇيێلاي Нуцалай nucalay - نۇښالاي П _ ف Пари _ari - فارێ Парханисай _ar{isanay - فارخانێساي Пирилай _arilay - فێرێلاي Р r ر Рекъай reqay - رېقاي С s س СурахIи sura\i - سۇراحێ Сутай sutay - سۇتاي Суталай sutalay - سۇتالاي Сс S ص Ссвердилай Swerdilay - صوېردێلاي Т t ت Тархъана tar]ana - تارڅانا ТI T ط ТIинай Tinay - طێناي ТIинаяс Tinayas - طێناياس ТIулилай - طۇلێلاي Хх { خ Ххамагилай {amagilay - خاماڬێلاي Хъ ] څ Хъандулай ]andulay - څاندۇلاي Хъартай ]artay - څارتاي ХъахIай ]a\ay - څاحاي ХъахIилай ]a\ilay - څاحێلاي ХI \ ح ХIайчалай \ayxalay - حايچالاي ХIажай \a$ay - حاجاي ХIалай \alay - حالاي ХIахьулай \a%ulay - حاڮۇلاي ХIебдассей \ebdaSey - حېبداصېي ХIетай \etay - حېتاي ЦI ` ڝ ЦIетIай `eTay - ڝېطاي ЦIцI ~ ڞ ЦIц I ихIилай ~i\ilay - ڞێحێلاي Ч x چ Чалуххай xalu{ay - چالۇخاي Чамассдак xamaSdak - چاماصداك ЧохIай xo\ay - چۈحاي Чумулай xumulay - چۇمۇلاي Чусулай xusulay - چۇسۇلاي Чучулай xuxulay - چۇچۇلاي ЧI z ڃ ЧIухIай zu\ay - ڃۇحاي ЧIухIарай zu\aray - ڃۇحاراي ЧIчI Z ڄ ЧIчIегIерай Zeferay - ڄېعېراي Ш ^ ش Шашадай ^a^aday - شاشاداي Э e ئې Эбечай ebexay - ئېبېچاي Эдалай edalay - ئېدالاي Руччабазул цIцIарал رۇڿابازۇل ڞارال ruXaba#ul ~aral А a ا Ажайбика a$aybika - اجايبێكا Айбика aybika - ايبێكا Айзанат ay#anat - ايزانات Аймесей aymesey - ايمېسېي Алжанат al$anat - الجانات Алипат ali_at - الێفات Аминат aminat - امێنات Анисат anisat - انێسات Асият asiyat - اسێيات Асма asma - اسما Атикат atikat - اتێكات Б b ب Байзат bay#at - بايزات Бадиржат badir$at - بادێرجات Бараат baraat - بارائات Барият bariyat - بارێيات Бассират baSirat - باصێرات Бахтика ba{tika - باختێكا Бика bika - بێكا Бурлият burliyat - بۇرلێيات В w و Вазипат wa#i_at - وازێفات Важибат wa#i_at - واجێبات ВахIидат wa\idat - واحێدات Валидат walidat - والێدات Г g ڬ Гулжанат gul$anat - ڬۇلجانات Гулизар guli#ar - ڬۇلێزار Гулишат guli^at - ڬۇلێشات Гь h ه Гьумай humay - هۇماي Гьадият hadiyat - هادێيات Гьажар ha$ar - هاجار Гьидаят hidayat - هێدايات ГI f ع ГIабидат fabidat - عابێدات ГIаидат faidat - عائێدات ГIайшат fay^at - عايشات ГIашура fa^ula - عاشۇرا Д d د Дагмара dagmara - دامڬارا Ж $ ج Жавгьарат $awharat - جاوهارات Жамилат $amilat - جامێلات Жарият $ariyat - جارێيات З # ز Завжат #aw$at - زاوجات Загьидат #ahidat - زاهێدات Загьрат #ahrat - زاهرات Зайнаб #aynab - زايناب Залму #almu - زالمۇ Зарема #arema - زارېما Зарипат #arema - زارێفات Зарият #ariyat - زارێيات Зубаржат #ubar$at - زۇبارجات Зугьра #uhra - زۇهرا Зулай #ulay - زۇلاي Зулайххат #ula{at - زۇلايخات ЗулхIижат #ul\i$at - زۇلحێجات Зумруд #umrud - زۇمرۇد И i ئێ ИзахIат i#a\at - ئێزاحات Индира indira - ئێندێرا К k ك Кабират kabirat - كابێرات Кавсарат kawsarat - كاوسارات Калимат kalimat - كالێمات Камилат kamilat - كامێلات Каримат karimat - كارێمات Кумсият kumsiyat - كۇمسێيات Къ q ق Къурбанай qurbanay - قۇرباناي Л l ل Лейла leyla - لايلات М m م Мадинат madinat - مادێنات Маликат malikat - مالێكات Майсарат maysarat - مايسارات Маржанат mar$anat - مارجانات Марзигат mar#igat - مارزێڬات Мариям mariyam - ماريام Маххружат ma{ru$at - ماخرۇجات Муслимат muslimat - مۇسلێمات Муъминат mu'minat - مۇئمێنات Н n ن Нажабат na$abat - ناجابات Назипат na#i_at - نازێفات Назират na#irat - نازێرات Нажабат na$abat - ناجابات Наидат naidat - نائـێدات Написат na_isat - نافێسات Нассират naSirat - ناصێرات Нупайсат nu_aysat - نۇفايسات Нурият nuriyat - نۇرێيات П _ ف Парзилат _ar#ilat - فارزێلات Паризат _ari#at - فارێزات ПарсихIат _arsi\at - فارسێحات ПатIимат _aTimat - فاطێمات Пирдавус _irdawus - فێرداوۇس Р r ر Равзанат raw#anat - راوزانات Разият ra#iyat - رازێيات Раисат raisat - رائێسات РайхIанат ray\anat - رايحانات Рашидат ra^idat - راشێدات Рисалат risalat - رێسالات Рукъигат ruqigat - رۇقێڬات С s س Савадат sawadat - ساوادات СагIадат safadat - ساعادات СагIидат safidat - ساعێدات Сайгибат ya\ya - سايڬێبات Сакинат sakinat - ساكێنات Салимат salimat - سالێمات Саният saniyat - سانێيات Сарат sarat - سارات Сарият sariyat - سارێيات Сидрат sidrat - سێدرات Симисхан simis{an - سێمێسخان Сиядат siyadat - سێيادات Супайнат su_aynat - سۇفاينات СултIанат sulTanat - سۇلطانات Сс S ص СсалихIат Sali\at - صالێحات Ссапият Sa_iyat - صاف ێيات Ссупият Su_iyat - صۇفێيات ТI T ط ТIайгибат Taygibat - طايڬێبات ТIавус Tawus - طاوۇس У u ئۇ Узлипат u#li_at - ئۇزلێفات Умагьани umahani - ئۇماهانێ Умай umay - ئۇماي Умужат umu$at - ئۇمۇجات Умукусум umukusum - ئۇمۇكۇسۇم УмухIабибат umu\abibat - ئۇمۇحابێبات Хх { خ Ххадижат {adi$at - خادێجات Ххалиссат {aliSat - خالێصات Ххамиз {ami# - خامێز Хханика {anika - خانێكا Ххассбика {aSbika - خاصبێكا Ххатимат {atimat - خاتێمات Хъ ] څ ХъистIаман ]isTaman - څێسطامان Хъанича ]anixa - څانێچا ХI \ ح ХIабибат \abibat - حابێبات ХIава \awa - حاوا ХIалимат \alimat - حالێمات ХIаписсат \a_iSat - حافێصات ХIурулгIин \urulfin - حۇرۇلعێن Ч x چ Чакар xakar - چاكار Ш ^ ش Шагьидат ^ahidat - شاهێدات Шагьрият ^ahriyat - شاهرێيات Шагьрузат ^ahru#at - شاهرۇزات Шамай ^amay - شاماي Шамалай ^amalay - شامالاي Шамсият ^amsiyat - شامسێيات Шарипат ^ari_at - شارێفات ШугIайнат ^ufaynat - شۇعاينات Шумайсат ^umaysat - شۇمايسات И i ئێ Ибак ibak - ئێباك ИбакIо ibajo - ئێباگۈ Ибалав ibalaw - ئێبالاو Игелав igelaw - ئێڬېلاو Идалав idalaw - ئێدالاو Идармач idarmax - ئێدارماچ Идач idax - ئێداچ Ималав imalaw - ئێمالاو ИмахIу ima\u - ئێماحۇ Имачу imaxu - ئێماچۇ Инквач inkwax - ئێنكواچ Инквачилав inkwaxilaw - ئێنكواچێلاو ИнкIовас injowas - ئێنگۈواس Инсилав insilaw - ئێنسێلاو Инхилав in[ilaw - ئێنځێلاو Инчалав inxalaw - ئێنچالاو Инчилав inxilaw - ئێنچێلاو Исилав isilaw - ئێسێلاو Итарав itaraw - ئێتاراو ИтаркIу itarju - ئێتارگۇ ИтIилав iTilaw - ئێطێلاو ИхакIу i[aju - ئێځاگۇ Ихи i{i - ئێخێ Ихилав i{ilaw - ئێخێلاو Ичал ixal - ئێچال Ичалав ixalaw - ئێچالاو Ичирилав ixirilaw - ئێچێرێلاو Ишомилав i^omilaw - ئێشۈمێلاو К k ك Как kak - كاك Кандалав kandalaw - كاندالاو Кантулав kantulaw - كانتۇلاو КахIав ka\aw - كاحاو Кацав kacaw - كاښاو Качалав kaxalaw - كاچالاو Каяв kayaw - كاياو КвартIа kwarTa - كوارطا Квацав kwacaw - كواښاو Квацилав kwacilaw - كواښێلاو КвегIав kwefaw - كوېعاو Квергъули kwervuli - كوېرغۇلێ Квечил kwexil - كوېچێل Квешав kwe^aw - كوېشاو Кечулав kexulaw - كېچۇلاو Кибич kibix - كێبێچ Кикав kikaw - كێكاو Кималав kimalaw - كێمالاو Кинххва kin{wa - كێنخوا Кинххвалав kin{walaw - كێنخوالاو Кирцав kircaw - كێرښاو КитIи kiTi - كێطێ Киши ki^i - كێشێ КиштIилав ki^Tilaw - كێشطێلاو КогIав kofaw - كۈعاو Колав kolaw - كۈلاو Комсорок komsosrok - كۈمسۈرۈك Коргъали korvali - كۈرغالێ Коргъалилав korvalilaw - كۈرغالێلاو Куртав kurtaw - كۇرتاو Курцав kurcaw - كۇرښاو Куса kusa - كۇسا Кусилав kusilaw - كۇسێلاو Куцарав kucaraw - كۇښاراو Къ q ق Къабади qabadi - قابادێ КъабахI qaba\ - قاباح КъабичIулав qabizulaw - قابێڃۇلاو Къадачи qadaxi - قاداچێ Къайич qayix - قايێچ Къантула qantula - قانتۇلا Къантур qantur - قانتۇر Къарачу qaraxu - قاراچۇ Къарачулав qaraxulaw - قاراچۇلاو Къарнач qarnax - قارناچ Къасирилав qasirilaw - قاسێرێلاو Къацав qacaw - قاښاو Къацарав qacaraw - قاښاراو КъацIу qa`u - قاڝۇ КъахIич qa\ix - قاحێچ Къвангъур qwanvur - قوانغۇر КъватIулав qwaTulaw - قواطۇلاو Къебед qebed - قېبېد Къебедав webedaw - قېبېداو Къебедассулав qebedaSulaw - قېبېداصۇلاو Къирилав qirilaw - قێرێلاو Къокъав qoqaw - قۈقاو Къоселав qoselaw - قۈسېلاو Къохьоч qo%ox - قۈڮۈچ Къочав qoxaw - قۈچاو Къуду qudu - قۇدۇ Къубаколав qubakolaw - قۇباكۈلاو Къудус qudus - قۇدۇس КъукIарав qujaraw - قۇگاراو Къулду quldu - قۇلدۇ Къулдулав quldulaw - قۇلدۇلاو КъулигIалав qulifalaw - قۇلێعالاو КъулецIихIма qule`i\ma - قۇلېڝێحما Къура qura - قۇرا КъурахI qura\ - قۇراح Къурач qurax - قۇراچ Кь p ڨ Кьибид pibid - ڨێبێد Кьихьилав pi%ilaw - ڨێڮێلاو Кьукьулав pupulaw - ڨۇڨۇلاو Кьуру puru - ڨۇرۇ Кьуручан puruxan - ڨۇرۇچان КI j گ КIалтIуш jalTu^ - گالطۇش КIандач jandax - گانداچ КIартилав jartilaw - گارتێلاو КIачIал jazal - گاڃال КIилълъилав ji:ilaw - گێڷێلاو КIисолав jisolaw - گێسۈلاو КIосолав josolaw - گۈسۈلاو КIодохIилав jodo\ilaw - گۈدۈحێلاو КIодочи jodoxi - گۈدۈچێ КIонхIолав jon\olaw - گۈنحۈلاو КIудав judaw - گۇداو КIудассулав judaSulaw - گۇداصۇلاو КIичча jiXaw - گێڿا КIудаэмен judaemen - گۇدائېمېن КIуди judi - گۇدێ КIудияв judiyaw - گۇدێياو КIудиявас judiyawas - گۇدێياواس КIудиявдибир judiyawdibir - گۇدێياودێبێر КIудияссулав judiyaSulaw - گۇدێياصۇلاو КIиштIилав ji^Tilaw - گێشطێلاو Л l ل Лахчу la[xu - لاخچۇ Лахъу la]u - لاڅۇ ЛахIилав la\ilaw - لاحێلاو ЛахIиялав la\iyalaw - لاحێيالاو ЛахIикI la\ij - لاحێگ Лаченилав laxenilaw - لاچېنێلاو Лекъав leqaw - لېقاو Лечи lexi - لېچێ ЛокIалав lojalaw - لۈگالاو Лъ ; ڸ ЛъарагIав ;arafaw - ڸاراعاو Лъелассулав ;elaSulaw - ڸېلاصۇلاو Лъебелав ;ebelaw - ڸېېبېلاو Лълъ : ڷ ЛълъикIав :ijaw - ڷێگاو ЛълъикIалав :ijalaw - ڷێگالاو М m م Магъилав mavilaw - ماغێلاو Магъула mavula - ماغۇلا Магъур mavur - ماغۇر Магъуш mavu^ - ماغۇش МагIангалав mafangalaw - ماعانڬالاو МагIарулав mafarulaw - ماعارۇلاو Мадилав madilaw - مادێلاو Мажалав ma$alaw - ماجالاو Мазгар ma#gar - مازڬار Мазгьар ma#har - مازهار Маилав mailaw - مائێلاو Макъачилав maqaxiaw - ماقاچێلاو Макълач maqlax - ماقلاچ Малалав malalaw - مالالاو Малсаг malsag - مالساڬ Мапилав ma_ilaw - مافێلاو Макъади maqadi - ماقادێ Мала mala - مالا Маладу maladu - مالادۇ МалахI mala\ - مالاح Малач malax - مالاچ Малачи malaxi - مالاچێ Малачилав malaxilaw - مالاچێلاو Малулав malulaw - مالاۇلاو Мамав mamaw - ماماو Мамади mamadi - مامادێ Мамадибир mamadibir - مامادێبێر Мамалав mamalaw - مامالاو Мамахъ mama] - ماماڅ Мамулав mamulaw - مامۇلاو Марасилав marasilaw - ماراسێلاو Маргъут marvut - مارغۇت Маржанулав mar$anulaw - مارجانۇلاو Маржу mar$u - مارجۇ Маргалав margalaw - مارڬالاو Маркъулав marqulaw - مارقۇلاو Масандилав masandilaw - ماساندێلاو МатIулав maTulaw - ماطۇلاو МатIуч maTux - ماطۇچ Маха ma[a - ماځا Махалав ma[alaw - ماځالاو Махат ma[at - ماځات МахIа ma\a - ماحا МахIамкалав ma\amkalaw - ماحامكالاو МахIада ma\ada - ماحادا МахIак ma\ak - ماحاك МахIаку ma\aku - ماحاكۇ МахIакI ma\aj - ماحاگ МахIакIу ma\aju - ماحاگۇ МахIатI ma\aT - ماحاط МахIач ma\ax - ماحاچ МахIачилав ma\axilaw - ماحاچێلاو Махху ma{u - ماخۇ Маххулав ma{ulaw - ماخۇلاو Мачча maXa - ماڿا Маччалав maXalaw - ماڿالاو МачIав mazaw - ماڃاو МачIикъ maziq - ماڃێق Мегеж mege$ - مېڬېج МегIеркIичI meferjiz - مېعېرگێڃ Месел mesel - مېسېل Меселав meselaw - مېسېلاو Миккилав miKilaw - مێڭێلاو Минав minaw - مێناو Мичилав mixilaw - مێچێلاو МизакIу mi#aju - مێزاگۇ МичIилав mizilaw - مێڃێلاو МокIочIо mojozo - مۈگۈڃۈ Мокъокъилав moqoqilaw - مۈقۈقێلاو Мочокъ moxoq - مۈچۈق МукIучIилав mujuzilaw - مۇگۇڃێلاو МукIушилав muju^ilaw - مۇگۇشێلاو Мурилав murilaw - مۇرێلاو Муртилав murtilaw - مۇرتێلاو Мутал mutal - مۇتال Мутач mutax - مۇتاچ Мухъилав mu]ilaw - مۇڅێلاو МухIу mu\u - مۇحۇ МухIудада mu\udada - مۇحۇدادا МухIуч mu\ux - مۇحۇچ МухIучилав mu\uxilaw - مۇحۇچێلاو Н n ن НакIкIав naJaw - ناڴاو Нартав nartaw - نارتاو Насу nasu - ناسۇ НасухI nasu\ - ناسۇح Нуцалав nucalaw - نۇښالاو Нуци nuci - نۇښێ О o ئۈ Онкоч onkox - ئۈنكۈچ Онколав onkolaw - ئۈنكۈلاو Оморав omoraw - ئۈمۈراو Омоч omox - ئۈمۈچ Онжолав on$olaw - ئۈنجۈلاو Оросилав orosilaw - ئۈرۈسێلاو Орто orto - ئۈرتۈ Оххолав o{olaw - ئۈخۈلاو Оцав ocaw - ئۈښاو Оцилав ocilaw - ئۈښێلاو Оцок ocok - ئۈښۈك Оцолав ocolaw - ئۈښۈلاو П _ ف Пакачилав _axakilaw - فاكاچێلاو Пакъа _aqa - فاقا Пакъалав _aqalaw - فاقالاو Панзулав _an#ulaw - فانزۇلاو Парилав _arilaw - فارێلاو ПарчахIилав _arxa\ilaw - فارچاحێلاو Пахучилав _a[uxilaw - فاځۇچێلاو Пирилав _irilaw - فێرێلاو Пирич _ixix - فێرێچ Пиртузилав _irtu#ilaw - فێرتۇزێلاو Пирххарав _ir{araw - فێرخاراو Пурав _uraw - فۇراو Р r ر Розав ro#aw - رۈزاو Розилав ro#ilaw - رۈزێلاو РотIолав roTolaw - رۈطۈلاو Рукъилав ruqilaw - ر ۇ ق ێ لاو С s س Саги sagi - سا ڬ ێ Сагилав sagilaw - ساڬێلاو Сарак sarak - ساراك Сарал saral - سارال Саралав saralaw - سارالاو Саритилав saritilaw - سارێتێلاو Сирки sarki - سێركێ Сиркилав sarkilaw - سێركێلاو Сатмалав satmalaw - ساتمالاو Саху sa{u - ساخۇ СахIуч sa\ux - ساحۇچ Сума suma - سۇما Сумалав sumalaw - سۇمالاو СунтIалав sunTalaw - سۇنطالاو Сурук suruk - سۇرۇك Сурукъ suruq - سۇرۇق Сута suta - سۇتا Суталав sutalaw - سۇتالاو Сутулав sutulaw - سۇتۇلاو СутIа suTa - سۇطا Т t ت Тайдур taydur - تايدۇر Тамалав tamalaw - تامالاو Тамахулав tama[ulaw - تاماځۇلاو Тамачалав tamaxalaw - تاماچالاو Тами tami - تامێ Танка tanka - تانكا Танкалав tankalaw - تانكالاو Танхалав tan[alaw - تانځالاو Таххав ta{aw - تاخاو ТахIна ta\na - تاحنا Тахту ta{tu - تاختۇ Таша ta^a - تاشا Ташав ta^aw - تاشاو Тетелав tetelaw - تېتېلاو Тидулав tidulaw - تێدۇلاو Тирул tirul - تێرۇل Тирулав tirulaw - تێرۇلاو Тируч tirux - تێرۇچ Тиручилав tiruxilaw - تێرۇچێلاو Титалав titalaw - تێتالاو Тудуж tudu$ - تۇدۇج Тузилав tu#ilaw - تۇزێلاو Тунав tunaw - تۇناو Туначилав tunaxilaw - تۇناچێلاو Тунзилав tun#ilaw - تۇنزێلاو Тумав tumaw - تۇماو Туракъ turaq - تۇراق Турач turax - تۇراچ Турулав turulaw - تۇرۇلاو Туручилав turuxilaw - تۇرۇچێلاو Тупа tu_a - تۇفا Тутун tutun - تۇتۇن Тухилав tu{ilaw - تۇخێلاو Тучалав tuxalaw - تۇچالاو ТI T ط ТIабакIилав Tabajilaw - طاباگێلاو ТIала Tala - طالا ТIамир Tamir - طامێر ТIамурав Tamuraw - طامۇراو ТIанкIу Tanju - طانگۇ ТIегьарав Teharaw - طېهاراو ТIеххав Te{aw - طېخاو ТIеххулав Te{ulaw - طېخۇلاو ТIехIав Te\aw - طېحاو ТIехIулав Te\ulaw - طېحۇلاو ТIидулав Tidulaw - طێدۇلاو ТIилахI Tila\ - طێلاح ТIинав Tinaw - طێناو ТIинавас Tinawas - طێناواس ТIинавчи Tinawxi - طێناوچێ ТIиндилав Tindilaw - طێندێلاو ТIинач Tinax - طێناچ ТIинтIилав TinTilaw - طێنطێلاو ТIинуч Tinux - طێنۇچ ТIинчIав Tinzaw - طێنڃاو ТIип Ti_ - طێف ТIири Tiri - طێرێ ТIитIалав TiTalaw - طێطالاو ТIокъощ Toqo& - طۈقۈۺ ТIолбо Tolbo - طۈلبۈ ТIолболав Tolbolaw - طۈلبۈلاو ТIорхо Tor{o - طۈرخۈ ТIорхолав Tor{olaw - طۈرخۈلاو ТIукIму Tujmu - طۇگمۇ ТIукIмулав Tujmulaw - طۇگمۇلاو ТIурав Turaw - طۇراو ТIурарав Turaraw - طۇراراو ТIурач Turax - طۇراو ТIурулав Turulaw - طۇرۇلاو ТIурурав Tururaw - طۇرۇراو ТIуруч Turux - طۇرۇچ У u ئۇ Угъусилав uvusilaw - ئۇغۇسێلاو Удада udada - ئۇدادا Удаман udaman - ئۇدامان Удурат udurat - ئۇدۇرات Узулав u#ulaw - ئۇزۇلاو Узумав u#umaw - ئۇزۇماو Укъалав uqalaw - ئۇقالاو Уладилав uladilaw - ئۇلادێلاو Умалав umalaw - ئۇمالاو Умалат umalat - ئۇمالات Урузмаг uru#mag - ئۇرۇزماڬ Урхъарав ur]araw - ئۇرڅاراو Урхьулав ur%ulaw - ئۇرڮۇلاو Урхьунчи ur%unxi - ئۇرڮۇنچێ Усав usaw - ئۇساو Усалав usalaw - ئۇسالاو УсахI usa\ - ئۇساح Ухъасилав u]asilaw - ئۇ څ اس ێ لاو Учума uxuma - ئۇچۇما Х [ ځ Харцав [arcaw - خارښاو Хважа [wa$a - ځواجا ХважакI [wa$aj - ځواجاگ Хвалаг {walag - خوالاڬ Херав [eraw - ځېراو Херчи [erxi - ځېرچێ Хецав [ecaw - ځېښاو Хисулав [isulaw - ځێسۇلاو Хх { خ Ххадулав {adulaw - خادۇلاو Ххалатав {alataw - خالاتاو Ххамагилав {amagilaw - خاماڬێلاو Хханжар {an$ar - خانجار Ххарххар {ar{ar - خارخار Ххарххарилав {ar{arilaw - خارخارێلاو Ххатулав {atulaw - خاتۇلاو Ххачалав {axalaw - خاچالاو Ххвелав {welaw - خوېلاو Ххеххав {e{aw - خېخاو Ххеххалав {e{alaw - خېخالالو Ххиххилав {i{ilaw - خ ێ خ ێ لالو ХхинтIар {inTar - خێنطار Ххирач {irax - خێراچ Ххирассулав {iraSulaw - خێراصۇلاو Ххирияв {iriyaw - خێرێياو Ххирияссулав {iriyaSulaw - خێرێياصۇلاو ХхиххикI {i{ij - خێخێگ Ххочо {oxo - خۈچۈ Ххочолав {oxolaw - خۈچۈلاو Ххунзахъав {un#a]aw - خۇنزاڅاو ХхутIарав {uTaraw - خۇطاراو Ххучбар {uxbar - خۇچبار Ххучи {uxi - خۇچێ Ххучилав {uxilaw - خۇچێلاو Хъ ] څ Хъаргъилав ]arvilaw - څارغێلاو Хъатулав ]atulaw - څاتۇلاو Хъварт ]wart - څوارت Хъвархъварилав ]war]warilaw - څوارڅوارێلاو Хъергъу ]ervu - څېرغۇ Хъехъалав ]e]alaw - څېڅالاو Хъихьилав ]i%ilaw - څێڮێلاو Хъугъан ]uvan - څۇغان Хъукьав ]upaw - څۇڨاو Хъуйчав ]uyxaw - څۇيچاو Хъурщилав ]ur&ilaw - څۇرۺێلاو Хь % ڮ ХьулгIач %ulfax - ڮۇلعاچ ХI \ ح ХIагулав \agulaw - حاڬۇلاو ХIада \ada - حادا ХIадулав \adulaw - حادۇلاو ХIадурав \aduraw - حادۇراو ХIажав \a$aw - حاجاو ХIажигоро \a$igoro - حاجێڬۈرۈ ХIалакъав \alaqaw - حالاقاو ХIамахъав \ama]aw - حاماڅاو ХIандулав \andulaw - حاندۇلاو ХIанзалав \an#alaw - حانزالاو ХIанкалав \ankalaw - حانكالاو ХIантIилав \anTilaw - حانتێلاو ХIасалав \asalaw - حاسالاو ХIаскъил \asqil - حاسقێل ХIаскъилав \asqilaw - حاسقێلاو ХIахьулав \a%ulaw - حاڮۇلاو ХIатулав \atulaw - حاتۇلاو ХIащтIихх \a&Ti{ - حاۺطێخ ХIаялав \ayalaw - حايالاو ХIаяссулав \ayaSulaw - حاياصۇلاو ХIедалав \edalaw - حېدالاو ХIетав \etaw - حېتاو ХIетилав \etilaw - حېتێلاو ХIинкъарав \inqaraw - حێنقاراو ХIихьдан \i%dan - حێڮدان ХIожо \o$o - حۈجۈ ХIоржолав \or$olaw - حۈرجۈلاو ХIоролав \orolaw - حۈرۈلاو ХIоселав \oselaw - حۈسېلاو ХIото \oto - حۈتۈ ХIотолав \otolaw - حۈتۈلاو ХIужбар \u$bar - حۇجبار ХIурилав \urilaw - ح ۇ ر ێ لاو Ц c ښ Царак carak - ښاراك Царалав caralaw - ښارالاو Цетав cetaw - ښېتاو Церетил ceretil - ښېرېتێل Цидук ciduk - ښێدۇك Цидулав cidulaw - ښێدۇلاو Цоколав cokolaw - ښۈكۈلاو ЦокIалав cojalaw - ښۈگالاو ЦохIолав co\olaw - ښۈحالاو Цц C ڛ Ццевехъан Cewe]an - ڛېوېڅان Ццидалав Cidalaw - ڛێدالاو ЦI ` ڝ ЦIадулав `adulaw - ڝادۇلاو ЦIакъав `aqaw - ڝاقاو ЦIарецин `aretin - ڝارېښێن ЦIаху `a[u - ڝاځۇ ЦIахулав `a[ulaw - ڝاځۇلاو ЦIетIав `eTaw - ڝېطاو ЦIицIикIав `i`ijaw - ڝێڝێگاو ЦIику `iju - ڝېكۇ ЦIикъ `iq - ڝێق ЦIирххарав `ir{araw - ڝێرخاراو ЦIихьарав `i%araw - ڝێرڮاراو ЦIицIикав `i`ikaw - ڝېڝێكاو ЦIцI ~ ڞ ЦIцIарберцин ~arbercin - ڞاربېرښێن ЦIцIаргьуин ~arhuin - ڞارهۇئێن ЦIцIаргIин ~arfin - ڞارعێن ЦIцIарлълъикI ~ar:ij - ڞارڷێگ ЦIцIахIилав ~a\ilaw - ڞاحێلاو ЦIцIахIилчи ~a\ilxi - ڞاحێلچێ ЦIцIекIав ~ejaw - ڞېگاو ЦIцIихIик ~i\ik - ڞێحێك ЦIцIихIил ~i\il - ڞێحێل ЦIцIихIилав ~i\ilaw - ڞێحێلاو ЦIцIихIилчи ~i\ilxi - ڞێحێلچێ ЦIцIодор ~odor - ڞۈدۈر ЦIцIодорав ~odoraw - ڞۈدۈراو ЦIцIохIолав ~o\olaw - ڞۈحۈلاو ЦIцIурмилав ~urmilaw - ڞۇرمێلاو Ч x چ ЧабакI xabaj - چاباگ Чагу xagu - چاڬۇ Чагурилав xagurilaw - چاڬۇرێلاو Чака xaka - چاكا Чакалав xakalaw - چاكالاو Чакалассулав xakalaSulaw - چاكاصۇلاو Чакарав xakaraw - چاكاراو Чакарилав xakarilaw - چاكارێلاو Чалухх xalu{ - چالۇخ Чамак xamak - چاماك Чамакулав xamakulaw - چاماكۇلاو Чамал xamal - چامال Чамарсаг xamarsag - چامارساڬ Чанахъан xana]an - چاناڅان Чангурилав xangurilaw - چانڬۇرێلاو Чанкур xankur - چانڬۇر Чантилав xantilaw - چانتێلاو Чанчалав xanxalaw - چانچالاو Чарав xaraw - چاراو Чаран xaran - چاران Чармулав xarmulaw - چارمۇلاو Чантилав xantilaw - چانتێلاو Чахъучи xa]uxi - چاڅۇچێ ЧахIи xa\i - چاحێ Чегулав xegulaw - چېڬۇلاو Ченгел xengel - چېنڬېل Чергес xerges - چېرڬېس Чилалав xilalaw - چێلالاو Чилахерав xila[eraw - چێلاځېراو Чинтилав xintilaw - چێنتێلاو Чинтиссулав xintiSulaw - چێنتێصۇلاو Чинтир xintir - چێنتێر Чинчара xinxara - چێنچارا Чимчилав ximxilaw - چێمچێلاو Чирахъилав xira]ilaw - چێراڅێلاو Чирилав xirilaw - چێرێلاو Чондалав xondalaw - چۈندالاو Чончалав xonxalaw - چۈنچالاو Чончолав xonxolaw - چۈنچۈلاو ЧохIо xo\o - چۈحۈ Чукалав xukalaw - چۇكالاو Чукъулав xuqulaw - چۇقۇلاو Чумчалав xumxulaw - چۇمچالاو Чундалав xundalaw - چۇندالاو Чункъ xunq - چۇنق Чунчулав xunxulaw - چۇنچۇلاو Чумчал xemxal - چۇمچال Чупалав xu_alaw - چۇفالاو Чупан xu_an - چۇفان Чупанилав xu_anilaw - چۇفانێلاو Чусулав xusulaw - چۇسۇلاو Чуталав xutalaw - چۇتالاو Чухъалав xu]alaw - چۇڅالاو ЧухIа xu\a - چۇحا ЧухIилав xu\ilaw - چۇحێلاو Чунгъар xunvar - چۇنغار Чч X ڿ Ччамалав Xamalaw - ڿامالاو ЧI ` ڃ ЧIадилав `adilaw - ڃادێلاو ЧIакъвачIо `aqwa`o - ڃاقواڃۈ ЧIанкIа `anja - ڃانگا ЧIанкIалав `anjalaw - ڃانگالاو ЧIанкIилав `anjilaw - ڃانگێلاو ЧIанчIур `an`ur - ڃانڃۇر ЧIарабура `arabura - ڃارابۇرا ЧIечIера `e`era - ڃېڃېرا ЧIилбикI `ilbij - ڃێلبێگ ЧIинкъ `inq - ڃێنق ЧIимчIалав `im`alaw - ڃێمڃالاو ЧIирилав `irilaw - ڃێرێلاو ЧIиркъалав `irqalaw - ڃێرقالاو ЧIуралав `uralaw - ڃۇرالاو ЧIурилав `urilaw - ڃۇرێلاو ЧIухIарав `u\araw - ڃۇحاراو ЧIухIилав `u\ilaw - ڃۇحێلاو ЧIчI ~ ڄ ЧIчIегIерав ~eferaw - ڄېعېراو ЧIчIегIерилав ~eferilaw - ڄېعېرێلاو ЧIчIегIерчи ~eferxi - ڄېعېرچێ Ш ^ ش ШагIалав ^afalaw - شاعالاو Шагь ^ah - شاه Шагьав ^ahaw - شاهاو Шагьилав ^ahilaw - شاهێلاو Шагъумалав ^avumalaw - شاغۇمالاو Шамасур ^amasur - شاماسۇر Шаматав ^amataw - شاماتاو Шаматилав ^amatilaw - شاماتێلاو Шапалав ^a_alaw - شافالاو Шагьмилав ^ahmilaw - شاهمێلاو Шагьша ^ah^a - شاهشا ШвагIилав ^wafilaw - شواعێلاو Шонилав ^onilaw - شۈنێلاو ШохIолав ^o\olaw - شۈحۈلاو Шукъукъ ^uquq - شۇرۇق Щ & ۺ Щокъав &oqaw - ۺۈقاو Щванхав &wan{aw - ۺوانخاو Э e ئې Эгерилав egerilaw - ئېڬېرێلاو Эмелав emelaw - ئېمېلاو Эмеч emex - ئېمېچ МагIарул цIцIарал (гIараб, лъарагI, парс мацIцIаздасса рачIарал) mafarul ~aral (farab, ;araf, _ars ma~a#daSa razaral) عاراب، ڸاراع، فارس ماڞازداصا راڃارال ڞارال Бихьиназул цӏцIарал بێڮێنازۇل ڞارال bi%ina#ul ~aral А a ا Абу abu - ابۇ Абумуслим abumuslim - ابۇمۇسلێم Абус abus - ابۇس АбутIалиб abuTalib - ابۇطالێب Айтбер aytber - ايتبېر Айдемир aydemir - ايدېمێر Адам adam - ادام Амин amin - امێن Амир amir - امێر Анвар anwar - انوار Апанди a_andi - افاندێ Арслан arslan - ارسلان Арсланбег arslanbeg - ارسلانبېڬ Асадулагь asadulah - اسادۇلاه Аселдер aselder - اسېلدېر Асслудин aSludin - اصلۇدێن АссхIаб aS\ab - اصحاب АссхIабгIали aS\abfali - اصحابعالێ АхIмад a\mad - احماد АхIмадхан a\mad{an - احمادخان Аюб ayub - ايۇب Б b ب Багьадур bahadur - باهادۇر Бассир baSir - باصێر Батир batir - باتێر БатIал baTal - باطال Бегав begaw - بېڬاو Багьаудин bahaudin - باهائۇدێن Бадрудин badrudin - بادرۇدێن Башир ba^ir - باشێر Билал bilal - بێلال Булат bulat - بۇلات Булач bulax - بۇلاچ В w و Вагьаб wahab - واهاب Вакил wakil - واكێل Вали wali - والێ Валид walid - والێد Варис waris - وارێس ВахIид waris - واحێد Г g ڬ Гирай giray - ڬێراي Гула gula - ڬۇلا Гунаш guna^ - ڬۇناش Гь h ه Гьажассулай ha$aSulay - هاجاصۇلاي Гъ v غ Гъази va#i - غازێ Гъазияв va#iyaw - غازێياو ГI f ع ГIабас fabas - عاباس ГIабдулгъапур fabdulva_ur - عابدۇلغافۇر ГIабдулагь fabdulah - عابدۇلاه ГIабид fabid - عابێد ГIабидулагь fabidulah - عابێدۇلاه ГIабдулатIип fabdulaTi_ - عابدۇلاطێف ГIабдулбассир fabdulbaSir - عابدۇلباصێر ГIабдулвагьаб fabdulwahab - عابدۇلواهاب ГIабдулвахIид fabdulwa\id - عابدۇلواحێد ГIабдулгIазиз fabdulfa#i# - عابدۇلعازێز ГIабдулкарим fabdulkarim - عابدۇلكارێم ГIабдулмажид fabdulma$id - عابدۇلماجێد ГIабдулмалик fabdulmalik - عابدۇلمالێك ГIабдулмуъмин fabdulma'min - عابدۇلمۇئمێن ГIабдулпатахI fabdul_ata\ - عابدۇلفاتاح ГIабдулхIаким fabdul\akim - عابدۇلحاكێم ГIабдулххаликъ fabdul{aliq - عابدۇلخالێق ГIабдулхIалим fabdul\alim - عابدۇلحالێم ГIабдунассир fabdunaSir - عابدۇناصێر ГIабдурашид fabdura^id - عابدۇراشێد ГIабдуразакъ fabdura#aq - عابدۇرازاق ГIабдурахIман fabdura\man - عابدۇراحمان ГIабдурахIим fabdura\im - عابدۇراحێم ГIабдусалам fabdusalam - عابدۇسالام ГIабдуссамад fabduSamad - عابدۇصاماد ГIадил fadil - عادێل ГIазиз fa#i# - عازێز ГIазим fa#im - عازێم ГIали fali - عالێ ГIалидибир falidibir - عالێدێبێر ГIалиассхIаб faliaS\ab - عالێئاصحاب ГIалибег falibeg - عالێبېڬ ГIалихан fali{an - عالێخان ГIалихIажи fali\a$i - عالێحاجێ ГIамир famir - عامێر ГIамирхан famir{an - عامێرخان ГIарип fari_ - عارێف ГIизудин fi#udin - عێزۇدێن ГIиса fisa - عێسا ГIимран fimran - عێمران ГIумар fumar - عۇمار ГIумарассхIаб fumar'aS\ab - عۇمارئاصحاب ГIумардибир fumardibir - عۇماردێبێر ГIумархIажи fumar\a$i - عۇمارحاجێ ГIусман fusman - عۇسمان Гь h ه Гьимат himat - هێمات Д d د Давуд dawud - داوۇد Дайитбег dayitbeg - دايێتبېڬ Даниял daniyal - دانێيال Ж $ ج ЖабрагIил $abrafil - جابراعێل Жаватхан $awat{an - جاواتخان ЖагIпар $a\_ar - جاعفار Жамбулат $ambulat - جامبۇلات Жалил $alil - جالێل Жамал $amal - جامال Жамалудин $amaludin - جامالۇدێن З # ز Загьид #ahid - زاهێد Заирбег #airbeg - زائێربېڬ ЗайнулгIабид #aynulfabid - زاينۇلعابێد Зайнудин #aynudin - زاينۇدێن Закарига #akariga - زاكارێڬا Закир #akir - زاكێر Залумхан #alum{an - زالۇمخان Заур #aur - زائۇر Зиявудин #iyawudin - زێياوۇدێن Зубайир #ubayir - زۇبايێر Зулпукъар #ul_uqar - زۇلفۇقار И i ئێ Ибрагьим ibrahim - ئێبراهێم Идрис idris - ئێدردێس Иляс ilyas - ئێلياس Имам imam - ئێمام Имамудин imamudin - ئێمامۇدێن ИманшапигI iman^a_if - ئێمانشافێع Исмат ismat - ئێسمات Искандер iskander - ئێسكاندېر Ислам islam - ئێسلام ИсмагIил ismafil - ئێسماعێل Исрапил isra_il - ئێسرافێل ИсхIакъ is\aq - ئێسحاق К k ك Кабир kabir - كابێر Казбек ka#bek - كازبېك Камал kamal - كامال Камалудин kamaludin - كامالۇدێن Камил kamil - كامێل Карим karim - كارێم Каримулагь karimulah - كارێمۇلاه Къ q ق Къади qadi - قادێ Къадир qadir - قادێر Къагьир qahir - قاهێر Къасум qasum - قاسۇم Къасим qasim - قاسێم Къурбан qurban - قۇربان Л l ل Лабазан laba#an - لابازان Лукъман luqman - لۇقمان М m م Магьди mahdi - ماهدێ Мажид ma$id - ماجێد Макъссуд maqSud - ماقصۇد Малик malik - مالێك Манссур manSur - مانصۇر Марат marat - مارات МахIмуд ma\mud - ماحمۇد МахIсуд ma\sud - ماحسۇد Мирза mir#a - مێرزا Музапир mu#a_ir - مۇزافێر Мурад murad - مۇراد Муртуз murtu# - مۇرتۇز Муса musa - مۇسا Муслим muslim - مۇسلێم МусстIапа muSTa_a - مۇصطافا Муххтар mu{tar - مۇختار МухIамад mu\amad - مۇحاماد МухIамадамин mu\amad'amin - مۇحامادئامێن МухIамадбашир mu\amadba^ir - مۇحامادباشێر МухIамадгӏарип mu\amadfari_ - مۇحامادعارێف МухIамадгIазиз mu\amadfa#i# - مۇحامادعازێز МухIамадгъази mu\amadva#i - مۇحامادغازێ МухIамадзакир mu\amad#akir - مۇحامادزاكێر МухIамадкамил mu\amadkamil - مۇحامادكامێل МухIамадсагIид mu\amadsafid - مۇحامادساعێد МухIамадсайгид mu\amadsaygid - مۇحامادسايڬێد МухIамаднаби mu\amadnabi - مۇحامادنابێ МухӏамадхIабиб mu\amad\abib - مۇحامادحابێب МухIамадрасул mu\amadrasul - مۇحامادراسۇل МухIамадссадикъ mu\amadSadiq - مۇحامادصادێق МухIамадсалам mu\amadsalam - مۇحامادسالام МухIамадтIагьир mu\amadTamir - مۇحامادطاهێر МухIамадхан mu\amad{an - مۇحامادخان МухIамадххайир mu\amad{ayir - مۇحامادخايێر МухIамадхIажи mu\amad\a$i - مۇحامادحاجێ МухIамадшапигI mu\amad^a_if - مۇحامادشافێع МухIамадшарип mu\amad^ari_ - مۇحامادشارێف Н n ن Наби nabi - نابێ Набигула nabigula - نابێڬۇلا Назир na#ir - نازێر Нассир naSir - ناصێر Нассрудин naSrudin - ناصرۇدێن Нассрулагь naSrulah - ناصرۇلاه Ниязбег niya#beg - نێيازبېڬ НугIман nufman - نۇعمان НурмухIума nurmu\uma - نۇرمۇحۇما Нурулагь nurulah - نۇرۇلاه Нурудин nurudin - نۇرۇدێن НухI nu\ - نۇح НухIбег nu\beg - نۇحبېڬ П _ ف Пайзудин _ay#udin - فايزۇدێن Пазил _a#il - فازێل Парухъ _aru] - فارۇق ПатахI _ata\ - فاتاح Паххрудин _a{rudin - فاخرۇدێن ПитIулай _iTulay - فێطۇلاي Р r ر Ражаб ra$ab - راجاب Рамазан rama#an - رامازان Расул rasul - راسۇل Рашид ra^id - راشێد Ризван ri#wan - رێزوان Руслан ruslan - رۇسلان Рустам rustam - رۇستام С s س СагIаду safadu - ساعادۇ СагIид safid - ساعێد Сайгид saygid - سايڬێد Сажид sa$id - ساجێد Сайпудин say_udin - سايفۇدێن Сайпулагь say_ulah - سايفۇلاه Салам salam - سالام Салим salim - سالێم Салимхан salim{an - سالێمخان Салман salman - سالمان Сиражудин sira$udin - سێراجۇدێن Сулиман suliman - سۇلێمان СултIан sulTan - سۇلطان Сурхай sur{ay - سۇرخاي Сс S ص Ссапигулагь Sa_igulah - صافێڬۇلاه Ссадрудин Sadrudin - صادرۇدێن СсалахI Sala\ - صالاح СсалахIудин Sala\udin - صالاحۇدێن СсалихI Sali\ - صالێح Т t ت Тажудин ta$udin - تاجۇدێن Таймасхан taymas{an - تايماسخان Темирбег temirbeg - تېمێربېڬ Темирбулат temirbulat - تېمێربۇلات Темирхан temir{an - تېمێرخان Тимур timur - تێمۇر ТI T ط ТIагьа Taha - طاها ТIагьир Tahir - طاهێر ТIайгиб Taygib - طايڬێب ТIалхIат Tal\at - طالحات У u ئۇ Умалат umalat - ئۇمالات Усстар uStar - ئۇصتار Усстархан uStar{an - ئۇصتارخان Хх { خ Ххайир {ayir - خايێر Ххайрудин {ayrudin - خايرۇدێن Ххайрулагь {ayrulah - خايرۇلاه Ххалид {alid - خالێد Ххаликъ {aliq - خالێق Ххалипа {ali_a - خالێفا Ххалил {alil - خالێل Ххассай {aSay - خاصاي Ххассбулат {aSbulat - خاصبۇلات ХхассмухIамад {aSmu\amad - خاصمۇحاماد Ххизри {i#ri - خێزرێ ХхирамухIамад {iramu\amad - خێرامۇحاماد Хъ ] څ Хъазами ]a#ami - څازامێ ХI \ ح ХIабиб \abib - حابێب ХIабибулагь \abibulah - حابێبۇلاه ХIадис \adis - حادێس ХIажимурад \a$imurad - حاجێمۇراد ХIажимухIамад \a$imu\amad - حاجێمۇحاماد ХIажияв \a$iyaw - حاجێياو ХIайдар \aydar - حايدار ХIамид \amid - حامێد ХIаким \akim - حاكێم ХIамзат \am#at - حامزات ХIапиз \a_i# - حافێز ХIасан \asan - حاسان ХIасанбег \asanbeg - حاسانبېڬ ХIусен \usen - حۇسېن Ш ^ ش Шагьидав ^ahidaw - شاهێداو ШагIбан ^afban - شاعبان Шайихх ^ayi{ - شايێخ Шакир ^akir - شاكێر Шамил ^amil - شامێل ШапигI ^a_0f - شافێع Шарапудин ^ara_udin - شارافۇدێن Шарип ^ari_ - شارێف Шагь ^ah - شاه ШагьгIабас ^ahfabas - شاهعاباس Шагьмурад ^ahmurad - شاهمۇراد Шагьшабек ^ah^abek - شاهشابېك ШагьмухIамад ^ahmu\amad - شاهمۇحاماد Шигьабудин ^ihabudin - شێهابۇدێن ШугIайб ^ufayb - شۇعايب Э e ئې Элдар eldar - ئېلدار Ю y يۇ Юнус yunus - يۇنۇس Юсуп yusu_ - يۇسۇف Я y يۇ ЯгIкъуб yafqub - ياعقۇب ЯхIя ya\ya - ياحيا МагIарул цIцIарал хъвазе кколел куц mafarul ~aral ]wa#e Kolel kuc ماعارۇل ڞارال څوازې ڭۈلېل كۇښ КьолбоцIцIар - ИнссуцIцIар - ЦIцIар polbo~ar - inSu~ar - ~ar ڨۈلبۈڞار - ئێنصۇل ڞار - ڞار НакIкIазул Ццидалассул БацIцIадав naJa#ul CidalaSul ba~adaw ناڴازۇل ڛێدالاصۇل باڞاداو Чупалазул ГIандалассул Маххулав xu_ala#ul fandalaSul ma{ulaw چۇفالازۇل عاندالاصۇل ماخۇلاو ЧIегIерилазул Чунчулассул Оморав Zeferila#ul xunxulaSul omoraw ڄېعېرێلازۇل چۇنچۇلاصۇل ئۈمۈراو ГIалилазул АхIмадил МухIамад falila#ul a\madil mu\amad عالێلازۇل احمادێل مۇحاماد Вагьабилазул Булачил ГIумар wahabila#ul bulaxil fumar واهابێلازۇل بۇلاچێل عۇمار Давудилазул ГIисал Наби dawudila#ul fisal nabi داوۇدێلازۇل عێسال نابێ ЖахIпарилазул АхIмадил ПатIимат $a\_arila#ul a\madil _aTimat حاحفارێلازۇل احمادێل فاطێمات Къадилазул ГIумаханассул Написат qadila#ul fuma{anaSul na_isat قادێلازۇل عۇماخاناصۇل نافێسات Титалазул Ххочбарил КIилълъилай titala#ul {oxbaril ji:ilay تێتالازۇل خۈچبارێل گێڷێلاي ЛълъикIазул Маххулассул Нуцалай :ija#ul ma{ulaSul nucalay ڷێگازۇل ماخۇلاصۇل نۇښالاي ЧIегIерилазул ГIумарил Мадинат Zeferila#ul fumaril madinat ڄېعېرێلازۇل عۇمارێل مادێنات БахIарчиязул ГIадалассул ГIайшат ba\arxiya#ul fadalaSul fay^at باحارچێيازۇل عادالاصۇل عايشات Цетазул Танкал Макълач ceta#ul tankal maqlax ښېتازۇل تانكال ماقلاچ ЛокIалазул Лекъассул Кьукьулав lojala#ul leqaSul pupulaw لۈگالازۇل لېقاصۇل ڨۇڨۇلاو ГIолазул ГIумалассул ГIадалав fola#ul fumalaSul fadalaw عۈلازۇل عۇمالاصۇل عادالاو Варисилазул ХIапизил Залимхан warisila#ul \a_i#il #alim{an وارێسێلازۇل حافێزێل زالێمخان ХIанапилазул ЖахIпарил ЗулхIижат \ana_ila#ul $a\_aril #ul\i$at حانافێلازۇل جاحفارێل زۇلحێجات

Къуръаналдасса 30 дугIа قۇرئانالداصا ۳۰ دۇعا Къуръаналдасса 30 дугIа ДугIа № 1 رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ Раббана такъаббал минна, иннака анта-ссамигIул-гIалим. Я нижер БетIергьан Аллагь! Гьаб нижер гIамал дуцца къабул гьабе. Мун разилъиялълъе сабаблъун ккезе гьабе, гIадада хвараблъун гьабуге. ХIакълъунго мун кинабго жо рагIулев ва кинабго жо лъалев вуго. Суратул-Бакъарат, 127 ya ni$er beTerhan alah! hab ni$er famal duCa qabul habe. mun ra#i;iya:e sabab;un Ke#e habe, fadada [warab;un habuge. \aq;ungo mun kinabgo $o rafulew wa kinabgo $o ;alew wugo. suratul-baqarat, 127 ДугIа № 2 رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ Раббана атина фи-ддунья хIасанатан ва фил-ахирати хIасанатан ва къина гIазIаба-ннар Я нижер БетIергьан Аллагь! Дуцца нижее дунялалда лълъикIлъи кье, ва аххираталдаги лълъикIлъи кье, ва ниж жужахIалълъул гIазабалдассаги цIуне. Суратул-Бакъарат, 201 ya ni$er beTerhan alah! duCa ni$eye dunyalalda :ijli pe, wa a{irataldagi :ij;i pe, wa ni$ $u$a\a:ul fa#abaldaSagi `une. suratul-baqarat, 201 ДугIа №3 رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا Раббана ла туахизIна ин насина ав ахтIаъна. Я нижер БетIергьан Аллагь! Дуцца нижее гIазаб гьабуге нижеда кIочараб ва ниж ххатIалъун ккараб жоялълъул. Суратул-Бакъарат, 286 ДугIа № 4 رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا ۚ رَبَّنَا وَلَا تُحَمِّلْنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهِ ۖ وَاعْفُ عَنَّا وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا ۚ أَنْتَ مَوْلَانَا فَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ Раббана ва ла тахIмил гIалайна иссран кама хIамалтагьу гIала-ллазIина мин къаблина, Раббана ва ла тухIаммилна ма ла тIакъата лана бигьи, вагIфу гIанна вагъфир лана вархIамна, анта мавлана фанссурна гIалал-къавмил-кафирин. Я нижер БетIергьан Аллагь, нижеда тIубазе ва баччине кIолареб жоги тIад биччаге. Нижер хIалбихьи гьабун ракъи-къеч, унти-балагь тIад биччаге. Дуцца нижер мунагьал раххчун те, гьел тIасса инарун, мун нижеда гурхIа. «вагIфу гIанна»-ялълъе гIалимзабаз магIна гьабуна дудаги нижедаги гьоркьор ругел мунагьал тIасса лIугьун те абун. «вагъфир лана»-ялълъе магIна гьабуна нижеда ва дур лагъзадерида гьоркьор ругел мунагьал раххче абун. Гьел нижер къабихIал гIамалазда раккизаруге абураб магIна буго гьелълъул. «вархIамна»-ялълъе магIна гьабуна нахъ ххутIараб гIумруялълъ ниж муназулI ккеялдасса цIуне абун. Мун нижер хан вуго, нижее квер бакъулевги вуго, нижер киналго умуразул тадбир гьабулевги вуго. Дуцца нижее квербакъе Аллагь дур тушбабилъун ругел ва нижерги тушбабилъун ругел капураб къавмалда тIад бергьенлъи босизе. Суратул-Бакъарат, 286 ДугIа № 5 رَبَّنَا لاَ تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنَا وَهَبْ لَنَا مِن لَّدُنكَ رَحْمَةً إِنَّكَ أَنتَ الْوَهَّابُ Раббана ла тузигъ къулубана багIда изI гьадайтана ва гьаб лана мин ладунка рахIматан иннака антал-Вагьгьаб. Я нижер БетIергьан Аллагь, дуцца нижер ракIал хIакъаб диналдасса руссинаруге, дуцца нижеда хIакъаб дин лъазабун ва гьелда ниж тIоритIун ххадуб. Ва дуцца нижее дур рахъалIан рахIмат, цIцIобги кье. ХIакълъунго мун гIемер гурхIел-рахIмат кьолев вуго ва дуе рокьарал муъминзаби хIакъаб диналда тIоритIулев вуго. Суратул-ГIимран, 8 ДугIа № 6 رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَإِسْرَافَنَا فِي أَمْرِنَا وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ Раббана-гъфир лана зIунубана ва исрафана фи амрина ва сIаббит акъдамана ванссурна гIалал-къавмил-кафирин Я нижер БетIергьан Аллагь, Дуцца нижер мунагьал чуре, дуе гьабулеб гIибадаталълъулI нижедасса ккараб кIкIвахIаллъи, жагъаллъиги тIасса лIугьун те. Дуцца ниж рагъул майданалда чIчIезаре, Дуцца нижее квербакъиги гьабе купру-ширкалълъул къавмалда тIад бергьенлъи босизе. Суратул-ГIимран, 147 ДугIа № 7 رَبَّنَا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَكَفِّرْ عَنَّا سَيِّئَاتِنَا وَتَوَفَّنَا مَعَ الْأَبْرَارِ Раббана фагъфир лана зIунубана ва каффир гIанна саййиатина ва таваффана магIал-абрар. Я нижер БетIергьан Аллагь, дуцца нижер кIудиял мунагьал чуре, гьел раххчун те, гIадамазда ццере ниж гIодорегIан гьаричIого. Ва нижецца гьарурал гIиссинал мунагьазул ва квешал гIамалазул гIакъуба-гIазаб тIасса реххун те. Ва дуцца ниж хвезаре ва аххир тIадеги рахъинаре мун жидеда разиял лълъикIал муъминзабигун цадахъ. Суратул-ГIимран, 193 ДугIа № 8 وَارْزُقْنَا وَأَنْتَ خَيْرُ الرَّازِقِينَ Варзукъна, ва анта хайру-рразикъин. Дуцца нижее гьеб ризкъи кье Аллагь. ХIакълъунго мун ризкъи кьолезул бищунго лълъикIав вуго. Суратул-маидат,114 ДугIа № 9 رَبَّنَا ظَلَمْنَا أَنْفُسَنَا وَإِنْ لَمْ تَغْفِرْ لَنَا وَتَرْحَمْنَا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِينَ Раббана зъаламна анфусана ва ин лам тагъфир лана ва тархIамна, ланакунанна минал-хасирин. Я нижер БетIергьан Аллагь! Нижецца нижерго напсазе зулму гьабуна дур амруялда ххилиплъи гьабун. Гьанже мун нижеда гурхIичIони ва дуцца нижер мунагьалги чуричIони ниж цIакъго гIадада хварал, чIорого ххутIарал гIадамал рукIина. Суратул-АгIраф, 23 ДугIа № 10 رَبَّنَا افْتَحْ بَيْنَنَا وَبَيْنَ قَوْمِنَا بِالْحَقِّ وَأَنْتَ خَيْرُ الْفَاتِحِينَ Раббана-фтахI байнана ва байна къавмина бил-хIакъкъи, ва анта хайрул-фатихIин. Я нижер БетIергьан Аллагь, нижедаги гьаб нижер къавмалдаги гьоркьоб дуцца хIукму гьабе хIакъаб, битIараб, жиндилI зулму гьечIеб, хIукму гьабиялълъ Мун вуго Аллагь жидецца хIукму гьабулезул бищунго лълъикIав. Суратул-АгIраф, 89 ДугIа № 11 رَبَّنَا أَفْرِغْ عَلَيْنَا صَبْرًا وَتَوَفَّنَا مُسْلِمِينَ Раббана афригъ гIалайна ссабран, ва таваффана муслимин. Я нижер бетIергьан Аллагь! Дуцца нижее ссабру кье ва ниж дуда иман лъураллъун дур аварагассда нахърилълъараллъун хвезеги гьаре! Суратул-АгIраф, 126 ДугIа № 12 أَنْتَ وَلِيُّنَا فَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا ۖ وَأَنْتَ خَيْرُ الْغَافِرِينَ وَاكْتُبْ لَنَا فِي هَٰذِهِ الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ إِنَّا هُدْنَا إِلَيْكَ ۚ Анта валиййуна фагъфир лана вархIамна ва анта хайрул-гъафирин. Вактуб лана фи гьазIигьи-ддунья хIасанатан, ва фил-ахирати инна гьудна илайка. Мун вуго нижер киналниги умуразул вали ва тадбир гьабулев. Мун нижеда гурхIа Аллагь ва дуцца нижер мунагьалги чуре. Мун бищунго лълъикIав вуго тIасса лIугьун, мунагьал чурун дур лагъзал тезе. Дуцца нижее гьаб дунялалда лълъикIлъи насиб гьабе БетIергьан, аххираталдаги нижее лълъикIлъи насиб гьабе. Нижецца тавбу гьабуна ва ниж киналго мунагьал тун, гьел гьариялда ракI бухIун дуе гIибадат гьабиялде руссана Аллагь. Суратул-АгIраф, 155-156 ДугIа № 13 رَبِّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ أَنْ أَسْأَلَكَ مَا لَيْسَ لِي بِهِ عِلْمٌ ۖ وَإِلَّا تَغْفِرْ لِي وَتَرْحَمْنِي أَكُنْ مِنَ الْخَاسِرِين Рабби инни агIузIу бика ан ас’алука ма лайса ли бигьи гIилмун, ва илла тагъфир ли ва тархIамни акун минал-хасирин. Я дир БетIергьан! Дицца дудалъун цIуни гьарулеб буго дицца дуда гьариялдасса дида жиндир хIакъикъат лъалареб жо. Дуцца дир мунагьал чуричIони ва мун дидаги гурхIичIони дун вукIуна, БетIергьан, цIакъ аххираталълъе чIорого ххутIарал гIадамаздасса. Сурату Гьуд, 47 ДугIа № 14 أنْتَ وَلِيِّي فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ ۖ تَوَفَّنِي مُسْلِمًا وَأَلْحِقْنِي بِالصَّالِحِينَ Анта валиййи фи-ддунья вал-ахирати таваффани муслиман ва алхIикъни би-ссвалихIин. Мун вуго дир вали, дуда амру тIамулев, дуда хьул лъолев ва гьаб дунялалдаги, ххадуб аххираталдаги квер бакъулев. Дуцца дун хвезаве Аллагь иманалда, исламалда вукIун ва дуцца дун нахърегIизаве мун жинда разиял гIадамазда, аварагзабазда, шагьидзабазда, гIалимзабазда ва киналго дуда асскIор къадру-къимат бугел муъминзабазда. Сурату Йусуф, 101 ДугIа № 15 رَبِّ اجْعَلْنِي مُقِيمَ الصَّلَاةِ وَمِنْ ذُرِّيَّتِي ۚ رَبَّنَا وَتَقَبَّلْ دُعَاءِ Рабби-джгIални мукъима-ссвалати ва мин зIуррияти Раббана ва такъаббал дугIаи. Дуцца дун гьаве, Аллагь, дуе гIибадат бацIцIад гьабулевлъун, дуе какал ралевлъун ва дир зурияталълъул гIадамалги гьаре дуе какал ралеллъун. Дуцца дугIаялълъе жавабги гьабе, я нижер БетIергьан Аллагь. Сурату Ибрагьим, 40 ДугIа № 16 رَبَّنَا اغْفِرْ لِي وَلِوَالِدَيَّ وَلِلْمُؤْمِنِينَ يَوْمَ يَقُومُ الْحِسَابُ Раббана-гъфирли ва ливалидаййа ва лил-муъминина явма якъумул-хIисаб. Я нижер БетIергьан Аллагь! Дуда ццере чIчIезарун хIисаб-мизан гьабулеб къоялълъ Дуцца дир мунагьал чуре ва дир эбел-инссулги, киналго муъминзабазулги мунагьал чуре. Сурату Ибрагьим, 41 ДугIа № 17 رَبِّ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرًا Рабби-рхIамгьума кама раббайани ссвагъиран. Я дир БетIергьан! Мун гьал дир эбел-инссуда гурхIа ва гьезда дур цIцIоб-рахIматги рещтIинабе, гьел кIиязго дие лълъикIлъи гьабураб гIадин дун гьитIинаб лъимерлъун вугеб меххалълъ Суратул-Исраи , 24 ДугIа № 18 رَبَّنَا آتِنَا مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً وَهَيِّئْ لَنَا مِنْ أَمْرِنَا رَشَدًا Раббана атина мин ладунка рахIматан, ва гьаййиъ лана мин амрина рашадан. Я нижер БетIергьан Аллагь, Дуцца нижее дуда асскIосса цIцIоб-рахIмат кье. Нижер иман камил гьабе, нижее ссабруги кье, нижер мунагьалги раххчун те. Ва дуцца нижер амруги хIакъаб диналде тIоритIун гьелда ниж даимлъулеблъун гьабе, нижер аххирги дуцца битIун ккезабе. Суратул-Кагьфи, 10 ДугIа № 19 رَبِّ اشْرَحْ لِي صَدْرِي وَيَسِّرْ لِي أَمْرِي وَاحْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِسَانِي يَفْقَهُوا قَوْلِي Рабби-шрахI ли ссвадри, ва йассир ли амри, вахIлул гIукъдатан мин лисани йафкъагьу къавли. Я дир БетIергьан Аллагь, Дуцца дир керен иманалълъул цIезабун гIатIид гьабе. Дуцца дир амруги бигьа гьабе. Дуцца дир мацIцIалда бугеб гарацIцIги биче. Гьел гIадамазда дицца бицунеб рагIи бичIчIизе ва гьез дир вагIза босине. Сурату ТIагьа, 25-28 ДугIа № 20 رَبِّ زِدْنِي عِلْمًا Рабби зидни гIилман Я БетIергьан Аллагь, дуцца цIцIикIкIинабе дир гIелму. Сурату ТIагьа, 114 ДугIа № 21 أَنِّي مَسَّنِيَ الضُّرُّ وَأَنْتَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ Анни массанийа-дъдъурру, ва анта АрхIаму-РрахIимин. Дида къварилъи хъатIун буго Аллагь, Мун цIакъ гурхIулев вуго, дур гурхIел-рахIмуялда буго дир хьул ва божи. Суратул-Анбияи, 83 ДугIа № 22 رَبِّ أَعُوذُ بِكَ مِنْ هَمَزَاتِ الشَّيَاطِينِ Рабби агIузIу бика мин гьамазати-шшайатIини. Дицца дур цIцIаралдалъун гьарулеб буго БетIергьан, дун цIуне абун шайтIаналълъ вас-вас ккезабиялдасса ва гьелълъ дун батIулаб жоялда гьетIизавиялдасса. Суратул-Муъминуна, 97 ДугIа № 23 رَبَّنَا آمَنَّا فَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا وَأَنْتَ خَيْرُ الرَّاحِمِينَ Раббана аманна фагъфир лана вархIамна ва анта хайру-ррахIимин. Я нижер БетIергьан Аллагь, Нижецца дуда иман лъуна, дур аварагги ритIухъ гьавуна, дур Къуръанги къабул гьабуна. Дуцца нижер мунагьал чуре ва мун нижеда гурхIа! ГурхIел гьабулезул бищунго лълъикIав вуго Мун. Суратул-Муъминуна, 109 ДугIа № 24 رَبَّنَا اصْرِفْ عَنَّا عَذَابَ جَهَنَّمَ ۖ إِنَّ عَذَابَهَا كَانَ غَرَامًا Раббана-ссриф гIанна гIазIаба джагьаннама, инна гIазIабагьа кана гъараман. Я нижер БетIергьан Аллагь, Дуцца нижедасса буссинабе ва рикIкIад гьабе жужахIалълъул гIазаб. Гьеб гIазаб жиб щварав чияссдасса тIасса унареб буго. Суратул-Фуркъан, 65 ДугIа № 25 رَبَّنَا هَبْ لَنَا مِنْ أَزْوَاجِنَا وَذُرِّيَّاتِنَا قُرَّةَ أَعْيُنٍ وَاجْعَلْنَا لِلْمُتَّقِينَ إِمَامًا Раббана гьаб лана мин азваджина ва зIурриййатина къуррата агIйунин, ваджгIална лил-муттакъина имаман. Я нижер БетIергьан! нижер руччабаздасса ва лъималаздасса ниж роххизарулел, нижер бер ва ракI рази гьабулел лълъикIал муъминзаби гьаре. Дуцца нижгоги гьаре нижеда нахърилълъарал муъминзабазе имамзабилъун. Суратул-Фуркъан, 74 ДугIа № 26 رَبِّ هَبْ لِي حُكْمًا وَأَلْحِقْنِي بِالصَّالِحِينَ وَاجْعَلْ لِي لِسَانَ صِدْقٍ فِي الْآخِرِينَ وَاجْعَلْنِي مِنْ وَرَثَةِ جَنَّةِ النَّعِيمِ Рабби гьаб ли хIукман, ва алхIикъни би-ссвалихIина. ВаджгIал ли лисана ссидкъин фил-ахирина. ВаджгIални мин варасIати джаннати-ннагIими. Я дир БетIаргьан Аллагь, Дуцца дие гIелму-лъай кьун дун хIакъаб дин гьабулевлъун гьаве ва жидеда мун разиял лълъикIал муъминзабазда нахъ регIизавун, гьелгун цадахъ гьаве. Дуцца дун хун ххадубги гIадамазда гьоркьоб дир цIцIар лълъикIаб, ритIухъаб жоялдалъун реххссолеблъун гьабе. Дуцца дун нигIматазул алжанал ирсалълъе росулездассаги гьаве. Сурату-ШшугIараи, 83-85 ДугIа № 27 رَبِّ أَوْزِعْنِي أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ الَّتِي أَنْعَمْتَ عَلَيَّ وَعَلَىٰ وَالِدَيَّ وَأَنْ أَعْمَلَ صَالِحًا تَرْضَاهُ وَأَدْخِلْنِي بِرَحْمَتِكَ فِي عِبَادِكَ الصَّالِحِينَ Рабби авзигIни ан ашкура нигIматака-ллати ангIамта гIалаййа ва гIала валидаййа ва ан агIмала ссвалихIан тардъагьу ва адхилни бирахIматика фи гIибадика-ссвалихIина. Я дир БетIергьан Аллагь, Дуцца дие тавпикъ кье, дие ва дир инссуе кьурал дур нигIматазе щукру гьабизе. Мун разилъулеб лълъикIаб гIамал гьабизеги тавпикъ кье. Дур цIцIоб-рахIматалдалъун дуцца дун мун жинда разиял лълъикIал гIадамалгун цадахъ алжаналдаги лIугьинаве. Сурату-Ннамли, 19 ДугIа № 28 رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا وَلِإِخْوَانِنَا الَّذِينَ سَبَقُونَا بِالْإِيمَانِ وَلَا تَجْعَلْ فِي قُلُوبِنَا غِلًّا لِلَّذِينَ آمَنُوا رَبَّنَا إِنَّكَ رَءُوفٌ رَحِيمٌ Раббана-гъфир лана ва ли-ихванина-ллазIина сабакъуна бил-имани, ва ла таджгIал фи къулубина гъилла лиллазIина аману. Раббана иннака Рауфун РахIим. Я нижер БетIергьан Аллагь! Дуцца нижер мунагьал раххче ва нижедасса ццере рукIарал муъминзабазулги мунагьал раххче. Ххирияв авараггун цадахъ Аллагьассул диналълъе жидецца квербакъи гьабурал ассхIабзаби руго гьел. Дуцца нижер рекIелIе жидецца Аллагьассда иман лъурал гIадамаздеххун ццим бахъин, хIасад ва хIалхъублъи гьабуге. Мун вуго, нижер БетIергьан, цIакъ гурхIулев ва дуцца мунагьал раххчулев. Суратул-ХIашри, 10 ДугIа № 29 رَبِّ ابْنِ لِي عِنْدَكَ بَيْتًا فِي الْجَنَّةِ Рабби-бни ли гIиндака байтан фил-джаннати. Я дир БетIергьан Аллагь! Дуцца дие алжаналда жаниб дуда асскIоб рукъ бае. Сурату-ттахIрими, 11 ДугIа № 30 رَبِّ اغْفِرْ لِي وَلِوَالِدَيَّ وَلِمَنْ دَخَلَ بَيْتِيَ مُؤْمِنًا وَلِلْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ وَلَا تَزِدِ الظَّالِمِينَ إِلَّا تَبَارًا Рабби-гъфир ли ва ливалидаййа ва лиман дахала байтийа муъминан ва лил-муъминина вал-муъминати ва ла тазиди-зъзъалимина илла табаран. Я дир БетIергьан Аллагь! Дуцца дир мунагьал чуре, дир эбел-инссулги чуре, жидецца иманги лъун дир рокъоре лIугьарал киналго муъминзабазул мунагьалги чуре. Гьел гурелги киналго муъминал бихьиназул ва муъминал руччабазулги мунагьал чуре. Мун цо вукIиналда инкар ккурал, дур аварагзабиги гьезул рисалатги гьересси гьабураб купру-ширкалълъул къавмалълъе дуцца гьалаглъи ва чIорого ххутIин цIцIикIкIинабе Аллагь! Сурату НухI, 28 МагIарул мацIцIалде буссинабураб мунагьал чураяв Сасикьа ГIабдурахIимицца гьабураб Къуръаналълъул тапсиралдасса босараб буго.

Чч X ЧчугIа кколессул роцц лълъелIила букIине кколеб. Xufa KoleSul roC :e/ila bujine Koleb. Ччузе бокьулев, ххузе бокьуларев вукIунарев. Xu#e bopulew, {u#e bopularew wujunarew.

Ж $ 1. ЖавабалълъулI ххеххлъарав, битIаралълъулI тIекълъула, лъай гьечIевгун ургъани, ургъелал гIемерлъула. $awaba:u/ {e{;araw, biTara:u/ Teq;ula, ;ay hezewgun urvani, urvelal femer;ula. 2. Жавгьар кисинибги тун, капек балагьулареб. $awhar kisinibgi tun, ka_ek balahulareb. 3. Жавгьар рощногохIдаги гвангъун бихьулеб. $awhar ro&nogo\dagi gwanvun bi%uleb. 4. Жаги – дирго, кIалги – дирго, гIаданлъиги – дирго! $agi - dirgo, jalgi - dirgo, fadan;igi - dirgo! 5. Жагьандаманалълъуб бихьинхIама кIиго шагьиде букIунебила. $ahandamana:ub bi%in\ama jigo ^ahide bujunebila. Кици буго, доба рикIкIада къайи учуз букIунеб рагIула, гъоба кибалиго къваригIанщинаб жо чIобого гIадин щолеб рагIулаян, букIунареб, щолареб жоялълъулги бицун, чияр бакI беццулев чи маххссароде ккун абулеб. Кициялълъул магIна буго - «Гьедин батани, гьениб хIамаги кIиго шагьиде щолеб батилахха», – ян абураб. kici bugo, doba riJada qayi uxu# bujuneb rafula, voba kibaligo qwarifan&inab $o zobogo fadin &oleb rafulayan, bujunareb, &olareb $oya:ulgi bicun, xiyar baj beCulew xi ma{Sarode Kun abuleb. kiciya:ul mafna bugo - «hedin batani, henib \amagi jigo ^ahide &oleb batila{a», - yan aburab. 6. Жагьилассул тIагIаталдасса гIалимчияссул макьу ххирияб. $ahilaSul TafataldaSa falimxiyaSul mapu {iriyab. 7. Жагьиллъиялдасса кIудияб мискинлъи гьечIеб. $ahil;iyaldaSa judiyab miskin;i hezeb. 8. Жагьилчи – беццав чи. $ahilxi - beCaw xi. 9. Жагьилчиясс лъай малълъун, гIалимчи вахъунарев. $ahilxiyaS ;ay ma:un, falimxi wa]unarew. 10. Жадул лIар гьекъезегIан, цIадул лIар гьекъей лълъикIаб. $adul /ar heqe#efan, `adul /ar heqey :ijab. 11. Жакъа букарараб бакI метер хъассуге. $aqa bukararab baj meter ]aSuge. 12. Жакъа гурони лъачIин, жиндасса жиндир цIцIар кIудияб букIун бугилан абурабила ХIажимурадицца. $aqa guroni ;azin, $indaSa $indir ~ar judiyab bujun bugilan aburabila \a$imuradiCa. ЗахIматаб ххалатаб нухги нахъа тун унев ХIажимурадилги гьессул муридазулги чуял ссваканила. РещтIине ссанагIатаб бакIги балагьун, гьез чуяздасса кьалал рахъанила, буртабиги ххарда тIамун, жалгоги реганила. Цадахъ босун букIараб квен-тIеххги тIагIун, ракъун-къечон ругел гьезул хIукму кканила, гIиял къавудеги ун, гIухьбузда квен гьаризе. Гьалмагъзаби жиндассаги ссвакарал гIадин рихьарав ХIажимурад живго анила гIухьбузухъе. Салам-каламалдасса ххадуб гьесс бицанила жив щивали, цинги гьаранила хъвезе цо куй кьеян. Киданиги ХIажимурад рихьичIел гIухьби гьев хIурул цIураб партал ретIарав, къечалълъ кIутIби чIучIарав гьоболассухъ щаклъигун ралагьанила. ЦIцIар рагIарав бахIарчи гьев ватиялда божичIел гIухьбузда кканила, ХIажимурадил машгьурлъиялдассан пайдаги босун, жал маххссараде кквезе вачIарав чи ватилин гьеван. Росун тIилалгун, тIаделъанила гьессде гIухьби. ХьвагIун квералгун тIад вуссарав ХIажимурадицца ккараб жо бицанила гьалмагъзабазда. Цинги вахъун гIухьбузухъе анила цо мурид. Гьесс абунила жив ХIажимурадицца витIарав чапар вугин, мурадги бугин ракъарал муридзабазе хъвезе куй бачин. ГIухьби гьессда божанила, муридассда ццебеги хъунила битIахъе хIамагIанаб куй. КъваригIелги тIубан, тIад вуссарав муридассда ХIажимурадицца абун буго - «Жакъа гурони лъачIо дида, дидасса дир цIцIар кIудияб букIин». #a\matab {alatab nu[gi na]a tun unew \a$imuradilgi heSul murida#ulgi xuyal Swakanila. re&Tine Sanafatab bajgi balahun, he# xuya#daSa palal ra]anila, burtabigi {arda Tamun, $algogi reganila. cada] bosun bujarab kwen-Te{gi Tafun, raqun-qexon rugel he#ul \ukmu Kanila, fiyal qawudegi un, fu%bu#da kwen hari#e. halmav#abi $indaSagi Swakaral fadin ri%araw \a$imurad $iwgo anila fu%bu#u]e. salam-kalamaldaSa {adub heS bucanila $iw &iwali, cingi haranila ]we#e co kuy peyan. kidanigi \a$imurad ri%izel fu%bi hew \urul `ural _artal reTaraw, qexa: juTbi zuzaraw hobolaSu] &ak;igun ralahanila. ~ar rafaraw ba\arxi hew watiyalda bo$izel fu%bu#da Kanila, \a$imuradil ma^hur;iyaldaSan _aydagi bosun, $al ma{Sarode Kwe#e wazaraw xi watilin hewan. rosun Tilalgun, Tade;anila heSde fu%bi. %wafun kweralgun Tad wuSaraw \a$imuradiCa Karab $o bicanila halmav#aba#da. cingi wa]un fu%bu#u]e anila co murid. heS abunila $iw \a$imuradiCa wiTaraw xa_ar wugin, muradgi bugin raqaral murid#aba#e ]we#e kuy baxin. fu%bi heSda bo$anila, muridaSda Cebegi ]unila biTa]e \amafanab kuy. qwarifelgi Tuban, Tad wuSaraw muridaSda \a$imuridiCa abun bugo - «$aqa guroni ;azo dida, didaSa dir ~ar judiyab bujin». 13. Жакъа гьабизе бегьулеб хIалтIи метералде тоге. $aqa habi#e behuleb \alTi meteralde toge. 14. Жакъа гьабизессеб метералде тIамуге. $aqa habi#eSeb meteralde Tamuge. 15. Жакъа гьабичIеб метералде батулареб. $aqa habixeb meteralde batulareb. 16. Жакъа дуе шагьи кьурасс метер духъа гъурущ батIа гьабулеб. $aqa duye ^ahi puraS meter du]a vuru& baTa habuleb. 17. Жакъа дур цIцIар балъго абизе кIоларесс метер тIатун абулеб. $aqa dur ~ar ba;go abi#e jolareS meter Tatun abuleb. 18. Жакъа кваназе кколеб метералде тейила, метер гьабизе кколеб жакъаго гьабейила. $aqa kwana#e Koleb meteralde teyila, meter habi#e Koleb $aqago habeyila. 19. Жакъа мун тIад велъарав метер дудаго тIад велъизе гурин. $aqa mun Tad we;araw meter dudago Tad we;i#e gurin. 20. Жакъа – цIцIалдохъан, метер – малълъухъан. $aqa - ~aldo]an, meter - ma:u]an. 21. Жакъа хвелел гIадин аххиратги гьабейила, кидаго хвеларел гIадин дуниялги гьабейила. $aqa [welel fadin a{iratgi habeyila, kidago [welarel fadin duniyalgi habeyila. 22. Жакъа херав чи вукIин дир гIайиб батанани, воре, заман аниги, нужго херлъизе чIчIоге. $aqa [eraw xi wujin dir fayib batanani, wore, #aman anigi, nu$go [er;i#e Zoge. 23. Жакъа хоно бикъарасс метер гIанкIуги бикъулеб, метер гIанкIу бикъарасс ссезе оцги бикъулеб. $aqa [ono biqaraS meter fanjugi biquleb, meter fanju biqaraS Se#e ocgi biquleb. 24. Жакъа щвараб жакъа кунев, метер щвараб метер кунев. $aqa &warab $aqa kunew, meter &warab meter kunew. 25. Жакъа шагьи бикъун, метер гъурущ бикъунила цIцIогьор вахъунев. $aqa ^ahi biqun, meter vuru& biqunila ~ohor wa]unew. 26. Жакъассеб какани, метериссеб бачIинчIого букIине бегьула. $aqaSeb kakani, meteriSeb bazinzogo bujine behula. 27. Жакъасселълъул жакъа бице, метерисселълъул метер бицине те. $aqaSe:ul $aqa bice, meteriSe:ul meter bicine te. 28. Жакъасселълъул рикъзи Аллагьасс жакъа кьолеб, метерисселълъул рикъзи метер кьолеб. $aqaSe:ul riq#i allahaS $aqa poleb, meteriSe:ul riq#i meter poleb. 29. Жал бурияб бацI лIугьинчIев, лIар ххечаб оц лIугьинчIев. $al buriyab ba` /uhinzew, /ar {exab oc /uhinzew. 30. Жалацца кквечев рачIчIалълъ кколаро. $alaCa Kwexew raZa: Kolaro. 31. Жалго гьоболассе гьабигIан квешал – гьоболлъухъ гурони, сордо баларел. $algo hobolaSe habifan kwe^al - hobol;u] guroni, sordo balarel. 32. Жалго гIезегIан лъималазе бищунго херал чагIи рокьулел, кIудиял гIейгун бищунго херал чагIи рихунел. $algo fe#efan ;imala#e bi&ungo [eral xafi ropulel, judiyal feygun bi&ungo [eral xafi ri[unel. 33. Жаниб тани – турулел, течIого бицани – ссурулел. $anib tani - turulel, tezogo bicani - Surulel. 34. Жанибе пударичIо, къватIибе бадаричIо, дицца лъимал кин хьихьилел? $anibe _udarizo, qwaTibe badarizo, diCa ;imal kin %i%ilel? Абиялълъ бицунеб буго тIабигIаталълъул. Ххасел чIчIовулI пуй-чIваялги рахъинчIони, аххиралда гIазабиги рачIони, хурги цIун бачIунареб меххалълъ, жинцца лъимал киндай хьихьилаян зигардулей йиго бессдалазул ургъел чIварай эбел. abiya: bicuneb bugo Tabifata:ul. {asel Zowu/ _uy-zwayalgi ra]inzoni, a{iralda fa#abigi razoni, [urgi `un bazunareb me{a:, $inCa ;imal kinday %i%ilayan #igarduley yigo beSdala#ul urvel zwaray ebel. 35. Жаниб тIагъур гьечIеб тIадтIагъур гIадав, жаниб гъвар-гъвар гьечIеб царгъил тIи гIадав. $anib Tavur hezeb TadTavur fadaw, $anib vwar-vwar hezeb carvil Ti fadaw. 36. Жаниве вачIунелълъул – нилIерав, къватIиве унелълъул – чиярав. $aniwe wazune:ul - ni/eraw, qwaTiwe une:ul - xiyaraw. 37. Жанир рукIун – рукъ чIунтарал, рокъор рукIун – хур чIунтарал. $anir rujun - ruq zuntaral, roqor rujun - [ur zuntaral. 38. Жанир херлъаги, хвезе кватIаги. $anir [er;agi, [we#e kwaTagi. 39. Жанисса гьодорав – гьаракь кIудияв. $aniSa hodoraw - harap judiyaw. 40. Жаниссан бан билълъунареб оц къватIиссан банги билълъунареб. $aniSan ban bi:unareb oc qwaTiSan bangi bi:unareb. 41. Жаниссан хIал хъубав гьалмагъ гьуссун тIамураб гьоялдассаги квешавила. $aniSan \al ]ubaw halmav huSun Tamurab hoyaldaSagi kwe^awila. 42. ЖахIда бугев чияссдасса ццидалаб цигицин лълъикIила. $a\da bugew xiyaSdaSa Cidalab cigicin :ijila. 43. ЖахIда лъабго жоялълъе букIине бегьула, Аллагьассе лагълъи гьабиялълъулI, ссадакъа кьеялълъулI, чияссе гIакълу кьеялълъулI. $a\da ;abgo $oya:e bujine behula, allahaSe lav;i habiya:u/, Sadaqa peya:u/, xiyaSe faqlu peya:u/. 44. ЖахIда рекIел загьруйила. $a\da rejel #ahruyila. 45. ЖахIдачияссе кидаго рахIат букIунареб. $a\daxiyaSe kidago ra\at bujunareb. 46. Жиб жакъа гурони аниб букIинчIилан абурабила хIамицца, жакъа гурони жибги тIаде ккечIилан абурабила бацIицца. $ib $aqa guroni anib bujinzilan aburabila \amiCa, $aqa guroni $ibgi Tade Kezilan aburabila ba`iCa. 47. Жибго гъагъадунила гъадицца бусен тIатинабулеб. $ibgo vavadunila vadiCa busen Tatinabuleb. 48. Жибго гьитIин – гьунар кIодо. $ibgo hiTin - hunar jodo. 49. Жибго гьитIинаб бугониги, цIцIунцIцIраялълъ ракь гьобогьуна. $iwgo hiTinab bugonigi, ~un~raya: rap hobohuna. 50. Жибго хIама бугониги, тIенкел чол гIадинаб бихьула. $ibgo \ama bugonigi, Tenkel xol fadinab bi%ula. 51. Жиб-жиб рагIиялълъул цIцIайи букIунеб. $ib-$ib rafiya:ul ~ayi bujuneb. 52. Жиб-жиб росулI гьобол лълъикIав, жиб-жиб магъилI хур лълъикIаб. $ib-$ib rosu/ hobol :ijaw, $ib-$ib mavi/ [ur :ijab. 53. Жибго-жибго бекеризе биччани, бекерун къолеб чуги батулареб, живго бицине виччани, гIайиб бугев чиги ватуларев. $ibgo-$ibgo bekeri#e biXani, bekerun qoleb xugi batulareb, $iwgo bicine wiXani, fayib bugew xigi watularew. 54. Жив анивги лъалев ватанилан абурабила ичичIалиссесс. $iw aniwgi ;alew watanilan aburabila ixizaliSeS. 55. Жив, учузаб жо босизегIан, бечедав чи гурилан абулебила жугьтIицца. $iw, uxu#ab $o bosi#efan, bexedaw xi gurilan abulebila $uhTiCa. 56. Живго веццулев – ахIмакъ, лъимал реццулев – гIабдал. $iwgo weCulew - a\maq, ;imal reCulew - fabdal. 57. Живго веццулев – цоцIцIул гIабдал, лъимал реццулев – кIицIцIул гIабдал. $iwgo weCulew - co~ul fabdal, ;imal reCulew - ji~ul fabdal. 58. Живго вокьизавулевги – живго, живго рихинавулевги – живго. $iwgo wopi#awulewgi - $iwgo, $iwgo ri[inawulewgi - $iwgo. 59. Живго – гьанив, ракI – магIарда. $iwgo - haniw, raj - mafarda. 60. Живго гъанкъизе гъветIги берцинаб бищулебила. $iwgo vanqi#e vweTgi bercinab bi&ulebila. 61. Жиндирго гурони ургъел гьабуларев вацц – вацц кколаро. $indirgo guroni urvel habularew waC - waC Kolaro. 62. Живго гьитIин – гIамал кIодо. $iwgo hiTin - famal jodo. 63. Живго гьоболлъухъ ккечIессда гьоболассул къимат лъалареб. $iwgo hobol;u] KezeSda hobolaSul qimat ;alareb. 64. Живго гIакъиллъун вихьи гIакъилассул иш гуро. $iwgo faqil;un wi%i faqilaSul i^ guro. 65. Живго гIодов ккарав гIодуларев. $iwgo fodow Karaw fodularew. 66. Живго – гIодов, ххиялал – зодор. $iwgo - fodow, {iyalal - #odor. 67. Живго гIодовегIан гьавурав гIадамаз кIодо гьавула. $iwgo fodowefan hawuraw fadama# jodo hawula. 68. Живго гIорцIцIарассда цогидалги гIорцIцIун ругилан кколелила. $iwgo for~araSda cogidalgi for~un rugilan Kolelila. 69. Живго жиндаго вихьуларессе вихьизавизе чи къваригIунев. $iwgo $indago wi%ulareSe wi%i#awi#e xi qwarifunew. 70. Живго жиндаго гIадин, чи лъаларевила. $iwgo $indago fadin, xi ;alarewila. 71. Живго жиндаго рихарав чияеги вокьуларев. $iwgo $indago ri[araw xiyaye wopularew. 72. Живго жиндассаго нечоларев чияссул пайда гьечIебила. $iwgo $indaSago nexolarew xiyaSul _ayda hezebila. 73. Живго жиндиего гIейги гIабдалассул иш буго. $iwgo $indiyego feygi fabdalaSul i^ bugo. 74. Живго жиндиего гIурав гIадамазе басралъула. $iwgo $indiyego furaw fadama#e basra;ula. 75. Живго камилав гьечIесс чи камил гьавиларо, беццав чиясс нух малълъун, нухда витIун ккеларо. $iwgo kamilaw hezeS xi kamil hawilaro, beCaw xiyaS nu[ ma:un, nu[da wiTun Kelaro. 76. Живго квешасс чи какула, чехь квешасс квен какула. $iwgo kwe^aS xi kakula, xe% kwe^aS kwen kakula. 77. Живго кIодо гьавулевги – живго, живго инжит гьавулевги – живго. $iwgo jodo hawulewgi - $iwgo, $iwgo in$it hawulewgi - $iwgo. 78. Живго нацIцIицца хварав, боцIцIи чияцца кварав. $iwgo na~iCa [waraw, bo~i xiyaCa kwaraw. 79. Живго ричIулеб кIул кIалила. $iwgo rizuleb jul jalila. 80. Живго хвелалде лъималазухъе боцIцIи кьурассда оцол лIар чохьолI къагийила. $iwgo [welalde ;imala#u]e bo~i puraSda ocol /ar xo%o/ qagiyila. Цо чиясс живго хвелалдего жиндир бугеб бечелъи-боцIцIи, лъималазда гьоркьоб бикьун, кколессе кколеб жо кодобе кьун букIун буго. Инссудассан щолеб жоялде жидер тIокIаб хьул гьечIел лъималаз гьев цIакъ язихъго тун вуго. Чара хварав эмен ургъун вуго гьадинаб хIилаялде. Гьесс балагьун буго кIудияб оцол лIар. Лъун буго щулияб гъанссиниб. Цинги, цо-цоккун лъабавго васги ахIун, щивассда балъго абун буго - «Дие мун киназдассаго вокьула. Дир гьаб гъанссиниб буго ххасс гьабун дуе кьезе цIунараб ххазина. Дун хвараб меххалълъ гьеб, лълъидаго лъазе течIого, дуего босе». Гьелдасса нахъе лъималазда гьоркьоб гьессул хIурмат цIцIикIкIун буго, цоцалълъ къаццандун, цIакъго лълъикI хьихьун вуго. Хун вуго эмен, рортун руго васал «балъгояб ххазина» босизе. Оцол лIаралда тIад инссуцца хъван ратун руго кицилъун ххутIарал гьал хъачIал рагIаби. co xiyaS $iwgo [welaldego $indir bugeb bexe;i-bo~i, ;imala#da horpob bipun, :oleSe Koleb $o kodobe pun bujun bugo. inSudaSan &oleb $oyalde $ider Tojab %ul hezel ;imala# hew `aq ya#i]go tun wugo. xara [waraw emen urvun wugo hadinab \ilayalde. heS balahun bugo judiyab ocol /ar. ;un bugo &uliyab vanSinib. cingi, co-co Kun ;abawgo wasgi a\un, &iwaSda ba;go abun bugo - «diye kina#daSago wopula. dir hab vanSinib bugo {aS habun duye pe#e `unarab {a#ina. dun [warab me{a: heb, :idago ;a#e tezogo, duyego bose». heldaSa na]e ;imala#da horpob heSul \urmat ~iJun bugo, coca: qaCandun, `aqgo :ij %i%un wugo, [un wugo emen, rortun rugo wasal «ba;goyab {a#ina» bosi#e. ocol /aralda Tad inSuCa ]wan ratun rugo kici;un {uTaral hal ]azal rafabi. 81. Живго хIалихьатасс чу какулеб, чу хIалихьатасс бо какулеб. $iwgo \ali%ataS xu kakuleb, xu \ali%ataS bo kakuleb. 82. Живго – хIуртIа, гIамал кIодолъи – зодоб. $iwgo - \urTa, famal jodo;i - #odob. 83. Живго цохIо сапаралде унессул берал мугъалда нахъаги рукIине ккола. $iwgo co\o sa_aralde uneSul beral muvalde na]agi rujine Kola. 84. Живго чадил багьаяв гьечIев – рагIи чодул багьаяв. $iwgo xadil bahayaw hezew - rafi xodul bahayaw. 85. Живго чорокасс чи вацIцIад гьавуларев. $iwgo xorokaS xi wa~ad hawularew. 86. Живго эмен лIугьинчIого, инссул къимат лъалареб. $iwgo emen /uhinzogo, inSul qimat ;alareb. 87. Жигар бахъарассе жо камулареб. $iwgo ba]araSe $o kamulareb. 88. Жигар – гIолохъанлъиялда, гIакълу – санада. $igar - folo]an;iyalda, faqlu - sanada. 89. Жеги раса-цIцIалкIу – магIида. $egi rasa-~alju - mafida. Гьаб кициялълъул магIна буго, цIияй нусалълъул хIал гьелълъ раса-цIцIалкIу хIалтIизабураб меххалълъ лъалин, жеги къо радалго бугилан абураб. hab kiciya:ul mafna bugo, `iyay nusa:ul \al he: rasa-~alju \alTi#aburab me{a: ;alin, $egi qo radalgo bugilan aburab. 90. Жидедаго гIайиб ккедал, лъимал гIодуларел. $idedago fayib Kedal, ;imal fodularel. 91. Жийго еццун, гIорцIцIуларей, гIадамал какун, чIалгIунарей. $iygo yeCun, fir~ularey, fadamal kakun, zalfunarey. 92. Жийго нуслъун йикIаго якьад рихарай, жийго якьадлъун йикIаго нус рихарай. $iygo nus;un yijago yapad ri[aray, $iygo yapad;un yijago nus ri[aray. 93. Жинда бугеб рухI бихьунила хIанчIчIидасса би баккулеб. $inda bugeb ru\ bi%unila \anZidaSa bi baKuleb. 94. Жинда гIемерал бакънал рачине лъалаанилан абурабила къоркъоцца, кIалдибе лълъим бачIун, квалквал кколаребани. $inda femeral baqnal raxine ;alaanilan aburabila qorqoCa, jaldibe :im bazun, kwalkwal Kolarebani. 95. Жинда жаниб бугеб черхх чухъида лълъикI лъала. $inda $anib bugeb xer{ xu]ida :ij ;ala. 96. Жинда кинабго лъалилан щибниги лъаларев ахIдолевила. $inda kinabgo ;alilan &ibnigi ;alarew a\dolewila. 97. Жинда рекъараб гIетI тIинкIичIони, богIол мугь тIирщулареб. $inda reqarab feT Tinjizoni, bofol muh Tir&ulareb. 98. Жиндаго бугеб нацIцI бихьуларев, чияда бугеб тIигьа гIадлъарав. $indago bugeb na~ bi%ularew, xiyada bugeb Tiha fad;araw. 99. Жиндаго маххщел гьечIеблъи лъаларев «устарги» хваги, жиндаго гIакълу гьечIеблъи лъалерев «гIакъилги» хваги. $indago ma{&el hezeb;i ;alarew «ustargi» [wagi, $indago faqlu hezeb;i ;alarew «faqilgi» [wagi. 100. Жиндагоги лъаларев, лъалареблъиги лъаларев – кIирекIарав жагьилчи. $indagogi ;alarew, ;alareb;igi ;alarew - jirejaraw $ahilxi. 101. Жиндагоги лъалев, лъалесс малълъарабги босулев – гIакъил, жиндагоги лъаларев, лъалесс малълъарабги босулев – цIцIодор, жиндагоги лъаларев, лъалесс малълъарабги босуларев – гIабдал. $indagogi ;alew, ;aleS ma:arabgi bosulew - faqil, $indagogi ;alarew, ;aleS ma:arabgi bosulew - ~odor, $indagogi ;alarew, ;aleS ma:arabgi bosularew - fabdal. 102. Жиндагоги лъаларев, лъалез малълъарабги босуларев. $indagogi ;alarew, ;ale# ma:arabgi bosularew. 103. Жиндассаго тIутIал рачахъуларесс чиядасса гьаби рачахъиларо. $indaSago TuTal raxa]ulareS xiyadaSa habi raxa]ilaro. 104. Жиндего ккараб меххалълъ – чулъун, чияде ккараб меххалълъ – хIамалъун. $indego Karab me{a: - xu;un, xiyade Karab me{a: - \ama;un. 105. Жиндие бокьулареб жо чияе гьабуларев чи – гьеле бищунго лълъикIав чи. $indiye bopulareb $o xiyaye habularew xi - hele bi&ungo :ijaw xi. 106. Жиндиего гьабураб лълъикIлъи лъаларессда гьеб лъазабуни, лъабго бессдал лъималазе гурде гьабурабгIан кири букIунебила. $indiyego haburab :ij;i ;arareSda heb ;a#abuni, ;abgo beSdal ;imala#e gurde haburabfan kiri bujunebila. 107. Жиндие гьабураб хIурмат лъалареб жо – хIамайила. $indiye haburab \urmat ;alareb $o - \amayila. 108. Жиндие как баян – Аллагь, рузманалде унгеян – илбис. $indiye kak bayan - allah, ru#manalde ungeyan - ilbis. 109. Жиндие квешлъи гьабурав гьойдацин кIочонарев. $indiye kwe^;i haburaw hoydacin joxonarew. 110. Жиндиего бокьараб жоялълъе нух дибирасс бокьаралълъусса балагьулеб. $indiyego boparab $oya:e nu[ dibiraS bopara:uSa balahuleb. 111. Жиндиего – гьакинух, цогидазе – гIонкIкIонух. $indiyego - hakinu[, cogida#e - fonJonu[. Цо мискинчияссулги росдал дибирассулги хурзал цоцада асскIор рукIанила. Цо къоялълъ хуриве арав дибирассда мискинчи вихьанила гIанххрида ганчIал речIчIулев. «Щай, гьудул, дуцца Аллагьасс бижараб рухIчIаголъи чIвалеб?» – ан мискинчияссде гIайибал гьаризе лIугьанила дибир. «ЧIвачIого кин гьаб телеб, хур кванан лIугIизабулеб буго», – ян мискинчияссги абунила. ГIемер заман иналдего, гIанххвара мискинчияссул хуриссан дибирассул хурибеххун бекерун анила. Гьеб бихьарав дибирасс - «Гьаб малгIун кибе!» – янги абун, речIчIараб ганчIицца чIван рехханила гIанххвара. - Уябги букIун буго, – ян абунила мискинчиясс, – «Жиндиего – гьакинух, цогидазе – гIонкIкIонух», – ан абураб кици. co miskinxiyaSulgi rosdal dibiraSulgi [ur#al cocada aSjor rujanila. co qoya: [uriwe araw dibiraSda miskinxi wi%anila fan{rida ganzal reZulew. «&ay, hudul, duCa allahaS bi$arab ru\zago;i zwaleb?» – an miskinxiyaSde fayibal hari#e /uhanila dibir. «zwazago kin hab teleb, [ur kwanan /ufi#abuleb bugo», – yan miskinxiyaSgi abunila. femer #aman inaldego, fan{wara miskinxiyaSul [uriSan dibiraSul [uribe{un bekerun anila. heb bi%araw dibiraS - «hab malfun kibe!» – yangi abun, reZarab ganziCa zwan re{anila fan{wara. - uyabgi bujun bugo, – yan abunila miskinxiyaS, – «$indiyego – hakinu[, cogida#e – fonJonu[», – an aburab kici. 112. Жиндиего гьечIеб гIакълу чияе кьолев «гIакъил» – жиндиего гIадлу гьабуларев хIаким. $indiyego hezeb faqlu xiyaye polew «faqil» – $indiyego fadlu habularew \akim. 113. Жиндиего гьоцIцIо гьабулеб тIалил на – гьабураб чIчIикIулеб кьужна. $indiyego ho~o habuleb Talil na – haburab Zijuleb pu$na. 114. Жиндиего жо къваригIараб меххалълъ – гьа-гьа-гьа! Нахъе кьезе ккараб меххалълъ – гьи-гьи-гьи! $indiyego $o qwarifarab me{a: – ha-ha-ha! na]e pe#e Karab me{a: – hi-hi-hi! 115. Жиндиего муч гурев, чияе хьутI гурев. $indiyego mux gurew, xiyaye %uT gurew. 116. Жиндиего чед гурев, чидае гурга гурев. $indiyego xed gurew, xidaye gurga gurew. 117. Жиндиего чед гьабуларесс чияе гурга гьабуларо. $indiyego xed habulareS xiyaye gurga habularo. 118. Жинди-жиндир цо-цо пиша букIунебила. $indi-$indir co-co _i^a bujunebila. Къверкъги гIанкъраги цадахъ гIумру гьабулел рукIанила. Цо нухалълъ гьазул хIукму кканила, гIорги бахун, дореххун ине. - Мунни лълъедон инин, дицца щиб гьабилеб? – ан ургъел чIванила гIанкъраялда. - Расги ургъел чIваге, дицца баччила мун, - ан абунила къоркъоцца. ГIорбакьулIе щвейгун, гIанкъраялълъ къоркъода ххеч къазабунила. Дуцца гьабулеб жо щиб?! – ан гьаракь борчIанила къоркъол. - Гьаб бугохха дир пиша! – ян абунила гIанкъраялълъ. - Дир пиша гьабги буго! – янги абун, къверкъ гIурул тIинде анила. qwerqgi fanqragi cada] fumru habulel rujanila. co nu[a: ha#ul \ukmu Kanila, forgi ba[un, dore{un ine. - munni :edon inin, diCa &ib habileb? – an urvel zwanila fanqrayalda. - rasgi urvel zwage, diCa baXila mun, - an abunila qorqoCa. forbapu/e &weygun, fanqraya: qorqoda {ex qa#abunila. duCa habuleb $o &ib?! – an harap borzanila qorqol. - hab bugo{a dir _i^a! – yan abunila fanqraya:. - dir _i^a habgi bugo! – yangi abun, qwerq furul Tinde anila. 119. ЖиндилI бахIарчилъи гьечIев рагъде унарев. $indi/ ba\arxi;i hezew ravde unarew. 120. Жиндир гIакълуялда рекъонила чи витIарав вукIунев (Дур гIакълуялда рекъон мун витIарав). $indir faqluyalda reqonila xi wiTaraw wujunew (dur faqluyalda reqon mun wiTaraw). 121. Жиндир заманалда гьабичIеб жо – кидаго гьабичIеб жо. $indir #amanalda habizeb $o - kidago habizeb $o. 122. Жиндир заманалда бубудичIогойила баси гIорода бараб. $indir #amanalda bubudizogoyila basi foroda barab. 123. Жиндир заманалда носоцца къотIичIеб нахъа гIощтIоцца къотIизе кколеб. $indir #amanalda nosoCa qoTizeb na]a fo&ToCa qoTi#e Koleb. 124. Жиндирабго баххчун, чияраб гьурщун. $indirabgo ba{xun, xiyarab hur&un. 125. Жиндирго гъалатIазе мукIурлъиги – кIудияб бахIарчилъи. $indirgo valaTa#e mujur;i - judiyab ba\arxi;i. 126. Жиндирго рукIниб гIанкIкIги – бахIарчи, рукъалълъул кIалтIа хIелекоги – бахIарчи. $indirgo rujnib fanJgi - ba\arxi, ruqa:ul jalTa \elekogi - ba\arxi. 127. Жиндир рукъалълъе квешав чияе лълъикIлъуларо. $indir ruqa:e kwe^aw xiyaye :ij;ularo. 128. Жиндирабго ккун чIчIарав гIадамаз рикIкIунаро. $indirabgo Kun Zaraw fadama# riJunaro. 129. Жиндирабго чехьалълъ кварав, чияраб бералълъ кварав. $indirabgo xe%a: kwaraw, xiyarab bera: kwaraw. 130. Жиндирго бадибе унеб чIалу бихьуларев, чияр бадибе унеб рас бихьулев. $indirgo badibe uneb zalu bi%ularew, xiyar badibe uneb ras bi%ulew. 131. Жиндирго бетIералълъул гIакълу – жиндирго рукъалълъул ххан. $indirgo beTara:ul faqlu - $indirgo ruqa:ul {an. 132. Жиндирго боцIцIиялълъул хIал бетIергьанчияссда лълъикI лъала. $indirgo bo~iya:ul \al beTerhanxiyaSda :ij ;ala. 133. Жиндирго гъванща бихьаниги, жиндирго гIамал бихьуларебила. $indirgo vwan&a bi%anigi, $indirgo famal bi%ularebila. 134. Жиндирго гIагIа жинццагойила бацIцIине кколеб. $indirgo fafa $inCagoyila ba~ine Koleb. 135. Жиндирго гIакълуялда божун хьвадарав нахъа пашманлъула. $indirgo faqluyalda bo$un %wadaraw na]a _a^man;ula. 136. Жиндирго гIамал бугев чияда божуларев. $indirgo famal bugew xiyada bo$ularew. 137. Жиндирго гIамал – месед, чияр гIамал – карпит. $indirgo famal - mesed, xiyar famal - kar_it. 138. Жиндирго захIматалдалъун щвараб шагьи чияр захIматалдалъун щвараб гъурщидасса кIудияб. $indirgo #a\matalda;un &warab ^ahi xiyar #a\matalda;un &warab vur&idaSa judiyab. ВукIанила эбел-инссул рахIмат кванан ругьунав, жойил къимат гьечIев цо вас. Инссуе бокьун букIана вас захIматалде ругьун гьавизе. Инссуцца васассда лъазабун буго, мунго хIалтIун балагьичIони, жинцца дуе я квен, я ретIел кьеларилан. Эбелалълъени бокьун букIчIо гьев хIалтIизе ругьунлъизавизе. Гьелълъ вас къватIиве витIун вуго, кваназе квенги кьун, кодобе гIарацги кьун. Бакъанида гьеб гIарац, «хIалтIун щвараб бугилан», инссухъе кьеянги малълъун буго. ВачIун вуго вас рокъове. - Кив вукIарав? - ХIалтIулев вукIана. Гьаб гIарацги щванахха, дада. - Мун хIалтIун щвараб гIарацалде ккарав чи гуро дун. Диени мун хIалтIизе бокьун буго, – янги абун, инссуцца гьеб гIарац цIадабе реххун буго. Реххани реххун букIаян, васассги щибго жо абун гьечIо. Гьединал хIилабаз “эмен гуккулаго”, ун буго цо анкь. Цинги эбелалълъ васассда абун буго. - НилIер къойилго цIадабе базе гIарацги гьечIо, дир вас, хIалтIизегIаги хIалтIе мун. ХIалтIун вуго вас. ХIалтIун щвараб дагьа-макъабго гIарацги инссухъе кьун буго. Инссуцца гьебги цIадабе реххулеб букIун буго. Цо къоялълъ вас инссул квералда ххурххун вуго. Жинда хIалхьезегIан гIакъубаги бихьун щвараб гIарац цIадабе щай реххулебан чIчIун вуго. Инссуцца абун буго. - Гьедин, гIакъубаги бихьунхха, дир вас, диеги гIарац щолеб! wujanila ebel-inSul ra\mat kwanan ruhunaw, $oyil qimat hezew co was. inSuye bopun bujana was #a\matalde ruhun hawi#e. inSuCa wasaSda ;a#abun bugo, mungo \alTun balahizoni, $inCa duye ya kwen, ya reTel pelarilan. ebela:eni bopun bujzo hew \alTi#e ruhun;i#awi#e. he: was qwaTiwe wiTun wugo, kwana#e kwengi pun, kodobe faracgi pun. baqanida heb farac, «\alTun &warab bugilan», inSu]e peyangi ma:un bugo. wazun wugo was roqowe. - kiw wujaraw? - \alTulew wujana. hab faracgi &wana{a, dada. - mun \alTun &warab faracalde Karaw xi guro dun. diyeni mun \alTi#e bopun bugo, – yangi abun, inSuCa heb farac `adabe re{un bugo. re{ani re{un bujayan, wasaSgi &ibgo $o abun hezo. hedinal \ilaba# “emen guKulago”, un bugo co anp. Cingi ebela: wasaSda abun bugo. - ni/er qoyilgo `adabe ba#e faracgi hezo, dir was, \alTi#efagi \alTe mun. H\alTun wugo was. \alTun &warab daha-maqabgo faracgi inSu]e pun bugo. inSuCa hebgi `adabe re{uleb bujun bugo. co qoya: qas inSul kweralda {ur{un wugo. $inda \al%e#efan faqubagi bi%un &warab farac `adabe &ay re{uleban Zun wugo. inSuCa abun bugo. - hedin, faqubagi bi%un{a, dir was, diyegi farac &oleb! 139. Жиндирго къвачIа баччуларесс чияр гьир баччулареб. $indirgo qwaza baXulareS xiyar hir baXulareb. 140. Жиндирго лъимал берцин рихьанищ – хвана хIалтIи! $indirgo ;imal bercin ri%ani& - [wana \alTi! 141. Жиндирго малъаз гIадин, мугъ хъассуларо. $indirgo ma;a# fadin, muv ]aSularo. 142. Жиндирго рагIи ккун чIчIарав гIадамаз рикIкIунаро. $indirgo rafi Kun Zaraw fadama# riJunaro. 143. Жиндирго ракь – чохьол эбел, чияр ракь – бессдал эбел. $indirgo rap - xo%ol ebel, xiyar rap - beSdal ebel. 144. Жиндирго рокъоб къадазги кумек гьабулеб. $indirgo roqob qada#gi kumek habuleb. 145. Жиндирго рокъобе гирулеб гьецIо тIадагьабила. $indirgo roqobe giruleb he`o Tadahabila. 146. Жиндирго рокъов – гIуцIцIарухъан, чияр рокъов – чумартухъан. $indirgo roqow - fu~aru]an, xiyar roqow - xumartu]an. 147. Жиндирго рокъов кинавго чи – ххан. $indirgo roqow kinawgo xi - {an. 148. Жиндирго черххалълъе гIакълу гьечIев «гIакъилассдассаги» цIунаги, жиндирго рукъалълъе гIадлу гьечIев «гIадилассдассаги» цIунаги. $indirgo xer{a:e faqlu hezew «faqilaSdaSagi» `unigi, $indirgo ruqa:e fadlu hezew «fadilaSdaSagi» `unagi. 149. Жиндирго чорххолI гьечIеб чиясс босулареб. $indirgo xor{o/ hezeb xiyaS bosulareb. 150. Жиндиргояб баххчун, чияраб гьурщун. $indirgoyab ba{xun, xiyarab hur&un. 151. Жини гIадин, хъалалъанги вукIунге, лIини гIадин, гьаналIанги вукIунге. $ini fadin, ]ala;angi wujunge, /ini fadin, hana/angi wujunge. 152. Жинццаго бицунеб – кинабго цIакъаб, чияцца бицунеб – кинабго квешаб. $inCago bicuneb - kinabgo `aqab, xiyaCa bicuneb - kinabgo kwe^ab. 153. Жинццаго бухъаралълъуве живго кколевила. $inCago bu]ara:uwe $iwgo Kolewila. Хханассул вукIаравила кIиго вас. Эбел-инссуе цIакъ вокьулев вукIаравила гьитIинав вас. КIудияв дагьав нахъе-ццеве цулев вукIаравила. Гьеб квеш букIарав кIудияв вацц ургъаравила, щиб гьабунидай эбел-инссуда гьитIинав вас рихинавизе кIвелаян. Цо къоялълъ вилълъаравила гьев инссуда асскIове, гьабурабила мацIцI. Дур гьитIинав васасс мун какулила, эмен. Дур кIалдиссан рокьукъаб махI чIвалилан гаргадулев вугила гьев. Инссуда асскIовегIан къазе, гьумер буссинабизе бегьуларилан гаргадулев вугила гьев бахьикъос. Жиндани, цIакъ берцинаб гурони, кинаб бугониги махI дудассан чIвачIила. {anaSul wujarawila jigo was. ebel-inSuye `aq wopulew wujarawila hiTinaw was. judiyaw dahaw na]e-Cewe culew wujarawila. heb kwe^ bu%araw judiyaw waC urvaravila, &ib habuniday ebel-inSuda hiTinaw was ri[inawi#e jwelayan. co qoya: wi:arawila hew inSuda aSjowe, haburabila ma~. dur hiTinaw wasaS mun kakulila, emen. dur jaldiSan ropuqab ma\ zwalilan gargadulew wugila hew. inSuda aSjowefan qa#e, humer buSinabi#e behularilan gargadulew wugila hew ba%iqos. $indani, `aq bercinab guroni, kinab bugonigi ma\ dudaSan zwazila. - ЛълъикI буго, дир вас, баркала! Метер гьабила дицца гьессулгун гара-чIвари. Мун ине бегьила, – ян абунила инссуцца. Инссухъе ахIилалде кIудияв ваццасс гьитIинассда гIезегIанго ражихIалаб квен кваназабунила. АхIанила инссуцца гьитIинав вас жиндихъего. Вугила эмен, понцIораб рахълъен гIадин, бахъун ццингун, таххбакIида гIодов чIчIун. Берал ругила цIадул цIун. «Гьанив дида ццеве чIчIа! – ян буюранила инссуцца. Гъоркьгоги ццин бахъун вугев эмен, жиндассан ражидул махI чIвани, дагьавги ццидаххинилан, вас нахъе-нахъе къалев вукIанила. Хханасс пикру гьабунила, валлагьин, кIудияв васасс бицараб жо битIараб батилин, гуревани гьав жинда асскIовегIан къаларого вукIинароанилан. Цинги гьев, щакъи-къаламги кодобе босун, хъвадаризе лIугьанила. - :ij bugo, dir was, barkala! meter habila diCa heSulgun gara-zwari. mun ine behila, – yan abunila inSuCa. inSu]e a\ilalde judiyaw waCaS hiTinaSda fefefango ra$i\alab kwen kwana#abunila. a\anila inSuCa hiTinaw was $indi]ego. wugila emen, _on`orab ra];en fadin, ba]un Cingun, ta{bajida fodow Zun. beral rugila `adul `un. «haniw dida Cewe Za! – yan buyuranila inSuCa. vorpgogi Cin ba]un wugew emen, $indaSan ra$idul ma\ zwani, dahawgi Cida{inilan, was na]e-na]e qalew wujanila. {anaS _ikru habunila, walahin, judiyaw wasaS bicarab $o biTarab batilin, gurewani haw $inda aSjowefan qalarogo wujinaroanilan. cingi hew, &aqi-qalamgi kodobe bosun, ]wadari#e /uhanila. - Ма, гьаб кагъатги босун, мун вазирассухъе а! – ян буюранила хханасс. Гьеб кагътида хъван букIарабила - «Гьаб кагъат босун вачIарав чи, щив гьев вугониги, чIвай!» – ян. Инссул тIадкъай тIубазе унев гьитIинав ваццассда, гьойда данде гIанкIкI гIадин, данде ккаравила кIудияв вацц. ЦIеххарабила киве унев вугевилан. Бицарабила гьитIинассги инссуцца вазирассухъе кагъат босун витIун унев вугилан. Инссуда живго берцин вихьизелъун, жинцца ххеххго тIубалин гьеб къваригIелилан, гьитIинав ваццассухъа бахъараб кагъатги босун, кIудияв вас вазирассухъе анила. Гьениве щун сагIаталдассан вазирасс гьессул бетIерги къотIарабила. «Ургъун гьагIде», – ян жиндирго хIамида малълъарав игьалиссессдагIан гIакълу гьечIев хханассда нахъа лъарабила кинабго. Бухъаралълъуве бухъарав кколевлъи, горбода гIащтIи лъураб меххалълъ, бичIчIарабила хханассул васассдаги. - ma, hab kavatgi bosun, mun wa#iraSu]e a! – yan buyuranila {anaS. heb kavtida ]wan bujarabila - «hab kavat bosun wazaraw xi, &iw hew wugonigi, zway!» – yan. inSul Tadqay Tuba#e unew hiTinaw waCaSda, hoyda dande fanJ fadin, dande Karawila judiyaw waC. `e{arabila kiwe unew wugewilan. bicarabila hiTinaSgi inSuCa wa#iraSu]e kavat bosun wiTun unew wugilan. inSuda $iwgo bercin wi%i#e;un, $inCa {e{go Tubalin heb qwarifelilan, hiTinaw waCaSu]a ba]arab kavatgi bosun, judiyaw was wa#iraSu]e anila. heniwe &un safataldaSan wa#iraS heSul beTergi qoTarabila. «urvun hafde», – yan $indirgo \amida ma:araw ihaliSeSdafan faqlu hezew {anaSda na]a ;arabila kinabgo. bu]ara:uwe bu]araw Kolew;i, gorboda fa&Ti ;urab me{a:, biZarabila {anaSul wasaSdagi. 154. Жинццаго веццарав чияцца какула. $inCago weCaraw xiyaCa kakula. 155. Жинццаго гьабураб жоялълъул дибирассе хIакъ букIунареб. $inCago haburab $oya:ul dibiraSe \aq bujunareb. 156. Жинццаго квани чехь унтулев, чияцца квани мугъ унтулев. $inCago kwani xe% untulew, xiyaCa kwani muv untulew. 157. Жинццаго квен кунев, кваницца живго кунев. $inCago kwen kunew, kwaniCa $iwgo kunew. 158. Жинццаго цIуничIеб къадру чияца цIунулареб. $inCago `unizeb qadru xiyaCa `unulareb. 159. Жинццагоги гьабулев, жиндиеги гьабулев. $inCagogi habulew, $indiyego habulew. 160. Жинццагоги кунареб, кунелълъеги биччалареб. $inCagogi kunareb, kune:egi biXalareb. 161. Жинцца-жинцца жиндирго гIагIа бацIцIунила рацIцIалъи лIугьунеб. $inCa-$inCa $indirgo fafa ba~unila ra~a;i /uhuneb. Мунагьал чураяв дир инссуда рагIун буго пуланав вехьассул цIакъ рацIцIа-ракъалъи цIунараб къайи-ссвери бугилан. Гьесс пикру гьабун буго, кинила гьеб вехьассул къайи-ссвериялда рацIцIалъи букIунеб? РацIцIалъи букIине бегьилила хъулухъчияссул рокъоб. Кин букIаниги, вехьассул лъималги цIцIалдокIанир цIцIалулел рукIун, багьанаги щун, эмен, цIцIалдокIаналълъул бетIер, гьезул бакIалде ун вуго. Рукъалълъул бетIергьан ватун вуго, гъансситода ццеве гIодовги чIчIун, эргъахъ (вехьассул тIил) къачIалев. Салам-каламалдасса, ххабар-кIалалдасса ххадуб, кигIан нечаниги, инссуцца гьессда бицун буго жив гьезухъе вачIиналълъул асслияб мурадги. Гьесс нуцIцIида нахъасса цIцIилицIцIги босанила, гъансситода гъоркьа рохъобахъги босанила, лълъухьа-кIучун къачIараб тIилалълъул ххведерги гъасситоде жанибе банила. Цинги, инссуда асскIов тамахбакIалда гIодовги чIчIун, гьесс абун буго, нижер анибила, Зайирбег, гьитIиназги кIудиязги – жинцца-жинцца жиндирго гIагIа бацIцIунила, гьединлъидал батилилахха нижер къавулI рацIцIалъиги букIунеб. munahal xurayaw dir inSuda rafun bugo _ulanaw we%aSul `aq ra~a-raqa;i `unarab qayi-Sweri bugilan. heS _ikru habun bugo, kinila heb we%aSul qayi-Sweriyalda ra~a;i bujuneb? ra~a;i bujine behilila ]ulu]xiyaSul roqob. kin bujanigi, we%aSul ;imalgi ~aldojanir ~alulel rujun, bahanagi &un, emen, ~aldojana:ul beTer, hezul bajalde un wugo. ruqa:ul beTerhan watun wugo, vanSitoda Cewe fodowgi Zun, erva] (we%aSul Til) qazalew. salam-kalamaldaSa, {abar-jalaldaSa {adub, kifan nexanigi, inSuCa heCda bicun bugo $iw he#u]e waxina:ul aSliyab muradgi. heS nu~ida na]aSa ~ili~gi bosanila, vanSitoda vorpa ro]oba]gi bosanila, :u%a-juxun qazarab Tila:ul {wedergi vaSitode $anibe banila. cingi, inSuda aSjow tama[bajalda fodowgi Zun, heS abun bugo, ni$er anibila, #ayirbeg, hiTina#gi judiya#gi – $inCa-$inCa $indirgo fafa ba~unila, hedin;idal batilila{a ni$er qawu/ ra~a;igi bujuneb. 162. Жинццайин урбаялда гьоцIцIо рагIизабурабан абурабила хьодоцца. $inCayin urbayalda ho~o rafi#aburaban aburabila $odoCa. 163. Жого гьечIого букарулебани, огъохъат букарилароан. $ogo hezogo bukarulebani, ovo]at bukarilaroan. 164. Жого гьечIого, нухде моххмохх реххиларилан абурабила царацца. $ogo hezogo, nu[de mo{mo{ re{ilarilan aburabila caraCa. 165. Жого гьечIого, жо букIунаро. $ogo hezogo, $o bujunaro. 166. Жого гьечIого, ссанде рахъу щваларо. $ogo hezogo, Sande ra]u &walaro. 167. Жонссокъ камураб къайи букIунареб, чакъал камураб рохь букIунареб. $onSoq kamurab qayi bujunareb, xaqal kamurab ro% bujunareb. 168. ЖужахIалълъувги цадахъ вукIине вокьиларев. $u$a\a:uwgi cada] wujine wopilarew. 169. ЖужахIалълъул цIеццаги бухIулареб жойила яхI. $u$a\a:ul `eCagi bu\ulareb $oyila ya\.

ЧIчI Z 1. ЧIчIараб гьабицца гIатI ххунареб. Zarab habiCa faT {unareb. 2. ЧIчIараб лълъим махIцинчIого ххутIуларо. Zarab :im ma\cinzogo {uTularo. 3. ЧIчIарассул малъ кIутIулареб, кIалъаларев мекъи кколарев. ZaraSul ma; juTulareb, ja;alarew meqi Kolarew. 4. ЧIчIара-хьарав гурев бихьинчи – ритIучIил хIацIцIу. Zara-%araw gurew bi%inxi - riTuzil \a~u. 5. ЧIчIарацца – рахь, чуруцца – нах. ZaraCa - ra%, xuruCa - na[. 6. ЧIчIегIераб букIа, хъахIаб букIа, гьой буго гьой. Zeferab buja, ]a\ab buja, hoy bugo hoy. 7. ЧIчIегIераб гIакдалги букIунеб хъахIаб рахь. Zeferab fakdalgi bujuneb ]a\ab ra%. 8. ЧIчIегIераб щакъиялълъин хъахIаб кагъат басунеб, чIчIегIераб тIурччиялълъин багIармесед биунеб. Zeferab &aqiya:in ]a\ab kavat basuneb, Zeferab TurXiya:in bafarmesed biuneb. 9. ЧIчIегIералда чIчIегIерабилан абизе, хъахIалда хъахIабилан абизейин кIал букIунеб. Zeferalda Zeferabilan abi#e, ]a\alda ]a\abilan abi#eyin jal bujuneb. 10. ЧIчIегIергIоралълъ бачIараб БагIаргIоралълъ гъанкъулеб. Zeferfora: bazarab bafarfora: vanquleb. 11. ЧIчIикIизегIан гьуинавги вукIунге, туйзегIан кьогIавги вукIунге. Ziji#efan huinawgi wujunge, tuy#efan pofawgi wujunge. 12. ЧIчIинкIилассдасса гIабдалго лълъикI. ZinjilaSdaSa fabdalgo :ij. 13. ЧIчIинкIилассе дагьаб лъаниги гIолеб, гIалимчияссе дагьабги лъазе бокьулеб. ZinjilaSe dahab ;anigi foleb, falimxiyaSe dahabgi ;a#e bopuleb. 14. ЧIчIужу абилалде, цо духъгоги валагье. Zu$u abilalde, co du]gogi walahe. 15. ЧIчIужу бараххщарай лълъикIай, росс саххаватав лълъикIав. Zu$u bara{&aray :ijay, roS sa{awataw :ijaw. 16. ЧIчIужу берцинай йикIин россассе рецц гуро. Zu$u bercinay yijin roSaSe reC guro. 17. ЧIчIужу гIакъилай яче, гIадалаб гIанкIуялълъ цIцIодораб хоно гьабулареб. Zu$u faqilay yaxe, fadalab janjuya: ~odorab [ono habulareb. 18. ЧIчIужу егани, рукъ бегулеб. Zu$u yegani, ruq beguleb. 19. ЧIчIужу ецце, ячун къого сон бараб меххалълъ. Zu$u yeCe, yaxun qogo son barab me{a:. 20. ЧIчIужу инжит гьаюлев чи – Аллагьассул тушман, ятим къварид гьавулев чи – Аллагьассулги ххалкъалълъулги тушман. Zu$u in$it hayulew xi - allahaSul tu^man, yatim qwarid hawulew xi - allahaSulgi {alqa:ulgi tu^man. 21. ЧIчIужу квешассул мегеж ххеххго хъахIлъулеб. Zu$u kwe^aSul mege$ {e{go ]a\;uleb. 22. ЧIчIужу лълъикIаб рукъ лъазе годекIанире ралагье. Zu$u :ijab ruq ;a#e gojanire ralahe. 23. ЧIчIужу мадугьалассул лълъикIайила берцинай. Zu$u maduhalaSul :ijayila bercinay. 24. ЧIчIужу рекъарай нусги щвечIо, вас рекъараб чуги щвечIо. Zu$u reqaray nusgi &wezo, was reqarab xugi &wezo. 25. ЧIчIужу хварав къасси гIодулевила, оц хварав къад гIодулевила. Zu$u [waraw qaSi fodulewila, oc [waraw qad fodulewila. 26. ЧIчIужу хвей – цо балагь, чIчIужуйилан цоги балагь, тIаде ккей – кIиго балагь. Zu$u [wey - co balah, Zu$uyilan cogi balah, Tade Key - jigo balah. 27. ЧIчIужу чияр берцинай лълъикI, чу нилIерго берцинаб лълъикI. Zu$u xiyar bercinay :ij, xu ni/ergo bercinab :ij. 28. ЧIчIужу ячани, чIчIужу щола, россассе ани, росс щола. Zu$u yaxani, Zu$u &ola, roSaSe ani, roS &ola. 29. ЧIчIужу яче чияе инчIей, чу босе чияцца рекIинчIеб. Zu$u yaxe xiyaye inzey, xu bose xiyaCa rejinzeb. 30. ЧIчIужу ячин – моцIцIроцца роххел, гIумруялълъул ургъел. Zu$u yaxin - mo~roCa ro{el, fumruya:ul urvel. 31. ЧIчIужу ячине – херав, хвезе – бахIарав. Zu$u yaxine - [eraw, [we#e - ba\araw. 32. ЧIчIужу ячунге чадил мучари гьабулей. Zu$u yaxunge xadil muxari habuley. 33. ЧIчIужу ячунелълъулги чу босулелълъулги, бералги къанщун, Аллагьассде божилъи гьабе. Zu$u yaxune:ulgi xu bosule:ulgi, beralgi qan&un, allahaSde bo$i;i habe. 34. ЧIчIужугIаданалълъул гIакълу квенчIчIелтIа букIунебила, гьей тIаде яхъингун бортунги унебила. Zu$ufadana:ul faqlu kwenZelTa bujunebila, hey Tade ya]ingun bortungi unebila. 35. ЧIчIужугIаданалълъухъ ралагьизейила берал рижун ругел. Zu$ufadana:u] ralahi#eyila beral ri$un rugel. 36. ЧIчIужуквешил гьобол воххун унарев. Zu$ukwe^il hobol wo{un unarew. 37. ЧIчIужуялда кьабулебги якьадалда щолеб. Zu$uyalda pabulebgi yapadalda &oleb. 38. ЧIчIужуялда рихарав чияссулгун гьалмагълъи гьабуге. Zu$uyalda ri[araw xiyaSulgun halmav;i habuge. 39. ЧIчIужуялда щакдари – россассул гIайиб. Росс щакдаризави – лълъил гIайиб? Zu$uyalda &akdari - roSaSul fayib. roS &akdari#awi - :il fayib? 40. ЧIчIужуялълъ россассда гьикъарабила гьан киб баххчилебилан. Россасс абурабила гьанада цIцIар хъван букIунарин, цIцIоко тIагIинабеян. Zu$uya: roSaSda hiqarabila han kib ba{xilebilan. roSaS aburabila hanada ~ar ]wan bujunarin, ~oko Tafinabeyan. 41. ЧIчIужуялълъ росслъи гьабиги – дурго гIайиб, васасс эменлъи гьабиги – дурго гIайиб. Zi$uya: roS;i habigi - durgo fayib, wasaS emen;i habigi - durgo fayib. 42. ЧIчIужуялълъул рокъов вукIинегIан, гамаги тIерхьун, тIад босун ххутIараб хъорщодаго лълъикI. Zu$uya:ul roqow wujinefan, gamagi Ter%un, Tad bosun {uTarab ]or&odago :ij. Гамаги ралъдалIе тIерхьун ун ххутIараб цо хъорщода лъедолел рукIун руго эменги васги. Гьанже нилIедасса кIудияб къварилъиялда щивниги вугодаян гьикъун буго васасс инссуда. НилIедасса кIудияб къварилъиялда вугин чIчIужуялълъул рокъов вугев россилан абун буго инссуцца васассда. gamagi ra;da/e Ter%un un {uTarab co ]or&oda ;edolel rujun rugo emengi wasgi. han$e ni/edaSa judiyab qwari;iyalda &iwnigi wugodayan hiqun bugo wasaS inSuda. ni/edaSa judiyab qwari;iyalda wugin Zu$uya:ul roqow wugew roSilan abun bugo inSuCa wasaSda. 43. ЧIчIужуялълъул бечелъи – сахлъи. Zu$uya:ul bexe;i - sa[;i. 44. ЧIчIужуялълъул лълъикIлъи – хIалрекъей. Zu$uya:ul :ij;i - \alreqey. 45. ЧIчIун букIараб хIамицца хIунссун мегIер бегуларо. Zun bujarab \amiCa \unSun mefer begularo.

С s 1. Сабаб тIагIараб жо – гIажал, гIадан холеб жо – ххиял. sabab Tafarab $o - fa$al, fadan [oleb $o - {iyal. 2. Саву кьарияб, кьаву хIалакъаб. sawu pariyab, pawu \alaqab. 3. Саву кьун, кьаву босуге. sawu pun, pawu bosuge. 4. СагърикьотIа гьабураб ГьимагIурухъ батулеб. savripoTa haburab himafuru] batuleb. 5. СагIат гьечIеб рукъ – гIака гьечIеб бокь. safat hezeb ruq - faka hezeb bop. 6. СагIат гьечIев беццав, рузнама гьечIев рекъав. safat hezew beCaw, ru#nama hezew reqaw. 7. СагIатгIан ххалатабги букIунебила къо, лъагIелгIан ххалатабги букIунебила. safatfan {alatabgi bujunebila qo, ;afelfan {alatabgi bujunebila. 8. Сайигъат бачIарав – таххида, бачIинчIев – туртида. sayivat bazaraw - ta{ida, bazinzew - turtida. 9. Сайигъаталълъе кьоло-гъолон чу щварасс цадахъ ярагъги щай гьечIебилан абурабила. sayivata:e polo-volon xu &waraS cada] yaravgi &ay hezebilan aburabila. 10. Сапаралде вахъунесс хъабарча рокъоб тоге. sa_aralde wa]uneS ]abarxa roqob toge. 11. Сапар цадахъ лъазе бокьани, гьессул хьитинибе чIимихх реххейила. sa_ar cada] ;a#e bopani, heSul %itinibe zimi{ re{eyila. 12. Сапнацца чурунилан чIчIегIерцIцIвак хъахIлъиларо. sa_naCa xurunilan Zefer~wak ]a\;ilaro. 13. Сариси гуреб букIун бугеб, тIатIи букIун буго (ХIамида оххцер квине щибила лъалеб). sarisi gureb bujun bugeb, TaTi bujun bugo (\amida o{cer kwine &ibila ;aleb). 14. Сардил ххалалъи лъалеб унтарассда, къойил ххалалъи лъалеб вакъарассда. sardil {ala;i ;aleb untaraSda, qoyil {ala;i ;aleb waqaraSda. 15. Сасу бекуларо, кун тIечIелдасса. sasu bekularo, kun TezeldaSa. 16. Сасу кьун, рукIкIен кьунила рокьи гьабулеб. sasu pun, ruJen punila ropi habuleb. 17. Сахаб гьой гважуда тIад речIчIулареб. sa[ab hoy gwa$uda Tad reZulareb. 18. Сахав бахIарчияссе нусго гьунарги дагьаб. sa[aw ba\arxiyaSe nusgo hunargi dahab. 19. Саххаватасс мусру чиядаги балебила, къарумасс жиндаго барабги кIкIунебила. sa{awataS musru xiyadagi balebila, qarumaS $indago barabgi Junebila. 20. Сахлъи бокьани, бетIер гьогьмада, хIатIал ххинлъуда, чехь бакъун хьихьейила. sa[;i bopani, beTer hohmada, \aTal {in;uda, xe% baqun %i%eyila. 21. Сахлъи букIаго хIалтIи гьабе, черхх букIаго ретIел ретIе. sa[;i bujago \alTi habe, xer{ bujago reTel reTe. 22. Сахлъи гьечIеб унтудассаги нагагьаб балагьалдассаги цIунаги. sa[;i hezeb untudaSagi nagahab balahaldaSagi `unagi. 23. Сахлъи гьечIев хханассдасса сахлъи бугев лагъго талихIавила. sa[;i hezew {anaSdaSa sa[;i bugew lavgo tali\awila. 24. Сахлъи гьечIессе бечелъи ссундуе? sa[;i hezeSe bexe;i Sunduye? 25. Сахлъиги кьун унти босарав. sa[;igi pun unti bosaraw. 26. Сег кванараб чода канлъи бихьулареб, бечелъараб меххалълъ чияссда чияр гIакълу берцин бихьулареб. seg kwanarab xoda kan;i bi%ulareb, beze;arab me:a: xiyaSda xiyar faqlu bercin bi%ulareb. 27. СихIираб гьимиялдассаги цIунаги, гьуинаб реццалдассаги цIунаги. si\irab himiyaldaSagi `unagi, huinab reCaldaSagi `unagi. 28. СихIирав гIабдал. si\iraw fabdal. 29. СихIирав чияссулгун даранги гьабуге, гIантав чияссулгун оцги баге. si\iraw xiyaSulgun darangi habuge, fantaw xiyaSulgun ocgi bage. 30. Сордо базеян гъотIода рещтIараб гъеду гIумруялълъго гьениб ххутIун рагIула. sordo ba#eyan voToda re&Tarab vedu fumruya:go henib {uTun rafula. 31. Сордо бачIунареб къо букIунареб. sordo bazunareb qo bujunareb. 32. Сордо бецIцIаб бугогIан, цIцIваби гвангъун рукIуна. sordo be~ab bugofan, ~wabi gwanvun rujuna. 33. Сордо къватIиб – ххинкI рокъоб. sordo qwaTib - {inj roqob. 34. Сордо сардие те. soedo sardiye. 35. Сордойилго вачIани, вокьулевги чIалгIуна. sordoyilgo wazani, wopulewgi zalfuna. 36. Сордо-къо цIцIикIкIарассул гIакълу цIцIикIкIараб. sordo-qo ~iJaraSul faqlu ~iJarab. 37. Суалалда рекъон, къокъ гьабун, кье жаваб. sualalda reqon, qoq habun, pe $awab. 38. Сумал чIалу гьабуге, гьалил михир гьабуге. sumal zalu habuge, halil mi[ir habuge. 39. Сумалда сум лъуни, гул лIугьунеб. sumalda sum ;uni, gul /uhuneb. 40. Сусур цIцIикIкIаралълъуб бугIа дагьаб, рагIи гIемералълъуб гIакълу дагьаб. susur ~iJara:ub bufa dahab, rafi femera:ub faqlu dahab. 41. Сусур чIаралаго, ролIул чIорал гьоркьоре ккунги ратулел, гIакайилан ккун, хIама бечIчIулелги ратулел. susur zaralago, ro/ul zoral horpore Kungi ratulel, fakayilan Kun, \ama beZulelgi ratulel.

20 бутIа. ХIорги хIайванал хьихьинеб бакIги. 20 бутIа ХIорги хIайванал хьихьинеб бакIги 20 buTa \orgi \aywanalgi %i%ineb baj «Щиби нелълъецца бокьоб буде бугеб? - ян гьикъана Варангазул Баххуцца Кьукьулазул Цидулассда. «Нилълъ энде руго хIайваназухъ балагьде, - абуна Кьукьулазул Цидуласс, - сонкъасси кIиго бече тIагIан гьечIого рукIана». Курцазул Чунчуласс гьикъана - «Бече гIакдал гьимерщи ккенеб?» Кьукьулазул Цидуласс абуна - «Э, маарул мацIцIалълъани нелълъецца гьелълъа гIакдал гьимер абиняро, нелълъецца гьелълъа бече абиня». Варангазул Баххуцца гьикъана - «Цидулав ацци, кида бачал унтарал?» «Сонкъасси унтун рукIана гьел, - абуна Кьукьулазул Цидуласс, - якъадни сагъ-саламат ругин ккена дида». Варангазул Баххуцца гьикъана - «Цидулав ацци, дирщи бече унтун букIараб?» «Гуро, Бахху, дур бече лълъикI буго, - абуна Кьукьулазул Цидуласс, - унтарал бачал гьитIиняб хъахIаб гIакдал руго». Киданиги гьой яги кето гурони хIайван букIчIев Курцазул Чунчуласс Варангазул Баххуда гьикъана - «Эгогощи дурги БацIилассулги цо-цо бече букIин?» Варангазул Баххуцца абуна - «Э, дой бокьун бугищи гьезухъ балагьде?» Курцазул Цидуласс абуна - «Э, цIакъ бокьун буго!» Варангазул Баххуцца абуна - «Нелълъерго бачазухъ балагьде энде бегьлищи, Цидулав ацци?» «Э, цо дагьаб меххалълъ бегьиня» - абуна Кьукьулазул Цидуласс. Цидулав ацциццаги гьессул гIолохъанал гьудулзабазе нуцIцIа рагьана. «РачIа жанире, - ян абуна Цидулав аццицца. КIиябго унтараб бече жеги сагъчIо, кунадени байбихьун буго, гьеб цIакъ лълъикI буго, щибидегурелълъул унтараб меххалълъ кунаде гъира букIинярелълъул. Кьукьулазул Цидулассул гIемерал хIайванал руго. Бокьове щвараб меххалълъ, щибаб хIайваналълъа гъунивеги омо, гьезе ххер-квен кьена, рокIел хIал лълъикI букIде. Шурагьаб бищунго гIемер хIайванал Кьукьулазул Цидулассул руго. Гьессул руго гIемераб рахь кьенел гIачиял. Цодагьаб меххалълъ бачал гьималазухъ ралагьун рукIана, Цидулав аццицца БацIилассулги Баххулги бачал рихьдеруна. «Балагье, Чунчулав! - ян абуна Варангазул Баххуцца, - дир бачил кIарчIамли щибихха». Курцазул Чунчуласс абуна - «Кинаб дур бугеб?» Варангазул Баххуцца абуна - «Гьабеле гьеб! КIудаб чIчIегIераб гIакдал кумараб рахъалълъа бугеб». «Э, дида дур бече гьандже бихьиня, абуна Курцазул Чунчуласс, - гьеб эгого кIарчIамаб жо буго. БацIилассул бече кебегIаниб бугеб?» «Дир бече гьаниб буго, ян абуна Варангазул БацIиласс, - гьебги кIарчIамаб жо буго. Дида ккена дир бече Баххул бачидасса кIарчIамаб бугин». «Гуро, дур бече диралълъасса берцинаб гьечIо! – абуна Варангазул Баххуцца, - Чунчулав, бице цо, лълъили бече кIарчIамаб бугебали, дирщи яги гьессулщи?» Курцалазул Чунчуласс абуна - «Дида гьаняро, Бахху!» Кьукьулазул Цидуласс абуна - «Чунчулассда ракIчIчIомо абде кIваняро лълъили бече бищун кIарчIамаб бугебали, кIиябго бече кIарчIамаб бугебали дида абде кIваня». Варангазул КиштIайицца абуна - «Гьаб бокьоб гьандже дирго хIайван гьечIо. Ццебеххунни дир букIана гьитIинябго бече. Гьебги букIана цIакъго кIарчIамаб, ножерго бачал гIадин». Курцазул Чунчуласс гьикъана - «Дур гьокIал хIайванал рукIчIищи?» Варангазул КиштIайицца абуна - «РукIчIо, щибидегурелълъул гьеб бече хъодеги хъомо, гьелълъул гьан комо буго». Курцазул Чунчуласс абуна - «Пакъир». Варангазул Баххуцца абуна - «Дир бече киданиги конде гьечIо!» Варангазул БацIиласс абуна - «Гьандже гуро, цо кидаялиго дурги дирги хъодеги хъомо, конде буго». Варангазул Баххуцца абуна - «Дурабни хъоде буго, дираб хъоде гьечIо! Цидулав ацци, дир бече хъоде гьечIо гури!» Цидулав аццицца абуна - «БитIараб буго, Бахху. Дур бече хъоде гьечIо, гьеб теде буго бечIчIде гIоло. Гьелълъ гIемераб рахь кьеде буго». ГIачи-бачазухъ балагьун ххадур, гьималги ацциги омо руго чуязухъ балагьде. Кьукьулазул Цидулассул щуго-анлълъго чу букIана. Курцазул Чунчулав гIемераб меххалълъ нуцIцIил кумараб рахъалълъа гьезда гъунив чIчIомо ххутIана. «Гьел цIакъ берценал руго, Бахху! - ян абун, Цидулав аццида абуна - «Дирги росолълъ бел,эрбахъи бунев ацци вукIарав гIани, дирги букIлаан гьеб гIадинаб, чIчIегIерабги хъахIабги берценаб чу». Варангазул БацIиласс абуна - «Э, гьеб чу берценаб буго. Цо къоялълъ Цидулав аццицца абла дида киняб дир букIде бугебали, гурщи ацци?» Цидулав аццицца абуна - «Э, гьедин абла!» Гьимал чуязухъ балагьун ххадуб, гьел бокьосса къватIире рахъун руго, цинги аццицца гьималазда абуна - «Дида гьандже ножеда гъунив чIчIеде кIваняро. Дир бунеб-тенеб жо буго!» «Къо-мехх лълъикI!» - ян абуна аццицца энев меххалълъ. Ценги Варангазул БацIиласс абуна - «Щиби гьандже нелълъецца булеб?» Варангазул Пирххарасс абуна - «Рилълъа хIорихъе! Мун нежеда цадахъ хIорихъе велълъенде гьечIищи, Чунчулав?» «ГьечIо, дун рукъув чIчIела. Ценги нужго ахха!» Варангазул Баххуцца абуна - «Мун велълъенчIони, дунги йелълъенде гьечIо!» Курцазул Чунчуласс абуна - «ЛълъикI, рилълъахха гьедин батани хIорихъе». «ХIор» БацIиласс абухъе, гьитIинябго хIавуз буго, гьелълъа гьитIинябго раса букIана. «ХIорда» ссверухъ гъутIбиги рукIана, Баххуцца гьезда абиняан - «Иприкъалълъул кIудал гъутIби» абун. ХIорида гьаб нугьалълъ гъазал рукIчIо, ценги кIиго раса букIана. Гьимал ралдалгъачагъазул хIаял хIаде байбихьана. Гъокь нугьалълъ гъазал хIорида ругеб меххалълъ, гьимал гIемераб меххалълъ «хIоридассан» хьвадана. Гьанджени абуни, гьезе бокьун бугин ралдалгъачагъазул хIай хIаде. Якъад бищун ццеве хIорихъе щиви щварав? Варангазул БацIилавщи яги Баххущи? Варангазул БацIилав, щибидегурелълъул гьев цогидаздасса ццеве энев вукIана. БацIилассе цIакъ бокьиня ццеве вахъун энде. Варангазул Пирххарав гьессда ххадув вегьана. Сонкъассини абуни, бищун ццеве Пирххарав щвана. Варангазул БацIиласс абуна - «РачIа. ЧIчIегIермагжилассул раса гьаниб буго!» - ян абуна гьесс. Гьимал ралдалгъачагъазул хIай хIанел меххалълъ, Варангазул БацIилассе бокьиня ЧIчIегIермагжилавлун вукIде. «КиштIайги Баххуги, нуж росолаги рокIон, балагьун чIчIа!» Варангазул Пирххарав кIудаб гъотIоле адеги вагьун абуна гьаб БагIарав Ралдалгъачагъассул раса букIде бугин. Ценги Варангазул КиштIайицца абуна жий ХъахIай Ралдалгъачагъай йикIде йигин, ЧIчIегIермагжилассул тушман, щибидегурелълъул женда хъахIаб горде рогьон букIиналълъ. КиштIай росола ракIана, ценги БацIилав гъотIолеги вагьун квегIабги кумарабги рахъалълъеххун валагьана. КиштIай ахIдана - «Щиби дуда бихьинеб?» БацIиласс абуна - «Дида бихьинеб буго 1000 (азарго) ралдалгъачагъазул раса бачIинеб бугин!» КиштIайицца гьикъана - «Гьал дир тушманассул ЧIчIегIермагжилассул русбищи?» БацIиласс абуна - «Э, дида ккена гьел гьессул русби ругин. Гьев гьенивгоги вуго. КиштIай, мун гьанисса нахъе омо лълъикI гурщи?» КиштIайицца абуна - «Энаро, дун йагъде йиго! Балагье, дир кIиазарго (2000) раса гьанибе бачIинеб бугин. БагIарав Ралдалгъачагъав, рачIа нилълъ ЧIчIегIермагжилавгун рагъде». Ценги Варангазул БацIилав гъотIоласса гIодовеги рещтIун, Варангазул Баххуда гьарана чIчIегIераб колълъен. Баххуцца гьессухъе кьуна. БацIилав ахIдана - «Гьандже дирги русби рачIинел руго. Гьале дир ралдалгъачагъазул пайрахъ!» - ян абун Баххуда чIчIегIераб колълъен бихьдебуна. «ЧIчIегIермагжилав ккена бищунго цIцIар рагIарав ралдалгъачагъ, щибидегурелълъул гьессул гIемерал тушбаби руго. ХIорил цояб рахъалълъа руго ХъахIай Ралдалгъачагъайги БагIарав Ралдалгъачагъавги». Гъазалги хIорихъ раккана. ГIайиб гурщихха, гъазал гьабго тушманассда гьоркьоре ккана. Гьандже гьел гъазал хьихьинел бакIалълъа рукIарал гIани, лълъикI букIлаан. Гъазазе рокьиняро ралдалгъачагъазул русби. &ibi ne:eCa bopob bude bugeb? - yan hiqana waranga#ul ba{uCa pupula#ul cidulaSda. ni: ende rugo \aywana#u] balahde, - abuna pupula#ul cidulaS, - sonqaSi jigo bexe Tafan hezogo rujana. kurca#ul xunxula#uS hiqana - bexe fakdal himer&i Keneb? pupula#ul cidulaS abuna - e, maarul ma~a:ani ne:eCa he:a fakdal himer abinyaro, ne:eCa he:a bexe abinya. waranga#ul ba{uCa hiqana - cidulaw aCi, kida baxal untaral? sonqaSi untun rujana hel, - abuna pupula#ul cidulaS, - yaqadni sav-salamat rugin Kena dida. waranga#ul ba{uCa hiqana - cidulaw aCi, dir&i bexe untun bujarab? guro, ba{u, dur bexe :ij bugo, - abuna pupula#ul cidulaS, - untaral baxal hiTinyab ]a\ab fakdal rugo. kidanigi hoy yagi ketoni \aywan bujzew kurca#ul xunxulaS waranga#ul ba{uda hiqana - egogo&i durgi ba`ilaSulgi co-co bexe bujin? waranga#ul ba{uCa abuna - e, doy bopun bugi&i he#u] balahde? kurca#ul cidulaS abuna - e, `aq bopun bugo! waranga#ul ba{uCa abuna - ne:ergo baxa#u] balahde ende behli&i, cidulaw aCi? e, co dahab me{a: behinya - abuna pupula#ul cidulaS. cidulaw aCiCagi heSul folo]anal hudul#aba#e nu~a rahana. raza $anire, - yan abuna cidulaw aCiCa. jiyabgo untarab bexe $egi savzo, kunadeni baybi%un bugo, heb `aq :ij bugo, &ibidegure:ul untarab me{a: kunade vira bujinyare:ul. pupula#ul cidulaSul femeral \aywanal rugo. bopowe &warab me:a:, &ibab \aywana:a vuniwegi omo, he#e {er-kwen pena, rojel \al :ij bujde. ^urahab bi&ungo femer \aywanal pupula#ul cidulaSul rugo. heSul rugo femerab ra% penel faxiyal. codahab me{a: baxal himala#u] ralahun rujana, cidulaw aCiCa ba`ilaSulgi ba{ulgi baxal ri%deruna. «balahe, xunxulaw! - yan abuna waranga#ul ba{uCa, - dir baxil jarzamli &ibi{a». kurca#ul xunxulaS abuna - «Kinab dur bugeb?» waranga#ul ba{uCa abuna - «habele heb! judab Zeferab fakdal kumarab ra]a:a bugeb». «e, dida dur bexe hanGe bi%inya, abuna kurca#ul xunxulaS, - heb egogo jarzamab $o bugo. ba`ilaSul bexe kebefanib bugeb?» «dir bexe hanib bugo, yan abuna waranga#ul ba`ilaS, - hebgi jarzamab $o bugo. dida Kena dir bexe ba{ul baxidaSa jarzamab bugin». «guro, dur bexe dira:aSa bercinab hezo! – abuna waranga#ul ba{uCa, - xunxulaw, bice co, :ili bexe jarzamab bugebali, dir&i yagi heSul&i?» kurcala#ul xunxulaS abuna - «dida hanyaro, ba{u!» pupula#ul cidulaS abuna - «xunxulaSda rajZomo abde jwanyaro :ili bexe bi&un jarzamab bugebali, jiyabgo bexe jarzamab bugebali dida abde jwanya». waranga#ul ki^TayiCa abuna - «hab bopob hanGe dirgo \aywan hezo. Cebe{unni dir bujana hiTinyabgo bexe. hebgi bujana `aqgo jarzamab, no$ergo baxal fadin». kurca#ul xunxulaS hiqana - «dur hojal \aywanal rujzi&i?» waranga#ul ki^TajiCa abuna - «rujzo, &ibidegure:ul heb bexe ]odegi ]omo, he:ul han komo bugo». kurca#ul xunxulaS abuna - «_aqir». waranga#ul ba{uCa abuna - «dir bexe kidanigi konde hezo!» waranga#ul ba`ilaS abuna - «hanGe guro, co kidayaligo durgi dirgi ]odegi ]omo, konde bugo». waranga#ul ba{uCa abuna - «durabni ]ode bugo, dirab ]ode hezo! cidulaw aCi, dir bexe ]ode hezo guri!» cidulaw aCiCa abuna - «biTarab bugo, ba{u. dur bexe ]ode hezo, heb tede bugo beZde folo. he: femerab ra% pede bugo». faxi-baxa#u] balahun {adur, himalgi aCigi omo rugo xuya#u] balahde. pupula#ul cidulaSul &ugo-an:go xu bujana. kurca#ul xunxulaw femerab me{a: nu~il kumarab ra]a:a he#da vuniw Zomo {uTana. «hel `aq bercenal rugo, ba{u! - yan abun, cidulaw aCida abuna - «dirgi roso: bel'erba]i bunew aCi wujaraw fani, dirgi bujlaan heb fadinab, Zeferabgi ]a\abgi bercenab xu». waranga#ul ba`ilaS abuna - «e, heb xu bercenab bugo. co qoya: cidulaw aCiCa abla dida kinyab dir bujde bugebali, gur&i aCi?» cidulaw aCiCa abuna - «e, hedin abla!» himal xuya#u] balahun {adub, hel bopoSa qwaTire ra]un rugo, cingi aCiCa himala#da abuna - «dida hanGe no$eda vuniw Zede jwanyaro. dir buneb-teneb $o bugo!» «qo-me{ :ij!» - yan abuna aCiCa enew me{a:. cengi waranga#ul ba`ilaS abuna - «&ibi hanGe ne:ecca buleb?» waranga#ul _ir{araS abuna - «ri:a \ori]e! mun ne$eda cada] \ori]e we:ende hezi&i, xunxulaw?» «hezo, dun ruquw Zela. cengi nu$go a{a!» waranga#ul ba{uCa abuna - «mun we:enzoni, dungi we:ende hezo!» kurca#ul xunxulaS abuna - «:ij, ri:a{a hedin batani \ori]e». «\or» ba`ilaS abu]e, hiTinyabgo \awu# bugo, he:a hiTinyabgo rasa bujana. «\orda» Sweru] vuTbigi rujana, ba{uCa he#da abinyaan - «i_riqa:ul judal vuTbi» abun. \orida hab nuha: va#al rujzo, cengi jigo rasa bujana. himal raldalvaxava#ul \ayal \ade baybi%ana. vop nuha: va#al \orida rugeb me{a:, himal femerab me{a: «\oridaSan» %wadana. hanGeni abuni, he#e bopun bugin raldalvaxava#ul \ay \ade. yaqad bi&un Ceve \ori]e &iwi &waraw? waranga#ul ba`ilaw&i yagi ba{u&i? waranga#ul ba`ilaw, &ibidegure:ul hew cogida#daSa Cewe enew wujana. ba`ilaSe `aq bopinya Cewe wa]un ende. waranga#ul _ir{araw heSda {aduw wehana. SonqaSini abuni, bi&un Ceve _ir{araw &wana. waranga#ul ba`ilaS abuna - «raza. Zefermag$ilaSul rasa hanib bugo!» - yan abuna heS. himal raldalvaxava#ul \ay \anel me{a:, waranga#ul ba`ilaSe bopinya Zefermag$ilawlun wujde. «ki^Taygi ba{ugi, nu$ rosolagi rojon, balahun Za!» waranga#ul _ir{araw judab voTole adegi wahun abuna hab bafaraw raldalvaxavaSul rasa bujde bugin. cengi waranga#ul ki^TayiCa abuna $iy ]a\ay raldalvaxavay yijde yigin, Zefermag$ilaSul tu^man, &ibidegure:ul $enda ]a\ab gorde rohon bujina:. ki^Tay rosola rajana, cengi ba`ilaw voTolegi wahun kwefabgi kumarabgi ra]a:e{un walahana. ki^Tay a\dana - «&ibi duda bi%ineb?» ba`ilaS abuna - «dida bi%ineb bugo 1000 (a#argo) raldalvaxava#ul rasa bazineb bugin!» ki^TayiCa hiqana - «hal dir tu^manaSul Zefermag$ilaSul rusbi&i?» ba`ilaS abuna - «e, dida Kena hel heSul rusbi rugin. hew heniwgogi wugo. ki^Tay, mun haniSa na]e omo :ij gur&i?» ki^TayiCa abuna - «enaro, dun yavde yigo! balahe, dir jia#argo (2000) rasa hanibe bazineb bugin. bafaraw raldalvaxavaw, raza ni: Zefermag$ilawgun ravde». cengi waranga#ul ba`ilaw voTolaSa fodowegi re&Tun, waranga#ul ba{uda harana Zeferab ko:en. ba{uCa heSu]e puna. ba`ilaw a\dana - «hanGe dirgi rusbi razinel rugo. hale dir raldalvaxava#ul _ayra]!» - ian abun ba{uda Zeferab ko:en bi%debuna. «Zefermag$ilaw Kena bi&ungo ~ar rafaraw raldalvaxav, &ibidegure:ul heSul femeral tu^babi rugo. \oril coyab ra]a:a rugo ]a\ay raldalvaxavaygi bafaraw raldalvaxavawgi». va#algi \ori] raKana. fayib gur&i{a, va#al habgo tu^manaSda horpore Kana. hanGe hel va#al %i%inel baja:a rujaral fani, :ij bujlaan. va#a#e ropinyaro raldalvaxava#ul rusbi.

ТI T 1. ТIабкIиниб ххинкI букIаго ххарбиде вуссунарев, хъабиниб рахь букIаго гъуд кодосса биччачIев. Tabjinib {inj bujago {arbide wuSunarew, ]abinib ra% bujago vud kodoSa biXazew. 2. ТIавус зодобе боржуна, гIункIкI ракьулIе лIугьуна. Tawus #odobe bor$una, funJ rapu/e juhuna. 3. ТIавус тIавусалда цадахъ, гъеду гъадида цадахъ. Tawus Tawusalda cada], vedu vadida cada]. 4. ТIагъур бахъеян витIани, бетIер къотIун вачIунев. Tavur ba]eyan wiTani, beTer qoTun wazunew. 5. ТIагъур баччизе гуребила бетIер бижараб, ургъизейила. Tavur baXi#e gurebila beTer bi$arab, urvi#eyila. 6. ТIагъур лъун щинав чи вукIунаро, чоххтIо къан щинай чIчIужу йикIунаро. Tavur ;un &inaw xi wujunaro, xo{To qan &inay Zu$u yijunaro. 7. ТIагъур цIун хьаралълъусса тIагъур цIураб гурони бачIинчIо. Tavur `un %ara:uSa Tavur `urab guroni bazinzo. 8. ТIагIам гьечIеб квен, цIцIам банилан, тIагIамлъиларо. Tafam hezeb kwen, ~am banilan, Tafam;ilaro. 9. ТIад базегIан чIвадан букIараб батани, тIад бан ххадуб рукъ лIугьунеб. Tad ba#efan zwadan bujarab batani, Tad ban {adub ruq /uhuneb. 10. ТIад гьабураб куйдасса кодобе кьураб хIоржого лълъикI. Tad haburab kuydaSa kodobe purab \or$ogo :ij. 11. ТIад гьир лъезе къваригIараб меххалълъ, хIамида кьабуларебила, кьинкΙулебила. Tad hir ;e#e qwarifarab me{a:, \amida pabularebila, pinjulebila. 12. ТIад квер бахъани, катицца нилIее маргьа бицуна, течIони, хъарссула. Tad kwer ba]ani, katiCa ni/eye marha bicuna, tezoni, ]arSula. 13. ТIад налъи ккун чи рихунгеги, чед тIагIун гьобол рихунгеги. Tad na;i Kun xi ri[ungegi, xed Tafun hobol ri[ungegi. 14. ТIад рекIараб чол квелълъ кквезеги лъазе кколебила. Tad rejarab xol kwe: Kwe#egi ;a#e Kolebila. 15. ТIадаб гуреб гьабуни, гьабизе кколеб бегулеб. Tadab gureb habuni, habi#e Koleb beguleb. 16. ТIадагьаб чвантинисса бакIаб гьир гьечIеб. Tadahab xwantiniSa bajab hir hezeb. 17. ТIадго арав гьоболги, лълъикIго кьолеб микьирги. Tadgo araw hobolgi, :ijgo poleb mipirgi. 18. ТIадго кквечIев цIцIогьор гурев. Tadgo Kwezew ~ohor gurew. 19. ТIаде валагьарассе – рахъу, бухъулессе – хъиру. Tade walaharaSe - ra]u, bu]uleSe - ]iru. 20. ТIаде гьобол къотIугеги, гьабихъе нух къосунгеги. Tade hobol qoTugegi, habi]e nu[ qosungegi. 21. ТIаде къо ккани, къоркъолги бацI лIугьунеб. Tade qo Kani, qorqolgi ba` /uhuneb. 22. ТIаде къо ккезегIан кIалалълъ гьури кколаресс, тIаде къо ккараб меххалълъ горбода бетIер кколареб. Tade qo Ke#efan jala: huri KolareS, Tade qo Karab me{a: gorboda beTer Kolareb. 23. ТIаде лълъим бачIунареб хIор ххеххгого къунеб. Tade :im bazunareb \or {e{gogo quneb. 24. ТIаде хъвачIого ракьалдасса чияссул хIал хьоларебила. Tade ]wazogo rapaldaSa xiyaSul \al %olarebila. 25. ТIаде цоги гъеду бачIани, гъоркь букIараб боржунеб гIадат. Tade cogi vedu bazani, vorp bujarab bor$uneb fadat. 26. ТIаде цIцIанагIан гIемерлъулебги ургъел, тIасса бачахъанагIан дагьлъун унебги ургъел. Tade ~anafan femer;ulebgi urvel, TaSa baxa]anafan dah;un unebgi urvel. 27. ТIаде чи лъаларила, чараб гьой лъаларила (гьабулеб ишалълъе ххеххлъи гьабейила...). Tade xi ;alarila, xarab hoy ;alarila (habuleb i^a:e {e{;i habeyila...). 28. ТIадегIан ругезул хIурмат лълъиццаго цIунулебила, хIурмат цIунейила гъоркьегIан ругезулги. Tadefan ruge#ul \urmat :iCago `unulebila, \urmat `uneyila vorpefan ruge#ulgi. 29. ТIадежоялълъила мискинчи чIвалев. Tade$oya:ila miskinxi zwalew. 30. ТIадлъи милк гуро. Tad;i milk guro. 31. ТIаждал хвах бихъун толев, тIаргъида рукъи балев. Ta$dal [wa[ bi]un tolew, Tarvida ruqi balew. 32. ТIажуги ретIунилан, тIагъурги лъунилан, бихьинчи лIугьунарев. Ta$ugi reTunilan, Tavurgi ;unilan, bi%inxi /uhunarew. 33. ТIаладухъа гъоркье гIарац баниги, чIчIужуялълъ кквечIеб рукъ бечелъулареб. Taladu]a vorpe farac banigi, Zu$uya: Kwezeb ruq bexe;ulareb. 34. ТIалил найицца гIадин, дуццагоги кваназе, чияеги кьезе гьабе дуниял. Talil nayiCa fadin, duCagogi kwana#e, xiyayegi pe#e habe duniyal. 35. ТIамах гъунилан, гъветI бакъвалареб. Tama[ vunilan, vweT baqwalareb. 36. ТIансса ссурмияй, салмаг гвангъарай. TanSa Surmiyay, salmag gwanvaray. 37. ТIанчIи ругеб гъадие гъоссол бутIа щолареб. Tanzi rugeb vadiye voSol buTa &olareb. 38. ТIанчIиги гьарила квешав чиясс, ханалги гьарила. Tanzigi harila kwe^aw xiyaS, [analgi harila. 39. ТIанчIиги ханалги гьарулел ратила. Tanzigi [analgi harulel ratila. ГIурус тIаде бахараб, гьез магIарухъе болъонги бачун бачIараб заман букIун буго. МагIарулал киданиги жидеда бихьичIеб хIайваналда тамашалъун рукIун руго. Цоясс цогияссда гьикъун буго - “ТIанчIидай гьалълъ гьарула, ханалдай?” Дандеясс жаваб кьун буго - «Куц лълъикIаб гьечIо, тIанчIиги гьарулел ратила, ханалги гьарулел ратила». Гьессали тIанчIиги ханалги гьарилаян, магIарулазда гьоркьоб гьаб аби квешав чияссул хIакъалълъулI хIалтIизабула. furus Tade ba[arab, he# mafaru]e bo;ongi baxun bazarab #aman bujun bugo. mafarulal kidanigi $ideda bi%izeb \aywanalda tama^a;un rujun rugo. coyaS cogidaSa hiqun bugo - «Tanziday ha: harula, [analday?» dandeyaS $awab pun bugo - «kuc :ijab hezo, Tanzigi harulel ratila, [analgi harulel ratila» heSali Tanzigi [analgi harilayan, mafarula#da horpob hab abi kwe^aw xiyaSul \aqa:u/ \alTi#abula. 40. ТIанчIил гьоцIцIо гьуинабила. Tanzil ho~o huinabila. 41. ТIаргъил борххалъиялълъ гуребила чияссул тIадегIанлъи борцунеб. Tarvil bor{a;iya: gurebila xiyaSul Tadefan;i borcuneb. 42. ТIарцIцIаб куялдасса керчаб гьой лълъикIаб. Tar~ab kuyaldaSa kerxab hoy :ijab. – ТIасса лIугьа! Дур букIин лъарабани, бикъилароан! - TaSa /uha! dur bujin ;arabani, biqilaroan! – ВахI, дир букIинни лъан батиларин, дурго гуреблъигIагийищ лъачIеб? - wa\, dir bujinni ;an batilarin, durgo gureb;ifagiyi& ;azeb? 43. ТIассан бараб рукъи тIассан ххолеб. TaSan barab ruqi TaSan {oleb. 44. ТIахьал гIабдалзабазе гурелила хъвалел. Ta%al fabdal#aba#e gurelila ]walel. 45. ТIегь балареб гъотIоде наялги руссунарел. Teh balareb voTode nayalgi ruSunarel. 46. ТIегь батани, тIун чияе кье, гIагIа батани, чияда бихьилалде, тIаде ракь хъвай. Teh batani, Tun xiyaye pe, fafa batani, xiyada bi%ilalde, Tade rap ]way. 47. ТIегь гIемералдасса гъветI тIамах гIемераб лълъикIаб. Teh femeraldaSa vweT Tama[ femerab :ijab. 48. ТIегь гIурдада берцинаб. Teh furdada bercinab. 49. ТIегьги ххерги бижилалде, лълъимги ракги бижарабила. Tehgi {ergi bi$ilalde, :imgi rakgi bi$arabila. 50. ТIегьалареб гъотIода пихъ бижулареб. Tehalareb voToda _i] bi$ulareb. 51. ТIекъав, тIикъвамагIал чIваниги, хъущтIулев. Teqaw, Tiqwamafal zwanigi, ]u&Tulew. 52. ТIекъалда тIад рекъоге, къурассде вортанхъуге. Teqalda Tad reqoge, quraSde wortan]uge. 53. ТIекълъи ккедал абула илбисалълъ батилилан, кицини букIуна мунго дуццагойилан. Teq;i Kedal abula ilbisa: batililan, kicini bujuna mungo duCagoyilan. 54. ТIелекье ГIалибулат гIадин. Telepa falibulat fadin. ГIалибулат вукIун вуго ххунздерил наибассул нукар. Цо къоялълъ наибасс ГIалибулатида абун буго метер мун ТIелекье ине кколилан. Щай витIулев вугевали бицун букIун гьечIо. Нахъиссеб къоялълъ радакь вахъун арав ГIалибулат, ТIелекьеги щун, наиб вегаралълъусса вахъиналде Ххунзахъе тIад вуссун вуго. falibulat wujun wugo {un#deril naibaSul nukar. co qoya: naibaS falibulatida abun bugo meter mun Telepe ine Kolilan. &ay wiTulew wugewali bicun bujun hezo. na]iSeb qoya: radap wa]un araw falibulat, Telepegi &un, naib wegara:uSa wa]inalde {un#a]e Tad wuSun wugo. 55. ТIепалодул щибаб мугьалда бугебила алипалълъул ххатIги гIетIул тIириги. Te_alodul &ibab muhalda bugebila ali_a:ul {aTgi feTul Tirigi. 56. ТIеренаб бакI бихьунила кварги тIолеб. Terenab baj bi%unila kwargi Toleb. 57. ТIеренаб хьвацIцIил щулалъиялдасса цIунаги. Terenab %wa~il &ula;iyaldaSa `unagi. 58. ТIеренлълъеда – лълъетIахъан, шагьра нухда – палугьан. Teren:eda - :eTa]an, ^ahra nu[da - _aluhan. 59. ТIехх кьурасс чехь бихъана, чед кьурасс бер бахъана. Te{ puraS xe% bi]ana, xed puraS ber ba]ana. 60. ТIехI бараб ябуялда лIулIадулеб батунилан, таманчаги речIчIун, гIандиссесс жиндирго чу чIварабила. Te\ barab yabuyalda /u/aduleb batunilan, tamanxagi reZun, fandiSeS $indirgo xu zwarabila. 61. ТIехI барассе рас кисса, гIи гьечIессе квас кисса? Te\ baraSe ras kiSa, fi hezeSe kwas kiSa? 62. ТIехIасс тIагъур хъубухъулеб, тIадерахъи баралълъ гьумер баххчулеб. Te\aS Tavur ]ubu]uleb, Tadera]i bara: humer ba{xuleb. 63. ТIидул ххинкIал гьаруге, гьацIцIулIе цIцIам тIамуге. Tidul {injal haruge, ha~u/e ~am Tamuge. 64. ТIил – мугъалда, рагIи – бадибе (ТIил мугъалда лълъикIабила, рагIи бадибе лълъикIабила). Til - muvalda, rafi - badibe (Til muvalda :ijabila, rafi badibe :ijabila). 65. ТIилал махI бахъинабичIого, катицца рахь толареб. Tilal ma\ ba]inabizogo, katiCa ra% tolareb. 66. ТIилихъ къали кьурабила, гъалдибералълъухъ рикьи кьурабила. Tili] qali purabila, valdibera:u] ripi purabila. – Аб тIил щай, гIундулххалат, гьадигIан ххираго босараб? – ab Til &ay, fundul{alat, hadifan {irago bosarab? – ТIил гьечIого, дун тIубаларо. Гъалдибер гьечIониги, гьирихъ хьвадизе бегьула. – Til hezogo, dun Tubalaro. valdiber hezonigi, hiri] %wadi#e behula. 67. ТIимугъ ххинаб бокьун, чахъаби рихун. Timuv {inab bopun, xa]abi ri[un. 68. ТIинаб кIодо гьабуге, ккечIеб тIаде босуге. Tinab jodo habuge, Kezeb Tade bosuge. 69. ТIингъида рукъи къохьол рекъола. Tinvida ruqi qo%ol reqola. 70. ТIингъилI векьарани, гордилI лъилъарула. Tinvi/ weparani, gordi/ ;i;arula. 71. ТIину гьечIеб гьагьинире гьарудуге. Tinu hezeb hahinire haruduge. 72. ТIирикI-тIирикIан ракI бугев мун, рекIетIа саву ккарай дун. Tirij-Tirijan raj bugew mun, rejeTa sawu Karay dun. 73. ТIирун чIчIани, чияссе мегIерги мутIигIлъулеб. Tirun Zani, xiyaSe mefergi muTif;uleb. 74. ТIогьоде хьвадулареб найицца гьоцIцIо гьабулареб. Tohode %wadulareb nayiCa ho~o habulareb. 75. ТIогьол цIураб авлахъалдасса ракул цIураб бокьобе хIайвангицин буссуна, гьундузухъе мун щай вуссунарев? Tohol `urab awla]aldaSa rakul `urab bopobe \aywangicin buSuna, hundu#u]e mun &ay wuSunarew? 76. ТIогьолI на гIадавги вукIуневила чи, наязда гъорлI кьужна гIадавги вукIуневила. Toho/ na fadawgi wujunewila xi, naya#da vor/ pu$na fadawgi wujunewila. 77. ТIокъо-къоноялълъ жаниве вачарав чи чанги вукIунев. Toqo-qonoya: $aniwe waxaraw xi xangi wujunew. 78. ТIокIаб боцIцIуцца бер бахъулареб. Tojab bo~uCa ber ba]ulareb. 79. ТIокIабги дуе гьобо базе бакIищила къваригIун бугеб? (щиб кьуниги, щиб гьабуниги гIоларев чияссде). Tojabgi duye hobo ba#e baji&ila qwarifun bugeb? (&ib punigi, &ib habunigi folarew xiyaSde). 80. ТIолго дунял ссверана, алжан рокъоб батана. Tolgo dunyal Swerana, al$an roqob batana. 81. ТIом чIартилав, ракI квасулав. Tom zartilaw, raj kwasulaw. 82. ТIоноцIцI букаригун, наку хъассуге. Tono~ bukarigun, naku ]aSuge. 83. ТIор бищун, мугь кванан, жий йиццалъарай, Налъи бецIулаго, жий тIеренлъарай. Tor bi&un, muh kwanan, $iy yiCa;aray, na;i be`ulago, $iy Teren;aray. 84. ТIор бакIлъани, гIодобе къулула, чи бечелъани, эххеде валагьула. Tor baj;ani, fodobe qulula, xi bexe;ani, e{ede walahula. 85. ТIор чIобогояб хIалухъин ххалатаб букIуна, бетIер чIобогояв чи чIухIарав вукIуна. Tor zobogoyab \alu]in {alatab bujuna, beTer zobogoyaw xi zu\araw wujuna. 86. ТIоралда тIор лъуни, гул лIугьуна. Toralda Tor ;uni, gul .uhuna. 87. ТIотIода хъублъи батула, найида тIегь батула. ToToda ]ub;i batula, nayida Teh batula. 88. ТIотIоде гIарада кьвагьулареб. ToTode farada pwahulareb. 89. ТIотIоцца малал ран, на букIинаро, ихдал гъотIодасса тIегь босичIого. ToToCa malal ran, na bujinaro, i[dal voTodaSa Teh bosizogo. 90. ТIох борлIун баниги, гIолареб гIарац! To[ bor/un banigi, folareb farac! 91. ТIохда гьоло гурев, гьоцIцIиб лал гурев. To[da holo gurew, ho~ib lal gurew. 92. ТIохде рахине кIкIухIалал рохьоре ине ккола. To[de ra[ine Ju\alal ro%ore ine Kola. 93. ТIоххол гьоболассдассаги тIоге, гьанал гIагарлъиялдассаги тIоге. To{ol hobolaSdaSagi Toge, hanal fagar;iyaldaSagi Toge. 94. ТIохIол цIураб бетIер букаричIого букIинищила. To\ol `urab beTer bukarizogo bujini&ila. 97. ТIохIоцца бетIер квараб хIамида щайила божулев, гIазугIан бетIер хъахIлъарав жинда щайила божулареван абурабила Мала Нассрудиницца мадугьалассда. To\oCa beTer kwarab \amida &ayila bo$ulew, fa#ufan beTer ]a\;araw $inda &ayila bo$ularewan aburabila mala naSrudiniCa maduhalaSda. 98. ТIоццебе тамашаяблъун букIунеб жо нахъа гIадатлъун лIугьун унеб. ToCebe tama^ayab;un bujuneb $o na]a fadat;un /uhun uneb. 99. ТIоццебессеб рахъида барабила букIунеб хурул (рекьул) берцинлъи. ToCebeSeb ra]ida barabila bujuneb [urul (repul) bercin;i. 100. ТIоццее гьаюрай яс – ццудун бекьараб пурчIина. ToCeye hayuray yas - Cudun beparab _urzina. 101. ТIорщел цIуна-къай, царгъиниб гъвар-гъвари бахъиналде, гIарац цIуна-къай, чвантиниб гьури бахъиналде. Tor&el `una-qay, carvinib vwar-vwari ba]inalde, farac `una-qay, xwantinib huri ba]inalde. 102. ТIуралълъубе лълъим унеб, чIваралълъубе магI унеб. Tura:ube :im uneb, zwara:ube maf uneb. 103. «ТIура!» – ян гIанкIкIида, «Гьа!» – ян царада. «Tura!» - yan fanJida, «ha!» - yan carada. 104. ТIуркIуларев гурони бергьунарев. Turjularew guroni berhunarew. 105. ТIурун унеб царал рачIчI сабаблъунги кколебила гьудул-гьалмагълъиялда гьоркьоб дагIба-къецц. Turun uneb caral raZ sabab;ungi Kolebila hudul-halmav;iyalda horpob dafba-qeC. Тира-ссверизе вахъарав кIиго гьалмагъассда цер бихьанила. Цояв гьалмагъасс цер хIинкъизе гьаракь гьабунила. ХIинкъараб цер, бекерухъе лъарги кIанцIун, тIурун анила. tira-Sweri#e wa]araw jigo halmavaSda cer bi%anila. coyaw halmavaS cer \inqi#e harap habunila. \inqarab cer, bekeru]e ;argi jan`un, Turun anila. Гьалмагъасс гIажаиблъи гьабунила гIебаб лъар царада кIанцIизе кIвеялда. Цогияв гьалмагъасс абунила, кIанцIизеяли кIанцIанин гьеб, лъарални доб рагIалде щолаго, гьелълъул рачIчI лълъадалI ччунилан. Валлагь, ччунилан ав, валлагь ччучIилан дов, лълъикIабго дагIба-къецц кканила гьезда гьоркьоб. Гьеб сабаблъун ракIхвейгицин кканила. halmavaS fa$aib;i habunila febab ;ar carada jan`i#e jweyalda. cogiyaw halmavaS abunila, jan`i#eyali jan`anin heb, ;aralni dob rafalde &olago, he:ul raZ :ada/ Xunilan. walah, Xunilan aw, walah Xuzilan dow, :ijabgo dafba-qeC Kanila he#da horpob. heb sabab;un raj]weygicin Kanila. Анила чанго сон. Цо гIодорчIчIеялда гьазул цояссда ракIалде щванила доб царал рачIчI сабаблъун гьазда гьоркьоб ккараб дагIба-къецц. Дандеясс абунила, валагьин, кигIан дуе бокьаниги бокьичIониги, доб лъар кIанцIулелълъул царал рачIчI лълъеда хъван букIанилан. Ав жиндирабго ккун чIчIанила, тIарамагъадаги, цIидассан цоцазулгун ракIалги хун, ратIалъанила гьалмагъзаби. anila xango son. co fodorZeyalda ha#ul coyaSda rajalde &wanila dob caral raZ sabab;un ha#da horpob Karab dafba-qeC. dandeyaS abunila, walahin, kifan duye bopanigi bopizonigi, dob ;ar jan`ule:ul caral raZ :eda ]wan bujanilan. aw $indirabgo Kun Zanila, Taramavadagi, `idaSan coca#ulgun rajalgi [un, raTa;anila halmav#abi. 108. ТIутI батани, боржа, чIчIетI батани, кIанцIе. TuT batani, bor$a, ZeT batani, jan`e. 109. ТIутIалги тIаделъугеги гIемерал жал. TuTalgi Tade;ugegi femeral $al.

Хьаргабиб мухъалда ругел росаби. Хьаргабиб мухъ %argabib mu] ڮارڬابێب رۈسۇ Хьаргабиб мухъ %argabib mu] ڮارڬابێب رۈسۇ Хьаргабиб таххросу %argabib ta{rosu ڮارڬابێب رۈسۇ ГIаймакиб росу faymakib rosu عايماكێب رۈسۇ Хьаргабиб росу %argabib rosu ڮارڬابێب رۈسۇ Дарада-Мурада росдал бо darada-murada rosdal bo داراد - مۇرادا رۈسدال بۈ Мурада росу murada rosu مۇرادا رۈسۇ Дарада росу darada rosu دارادا رۈسۇ Горгониб росу gorgonib rosu ڬۈرڬۈنێب رۈسۇ КIикIуниб росдал бо jijunib rosdal bo گێگۇنێب رۈسدال بۈ КIикIуниб росу jijunib rosu گێگۇنێب رۈسۇ ИпутIа росу i_uTa rosu ئێفۇطا رۈسۇ ГIахъушалиб росу fa]u^alib rosu عاڅۇشالێب رۈسۇ Къудукь росу qudup rosu قۇدۇڨ رۈسۇ Курмиб росу kurmib rosu كۇرمێب رۈسۇ МагIлиб росу maflib rosu ماعلێب رۈسۇ Могьохъ росдал бо moho] rosdal bo مۈهۈڅ رۈسدال بۈ Могьохъ росу moho] rosu مۈهۈڅ رۈسۇ ХIоццоб росу \oCob rosu حۈڛۈب رۈسۇ Хъвартихьуниб росдал бо ]warti%unib rosdal bo څوارتێڮۇنێب رۈسدال بۈ Хъвартихьуниб росу ]warti%unib rosu څوارتێڮۇنێب رۈسۇ Тунзиб росу tun#ib rosu تۇنزێب رۈسۇ Хъварада росу ]warada rosu څوارادا رۈسۇ ЧIалда росу zalda rosu ڃالدا رۈسۇ