﷽
دۇن ماعارۇلاو وۇڬۈ
ДУН МАГIАРУЛАВ ВУГО
dun mafarulaw wugo
"В" хIарпалдасса байбихьулел магIарул кицабиги абиялги
حارفالداصا بايبێڮۇلېل ماعارۇل كێښاڬێ وا ابێيالڬێ
1. Вагъизе арав вуххун вуссаравила.
waGiRe araw wu{an wuSarawila.
۱. واغێزې اراو وۇخۇن وۇصاراوێلا.
2. Вагъизе ккани – херав, хвезе ккани – бахІарав.
waGiRe Kani - [eraw, [weRe Kani - ba\araw.
۲. واغێزې ڭانێ - ځېراو، ځوېزې ڭانێ - باحاراو.
3. Вагъизеги гIакъилгун лълъикІаб, семизеги гІакъилгун лълъикІаб.
Аллагьасс цІунаги гІабдалгун вагъизеги семизеги.
waGiRe faqilgun 'ijab, semiRe faqilgun 'ijab.
allahaS vunagi fabdalgun waGiRegi semiRegi.
۳. واغێزېڬێ عاقێلڬۇن ڷێگاب، سېمێزېڬێ عاقێلڬۇن ڷێگاب.
الاهاص ڝۇناڬێ عابدالڬۇن واغێزېڬێ سېمێزېڬێ.
4. Вагъулев ккве чи.
waGulew Kwe xi.
۴. واغۇلېو ڭوې چێ.
5. Вай берцинай, берцинай, бецичІого хур тарай.
Вай чІухІарай, чІухІарай, чІарачІого хур тарай.
way bercinay, bercinay, becizogo [ur taray.
way zu\aray, zu\aray, zarazogo [ur taray.
۵. واي، بېرښێناي، بېرښێناي، بېښێڃۈڬۈ ځۇر تاراي.
واي، ڃۇحاراي، ڃۇحاراي، ڃاراڃۈڬۈ ځۇر تاراي.
6. Вай гIабдал! Вай гІабдал! ГІабдал гуревани гІор бахинароан.
Вай ахІмакъ! Вай ахІмакъ! АхІмакъ гуревани, росу телароан.
way fabdal! way fabdal! fabdal gurewani for ba[inaroan.
way a\maq! way a\maq! a\maq gurewani rosu telaroan.
۶. واي، عابدال، واي عابدال، عابدال ڬۇرېوانێ، عۈر باځێنارۈئان.
واي احماق، واي احماق، احماق ڬۇرېوانێ، رۈسۇ تېلارۈئان.
7. Вай дир бетІералда бихьанщинаб къо,
Хьаргабибе - нахъе гІатІ баччулаго.
way dir beTeralda biFan?inab qo.
Fargabibe - na]e faT baXulago.
۷. واي دێر بېطېلالدا بێڮانۺێناب قۈ.
ڮارڬابێبې - ناڅې عاط باڿۇلاڬۈ.
8. Вай дир гьудулассул борхатаб ххиял, ххапун араб квералълъ зоб кквелеб гІадаб!
way dir hudulaSul bor[atab {iyal, {a<un arab kwera' Rob Kweleb fadab!
۸. واي دێر هۇدۇلاصۇل بۈرځاتاب خێيال، خافۇن اراب كوېراڷ زۈب ڭوېلېب عاداب.
9. Вай дур кІалзул бахьинлъи! Вай дур махьил чІчIегІерлъи!
way dur jalRul baFin;i! way dur maFil Zefer;i!
۹. واي دۇر گالزۇل باڮێنڸێ، واي دۇر ماڮێل ڄېعېرڸێ.
10. Вай нижер бахІарай, нижер бахІарай,
ЧаххтІида гурони гъалги бихьичІей.
Вай нижер бахІарай, нижер бахІарай,
Гурдида гурони черххги бихьичІей.
way niDer ba\aray, niDer ba\aray,
xa{Tida guroni Galgi biFizey.
way niDer ba\aray, niDer ba\aray,
gurdida guroni xer{gi biFizey.
۱۰. واي نێجېر باحاراي، نێجېر باحاراي،
چاخطێدا ڬۇرۈنێ غالڬێ بێڮێڃېي.
واي نێجېر باحاراي، نێجېر باحاراي،
ڬۇردێدا ڬۇرۇنێ چېرڬێ بێڮێڃېي.
11. ВакъанагІан бикъула, гІорцІцIанагІан хъантІула.
Вакъанани гІодун, гІорцІцIани кьурдун,
ГІадамассул гІамал – манзил къокъаб жо,
Буголъи баккарун, гьечІолъи баххчун,
Чангиясс хІехьечІеб байтулман боцІцIи.
waqanafan biqula, forVanafan ]anTula.
waqanani fodun, forVani purdun,
fadamaSul famal - manRil qoqab Do,
bugo;i baKarun, hezo;i ba{xun,
xangiyaS \eFezeb baytulman boVi.
۱۱. واقاناعان بێقۇلا، عۈرڞاناعان څانطۇلا.
واقانانێ عۈدۇن، عۈرڞانێ ڨۇردۇن،
عاداماصۇل عامال - مانزێل قۈقاب جۈ،
بۇڬۈڸێ باڭارۇن، هېڃۈڸێ باخچۇن،
چانڬێياص حېڮېڃېب بايتۇلمان بۈڞێ.
12. Вакъани къадияссги бикъулеб.
waqani qadiyaSgi biquleb.
۱۲. واقانێ قادێياصڬێ بێقۇلېب.
13. Вакъарав вехьассда гирун бачІунеб гьорчо чедилан кколебила.
waqaraw weFaSda girun bazuneb horxo xedilan Kolebila.
۱۳. واقاراو وېڮاصدا ڬێرۇن باڃۇنېب هۈرچۈ چېدێلان ڭۈلېبێلا.
14. Вакъарав квен гьабизеги виччаге, кванарав цІа бакизеги виччаге.
waqaraw kwen habiRegi wiXage, kwanaraw va bakiRegi wiXage.
۱۴. واقاراو كوېن هابێزېڬێ وێڿاڬې، كواناراو ڝا باكێزېڬێ وێڿاڬې.
15. Вакъарав къулун лъалев, гІорцІцIарав ворхун лъалев.
waqaraq qulun ;alew, forVaraw wor[un ;alew.
۱۵. واقاراو قۇلۇن ڸالېو، عۈرڞاراو وۈرځۇن ڸالېو.
16. Вакъаравги валагьун муъминчи кваналарев.
waqarawgi walahun mu~minxi kwanalarew.
۱۶. واقاراوڬێ والاهۇن مۇئمێنچێ كوانالارېو.
17. Вакъарассда ракІалде кколебила жив киданиги гІорцІцIиларевилан,
гІорцІцIарассда кколебила жив киданиги вакъиларевилан.
waqaraSda rajalde Kolebila Diw kidanigi forVilarewilan,
forVaraSda Kolebila Diw kidanigi waqilarewilan.
۱۷. واقاراصدا راگالدې ڭۈلېبێلا جێو كێدانێڬێ عۈرڞێلارېوێلان؛
عۈرڞاراصدا ڭۈلېبێلا جێو كێدانێڬێ واقێلارېوێلان.
18. Вакъарассе къо лъагІелгІан ххалатаб.
waqaraSe qo ;afelfan {alatab.
۱۸. واقاراصې قۈ ڸاعۈلعان خالاتاب.
19. Вакъарассе мочол чедги гьуинаб, къечарассе хІорил лълъимги татуяб.
waqaraSe moxol xedgi huinab, qexaraSe \oril 'imgi tatuyab.
۱۹. واقاراصې مۈچۈل چېدڬێ هۇئێناب، قېچاراصې حۈرێل ڷێمڬێ تاتۇياب.
20. Вакъарассул лъорове вугьарав лIугьаравила.
waqaraSul ;orowe wuharaw `uharawila.
۲۰. واقاراصۇل ڸۈرۈوې وۇهاراو ڶۇهاراوێلا.
21. Вакъи хІехьоларесс гІорцІцIиги хІехьоларебила.
waqi \eFolareS forVigi \eFolarebila.
۲۱. واقێ حېڮۈلارېص عۈرڞێڬێ حېڮۈلارېبێلا.
22. Вакъидал гІодулев, гІорцІцIидал велъулев.
waqidal fodulew, forVidal we;ulew.
۲۲. واقێدال عۈدۇلېو، عۈرڞێدال وېڸۇلېو.
23. Вакъидал къуларав, гІорцІцIидал ворхарав.
waqidal qularaw, forVidal wor[araw.
۲۳. واقێدال قۇلاراو، عۈرڞێدال وۈرځاراو.
24. Вакъидал ханги хІинкъулевила, хІинкъидал бацІги лIутулебила.
waqidal {angi \inqulewila, \inqidal bavgi `utulebila.
۲۴. واقێدال خانڬێ حێنقۇلېوێلا، حێنقێدال باڝڬێ ڶۇتۇلېبێلا.
25. Вакъиларилан къадеквенги тоге, роцІцIун бугилан буртинаги тоге.
waqilarilan qadekwengi toge, roVun bugilan burtinagi toge.
واقێلارێلان قادېكوېنڬێ تۈڬې، رۈڞۇن بۇڬێلان بۇرتێناڬێ تۈڬې.
26. ВакъичІессда кванил тІагІам лъалареб, къечІессда лълъадал лазат лъалареб.
waqizeSda kwanil Tafam ;alarab, qezeSda 'adal laRat ;alareb.
۲۶. واقێڃېصدا كوانێل طاعام ڸالارېب، قېڃېصدا ڷادال لازات ڸالارېب.
27. ВакъичІессда чадил къимат лъалареб.
waqizeSda xadil qimat ;alareb.
۲۷. واقێڃېصدا چادێل قێمات ڸالارېب.
28. ВакъичІого кванаге, кеп щвечІого велъуге.
ВакъичІого кванаге, къассд букІаго жибго те.
waqizogo kwanage, ke< ?wezogo we;uge.
waqizigo kwanage, qaSd bujago Dibgo te.
۲۸. واقێڃۈڬۈ كواناڬې، كېف ۺېڃۈڬۈ وېڸۇڬې.
واقێڃۈڬۈ كواناڬې، قاصد بۇگاڬۈ جێبڬۈ تې.
ГІемер кванай квешаб жо букІиналълъул хІакъалълъулI магΙарулазул гІезегІан кицаби руго. Жеги гьадин рекъезарурал рагІабиги рикІкІуна:
«ХІукамаал данде гъун цо ханасс гьикъанила,
ГъорлI унти гьечІеб дару щибилан цІехханила.
ВакъичІого кванаге, къассд букІаго жибго те,
Гьелда бащадаб дару гьечІилан рекъанила».
femer kwanay kwe/ab Do bujina'ul \aqa'u` mafarulaRul feRefan kicabi rugo.
Degi hadin reqeRarural rafabigi riJuna,
«\ukamaal dande Gun co {amaS hiqanila.
Gorp unti hezeb daru ?ibilan ve{anila.
waqizogo kwanage, qaSd bujago Dibgo te,
helda ba?adab daru hezilan reqanila».
عېمېر كواناي كوېشاب جۈ بۇگێناڷۇل حاقاڷۇڶ ماعارۇلازۇل عېزېعان كێښابێ رۇڬۈ. جېڬێ رېقېزارۇرال راعابێڬێ رێڴۇنا:
"حۇكامائال داندې غۇن ښۈ خاناص هێقانێلا.
غۈرڶ ئۇنتێ هېڃېب دارۇ ۺێبێلان ڝېخانێلا.
واقێڃۈڬۈ كواناڬې، قاصد بۇگاڬۈ جێبڬۈ تې،
هېلدا باۺاداب دارۇ هېڃێلان رېقانێلا"
29. Вакъиялълъе дару – кванай, налъиялълъе дару – бецІи.
- Вакъун вугищ? – ГьечІо.
- Къечон вугищ? – ГьечІо.
- ХІинкъун вугищ? – ГьечІо.
- Квачан вугищ? – ГьечІо.
- ЧІалгІун бугищ? – ГьечІо, – ян абулебила бахІарчиясс.
waqiya'e daru - kwanay, na;iya'e daru - bevi.
- waqun wugi?& - hezo.
- qexon wugi?& - hezo.
- \inqun wugi?& - hezo.
- kwaxan wugi?& - hezo.
- zalfun bugi?& - hezo, - yan abulebila ba\arxiyaS.
۲۹. واقێياڷې دارۇ - كواناي، ناڸێياڷې دارۇ - بېڝێ.
- واقۇن وۇڬێۺ؟ - هېڃۈ.
- قېچۈن وۇڬێۺ؟ - هېڃۈ.
حێنقۇن وۇڬێۺ؟ - هېڃۈ.
كواچان وۇڬێۺ؟ - هېڃۈ.
ڃالعۇن بۇڬێۺ؟ - هېڃۈ، - يان ابۇلېبێلا باجارچێياص.
30. Вакъун вугони щиб – паракъат вуго, къечон вугони щиб – рагІи-мехх гьечІо.
waqun wugoni ?ib - <araqat wugo, qexon wugoni ?ib - rafi-me{ hezo.
۳۰. واقۇن وۇڬۈنێ ۺێب - فاراقات وۇڬۈ، قېچۈن وۇڬۈنێ ۺێب -
راعێ- مېخ هېڃۈ.
31. Вакъунилан – щиб щваниги кванаге; ццин бахъунилан – кІалалде бачІанщинаб абуге.
waqunilan - ?ib ?wanigi kwanage, Cin ba]unilan - jalalde bazan?inab abuge.
۳۱. واقۇنێلان - ۺێب ۺوانێڬێ كواناڬې؛ ڛێن باڅۇنێلان - گالالدې باڃانۺێناب ابۇڬې.
32. Вакъуцца хвезе чІчIа, бикъуге.
waquCa [weRe Za, biquge.
۳۲. واقۇڛا ځوېزې ڄا، بێقۇڬې.
33. Валлагь, абилароанила, цер, дуцца гьедин мунго хъанда букІинчІебани.
wallah, abilaroanila, cer, duCa hedin mungo ]anda bujinzebani.
۳۳. والاه ابێلارۈئانێلا ښېر دۇڛا هېدێن مۇنڬۈ څاندا بۇگێنڃېبانێ.
Цер гудрацца ккунила. ГІемер теркІон, рачІчIги гъоркьго тун, борчІанила. РачІчI гьечІолъиялълъ, цурдузукьаги нечон, щиб гьабилебалиги лъаларого букІанила. Ургъанила цер, ургъанила, аххирги ургъун бахъанила.
Данде гьарун цурдулгун, гьадин кІалъанила: «Гьаб рачIчІ, ххадубги бехъерхъун, чІахІ-къулги рекІун, къваригІунеб жого букІун гьечІо. РачІа киназго къотІун реххизе». ГІенеккунги чІчIун, цо царацца абунила: «Валлагь, абилароан, цер, дуцца гьедин, мунго хъанда букІинчІебани».
Данде абизе жоги лъачІого, хъандацер гьел-гьелиялда гьенисса нахъе анила.
cer gudraCa Kunila. femer terjon, raZgi Gorpgo tun, borzanila. raZ hezo;iya', curduRupagi nexon, ?ib habilebali ;alarogo bujanila. urGanila cer, urGabila, a{irgi urGun ba]anila.
dande harun curdulgun, hadin ja;anila - «hab raZ, {adubgi be]er]un, za\-qulgi rejun, qwarifuneb Dogo bujun hezo. raza kinaRgo qoTun re{iRe». feneKungi Zun, co caraCa abunila - «wallah, abilaroan, cer, duCa hedin, mungo ]anda bujinzewani». dande abiRe Dogi ;azogo, ]andacer hel-heliyalda heniSa na]e anila.
ښېر ڬۇدراڛا ڭۇنێلا. عېمېر تېرگۈن، راڄڬێ غۈرڨڬۈ تۇن بۈرڃانێلا. راڄ هېڃۈڸێياڷ ښۇردۇزۇڨاڬێ نېچۈن ۺێب هابێلېبالێڬێ ڸالارۈڬۈ بۇگانێلا. ئۇرغانێلا ښېر، ئۇرغانێلا، اخێرڬێ ئۇرغۇن باڅانێلا.
داندې هارۇن ښۇردۇلڬۇن هادێن گاڸانێلا: "هاب راڄ خادۇبڬێ بېڅېرڅۇن، ڃاح - قۇلڬێ رېگۇن، قوارێعۇنېب جۈڬۈ بۇگۇن هېڃۈ. راڃا كێنازڬۈ قۈطۇن رېخێزې". عېنېڭۇنڬێ ڄۇن ښۈ ښاراڛا ابۇنێلا: "والاه ابێلارۈئان ښېر دۇڛا هېدێن مۇنڬۈ څاندا بۇگێنڃېبانێ".
داندې ابێزې جۈڬێ ڸاڃۈڬۈ څانداښېر هېل- هېلێيالدا هېنێصا ناڅې انێلا.
34. «Валлагь, мунги витІизе ккун витІана Къудукье», – ян абурабила ракь-мухъалълъул бетӏерасс.
«wallah, mungi wiTiRe Kun wiTana qudupe» - yan aburabila rap-mu]a'ul beTeraS.
۳۴. والاه مۇنڬێ، مۇنڬێ وێطێزې ڭۇن وێطانا قۇدۇڨې، - يان ابۇرابێلا راڨ- مۇڅاڷول بېرطېراص.
Ццебе гІадат букІун буго чи чІварав чи бидвиххун (ватІан тун), цоги бакІалде витІулеб.
Цо ахти-куралав гьедин Къудукье витІун вукІун вуго. Гьессда рагІун буго гІадамазул гІарзазухъ гІенеккизе ракь-мухъалълъул бетӏер вачІун вугилан. Гьавги вилълъун вуго жиндирго унти бицине.
- Гьал рорхатал мугІрузда гьоркьобги къараб, ххасало бакъги щолареб къваридаб кІкІалахъ дие цІакъ захІмалъун буго. Бегьулеб батани, дун цоги батІияб бакІалде витІе, – ян гьарун буго гьесс.
- Дов дуцца чІварав чияссе дуеялдасса бигьаго бугодай? – ян гьикъун буго
ракь-мухъалълъул бетӏерасс.
- Дицца гьев, чІвазе ккун, чІвана, – ян жаваб кьун буго ахти-кураласс.
- Валлагь, мунги витІизе ккун, витІана Къудукье, – ян абун буго ракь-мухъалълъул бетӏерасс.
Cebe fadat bujun bugo xi zwaraw xi bidwi{un (waTan tun), cogi bajalde wiTuleb. co a{ti-kuralaw hedin qudupe wiTun wugo. heSda rafun bugo fadamaRul farRaRu] feneKiRe rap-mu]a'ul beTer wazun wugilan. hawgi wi'un wugo Dindirgo unti bicine.
- hal ror[atal mufruRda horpobgi qarab, {asalo baqgi ?olareb qwaridab Jala] diye vaq Ra\ma;un bugo. behuleb batani, dun cogi baTiyab bajalde wiTe, - yan harun bugo heS.
- dow duCa zwaraw xiyaSe duyeyaldaSa bihago bugoday& - yan hiqun bugo
rap-mu]a'ul beTeraS.
- diCa hew, zwaRe Kun, zwana, - yan Dawab pun bugo a{ti-kuralaS.
- wallah, mungi wiTiRe Kun, wiTana qudupe, - yan abun bugo rap-mu]a'ul beTeraS.
ڛېبې عادات بۇگۇن بۇڬۈ چێ ڃواراو چێ بێدوێخۇن (واطان تۇن)، ښۈڬێ باگالدې وێطۇلېب.
ښۈ اختێ- كۇرالاو هېدێن وێطۇن وۇگۇن وۇڬۈ. هېصدا راعۇن بۇڬۈ عادامازۇل عارزازۇڅ عېنېڭێزې
راڨ- مۇڅاڷول بېرطېر واڃۇن وۇڬێلان. هاوڬێ وێڷۇن وۇڬۈ جێندێرڬۈ ئۇنتێ بێښێنې.
- هال رۈرځاتال مۇعرۇزدا هۈرڨۈبڬێ قاراب، ځاسالۈ باقڬێ ۺۈلارېب قوارێداب ڴالاڅ دێيې ڝاق زاحماڸۇن بۇڬۈ. بېهۇلېب باتانێ، دۇن ښۈڬێ باطێياب باگالدې وێطې، - يان هارۇن بۇڬۈ هېص.
- دۈو دۇڛا ڃواراو چێياصې دۇيېيالداصا بێهاڬۈ بۇڬۈداي؟ - يان هێقۇن بۇڬۈ راڨ- مۇڅاڷول بېرطېراص.
- دێڛا هېو، ڃوازې ڭۇن، ڃوانا، - يان جاواب ڨۇن بۇڬۈ
اختێ- كۇرالاص.
- والاه، مۇنڬێ وێطێزې ڭۇن وێطانا قۇدۇڨې، - يان ابۇن بۇڬۈ راڨ- مۇڅاڷول بېرطېراص.
35. Вараниги тІутІги рагъде тІамуге.
waranigi TuTgi raGde Tamuge.
۳۵. وارانێڬێ طۇطڬێ راعدې طامۇڬې.
36. Варанидул тІутІги гьабуге, тІотІол вараниги гьабуге.
waranidul TuTgi habuge, ToTol waranigi habuge.
۳۶. وارانێدۇل طۇطڬێ هابۇڬې، طۈطۈل وارانێڬێ هابۇڬې.
37. Вас вугей эбелалълъул гІеретІ борхуге.
was wugey ebela'ul fereT bor[uge.
۳۷. واس وۇڬېي ئېبېلاڷۇل عېرېط بۈرځۇڬې.
38. Вас вугони, тІагъур камиларо.
was wugoni, TaGur kamilaro.
۳۸. واس وۇڬۈنێ، طاغۇر كامێلارۈ.
39. Вас гогьдаризавуни, чухъаххалат лIугьуна, яс гогьдаризаюни, мергу-тІалаялда туманкІ речІчІула.
was gohdariRawuni, xu]a{alat `uhuna, yas gohdariRayuni, mergu-Talayalda tumanj reZula.
۳۹. واس ڬۈهدارێزاوۇنێ، چۇڅاخالات ڶۇهۇنا، ياس ڬۈهدارێزايۇنێ،
مېرڬۇ- طالايالدا تۇمانگ رېڄۇلا.
40. Вас гьавеги, яс гьаеги – баракат гьечІеб рижи лIугьунгеги.
was hawegi, yas hayegi - barakat hezeb riDi `uhungegi.
۴۰. واس هاوېڬێ، ياس هايېڬێ - باراكات هېڃېب رێجێ ڶۇهۇنڬېڬێ.
41. Вас гьавурассул вас лIугьаги, яс гьаюрассул яс лIугьаги.
was hawuraSul was `uhagi, yas hayuraSul yas `uhagi.
۴۱. واس هاوۇراصۇل واس ڶۇهاڬێ، ياس هايۇراصۇل ياس ڶۇهاڬێ.
42. Вас гьечІеб рукъ – хІуби гьечІеб рагъи.
was hezeb ruq - \ubi hezeb raGi.
۴۲. واس هېڃېب رۇق - حۇبێ هېڃېب راغێ.
43. Вас гьечІого кавуги ххутІугеги, яс гьечІого эбелги ххутІугеги.
was hezogo kawugi {uTugegi, yas hezogo ebelgi {uTugegi.
۴۳. واس هېڃۈڬۈ كاوۇڬێ خۇطۇڬېڬێ، ياس هېڃۈڬۈ ئېبېلڬێ خۇطۇڬېڬێ.
44. Вас инссуда релълъаравила лIугьунев, яс эбелалда релълъарайила лIугьуней.
was inSuda re'arawila `uhunew, yas ebelalda re'arayila `uhuney.
۴۴. واس ئێنصۇدا رېڷاراوێلا ڶۇهۇنېو، ياس ئېبېلالدا رېڷارايێلا ڶۇهۇنېي.
45. Вас квешав лIугьиналдасса кІудияб тамихІ инссуе гьечІебила.
was kwe/aw `uhinaldaSa judiyab tami\ inSuye hezebila.
۴۵. واس كوېشاو ڶۇهێنالداصا گۇدێياب تامێح ئێنصۇيې هېڃېبێلا.
46. Вас лъала чІчIужу ячиндал, чІчIужу лъала лъимер гьабидал.
was ;ala ZuDu yaxindal, ZuDu ;ala ;imer habidal.
۴۶. واس ڸالا ڄۇجۇ ياچێندال، ڄۇجۇ ڸالا ڸێمېر هابێدال.
47. Вас ссурани, цо чи ссурулевила, яс ссурани, туххумго ссурулебила.
was Surani, co xi Surulewila, yas Surani, tu{umgo Surulebila.
۴۷. واس صۇرانێ، ښۈ چێ صۇرۇلېوێلا، ياس صۇرانێ، تۇخۇمڬۈ صۇرۇلېبێلا.
48. Вас хварай эбелалълъул гІадаб магІу букІунареб.
was [waray ebela'ul fadab mafu bujunareb.
۴۸. واس ځواراي ئېبېلاڷۇل عاداب ماعۇ بۇگۇنارېب.
Жиндие йокьарай ясалде кечІ гьабеян гьарун буго Инххосса ГІалихІажияссда цо гІолохъанчиясс.
Гьадаб кициги тІамун, ГІалихІажиясс гьессда абун буго цо мунго тІаделъун вихьеян. Киданиги кечІ гьабичІев гьев гІолохъанчияссухъа бажарун буго лълъикІаб кечІ гьабун.
Dindiye yoparay yasalde kez habeyan harun bugo in{oSa fali\aDiyaSda co folo]anxiyaS.
hadab kicigi Tamun, fali\aDiyaS heSda abun bugo co mungo Tade;un wiFeyan. kidanigi kez habizew hew folo]anxiyaSu]a baDarun bugo 'ijab kez habun.
جێندێيې يۈڨاراي ياسالدې كېڃ هابېيان هارۇن بۇڬۈ ئێنخۈصا عالێحاجێياصدا ښۈ عۈلۈڅانچێياص.
هاداب كێښێڬێ طامۇن، عالێحاجێياص هېصدا ابۇن بۇڬۈ ښۈ مۇنڬۈ طادېڸۇن وێڮېيان. كێدانێڬێ كېڃ هابێڃېو هېو عۈلۈڅانچێياصۇڅا باجارۇن بۇڬۈ ڷێگاب كېڃ هابۇن.
49. Вас эбелалда релълъарав лълъикІав, яс инссуда релълъарай лълъикІай.
was ebelalda re'araw 'ijaw, yas inSuda re'aray 'ijay.
۴۹. واس ئېبېلالدا رېڷاراو ڷێگاو، ياس ئێنصۇدا رېڷاراي ڷێگاي.
50. Вас эбелалълъул ваццассда релълъарав лIугьунев, яс эбелалълъул яццалда релълъарай лIугьуней.
was ebela'ul waCaSda re'araw `uhunew, yas ebela'ul yaCalda re'aray `uhuney.
۵۰. واس ئېبېلاڷۇل واڛاصدا رېڷاراو ڶۇهۇنېو، ياس ئېبېلاڷۇل ياڛالدا رېڷاراي ڶۇهۇنېي.
51. Васаз кочІолI ахІулареб, ясаз магІилI реххссолареб.
wasaR kozo` a\ulareb, yasaR mafi` re{Solareb.
۵۱. واساز كۈڃۈڶ احۇلارېب، ياساز ماعێڶ رېخصۈلارېب.
52. Васал тараб таххги бихьичІо, ясал реххараб кІкІалги бихьичІо (Вас кІодо гьавун, яс инжит гьаюгеян абураб магІна).
wasal tarab ta{gi biFizo, yasal re{arab Jalgi biFizo (was jodo hawun, yas inDit hayugeyan aburab mafna).
۵۲. واسال تاراب تاخڬێ بێڮێڃۈ، ياسال رېخاراب ڴالڬێ بێڮێڃۈ (واس گۈدۈ هاوۇن، ياس ئێنجێت هايۇڬېيان ابۇراب ماعنا).
53. Васал хваниги къуличІев, къварилъи кканиги чучичІев.
wasal [wanigi qulizew, qwari;i Kanigi xuxizew.
۵۳. واسال ځوانێڬێ قۇلێڃېو، قوارێڸێ ڭانێڬێ چۇچێڃېو.
54. Васал чанадулеб чиярги гІадат, эбел чанадиялълъ чара хун буго.
wasal xanaduleb xiyargi fadat, ebel xanadiya' xara [un bugo.
۵۴. واسال چانادۇلېب چێيارڬێ عادات، ئېبېل چانادێياڷ چارا ځۇن بۇڬۈ.
55. Васал хваниги къуличІев, къварилъи кканиги чучичІев.
wasal [wanigi qulizew, qwari;i Kanigi xuxizew.
۵۵. واسال ځوانێڬێ قۇلێڃېو، قوارێڸێ ڭانێڬێ چۇچێڃېو.
56. Васал чанадулеб чиярги гІадат, эбел чанадиялълъ чара хун буго.
wasal xanaduleb xiyargi fadat, ebel xanadiya' xara [un bugo.
۵۶. واسال چانادۇلېب چێيارڬێ عادات، ئېبېل چانادێياڷ چارا ځۇن بۇڬۈ.
57. Васасс лълъади ячиндал гьетІараб эбелалълъул мугъ, яс россассе индал битІарабила.
wasaS 'adi yaxindal heTarab ebela'ul muG, yas roSaSe indal biTarabila.
۵۷. واساص ڷادێ ياچێندال هېطاراب ئېبېلاڷۇل مۇغ، ياس رۈصاصې ئێندال بێطارابێلا.
58. Васасс эмен вуххараб цо мохрода анкьгоги эмен вуххаравила.
wasaS emen wu{arab co mo[roda anpgogi emen wu{arawila.
۵۸. واساص ئېمېن وۇخاراب ښۈ مۈځرۈدا انڨڬۈڬێ ئېمېن وۇخاراوێلا.
59. Васассдаги божуге, дурго бералда гІадин.
wasaSdagi boDuge, durgo beralda fadin.
واساصداڬێ بۈجۇڬې، دۇرڬۈ بېرالدا عادێن.
60. Васассдасса лълъикІай ясги йикІуней, ясалълъул багьаяв гьечІев васги вукІунев.
wasaSdaSa 'ijay yasgi yijuney, yasa'ul bahayaw hezew wasgi wujunew.
۶۰. واساصداصا ڷێگاي ياسڬێ يێگۇنېي، ياساڷۇل باهاياو هېڃېو واسڬێ وۇگۇنېو.
61. Васассде семани къедеххун вуссуневила, дурццассде семани нуцІцIил кверкъел кколебила.
wasaSde semani qede{un wuSunewila, durCaSde cemani nuVil kwerqel Kolebila.
۶۱. واساصدې سېمانێ قېدېخۇن وۇصۇنېوێلا، دۇرڛاصدې سېمانێ نۇڞێل كوېرقېل ڭۈلېبێلا.
62. Васассе инссудассаги ваццассдассаги живго лълъикІав вукІине бокьулеб; инссуе жиндассаго вас лълъикІав вукІине бокьулеб.
wasaSe inSudaSagi waCaSdaSagi Diwgo 'ijaw wujine bopuleb, inSuye DindaSago was 'ijaw wujine bopuleb.
۶۲. واساصې ئێنصۇداصاڬێ واڛاصداصاڬێ جێوڬۈ ڷێگاو وۇگێنې بۈڨۇلېب، ئێنصۇيې جێنداصاڬۈ واس ڷێگاو وۇگێنې بۈڨۇلېب.
63. Васассе ирсалълъе тараб месед-гІарацалдасса гьессие кьураб маххщел бергьунебила.
wasaSe irsa'e tarab mesed-faracaldaSa heSiye purab ma{?el berhunebila.
۶۳. واساصې ئێرساڷې تاراب مېسېد - عاراښالداصا، هېصێيې ڨۇراب ماخۺېل بېرهۇنېبێلا.
64. Васассе ригьин гьабиги, ясалълъе рагІи бицинги – рагІулIе нуцІцIа рагьи (Дуда бихьараб щибила: чІчIужу ячарав васищила, россассе арай ясищила).
wasaSe rihin habigi, yasa'e rafi bicingi - rafu`e nuVa rahi (duda biFarab
?ibila, ZuDu yaxaraw wasi?ila, roSaSe aray yasi?ila).
۶۴. واساصې رێهێن هابێڬێ، ياساڷې راعێ بێښێنڬێ - راعۇڶې نۇڞا راهێ (دۇدا بێڮاراب ۺێبێلا: ڄۇجۇ ياچاراو واسێۺێلا، رۈصاصې اراي ياسێۺێلا).
65. Васассе ригьин, лълъидаго гьикъичІого гьабе, ясалълъе ригьин нусгояссда гьикъичІого гьабуге.
wasaSe rihin, 'idago hiqizogo habe, yasa'e rihin nusgoyaSda hiqizogo habuge.
۶۵. واساصې رێهێن ڷێداڬۈ هێقێڃۈڬۈ هابې، ياساڷې رێهێن نۇسڬۈياصدا هێقێڃۈڬۈ هابۇڬې.
66. Васассе яс яче, хурзал рачунге.
wasaSe yas yaxe, [urRal raxunge.
۶۶. واساصې ياس ياچې، ځۇرزال راچۇنڬې.
Цо нухалда, наиб Имам МухІамил нус йихьарай меххалълъ, губернаторасс абун буго: «Имам МухІама, дуцца васассе яс ячун гьечІохха, хурзал рачун ратилахха», – ян.
co nu[alda, naib imam mu\amil nus yiFaray me{a', rap-mu]a'ul beTeraS abun bugo - «imam mu\ama, duCa wasaSe yas yaxun hezo{a, [urRal raxun ratila{a», - yan.
ښۈ نۇځالدا، نائێب ئێمام مۇحامێل نۇس يێڮاراي مېخاڷ، راڨ- مۇڅاڷول بېرطېراص ابۇن بۇڬۈ: «ئێمام مۇحاما، دۇڛا واساصې ياس ياچۇن هېڃۈخا، ځۇرزال راچۇن راتێلارۈخا»، - يان.
67. Васассул лъималаз нилIеран абулебила, ясалълъул лъималаз нижеран абулебила.
wasaSul ;imalaR ni`eran abulebila, yasa'ul ;imalaR niDeran abulebila.
۶۷. واساصۇل ڸێمالاز نێڶېران ابۇلېبێلا، ياساڷۇل ڸێمالاز نێجېران ابۇلېبێلا.
Цо пуланай гІадан яхъун йиго рекІелгъеялълъе къватІие. Ясалълъул вас вукІун вуго мугъалда ваччун, васассул вас вукІун вуго кверги ккун цадахъ.
Лъималазул гІадаталда, васассул васасс кІудияй эбелалда абулеб букІун буго: «Доб чуги нилIер, доб бечеги нилIер, дол хъазалги нилIер!» – ан.
Ясалълъул васасс абулеб букІун буго: «Доб чуги нижер, доб бечеги нижер, дол хъазалги нижер!» – ан.
КІудияй эбелалълъ жинццаго жиндаго абун буго: «Дицца гьабулеб жого щиб? НилIеран абулев рукъалълъул вас квер ккун вачунев вуго, нижеран абулев чияр вас мугъалда ваччун вуго!» ГьебсагІат кІудияй эбелалълъ васассул вас ваччун вуго, ясалълъул вас мугъалдасса рещтІинавун вуго.
co <ulanay fadan ya]un yigo rejelGeya'e qwaTiye. yasa'ul was wujun wugo muGalda waXun, wasaSul was wujun wugo kwergi Kun cada].
;imalaRul fadatalda, wasaSul wasaS judiyay ebelalda abuleb bujun bugo - «dob xugi ni`er, dob bexegi ni`er, dol ]aRalgi ni`er!» - an.
yasa'ul wasaS abuleb bujun bugo - «dob xugi niDer, dob bexegi niDer, dol ]aRalgi niDer!» - an.
judiyay ebela' DinCago Dindago abun bugo - «diSa habuleb Dogo ?ib& ni`eran abulew ruqa'ul was kwer Kun waxunew wugo, niDeran abulew xiyar was muGalda waXun wugo!»
hebsafat judiyay ebela' wasaSul was waXun wugo, yasa'ul was muGaldaSa
re?Tinawun wugo.
ښۈ فۇلاناي عادان ياڅۇن يێڬۈ رېگېلغېياڷې قواطێيې. ياساڷۇل واس وۇگۇن وۇڬۈ مۇغالدا واڿۇن، واساصۇل واس وۇگۇن وۇڬۈ كوېرڬێ ڭۇن ښاداڅ.
ڸێمالازۇل عاداتالدا، واساصۇل واساص گۇدێياي ئېبېلالدا ابۇلېب بۇگۇن بۇڬۈ: "دۈب چۇڬێ نێڶېر، دۈب بېچېڬێ نێڶېر، دۈل څازالڬێ نێڶېر" - ان.
ياساڷۇل
68. Васги вукІуна, малълъкъосалил васги вукІуна.
wasgi wujuna, ma'qosalil wasgi wujuna.
۶۸. واسڬێ وۇگۇنا، ماڷقۈسالێل واسڬێ وۇگۇنا
69. Васни дир вугила, гІакълу гьессул жиндирго бугила.
wasni dir wugila, faqlu heSul Dindirgo bugila.
۶۹. واسنێ دێر وۇڬێلا، عاقلۇ هېصۇل جێندێرڬۈ بۇڬێلا.
70. Васниги ясниги гурони чІчIужуялълъ басриял хьалбал гьаруларел.
wasnigi yasnigi guroni ZuDuya' basriyal Falbal harularel.
۷۰. واسنێڬێ يسنێڬێ ڬۇرۈنێ ڄۇجۇياڷ باسرێيال ڮالبال هارۇلارېل.
71. Ватулев гурони чи ватуларев.
watulew guroni xi watularew.
۷۱. واتۇلېو ڬۇرۈنێ چێ واتۇلارېو.
72. Ватулев таравги – гІабдал, ватуларев ккуравги – гІабдал.
watulew tarawgi - fabdal, watularewgi Kurawgi - fabdal.
۷۲. واتۇلاېو تاراوڬێ - عابدال، واتۇلارېو ڭۇراوڬێ - عابدۇل.
73. ВатІан бичун чед босарав хІалихьат! Чияр улка берцин бихьун росу тарав яриман.
waTan bixun xed bosaraw \aliFat! xiyar ulka bercin biFun rosu taraw yariman.
۷۳. واطان بێچۇن چېد بۈساراو حالێڮات. چێيار ئۇلكا بېرښێن بێڮۇن رۈسۇ تاراو يارێمـان.
74. «ВатIан! ВатIан!» – ан ахIарабила зазида чIчIараб хIанчIчIиццаги.
«waTan! waTan!» - an a\arabila RaRida Zarab \anZiCagi.
۷۳. واطان، واطان - ان احارابێلا زازێدا ڄاراب حانڄێڛاڬێ.
ХІинчІчI гьиналълъ ккурабила. Ханасс гьеб меседил хьурилI рахІаталда хьихьун букІарабила. ХІинчІчIни гьеб иххтияр гьечІеб рахІаталдасса рази букІинчІебила. Гьелълъ, тІокІаб чІчIечІого, пашманго «ВатІан! ВатІан!» – ан ахІулеб букІарабила. Ханасс амру гьабурабила:
- КигІан цІакъаб ватІан гьелълъул бугебали бихьизе, хІинчІчI боржине биччай.
Гьелда ххадуб ххал ккурабила. Зазил гІакІваялда гьабураб гьитІинабго хІотIол бусада хІинчIчІ рещтІарабила, цинги кутакалда боххун гьелълъ ахІарабила: «ВатІан» ВатІан!» – ан.
\inZ hina' Kurabila. {anaS heb mesedil Furi` ra\atalda FiFun bujarabila. \inZni heb i{tiyar hezeb ra\ataldaSa raRi bujinzebila. he', Tojab Zezogo, <a/mango «waTan! waTan!» - an a\uleb bujarabila. {anaS amru haburabila -
- kifan vaqab waTan he'ul bugebali biFiRe, \inZ borDine biXay.
helda {adub {al Kurabila. \inZ re?Tarabila RaRil fajwayalda haburab hiTinabgo \oTol busada , cingi kutakalda bo{un a\arabila he' - «waTan! waTan!» - an.
حێنڄ هێناڷ ڭۇرابێلا. خاناص هېب مېسېدێل ڮۇرێڶ راحاتالدا ڮێڮۇن بۇگارابێلا. اما حێنڄ هېب ئێختێيار هېڃېب راحاتالداصان رازێ بۇگێنڃېبێلا. هېڷ، طۈگاب ڄېڃۈڬۈ، فاشمانڬۈ واطان، واطان ان لحۇلېب بۇگارابێلا. خاناص امرۇ هابۇرابێلا:
- كێعان ڝاقاب واطان هېڷۇل بۇڬېبالێ بێڮێزې، حێنڄ بۈرجێنې بێڿاي.
ڭۇرابێلا هېلدا خادۇب خال. حێنڄ رېۺطارابێلا زازێل عاگوايالدا هابۇراب هێطێنابڬۈ حۈطۈل بۇسادا وا كۇتاكالدا بۈخۇن احارابێلا هېڷ: واطان، واطان - ان.
75. ВатІан гьечІев чи – кечІ гьечІеб булбул.
waTan hezew xi - kez hezeb bulbul.
۷۵. واطان هېڃېو چێ - كېڃ هېڃېب بۇلبۇل.
76. ВатІан гьечІев чи – чед гьечІеб таргьа.
waTan hezew xi - xed hezeb tarha.
۷۶. واطان هېڃېو چێ - چېد هېڃېب تارها.
77. ВатІан тарав чи тусснахъ вукІуна.
waTan taraw xi tuSna] wujuna.
۷۷. واطان تاراو چێ تۇصناڅ وۇگۇنا.
78. ВатІан тун арассе талихІ кьоларо.
waTan tun araSe tali\ polaro.
۷۸. واطان تۇن اراصې تالێح ڨۈلارۈ.
79. ВатІан ххирияссул хвел букІунаро.
waTan {iriyaSul [wel bujunaro.
۷۹. واطان خێرێياصۇل ځوېل بۇگۇنارۈ.
80. ВатІан цІунизелъун рухІалдаги бараххщуге.
waTan vuniRe;un ru\aldagi bara{?uge.
۸۰. واطان ڝۇنێزېڸۇن رۇحالداڬێ باراخۺۇڬې.
81. Вахъине лъаларев гІодовги чІчIезавун, ине лъаларессда вачІаянги абун.
wa]ine ;alarew fodowgi ZeRawun, ine ;alareSda wazayangi abun.
۸۱. واڅێنې ڸالارېو عۈدۈوڬێ ڄېزاوۇن، ئێنې ڸالارېصدا واڃاسانڬێ ابۇن.
82. Вахъун чІчIун хІалтІарав вегун кванала.
wa]un Zun \alTaraw wegun kwanala.
۸۲. واڅۇن ڄۇن حالطاراو وېڬۇن كوانالا.
83. ВахІалда хІатІал гьечІел, гьарчида берал гьечІел.
wa\alda \aTal hezel, harxida beral hezel.
۸۳. واحالدا حاطال هېڃېل، هارچێدا بېرال هېڃېل.
84. Вацц ваццин вукІуна, гьудул гьудулин вукІуна.
waC waCin wujuna, hudul hudulin wujuna.
۸۴. واڛ واڛێن وۇگۇنا، هۇدۇل هۇدۇلێن وۇگۇنا.
85. Вацц гурев ваццлъиларо, вас гурев васлъиларо.
waC gurew waC;ilaro, was gurew was;ilaro.
۸۵. واڛ ڬۇرېو واڛڸێلارۈ، واس ڬۇرېو واسڸێلارۈ.
86. Вацц гурев ваццлъуларо, эмен гурев эменлъуларо.
waC gurew waC;ularo, emen gurew emen;ularo.
۸۶. واڛ ڬۇرېو واڛڸۇلارۈ، ئېمېن ڬۇرېو ئېمېنڸۇلارۈ.
87. «Вацц!» – ан абун кьабаниги къотІулеб, «Тушман!» – ан абун кьабаниги къотІулеб.
«waC!» - an abun pabanigi qoTuleb, «tu/man!» - an abun pabanigi qoTuleb.
۸۷. واڛ - ان ابۇن ڨابانێڬێ قۈطۇلېب، تۇشمان - ان ابۇن ڨابانێڬێ قۈطۇلېب.
88. Ваццассе – вацц, яццалълъе – яцц.
waCaSe - waC, yaCa'e - yaC.
۸۸. واڛاصې واڛ، ياڛاڷې ياڛ.
89. Вацц гьечІессул вацц – гьудул.
waC hezeSul waC - hudul.
۸۹. واڛ هېڃېصۇل واڛ هۇدۇل.
90. Ваццал гьечІев чи – хъизан гьечІев чи, вас гьечІев эмен – реххссей гьечІев чи.
waCal hezew xi - ]iRan hezew xi, was hezew emen - re{Sey hezew xi.
۹۰. واڛال هېڃېو چێ - څێزان هېڃېو چێ، واس هېڃېو ئېمېن - رېخصېي هېڃېو چێ.
91. Вацц гьечІев чи – куркьбал гьечІеб хъергъуйила, вацц гьечІей яцц – бакъвараб гъотІол гІаркьелила.
waC hezew xi - kurpbal hezeb ]erGuyila, waC hezey yaC - baqwarab GoTol farpelila.
۹۱. واڛ هېڃېو چێ - كۇرڨبال هېڃېب څېرغۇيێلا، واڛ هېڃېي ياڛ - باقواراب غۈطۈل عارڨېلێلا.
92. Ваццго-вацц вугониги, къали цІезабейила.
waCgo-waC wugonigi, qali veRabeyila.
۹۲. واڛڬۈ واڛ وۇڬۈنێڬێ، قالێ ڝېزابېيێلا.
93. ВацІцІадав вахъинчІони, хъубав тІатунарев.
waVadaw wa]inzoni, ]ubaw Tatunarew.
۹۳. واڞاداو واڅێنڃۈنێ، څۇباو طاتۇنارېو.
94. ВацІцІадав вугони цІцIар ххутІула.
waVadaw wugoni Var {uTula.
۹۴. واڞاداو وۇڬۈنێ ڞار خۇطۇلا.
95. ВацІцІадав цІецца вухІуларев, хъубав лълъецца чуруларев.
waVadaw veCa wu\ularew, ]ubaw 'eCa xurularew.
۹۵. واڞاداو ڝېڛا وۇحۇلارېو، څۇباو ڷېڛا چۇرۇلارېو.
96. ВацІцІадав чияссда гъорлIан канлъи бихьулеб.
waVadaw xiyaSda Gor`an kan;i biFuleb.
۹۶. واڞاداو چێياصدا غۈرڶان كانڸێ بێڮۇلېب.
97. ВацІцІадав чияссе бокьулеб киналго гІадамал рацІцІадал рукІине, хъубав чияссе – киналго хъубал рукІине.
waVadaw xiyaSe bopuleb kinalgo fadamal raVadal rujine, ]ubaw xiyaSe - kinalgo ]ubal rujine.
۹۷. واڞاداو چێياصې بۈڨۇلېب كێنالڬۈ عادامال راڞادال رۇگێنې، څۇباو چێياصې - كێنالڬۈ څۇبال رۇگێنې.
98. «ВачІаги» лъала дида, «вачІ-вачІги» лъала дида.
«wazagi» ;ala dida, «waz-wazgi» ;ala dida.
۹۸. واڃاڬێ ڸالا دێدا، واڃ - واڃڬێ ڸالا دێدا.
99. ВачІаравги лълъикІ гьобол, аравги лълъикІ.
wazaragi 'ij hobol, arawgi 'ij.
۹۹. واڃاراوڬێ ڷێگ هۈبۈل، اراوڬێ ڷێگ.
100. ВачІинеги лъай, инеги лъай; рекІинеги лъай, рещтІинеги лъай.
wazinegi ;ay, inegi ;ay, rejine ;ay, re?Tinegi ;ay.
۱۰۰. واڃێنېڬێ ڸاي، ئێنېڬێ ڸاي، رېگێنېڬێ ڸاي، رېۺطێنېڬێ ڸاي.
101. ВачІун ине лъачІони, вачІунгегиян кколеб.
wazun ine ;azoni, wazungegiyan Koleb.
۱۰۱. واڃۇن ئێنې ڸاڃۈنێ، واڃۇنڬېڬێيان ڭۈلېب.
102. Вегани – хьибил унтулев, вахъани – мугъ унтулев.
wegani - Fibil untulew, wa]ani - muG untulew.
۱۰۲. وېڬانێ - ڮێبێل ئۇنتۇلېو، واڅانێ - مۇغ ئۇنتۇلېو.
103. ВегарабгІан меххалълъ вахъине кколев.
wegarabfan me{a' wa]ine Kolew.
۱۰۳. وېڬارابعان مېخاڷ واڅێنې ڭۈلېو.
104. Вегарассе кьей гьечІеб, кьижарассе тей гьечІеб.
wegaraSe pey hezeb, piDaraSe tey hezeb.
۱۰۴. وېڬاراصې ڨېي هېڃېب، ڨێجاراصې تېي هېڃېب.
105. Вегизеги лъай, вахъинеги лъай.
wegiRegi ;ay, wa]inegi ;ay.
۱۰۵. وېڬێرې ڸاي، واڅێنېڬێ ڸاي.
106. Вегизеги лъаларев, вахъинеги лъаларев.
wegiRegi ;alarew, wa]inegi ;alarew.
۱۰۶. وېڬێزېڬێ ڸالارېو، واڅێنېڬێ ڸالارېو.
107. Вегун кьаралъарав, кьижун виццалъарав.
wegun para;araw, piDun wuCa;araw.
۱۰۷. وېڬۇن ڨاراڸاراو، ڨێجۇن وێڛاڸاراو.
108. Вегун кьаралъиларо, кьижун бечелъиларо.
wegun para;ilaro, piDun bexe;ilaro.
۱۰۸. وېڬۇن ڨاراڸێلارۈ، ڨێجۇن بېچېڸێلارۈ.
109. Вегун чи кваналаро, кІалдибе жо бортуларо.
wegun xi kwanalaro, jaldibe Do bortularo.
۱۰۹. وېڬۇن چێ كوانالارۈ، گالدێبێبې جۈ بۈرتۇلارۈ.
110. Векерулаго гІодов ккеялдасса, вилълъун унаго, хІалхьиго лълъикІ.
wekerulago fodow KeyaldaSa, wi'un unago, \alFigo 'ij.
۱۱۰. وېكېرۇلاڬۈ عۈدۈو ڭېيلداصا، وێڷۇن ئۇناڬۈ، حالڮێڬۈ ڷێگ.
111. Векерун куй босарав, керен чІван оц босарав.
wekerun kuy bosaraw, keren zwan oc bosaraw.
۱۱۱. وېكېرۇن كۇي بۈساراو، كېرېن ڃوان ئۈښ بۈساراو.
112. Векерун унаго къотІараб тІил – тІурун унаго хьухьараб гьегь.
wekerun unago qoTarab Til - Turun unago FuFarab heh.
۱۱۲. وېكېرۇن ئۇناڬۈ قۈطاراب طێل - طۇرۇن ئۇناڬۈ ڮۇڮاراب هېه.
113. Векерун чи чанда ххадув гъоларев, гІедегІун чи мурадалде щоларев.
wekerun xi xanda {aduw Golarew, fedefun xi muradalde ?olarew.
۱۱۳. وېكېرۇن چێ چاندا خادۇو غۈلارېو، عېدېعۇن چێ مۇرادالدې ۺۈلارېو.
114. Векиледухъ къвакІунги вукІунгейила, хьетІиледухъ гІатІгоги вукІунгейила.
wekiledu] qwajungi wujungeyila, FeTiledu] faTgogi wujungeyila.
۱۱۴. وېكێلېدۇڅ قواگۇنڬێ وۇگۇنڬېيێلا، ڮېطێلېدۇڅ عاطڬۈڬێ وۇگۇنڬېيێلا.
115. Векун кваназегІан гьуинавги вукІунгейила, тун гІодове реххизегІан кьогІавги вукІунгейила.
wekun kwanaRefan huinawgi wujungeyila, tun fodowe re{iRefan pofawgi wujungeyila.
۱۱۵. وېكۇن كوانازېعان هۇئێناوڬێ وۇگۇنڬېيێلا، تۇن عۈدۈوې رېخێزېعان ڨۈعاوڬێ وۇگۇنڬېيێلا.
116. Векьарухъан къуни, кьал къолеб.
weparu]an quni, pal qoleb.
۱۱۶. وېڨارۇڅان قۇنێ، ڨال قۈلېب.
Кициялълъул магІна буго, щибниги жо бикьулев чиясс жиндиего бутІа гьитІин гьабуни, гьоркьоб дагІба-къецц кколарилан абураб.
kiciya'ul mafna bugo, ?ibnigi Do bipulew xiyaS Dindiyego buTa hiTin habuni, horpob dafba-qeC Kolarilan aburab.
كێښێياڷۇل ماعنا بۇڬۈ، ۺێبنێڬێ جۈ بێڨۇلېو چێياص جێندێيېڬۈ بۇطا هێطێن، هۈرڨۈب داعبا - قېڛ ڭۈلارێلان ابۇراب.
117. Велъулессда гурони гІодулессда гьикъуге.
we;uleSda guroni foduleSda hiquge.
۱۱۷. وېڸۇلېصدا ڬۇرۈنێ عۈدۇلېصدا هێقۇڬې.
118. Вехь вокьарассе гьойги бокьулеб.
weF woparaSe hoygi bopuleb.
۱۱۸. وېڮ وۈڨاراصې هۈيڬێ بۈڨۇلېب.
119. Вехьасс тІилидейила ургъел бикьулеб, къоролалълъ катидейила.
weFaS Tilideyila urGel bipuleb, qorola' katideyila.
۱۱۹. وېڮاص طێلێدېيێلا ئۇرغېل بێڨۇلېب، قۈرۈلاڷ كاتێدېيێلا.
120. Вехьассда ракІалда – цІцІани, цІцІаназда ракІалда – цІцIанкьеро.
weFaSda rajalda - Vani, VanaRda rajalda - Vanpero.
۱۲۰. وېڮاصدا راگالدا - ڞانێ، ڞانازدا راگالدا - ڞانڨېرۈ.
121. Вехьассул буртина – кІиабилеб рукъ.
weFaSul burtina - jiabileb ruq.
۱۲۱. وېڮاصۇل بۇرتێنا - گێئابێلېب رۇق.
122. Вехьассул тушман – бацІ, бацІил тушман – вехьги Горочги.
weFaSul tu/man - bav, bavil tu/man - weFgi goroxgi.
۱۲۲. وېڮاصۇل تۇشمان - باڝ، باڝێل تۇشمان - وېڮڬێ ڬۈرۈچڬێ.
123. Веццараб кІалалълъ какизе ккогеги.
weCarab jala' kakiRe Kogegi.
۱۲۳. وېڛاراب گالاڷ كاكێزې ڭۈڬېڬێ.
124. Веццуге, веццараб кІалалълъ какизе ккезе гурин;
какуге, какараб кІалалълъ веццизе ккезе гурин.
weCuge, weCarab jala' kakiRe KeRe gurin,
kakuge, kakarab jala' weCiRe KeRe gurin.
۱۲۴. وېڛۇڬې، وېڛاراب گالاڷ كاكێزې ڭېزې ڬۇرێن.
كاكۇڬې، كاكاراب گالاڷ وېڛێزې ڭېزې ڬۇرێن.
125. Веццунилан чІухІуге, какунилан квешги букІунге.
weCunilan zu\uge, kakunilan kwe/gi bujunge.
۱۲۵. وېڛۇنێلان ڃۇحۇڬې، كاكۇنێلان كوېشڬێ بۇگۇنڬې.
126. Вижугеги къурав чи, къинлъугеги квешаб чехь.
wiDugegi quraw xi, qin;ugegi kwe/ab xeF.
۱۲۶. وێجۇڬېڬێ قۇراو چێ، قێنڸۇڬېڬێ كوېشاب چېڮ.
127. Вижухъе – чи, лIугьухъе – чІагІа.
wiDu]e - xi, `ufu]e - zafa.
۱۲۷. وێجۇڅې - چێ، ڶۇعۇڅې - ڃاعا.
128. Вижахъего – гьабигьан, гьавухъего – рохьдохъан.
wiDa]ego - habihan, hawu]ego - roFdo]an.
۱۲۸. وێجاڅېڬۈ - هابێهان، هاوۇڅېڬۈ - رۈڮدۈڅان.
129. Вилълъиндал рекъав лъалев, бициндал тІекъав лъалев.
wi'indal reqaw ;alew, bicindal Teqaw ;alew.
۱۲۹. وێڷێندال رېقاو ڸالېو، بێښێندال طېقاو ڸالېو.
130. ВилълъинчІого нух лъаларо, вихьичІого чи лъаларо.
wi'inzogo nu[ ;alaro, wiFizogo xi ;alaro.
۱۳۰. وێڷێنڃۈڬۈ نۇځ ڸالارۈ، وێڮێڃۈڬۈ چێ ڸالارۈ.
131. ВитІани – гьатІан, гьетІани – шамат (цо хІал кколарев чи).
wiTani - haTan, heTani - /amat (co \al Kolarew xi).
۱۳۱. وێطانێ - هاطان، هېطانێ - شامات (ښۈ حال ڭۈلارېو چێ).
132. ВитIарав тIад, тIекъав гъоркь
wiTaraw Tad, Teqaw Gorp.
۱۳۲. وێطاراو طاد، طېقاو غۈرڨ.
133. ВитІарав тІекъ гьавулев, тІекъав бергьинавулев.
wiTaraw Teq hawulew, Teqaw berhinawulew.
۱۳۳. وێطاراو طېق هاوۇلېو، طېقاو بېرهێناوۇلېو.
134. ВитІарав чияссул тІекъаб рагІи букІунареб, гьетІараб тІилалълъул битІараб рагІад букІунареб.
wiTaraw xiyaSul Teqaw rafi bujunareb, heTarab Tila'ul biTarab rafad bujunareb.
۱۳۴. وێطاراو چێياصۇل طېقاب راعێ بۇگۇنارېب، هېطاراب طێلاڷۇل بێطاراب راعاد بۇگۇنارېب.
135. ВитІунчиясс лал бокъунареб, ругьелалълъ хІеж борхулареб.
wiTunxiyaS lal boqunareb, ruhela' \eD bor[ulareb.
۱۳۵. وێطۇنچێياص لال بۈقۇنارېب، رۇهېلاڷ حېج بۈرځالارېب.
136. Виххун кІанцІани, кІанцІаралълъубго бохх бекулеб.
wi{un janvani, janvara'ubgo bo{ bekuleb.
۱۳۶. وێخۇن گانڝانێ، گانڝاراڷۇبڬۈ بۈخ بېكۇلېب.
137. Вихьарассе кІал кьолев, тІерхьарассе бер кьолев.
wiFaraSe jal polew, TerFaraSe ber polew.
۱۳۷. وێڮاراصې گال ڨۈلېو، طېرڮاراصې بېر ڨۈلېو.
138. Вихьизе – бахІарчи, ватизе – хІалихьат.
wiFiRe - ba\arxi, watiRe - \aliFat.
۱۳۸. وێڮێزې - باحارچێ، واتێزې - حالێڮات.
139. Вихьизе – бугъа, ватизе – бече.
wiFiRe - buGa, watiRe - bexe.
۱۳۹. وێڮێزې - بۇغا، واتێزې - بېچې.
140. Вихьизе – буссурманчи, ватизе – капурчи.
wiFiRe - buSurmanxi, watiRe - ka<urxi.
۱۴۰. وێڮێزې - بۇصۇرمانچێ، واتێزې - كافۇرچێ.
141. Вихьизе – вас, ватизе – рагІад.
wiFiRe - was, watiRe - rafad.
۱۴۱. وێڮێزې - واس، واتێزې - راعاد.
142. Вихьизе гохІдеги вахун, ваххчизе кІкІал балагьуге.
wiFiRe go\degi wa[un, wa{xiRe Jal balahuge.
۱۴۲. وێڮێزې ڬۈحدېڬێ واځۇن، واخچێزې ڴال بالاهۇڬې.
143. Вихьизе – тІарикъатчи, ватизе – ххиянатчи.
wiFiRe - Tariqatxi, watiRe - {iyanatxi.
۱۴۳. وێڮێزې - طارێقاتچێ، واتێزې - خێياناتچێ.
144. Вихьизе хьул лъоларев, ракІалълъ къабул гьавуларев.
wiFiRe Ful ;olarew, raja' qabul habularew.
۱۴۴. وێڮێزې ڮۇل ڸۈلارېو، راگاڷ قابۇل هاوۇلارېو.
145. Вихьизе – хІан, хІанчІизе – рак.
wiFiRe - \an, \anziye - rak.
۱۴۵. وێڮێزې - حان، حانڃێزې - راك.
146. Вихьизе хІе гІадав, ватизе махх гІадав вукІине ккола бахІарчи.
wiFiRe \e fadaw, watiRe ma{ fadaw wujine Kola ba\arxi.
۱۴۶. وێڮێزې حې عاداو، واتێزې ماخ عاداو وۇگێنې ڭۈلا باحارچێ.
147. Вихьизе – чи, ватизе – чухъа.
wiFiRe - xi, watiRe - xu]a.
۱۴۷. وێڮێزې - چێ، واتێزې - چۇڅا.
148. ВихьичІого чи лъаларо, бекичІого чед лъаларо.
wiFizogo xi ;alaro, bekizogo xed ;alaro.
۱۴۸. وێڮێڃۈڬۈ چێ ڸالارۈ، بېكێڃۈڬۈ چېد ڸالارۈ.
149. ВихьичІого чиги лъаларо, рекІинчІого чуги лъаларо.
wiFizogo xigi ;alaro, rejinzogo xugi ;alaro.
۱۴۹. وێڮێڃۈڬۈ چێڬێ ڸالارۈ، رېگێنڃۈڬۈ چۇڬێ ڸالارۈ.
150. Вихьуналдасса рагІунго лълъикІав вукІун вугила мун
wiFunaldaSa rafungo 'ijaw wujun wugila mun.
۱۵۰. وێڮۇنالداصا راعۇنڬۈ ڷێگاو وۇگۇن وۇڬێلا مۇن.
151. Виччалахха дицца мун, биччан унеб чу гІадин,
чурхъилахха дицца мун, зобалълъ хвараб хур гІадин.
Виччан тола дицца лагъ, биччан унеб чу гІадин;
чурхъун лъола дицца лагъ, зобалълъ чІвараб хур гІадин.
wiXala{a diCa mun, biXan uneb xu fadin,
xur]ila{a diCa mun, Roba' [warab [ur fadin.
wiXan tola diCa laG, biXan uneb xu fadin,
xur]un ;ola diCa laG, Roba' zwarab [ur fadin.
۱۵۱. وێڿالاخا دێڛا مۇن، بێڿان ئۇنېب چۇ عادێن،
چۇرڅێلاخا دێڛا مۇن، زۈباڷ ځواراب ځۇر عادێن.
وێڿان تۈلا دێڛا لاغ، بێڿان ئۇنېب چۇ عادێن،
چۇرڅۇن ڸۈلا دێڛا لاغ، رۈباڷ ڃواراب ځۇر عادێن.
152. Виччунилан чи холарев, чурунилан кІаз холареб.
wiXunilan xi [olarew, xurunilan jaR [olareb.
۱۵۲. وێڿۇنێلان چێ ځۈلارېو، چۇرۇنێلان گاز ځۈلارېب.
153. Вокьуларев чиясс бицарабги – гьересси, гьабураб гьунарги – щибго гуреб жо.
wopularew xiyaS bicarabgi - hereSi, haburab hunargi - ?ibgo gureb Do.
۱۵۳. وۈڨۇلارېو چێياص بێښارابڬێ - هېرېصێ، هابۇراب هۇنارڬێ - ۺێبڬۈ ڬۇرېب جۈ.
154. Вокьуларев чияссда асскІоялдасса кьурул нохъодаго лълъикІила.
wopularew xiyaSda aSjoyaldaSa purul no]odago 'ijila.
۱۵۴. وۈڨۇلارېو چێياصدا اصگۈيالداصا ڨۇرۇل نۈڅۈداڬۈ ڷێگێلا.
155. Вокьуларев чияссул рагІадги ххалатаб, гІамалги кІудияб.
wopularew xiyaSul rafadgi {alatab, famalgi judiyab.
۱۵۵. وۈڨۇلارېو چێياصۇل راعادڬێ خالاتاب، عامالڬێ گۇدێياب.
156. Вокьуларев чияссул цІцIобалде ккогеги.
wopularew xiyaSul Vobalde Kogegi.
۱۵۶. وۈڨۇلارېو چێياصۇل ڞۈبالدې ڭۈڬېيڬێ.
157. Вокьулев кьаллъани, талихІ кьолареб.
wopulew pal;ani, tali\ polareb.
۱۵۷. وۈڨۇلېو ڨالڸانێ، تالێح ڨۈلارېب.
158. Вокьулев чигун цадахъ лълъимги гьуинаб, вокьуларев чияссда цадахъ гьоцІцIоги кьогІаб.
wopulew xigun cada] 'imgi huinab, wopularew xiyaSda cada] hoVogi pofab.
۱۵۸. وۈڨۇلېو چێڬۇن ښاداڅ ڷێمڬێ هۇئێناب، وۈڨۇلارېو چێياصدا ښاداڅ هۈڞۈڬێ ڨۈعاب.
159. Вокьулев чияссде гурони, семуларелила.
wopulew xiyaSde guroni, semularelila.
۱۵۹. وۈڨۇلېو چێياصدې ڬۇرۈنێ، سېمۇلارېلێلا.
160. Вокьулевгун цадахъ кьурул нохъодаги алжанила.
wopulewgun cada] purul no]odagi alFanila.
۱۶۰. وۈڨۇلېوڬۇن ښاداڅ ڨۇرۇل نۈڅۈداڬێ الجانێلا.
161. Воре, гъункун чияцца къараб гъапу ричІуге,
Воре, нахъ буссун дуда щолеб чІорги реххуге.
wore, Gunkun xiyaCa qarab Ga<u rizuge,
wore, na] buSun duda ?oleb zorgi re{uge.
۱۶۱. وۈرې، غۇنكۇن چێياڛا قاراب غافۇ رێڃۇڬې،
وۈرې، ناڅ بۇصۇن دۇدا ۺۈلېب ڃۈرڬێ رېخۇڬې.
162. Воре, дулI гьечIелълъе рецц гьабунилан гьелдасса воххуге.
wore, du` heze'e reC habunilan heldaSa wo{uge.
۱۶۲. وۈرې، دۇڶ هېڃېڷې رېڛ هابۇنێلان هېلداصا وۈخۇڬې.
163. Воре, дуцца дурго кІалдиб кІигІаркьелаб мацIцІ хьихьуге,
МацІцIалда ракьа гьечІилан, бокьанщинабги бицунге.
wore, duCa durgo jaldib jifarpelab maV FiFuge,
maValda rapa hezilan, bopan?inabgi bicunge.
۱۶۳. وۈرې، دۇڛا دۇرڬۈ گالدێب گێعارڨېلاب ماڞ ڮێڮۇڬې،
ماڞالدا راڨا هېڃێلان، بۈڨان ۺێناب بێښۇنڬې.
164. Воре, загьру гьекъоге даруялда ракІги чІчIун, гІадан хІакъир гьавуге къуваталда ракІги чІчIун.
wore, Rahru heqoge daruyalda rajgi Zun, fadan \aqir hawuge quwatalda rajgi Zun.
۱۶۴. وۈرې، زاهرۇ هېقۈڬې دارۇيالدا راگڬێ ڄۇن، عادان حاقێر هاوۇڬې قۇواتالدا راگڬێ ڄۇن.
165. Воре, тIокIлъуге, тIокIлъани камула.
wore, Toj;uge, Toj;ani kamula.
۱۶۵. وۈرې، طۈگڸۇڬې، طۈگڸانێ كامۇلا.
166. Воре, ххиянат гьабуге, хоб бухъуге дуего.
wore, {iyanat habuge, [ob bu]uge duyego.
۱۶۶. وۈرې، خێيانات هابۇڬې، ځۈب بۇڅۇڬې دۇيېڬۈ.
167. Воре, чи тарунилан тункун рагIи абуге, чияссул ккараб ххатIа хъващтIан бадиб кьабуге.
wore, xi tarunilan tunkun rafi abuge, xiyaSul Karab {aTa ]wa?Tan badib pabuge.
۱۶۷. وۈرې، چێ تارۇنێلان تۇنكۇن راعێ ابۇڬې، چێياصۇل ڭاراب خاطا څواۺطان بادێب ڨابۇڬې.
168. Вореги, чилъи бичун чохьой лагълъи гьабуге.
woregi, xi;i bixun xoFoy laG;i habuge.
۱۶۸. وۈرېڬێ، چێڸێ بێچۇن چۈڮۈي لاغڸێ هابۇڬې.
169. Воржун хІанчІчIалълъ гурев, рещтIун гъудулълъ гурев.
worDun \anZa' gurew, re?Tun Gudu' gurew.
۱۶۹. وۈرجۇن حانڄاڷ ڬۇرېو، رېۺطۇن غۇدۇڷ ڬۇرېو.
170. Воххун арав къваридгоги вуссуневила, къваридго арав воххунги вуссуневила.
wo{un araw qwaridgogi wuSunewila, qwaridgo araw wo{ungi wuSunewila.
۱۷۰. وۈخۇن اراو قوارێدڬۈڬێ وۇصۇنېوێلا، قوارێدڬۈ اراو وۈخۇنڬێ وۇصۇنېوێلا.
171. Вугониги пайдагьечІ, гьечІогоги чарагьечІ.
wugonigi <aydahez, hezogogi xarahez.
۱۷۱. وۇڬۈنێڬێ فايداهېڃ، هېڃۈنێڬێ چاراهېڃ.
172. ВукІун ххайир гурев, хун зарал гурев.
wujun {ayir gurew, [un Raral gurew.
۱۷۲. وۇگۇن خايێر ڬۇرېو، ځۇن زارال ڬۇرېو.
173. Вуссине ссвери гурев, ссверизе тІокъо гурев.
wuSine Sweri gurew, SweriRe Toqo gurew.
۱۷۳. وۇصێنې صوېرێ ڬۇرېو، صوېرێزې طۈقۈ ڬۇرېو.
174. Вуххун чи лIугьунаро, рахъдал чед лIугьунаро.
wu{un xi `uhunaro, ra]dal xed `uhunaro.
۱۷۴. وۇخۇن چێ ڶۇهۇنارۈ، راڅدال چېد ڶۇهۇنارۈ.
175. ВухІизегІан асскІовеги къагейила, цІцIорозегІан рикІкІадги чІчIогейила.
wu\iRefan aSjowegi qageyila, VoroRefan riJadgi Zogeyila.
۱۷۵. وۇحێزېعان اصگۈوېڬێ قاڬېيێلا، ڞۈرۈزېعان رێڴادڬێ ڄۈڬېيێلان.
176. ВуцІцІун вукІине лъарав лълъиего ххиралъула.
wuVun wujine ;araw 'iyego {ira;ula.
۱۷۶. وۇڞۇن وۇگێنې ڸاراو ڷێيېڬۈ خێراڸۇلا.
177. ВуцІцІун вукІине лъарав саламатго ххутІула,
ЛълъикІлъи гьабун хьвадарав ххиралъиялде ккола,
Саххавалъи гьабурав кІодолъиялде щола,
Щукруялда хьвадарав цІцIикІкІаралде вахуна
wuVun wujine ;araw salamatgo {uTula,
'ij;i habun Fwadaraw {ira;iyalde Kola,
sa{awa;i haburaw jodo;iyalde ?ola,
?ukruyalda Fwadaraw ViJaralde wa[una.
۱۷۷. وۇڞۇن وۇگێنې ڸاراو سالاماتڬۈ خۇطۇلا،
ڷێگڸێ هابۇن ڮواداراو خێراڸێيالدې ڭۈلا،
ساخاواڸێ هابۇراو گۈدۈڸێيالدې ۺۈلا،
ۺۇكرۇيالدا ڮواداراو ڞێڴارالدې واځۇنا.