Коделдерил мацIцIалълъе буссдебураб макъала. Оццебессеб бутIа. Варангал. oCebeSeb buTa. warangal. Варангазул Нуцалав бихьинчи вуго. waranga#ul nucalar bi%inxi wugo Кьукьулазул Нуцалай чIчIужуадан йиго. pupula#ul nucalay Zu$uadan yigo. Пирххаравги вас вуго, БацIилавги вас вуго. _ir{arawgi was wugo, ba`ilawgi was wugo. Пирххаравги БацIилавги кIиялго васал руго. _ir{arawgi ba`ilawgi jiyalgo wasal rugo КиштIайги яс йиго, Баххуги яс йиго. ki^Taygi yas yigo, ba{ugi yas yigo. КиштIайги Баххуги кIияйго ясал руго. ki^Taygi ba{ugi jiyaygo yasal rugo. Нодок кето буго, Хъумур гьой буго. nodok keto bugo, ]umur hoy bugo. ГIангурги гьой буго. fangurgi hoy bugo. ГIангурги Хъумурги гьуби руго. fangurgi ]umurgi hubi rugo. ГIангур гьойщи бугеб? fangur hoy&i bugeb? Э, гьеб гьой буго. e, heb hoy bugo. Нодок гьойщи бугеб? nodok hoy&i bugeb? Гуро, гьеб кето буго. guro, heb keto bugo. Хъумур гьойщи бугеб? ]umur hoy&i bugeb? Э, гьеб гьой буго. e, heb hoy bugo. Нуцалав бихьинчищи вугев? nucalaw bi%inxi&i wugew? Э, гьев бихьинчи вуго. e, hew bi%inxi wugo. Нуцалай чIчIужуаданщи йигей? nucalay Zu$uadan&i yigey? Э, гьей чIчIужуадан йиго. e, hey Zu$uadan yigo. Пирххаравги чIчIужуаданщи йигей? _ir{arawgi Za$uadan&i yigey? Гуро, гьев вас вуго. guro, hew was wugo. Баххуги васщи вугев? ba{ugi was&i wugew? Гуро, гьей яс йиго. guro, hey yas yigo. БацIилав васщи вугев? ba`ilaw was&i wugew? Э, гьев вас вуго. e, hew was wugo. Пирххарав васщи вугев? _ir{araw was&i wugew? Э, Пирххарав вас вуго. e, _ir{araw was wugo. Бахху ясщи йигей. ba{u yas&i yigey? Э, Бахху яс йиго. e, ba{u yas yigo. ГIангурги Хъумурги гьуби руго. fangurgi ]umurgi hubi rugo. ЧIчIужуадан щийи ккеней? Zu$uadan &iyi Keney? Гьей йиго Нуцалай. hey yigo nucalay. Бихьинчи щиви ккенев? bi%inxi &iwi Kenew? Гьев Нуцалав вуго. hew nucalaw wugo. Гьуби щали ккенел? hubi &ali Kenel? ГIангурги Хъумурги ккенел руго. fangurgi ]umurgi Kenel rugo. Вас щиви ккенев? was &iwi Kenew? БацIилав вас ккена. ba`ilaq was Kena. Яс щийи ккеней? yas &iyi Keney? Бахху яс ккена. ba{u yas Kena. Варангазул ххизан буго Нуцалавги Нуцалайги, кIиявго вас Пирххаравги БацIилавги, кIияйго яс КиштIайги Баххуги. waranga#ul {i#an bugo nycalawgi, nucalaygi, jiyawgo was _ir{arawgi ba`ilawgi, jiyaygo yas ki^Taygi ba{ugi. Пирххарассул гьой буго, Баххулги гьой буго. _ir{araSul hoy bugo, ba{ulgi hoy bugo. ГIангур Пирххарассул гьой буго, Хъумур Баххул гьой буго. fangur _ir{araSul hoy bugo, ]umur ba{ul hoy bugo. КиштIайилги кето буго. ki^Tayilgi keto bugo. Нодок КиштIайил кето буго. nodok ki^Tayil keto bugo. ГIангур БацIилассулщи гьой бугеб? fangur ba`ilaSul&i hoy bugeb? Гуро, гьеб Пирххарассул гьой буго. guro, heb _ir{araSul hoy bugo. Нодок Баххулщи кето бугеб? nodok ba{ul&i keto bugeb? Гуро, гьеб кето КиштIайил буго. guro, heb keto ki^Tayil bugo. Хъумур Пирххарассулщи гьой бугеб? ]umur _ir{araSul&i hoy bugeb? Э, гьеб Пирххарассул гьой буго. e, heb _ir{araSul hoy bugo. Бихьинчи Нуцалавщи ккенев? bi%inxi nucalaw&i Kenew? Э, бихьинчи Нуцалав вуго. e, bi%inxi nucalaw wugo. ЧIчIужуадан Нуцалайщи ккеней? Zu$uadan nucalay&i Keney? Э, чIчIужуадан Нуцалай ккена. e, Zu$uadan nucalay Kena. Нуцалав Пирххарассул эмен вуго. nucalaw _ir{araSul emen wugo. Пирххарав Нуцалассул вас вуго. _ir{araw nacalaSul was wugo. БацIилавги Нуцалассул вас вуго. ba`ilawgi nucalaSul was wugo. Нуцалав КиштIайилги Баххулги эмен вуго. nuvalaw ki^Tayilgi ba{ulgi emen wugo. КиштIайги Баххуги Нуцалассул ясал руго. ki^Taygi ba{ugi nucalaSul yasal rugo. Нуцалассул кIиго яс йиго. nucalaSul jigo yas yigo. Гьессул кIиго васги вуго. heSul jigo wasgi wugo. Нуцалай Пирххарассулги, БацIилассулги, КиштIайилги, Баххулги эбел йиго. nucalay _ir{araSulgi, ba`ilaSulgi, ki^Tayilgi, ba{ulgi ebel yigo. БацIилассул эмен щиви ккенев? ba`ilaSul emen &iwi Kenew? Нуцалав вуго. nucalaw wugo. Нуцалассул кIигойщи вас вугев? nucalaSul jigo&i was wugew? Э, гьессул кIиго вас вуго. e, heSul jigo was wugo. Нуцалассул васал щали ккенел? nucalaSul wasal &ali Kenel? Пирххаравги БацIилавги ккенел руго. _ir{arawgi ba`ilawgi Kenel rugo. КиштIайил эбел щийи ккеней? ki^Tayil ebel &iyi Keney? Нуцалай ккеней йиго. nucalay Keney yigo. Нуцалалълъул кIиго васги кIиго ясгищи ругел? nucala:ul jigo wasgi jigo yasgi&i rugel? Э, гьелълъул кIиго васги, кIиго ясги руго. e, he:ul jigo wasgi, jigo yasgi rugo. Нуцалассулги Нуцалалълъулги васалги ясалги щали ккенел? nucalaSulgi nucala:ulgi wasalgi yasalgi &ali Kenel? Гьел Пирххаравги, БацIилавги, КиштIайги, Баххуги ккенел руго. hel _ir{arawgi, ba`ilawgi, ki^Taygi, ba{ugi Kenel rugo. Пирххарав Баххул вацц вуго. _ir{araw ba{ul waC wugo. Бахху Пирххарассул яцц йиго. ba{u _ir{araSul yaC yigo. КиштIай Пирххарассулги Баххулги яцц йиго. ki^Tay _ir{araSulgi ba{ulgi yaC yigo. Гьелълъул кIиго ваццги, цо яццги руго. he:ul jigo waCgi, co yaCgi rugo. БацIилав Пирххарассулги, КиштIайилги, Баххулги вацц вуго. ba`ilaw _ir{araSulgi, ki^Tayilgi, ba{ulgi waC wugo. Гьессул цо ваццги, кIиго яццги руго. heSul co waCgi, jigo yaCgi rugo. Пирххарассулги БацIилассулги кIиго яцц йиго. _ir{araSulgi ba`ilaSulgi jigo yaC yigo. Гьезул эбел-эменги руго. he#ul ebel-emengi rugo. КиштIайилги Баххулги кIиго вацц вуго. ki^Tayilgi ba{ulgi jigo waC wugo. Гьезулги эбел-эмен руго. he#ulgi ebel-emen rugo. Пирххарассулги БацIилассулги кIиго яццщи ругел? _ir{araSulgi ba`ilaSulgi jigo yaC&i rugel? Э, гьезул кIиго яцц йиго. e, he#ul jigo yaC yigo. КиштIайилги Баххулги цогощи эмен вугев? ki^Tayilgi ba{ulgi cogo&i emen wugew? Э, гьезул цого цо эмен вуго. e, he#ul cogo co emen wugo. Гьезул эбелги цого цощи йигей? he#ul ebelgi cogo co&i yigey? Э, гьезул цого цо эбел йиго. e, he#ul cogo co ebel yigo. Нуцалассулги Нуцалалълъулги кIиго ясщи йигей? nucalaSulgi nucala:ulgi jigo yas&i yigey? Э, гьезул кIиго яс йиго. e, he#ul jigo yas yigo. Пирххарассулги КиштIайилги цо ваццги, цо яццгищи ругел? _ir{araSulgi ki^Tayilgi co waCgi, co yaCgi&i rugel? Э, гьезул цо ваццги, цо яццги руго. e, he#ul co waCgi, co yaCgi rugo. Гьел ваццги яццги щали ккенел? hel waCgi yaCgi &ali Kenel? Гьел БацIилавги Баххуги ккенел руго. hel ba`ilawgi ba{ugi rugo. ГIангурги Хъумурги БацIилассулги гьубищи ругел? fangurgi ]umurgi ba`ilaSulgi hubi&i rugel? Гуро, ГIангурги Хъумурги БацIилассул гьуби гуро. guro, fangurgi ]umurgi ba`ilaSul hubi guro. ГIангур Пирххарассул гьой буго, Хъумур БацIилассул гьой буго. fangur _ir{araSul hoy bugo, ]umur ba`ilaSul hoy bugo. Пирххаравги БацIилавги гIурал бихьиналщи ругел? _ir{arawgi ba`ilawgi fural bi%inal&i rugel? Гуро, гьел гIолохъаби руго. guro, hel folo]abi rugo. Гьел васал руго. hel wasal rugo. КиштIайги Баххуги васалщи ругел? ki^Taygi ba{ugi wasal&i rugel? Гуро, гьел васал гуро. guro, hel wasal guro. Гьел ясал руго. hel yasal rugo. Пирххарав БацIилассул эменщи ккенев? _ir{araw ba`ilaSul emen&i wuger? Гуро, гьев БацIилассул эмен гуро. guro, hew ba`ilaSul emen guro. Гьев БацIилассул вацц вуго. hew ba`ilaSul waC wugo. КиштIай Баххул эбелщи ккеней? ki^Tay ba{ul ebel&i Keney? Гуро, гьей Баххул эбел гуро. guro, hey ba{ul ebel guro. Гьей Баххул яцц йиго. hey ba{ul yaC yigo. Баххул кето бугищи? ba{ul keto bugi&i? ГьечIо, гьелълъул кето гьечIо, гьой буго. hezo, he:ul keto hezo, hoy bugo. Пирххарассулги БацIилассулги кIиго яцц йиго. _ir{araSulgi ba`ilaSulgi jigo yaC yigo. БацIилассул цо ваццги, кIиго яццги руго. ba`ilaSul co waCgi, jigo yaCgi rugo. Баххул кIиго ваццги, цо яццги руго. ba{ul jigo waCgi, co yaCgi rugo.

Анкьабилеб бутIа. Кьукьулазул ххизан. Анкьабилеб бутIа. Кьукьулазул ххизан. anp'abileb buTa. pupula#ul {i#an. Кьукьулазул Нуцалалълъул вацц вуго. Гьессда Кьукьулазул Цидулав цIцIар буго. Гьев Варангазул Нуцалассулги Кьукьулазул Нуцалалълъулги гьималазул ацци вуго. Кьукьулазул Цидулассул чIчIужу Кьихьилазул КвацIулай йиго. Кьукьулазул Цидулассулги, Кьихьилазул КвацIулалълъулги цо васги, цо ясги руго. Васассда Хъукьав цIцIар буго, ясалълъа КIилълъилай цIцIар буго. Хъукьав Пирххарассулги, БацIилассулги, КиштIайилги, Баххулги ваццгIал вуго. Гьез бел,эрбахъи бунеб буго Анжиб шагьаралълъа гъуниб бугеб Баркатгьенуб росолълъ. Пирххарав, дур аццида цIцIар щиби? Дир аццида Цидулав цIцIар буго. Цидулав дур ваццассулги яццазулги аццищи ккенев? Э, гьев дир ваццассулги яццазулги ацци вуго. КвацIулай щийи ккеней? КвацIулай Цидулассул чIчIужу йиго. Дур эбелалълъул вацц вугищи? Э, дир эбелалълъул цо вацц вуго. Гьессул чами гьимал ругел? Гьессул цо васги, цо ясги руго. Васассда Хъукьав цIцIар буго, ясалълъа КIилълъилай цIцIар буго. Хъукьав нежер ваццгIал вуго, КIилълъилай нежер яццгIал йиго. Пирххарав, дур ацциццаги гьессул чIчIужуялълъги щиб бакIалълъа бел,эрбахъи бунеб бугеб? Гьез Анжиб шагьаралълъа гъуниб бугеб Баркатгьенуб росолълъ бел,эрбахъи бунеб буго. Пирххарав, ножеццагищи росолълъ бел,эрбахъи бунеб бугеб? Гуро, нежецца росолълъ бел,эрбахъи бунеб гьечIо. Ножецца щиб бакIалълъа бел,эрбахъи бунеб бугеб? Нежецца Анжиб бел,эрбахъи бунеб буго. Нуж щиб мацIцIалълъа кIалгьанел ругел? Ниж маарул мацIцIалълъа кIалгьаня. Дур вацц щиб мацIцIалълъа кIалгьанев вугев? Дир вацц маарул мацIцIалълъа кIалгьанев вуго. Ножер энссода чами мацIцI гьанеб бугеб? Гьессда маарул мацIцI гьаня, дагьа-макъаб гIараб мацIцIги гьаня. Пирххарав, дур эбелалълъул кIигощи вацц вугев? Гуро, дир эбелалълъул цо вацц вуго. Дур энссолгищи цо вацц вугев? Гуро, дир энссол вацц гьечIо, яцц йиго. Пирххарав, дур чами яцц йигей? Дир кIиго яцц йиго. Пирххарав, дур чами яццгIал йигей? Дир цо яццгIал йиго. Дур ваццгIалассе чами сон бугеб? Дир ваццгIалассул анцIила ункъго сон буго. Дур аццил чами гьимал ругел? Дир аццил кIиго гьимал руго. КиштIай, мун дурго ваццгIалассдасса кIудайщи йигей? Э, дун дир ваццгIалассдасса кIудай йиго. КиштIай, дур чами сон бугеб? Дир анцIила щуго сон буго Хъукьассе чами сон бугеб? Хъукьассе анцIила кIиго сон буго. Дурги дур ваццгIалассулги яццгIалалълъулги цого кьолбоцIцIарщи бугеб? Гуро, гьезул Кьукьулазул кьолбоцIцIар буго, дир Варангазул кьолбоцIцIар буго. Бахху, мун маарулай гурщи йигей? Э, дун маарулай йиго. Дур ваццгIалги яццгIалги маарулал гурщи ругел? Э, гьел маарулал руго. КиштIай, дур чами вацц вугев? Дир кIиго вацц вуго, Пирххаравги БацIилавги. Ножер ххизамалълъа чами гьимал ругел? Нежер ххизамалълъа ункъго гьимал руго. pupula#ul nucala:ul waC wugo. heSda pupula#ul cidulaw ~ar bugo. hew waranga#ul nucalaSulgi pupula#ul nucala:ulgi himala#ul aCi wugo. pupula#ul cidulaSul Zu$u pi%ila#ul kwa`ulay yigo pupula#ul cidulaSulgi, pi%ila#ul kwa`ula:ulgi co wasgi, co yasgi rugo. wasaSda ]upaw ~ar bugo, yasa:a ji:ilay ~ar bugo ]upaw _ir{araSulgi, ba`ilaSulgi, ki^Tayilgi, ba{ulgi waCfal wugo. he# bel'erba]i buneb bugo an$ib ^ahara:a vunib bugeb barkathenub roso:. _ir{araw, dur aCida ~ar &ibi? dir aCida cidulaw ~ar bugo. cidulaw dur waCaSulgi yaCa#ulgi aCi&i Kenew? e, hew dir waCaSulgi yaCa#ulgi aCi wugo. kwa`ulay &iyi Keney? kwa`ulay cidulaSul Zu$u yigo. dur ebela:ul waC wugi&i? e, dir ebela:ul co waC wugo. heSul xami himal rugel? heSul co wasgi, co yasgi rugo. wasaSda ]upaw ~ar bugo, yasa:a ji:ilay ~ar bugo. ]upaw ne$er waCfal wugo, ji:ilay ne$er yaCfal yigo. _ir{araw, dur aCiCagi heSul Zu$uya:gi &ib baja:a bel'erba]i buneb bugeb? he# an$ib ^ahara:a vunib bugeb barkathenub roso: bel'erba]i buneb bugo. _ir{araw, no$eCagi&i roso: bel'erba]i buneb bugeb? guro, ne$eCa roso: bel'erba]i buneb hezo. no$eCa &ib baja:a bel'erba]i buneb bugeb? ne$eCa an$ib bel'erba]i buneb bugo. nu$ &ib ma~a:a jalhanel rugel? ni$ maarul ma~a:a jalhaNa. dur waC &ib ma~a:a jalhanew wugew? dir waC maarul ma~a:a jalhanew wugo. no$er enSoda xami ma~ haneb bugeb? heSda maarul ma~ haNa, daha-maqab farab ma~gi haNa. _ir{araw, dur ebela:ul jigo&i waC wugew? guro, dir ebela:ul co waC wugo. dur enSolgi&i co waC wugew? guro, dir enSol waC hezo, yaC yigo. _ir{araw, dur xami yaC yigey? dir jigo yaC yigo. _ir{araw, dur xami yaCfal yigey? dir co yaCfal yigo. dur waCfalaSe xami son bugeb? dir waCfalaSul an`ila unqgo son bugo. dur aCil xami himal rugel? dir aCil jigo himal rugo. ki^Tay, mun durgo waCfalaSdaSa juday&i yigey? e, dun dir waCfalaSdaSa juday yigo. ki^Tay, dur xami son bugeb? dir an`ila &ugo son bugo. ]upaSe xami son bugeb? ]upaSe an`ila jigo son bugo. durgi dur waCfalaSulgi yaCfala:ulgi cogo polbo~ar&i bugeb? guro, he#ul pupula#ul polbo~ar bugo, dir waranga#ul polbo~ar bugo. ba{u, mun maarulay gur&i yigey? e, dun maarulay yigo. dur waCfalgi yaCfalgi maarulal gur&i rugel? e, hel maarulal rugo. ki^Tay, dur xami waC wugew? dir jigo waC wugo, _ir{arawgi ba`ilawgi. no$er {i#ama:a xami himal rugel? ne$er {i#ama:a unqgo himal rugo.

АнцIабилеб бутIа. Рогьалил квен. АнцIабилеб бутIа. Рогьалил квен. an`'abileb buTa. rohalil kwen. Якъад сагIат микьго обан буго, Варангалги кунаде ракIарун руго. Варангал рогьоле сагIат микьгоялълъа кунаде гIодор чIчIена. Варангал щибаб къоялълъ сагIат микьгоялълъа куниня. (ГIемериссел маарулалги сагIат микьгоялълъа куниня). Щибаб рогьалил къоялълъ Варангаз хъармухъ чай гьекъена. ЦIцIалдоле эндегIан рогьолего гьимал богорукъур куниня. Бищун ццеве БацIилав вегьана кунаде, бищун нахъаги БацIилав кунан лълъугIиня. Якъадги БацIилав бищун ццеве вегьана. Гьессда нахъ Пирххаравги Баххуги регьана. Сутулазул Пуравги Ишомилавги рогьолего регьана агьикье. yaqad safat mipgo oban bugo, warangalgi kunade rajaun rugo. warangal rohole safat mipgoya:a kunade fodor Zena. warangal &ibab qoya: safat mipgoya:a kuninya. (femeriSel maarulal safat mipgoya:a kuninya). &ibab rohalil qoya: waranga# ]armu] xay heqena. ~aldole endefan roholego himal bogoruqur kuninya. bi&un Cewe ba`ilaw wehana kunade, bi&un na]agi ba`ilaw kunan :ufinya. yaqadgi ba`ilaw bi&un Cewe wehana. heSda na] _ir{arawgi ba{ugi rehana. sutula#ul _urawgi i^omilawgi roholego rehana ahipe.

Эгей улка-ракь ئېڬېي ئۇلكا - راڨ Эгей улка-ракьалълъул ракьал ئېڬېي ئۇلكا - راڨاڷۇل راڨال АпункъарахIиссар ракь Айдин ракь Дениз ракь Измир ракь Кутагь ракь Манис ракь Мугъул ракь Ушак ракь افۇنقاراحێصار راڨ ايدێن راڨ دېنێز راڨ ئێزمێر راڨ كۇتاه راڨ مانێس راڨ مۇغۇل راڨ ئۇشاك راڨ АпункъарахIиссар ракь افۇنقاراحێصار راڨ АпункъарахIиссар ракьалълъул мухъал افۇنقاراحێصار راڨاڷۇل مۇڅال АпункъарахIиссар мухъ Башмахъчи мухъ Баят мухъ Балвадин мухъ Чай мухъ Чобанлар мухъ Дазкир мухъ Динар мухъ Амирдагъ мухъ Эвжилер мухъ Хожалар мухъ ИхIсаният мухъ ИсжехIиссар мухъ Хъизилирин мухъ Сандикли мухъ Синанпаша мухъ Султандагъ мухъ Шугьут мухъ افۇنقاراحێصار مۇڅ باشماڅچێ مۇڅ بايات مۇڅ بالوادێن مۇڅ چاي مۇڅ چۈبانلار مۇڅ دازكێر مۇڅ دێنار مۇڅ امێرداغ مۇڅ ئېوجێلېر مۇڅ خۈجالار مۇڅ ئێحسانێيات مۇڅ ئێسجېحێصار مۇڅ څێزێلێرێن مۇڅ ساندێقلێ مۇڅ سێنانفاشا مۇڅ سۇلطانداغ مۇڅ شۇهۇت مۇڅ Айдин ракьалълъул мухъал ايدێن راڨاڷۇل مۇڅال Айдин мухъ Боздогъан мухъ Бухаркент мухъ Чин мухъ Дидим мухъ Герменчик мухъ Инжирлив мухъ Карачас мухъ Къарпуз мухъ Кочар мухъ Кушук мухъ Кушадас мухъ Куючук мухъ Назил мухъ Сок мухъ СултIанхIиссар мухъ Енибазар мухъ ايدێن مۇڅ بۈزدۈغان مۇڅ بۇځاركېنت مۇڅ چێن مۇڅ دێدێم مۇڅ ڬېرمېنچێك مۇڅ ئێنجێرلێو مۇڅ كاراچاس مۇڅ قارفۇز مۇڅ كۈچار مۇڅ كۇشۇك مۇڅ كۇشاداس مۇڅ كۇيۇچۇك مۇڅ نازێل مۇڅ سۈك مۇڅ سۇلطانحێصار مۇڅ يېنێبازار مۇڅ Денизли ракь دېنێزلێ راڨ Ачипаям Аккой Бабадагъ Баклан Бекил Бейагачъ Бозкурт Булдан Чал Чамел Чардак Чиврил Денизли Гуней Гьоназ Хъала Сарайкой СеринхIиссар Тавас ۱. اچێفايام ۲. اڭۈي ۳. باباداغ ۴. باكلان ۵. بېكێل ۶. بېي اغاچ ۷. بۈزكۇرت ۸. بۇلدان ۹. چال ۱۰. چامېل ۱۱. چارداك ۱۲. چێورێل ۱۳. دېنێزلێ ۱۴. ڬۇنېي ۱۵. هۈناز ۱۶. څالا ۱۷. ساراي كۈي ۱۸. سېرێنحێصار ۱۹. تاواس Измир ракь ئێزمێر راڨ ГIалиагъа Балчав Байиндир Байрахълы Бергам Бейдагъ Борнов Буч Чешем Чигъил Дикил Поч Гъазиамир Гузелбагьча Хъарабагълар Хъарабурун Каршияк Камалпаша Киник Кираз Конак Мендерес Менемен Нарлидир Одемиш СапарихIиссар Селчук Тир Торбал Урла ۱. عالێ اغا ۲. بالچاو ۳. باياندێر ۴. بايراڅلێ ۵. بېرڬام ۶. بېيداغ ۷. بۈرنۈو ۸. بۇچ ۹. چېشېم ۱۰. چێغێل ۱۱. دێكێل ۱۲. فۈچ ۱۳. غازێ امێر ۱۴. ڬۇزېاباهچا ۱۵. څاراباغلار ۱۶. څارابۇرۇن ۱۷. كارشێياك ۱۸. كامالغاشا ۱۹. كێنێك ۲۰. كێراز ۲۱. كۈناك ۲۲. مېندېرېس ۲۳. مېنېمېن ۲۴. نارلێدێر ۲۵. ئۈدېمێش ۲۶. سافارحێصار ۲۷. سېلچۇك ۲۸. تێر ۲۹. تۈربال ۳۰. ئۇرلا Кутагь ракь كۇتاه راڨ Алтинташ Асланап ЧавдархIиссар Доманич Думлупинар Эмет Гидиз ХIиссарчик Кутух тахмухъ Пазарлар Шапхана Симав Тавшан ۱. التێنتاش ۲. اسلاناف ۳. چاودارحێصار ۴. دۈمانێچ ۵. دۇملۇفێنار ۶. ئېمېت ۷. ڬێدێز ۸. حێصارچێك ۹. كۇتاه تاځمۇڅ ۱۰. فازارلار ۱۱. شافځانا ۱۲. سێماو ۱۳. تاوشان Манис ракь مانێس راڨ АхIмадли АхъхIиссар АгIлашагьар Демирчи Голмармар Гордес Хъырхъ-агач Купрубаш Кул СсалихIли Саригол Саруханли Селенди Сом Тургут ۱. احمادلێ ۲. اڅحێصار ۳. اعلاشاهار ۴. دېمێرچێ ۵. ڬۈلمارمار ۶. ڬۈردېس ۷. څێرڅ - اغاچ ۸. كۇفرۇباش ۹. كۇل ۱۰. صالێحلێ ۱۱. سارێڬۈل ۱۲. سارۇځانلێ ۱۳. سېلېندێ ۱۴. سۈم ۱۵. تۇرڬۇت

Куделдерил мацIцI Коделдерил кIалгьа-басай kodelderil jalha-basay ДандчIвай Нуцалав – Салам гIалайкум ГIумалав. nucalaw - salam falaykum fumalaw. ГIумалав – Ва гIалайкум салам Нуцалав. fumalaw - wa falaykum salam nucalaw. Нуцалав – Щиб хIал бугеб дур? Ццевегоялълъасса нахъе вихьчIо дида мун. nucalaw - &ib \al bugeb dur? Cewegoya:aSa na]e wi%zo dida mun. ГIумалав – Аллагьассе рецц, лълъикI буго. Валлагь, битIарабхха, гIемераб мехх бана дида мун вихьчIого. Мун вугев кини? Щиби бунев вугев? ХIалтIинев вугищи? fumalaw - allahaSe reC, :ij bugo. wallah, biTarab{a, femerab me{ bana dida mun wi%zogo. mun wugew kini? &ibi bunew wugew? \alTinew wugi&i? Нуцалав – Эхха, анцIгониги сон бараб батла аххираб нугьалълъ дандчIваралълъасса нахъе. Дирги, баладго, хъисараб жо гьечIо, гьадабго бакIалълъа хIалтIинев вуго. Гьималазе дарсал кьенев вукIиняхха. Дур эбел-эмен кини ругел? УнтчIого ругищи? nucalaw - e{a, an`gonigi son barab batla a{irab nuha: dandzwara:aSa na]e. dirgi, baladgo, ]isarab $o hezo, hadabgo baja:a \alTinew wugo. ГIумалав – Эбел-эменги лълъикIго руго, Аллагьассе рецц. Эбел рукъусса гIебеде йикIиня, рукъуб хIалтIиги каминяро киданиги. Эмен межгиталълъе хьвадинев вукIиня. Къуръанги цIцIалинев вукIиня, кIвараб хIалалълъа гIараб мацIцIги гьадебунев вукIиня. Дурго эбел-эмен кини ругел? fumalaw - ebel-emengi :ijgo rugo, allahaSe reC. ebel ruquSa febede yijinya, ruqub \alTigi kaminyaro kidanigi. emen me$gita:e %wadinew wujinya. qur'angi ~alinew wujinya, jwarab \ala:a farab ma~gi hadebunew wujinya. durgo ebel-emen kini rugel? Нуцалав – дир эбелги лълъикIго йиго, базаралълъа йичариней йикIиня, рукъуй чIчIедего кIваняро гьелълъа, эменги хIалтIоле хьвадинев вукIиня, гьаб заманаялълъа унтарал чиги цIцIикIкIлун гьессул хIалтIи гIемераб букIиня. Якъад дур яццги йихьана, хIалтIоласса йачIиней йигогIан, лълъикIаб хIалтIи щомо буго гьалълъе, машаллагь, гIедегIан ххаржги щонеб бугеб. Гьаб заманаялълъа лълъикIаб хIалтIиги бигьаго щонярохха. Дур гьимал кини ругел? КIудал гIумо ратиня. nucalaw - dir ebelgi :ijgo yigo, ba#ara:a yixariney yijinya, ruquy Zedego jwanyaro he:a, emengi \alTole %wadinew wujinya, hab #amanaya:a untaral xigi ~iJlun heSul \alTi femerab bujinya. yaqad dur yaCgi yi%ana, \alTolaSa yaziney yigofan, :ijab \alTi &omo bugo ha:e, ma^allah, fedefan {ar$gi &oneb bugeb. hab #amanaya:a :ijab \alTigi bihago &onyaro{a. dur himal kini rugel? judal fumo ratinya. ГIумалав – Э, дир гьималги кIудал гIумо руго, цояв вас гьавудукIанив цIцIалинев вуго, эргъерухъан вахъде вуго, цоясс ролол тукан рагьун буго. Яс жеги цIцIалдокIаний цIцIалиней йиго, микьабилеб кьералълъа, ясалълъе бокьун буго унтукIаний хIалтIде. Дур гьимал ругел кини? fumalaw - e, dir himalgi judal fumo rugo, coyaw was hawudujaniw ~alinew wugo, erveru]an wa]de wugo, coyaS rolol tukan rahun bugo. yas $egi ~aldojaniy ~aliney yigo, mip'abileb pera:a, yasa:e bopun bugo untujaniy \alTde. dur himal rugel kini? Нуцалав – Дир гьималги жеги цIцIалдокIанир цIцIалинел руго, Цидулав щуабилеб кьералълъа цIцIалинев вуго, БацIилав микьабилеб кьералълъа цIцIалинев вуго, ГIарцулай анцIабилеб кьералълъа цIцIалиней йиго. Гьандже дун эндехха, салам гIалайкум, жеги рихьлин. nucalaw - dir himalgi $egi ~aldojanir ~alinel rugo, cidulaw &uabileb pera:a ~alinew wugo, ba`ilaw mip'abileb pera:a ~alinew wugo, farculay an`'abileb pera:a ~aliney yigo. hanGe dun ende{a, salam falaykum, $egi ri%lin. ГIумалав – Ва гIалайкум салам, рихьлин. fumalaw - wa falaykum salam, ri%lin.

РикIкIанкIаби   РикIкIанкIаби коделдерил мацIцIалълъа riJanjabi kodelderil ma~a:a رێگانگابێ كۈدېلدېرێل ماڞاڷا 0 - чIо zo ڃۈ (цIияб рагIи) 1 - цо co ښۈ 2 - кIиго jigo گێڬۈ 3 - гьабго habgo هابڬۈ 4 - ункъго unqgo ئۇنقڬۈ 5 - щуго &ugo ۺۇڬۈ 6 - анлълъго an:go انڷـڬۈ 7 - анкьго anpgo انڨڬۈ 8 - микьго mipgo مێڨڬۈ 9 - ичIго izgo ئێڃڬۈ 10 - анцIго an`go انڝڬۈ 11 - анцIила цо an`ila co اڝێلا ښۈ 12 - анцIила кIиго an`ila jigo انڝێلا گێڬۈ 13 - анцIила гьабго an`ila habgo انڝێلا هابڬۈ 14 - анцIила ункъго an`ila unqgo انڝێلا ئۇنقڬۈ 15 - анцIила щуго an`ila &ugo انڝێلا ۺۇڬۈ 16 - анцIила анлълъго an`ila an:go انڝێلا انڷـڬۈ 17 - анцIила анкьго an`ila anpgo انڝێلا انڨڬۈ 18 - анцIила микьго an`ila mipgo انڝێلا مێڨڬۈ 19 - анцIила ичIго an`ila izgo انڝێلا ئێڃڬۈ 20 - къого qogo قۈڬۈ 21 - къоло цо qolo co قۈلۈ ښۈ 22 - къоло кIиго qolo jigo قۈلۈ گێڬۈ 23 - къоло гьабго qolo habgo قۈلۈ هابڬۈ 24 - къоло ункъго qolo unqgo قۈلۈ ئۇنقڬۈ 25 - къоло щуго qolo &ugo قۈلۈ ۺۇڬۈ 26 - къоло анлълъго qolo an:go قۈلۈ انڷـڬۈ 27 - къоло анкьго qolo anpgo قۈلۈ انڨڬۈ 28 - къоло микьго qolo mipgo قۈلۈ مێڨڬۈ 29 - къоло ичIго qolo izgo قۈلۈ ئێڃڬۈ 30 - гьеберго hebergo هېبېرڬۈ 31 - гьебералълъа цо hebera:a co هېبېراڷا ښۈ 32 - гьебералълъа кIиго hebera:a jigo هېبېراڷا گێڬۈ 33 - гьебералълъа гьабго hebera:a habgo هېبېراڷا هابڬۈ 34 - гьебералълъа ункъго hebera:a unqgo هېبېراڷا ئۇنقڬۈ 35 - гьебералълъа щуго hebera:a &ugo هېبېراڷا ۺۇڬۈ 36 - гьебералълъа анлълъго hebera:a an:go هېبېراڷا اڷـڬۈ 37 - гьебералълъа анкьго hebera:a anpgo هېبېراڷا انڨڬۈ 38 - гьебералълъа микьго hebera:a mipgo هېبېراڷا مێڨڬۈ 39 - гьебералълъа ичIго hebera:a izgo هېبېراڷا ئێڃڬۈ 40 - кIикъого jiqogo گێقۈڬۈ 41 - кIикъолълъа цо jiqo:a co گێقۈڷا ښۈ 42 - кIикъолълъа кIиго jiqo:a jigo گێقۈڷا گێڬۈ 43 - кIикъолълъа гьабго jiqo:a habgo گێقۈڷا هابڬۈ 44 - кIикъолълъа ункъго jiqo:a unqgo گێقۈڷا ئۇنقڬۈ 45 - кIикъолълъа щуго jiqo:a &ugo گێقۈڷا ۺۇڬۈ 46 - кIикъолълъа анлълъго jiqo:a an:go گێقۈڷا انڷـڬۈ 47 - кIикъолълъа анкьго jiqo:a anpgo گێقۈڷا انڨڬۈ 48 - кIикъолълъа микьго jiqo:a mipgo گێقۈڷا مێڨڬۈ 49 - кIикъолълъа ичIго jiqo:a izgo گێقۈڷا ئێڃڬۈ 50 - кIикъолълъанцIго jiqo:an`o گێقۈڷانڝڬۈ 51 - кIикъолълъанцIила цо jiqo:an`ila co گێقۈڷانڝێلا ښۈ 52 - кIикъолълъанцIила кIиго jiqo:an`ila jigo گێقۈڷانڝێلا گێڬۈ 53 - кIикъолълъанцIила гьабго jiqo:an`ila habgo گێقۈڷانڝێلا هابڬۈ 54 - кIикъолълъанцIила ункъго jiqo:an`ila unqgo گێقۈڷانڝێلا ئۇنقڬۈ 55 - кIикъолълъанцIила щуго jiqo:an`ila &ugo گێقۈڷانڝێلا ۺۇڬۈ 56 - кIикъолълъанцIила анлълъго jiqo:an`ila an:go گێقۈڷانڝێلا انڷـڬۈ 57 - кIикъолълъанцIила анкьго jiqo:an`ila anpgo گێقۈڷانڝێلا انڨڬۈ 58 - кIикъолълъанцIила микьго jiqo:an`ila mipgo گێقۈڷانڝێلا مێڨڬۈ 59 - кIикъолълъанцIила ичIго jiqo:an`ila izgo گێقۈڷانڝێلا ئێڃڬۈ 60 - гьабкъого habqogo ڸابقۈڬۈ 61 - гьабкъолълъа цо habqo:a co هابقۈڷا ښۈ 62 - гьабкъолълъа кIиго habqo:a jigo هابقۈڷا گێڬۈ 63 - гьабкъолълъа гьабго habqo:a habgo هابقۈڷا هابڬۈ 64 - гьабкъолълъа ункъго habqo:a unqgo هابقۈڷا ئۇنقڬۈ 65 - гьабкъолълъа щуго habqo:a &ugo هابقۈڷا ۺۇڬۈ 66 - гьабкъолълъа анлълъго habqo:a an:go هابقۈڷا انڷـڬۈ 67 - гьабкъолълъа анкьго habqo:a anpgo هابقۈڷا انڨڬۈ 68 - гьабкъолълъа микьго habqo:a mipgo هابقۈڷا مێڨڬۈ 69 - гьабкъолълъа ичIго habqo:a izgo هابقۈڷا ئێڃڬۈ 70 - гьабкъолълъанцIго habqo:an`go هابقۈڷانڝڬۈ 71 - гьабкъолълъанцIила цо habqo:an`ila co هابقۈڷانڝێلا ښۈ 72 - гьабкъолълъанцIила кIиго habqo:an`ila jigo هابقۈڷانڝێلا گێڬۈ 73 - гьабкъолълъанцIила гьабго habqo:an`ila habgo هابقۈڷانڝێلا هابڬۈ 74 - гьабкъолълъанцIила ункъго habqo:an`ila unqgo هابقۈڷانڝێلا ئۇنقڬۈ 75 - гьабкъолълъанцIила щуго habqo:an`ila &ugo هابقۈڷانڝێلا ۺۇڬۈ 76 - гьабкъолълъанцIила анлълъго habqo:an`ila an:go هابقۈڷانڝێلا انڷـڬۈ 77 - гьабкъолълъанцIила анкьго habqo:an`ila anpgo هابقۈڷانڝێلا انڨڬۈ 78 - гьабкъолълъанцIила микьго habqo:an`ila mipgo هابقۈڷانڝێلا مێڨڬۈ 79 - гьабкъолълъанцIила ичIго habqo:an`ila izgo هابقۈڷانڝێلا ئێڃڬۈ 80 - ункъого unqogo ئۇنقۈڬۈ 81 - ункъолълъа цо unqo:a co ئۇنقۈڷا ښۈ 82 - ункъолълъа кIиго unqo:a jigo ئۇنقۈڷا گێڬۈ 83 - ункъолълъа гьабго unqo:a habgo ئۇنقۈڷا هابڬۈ 84 - ункъолълъа ункъго unqo:a unqgo ئۇنقۈڷا ئۇنقڬۈ 85 - ункъолълъа щуго unqo:a &ugo ئۇنقۈڷا ۺۇڬۈ 86 - ункъолълъа анлълъго unqo:a an:go ئۇنقۈڷا انڷڬۈ 87 - ункъолълъа анкьго unqo:a anpgo ئۇنقۈڷا انڨڬۈ 88 - ункъолълъа микьго unqo:a mipgo ئۇنقۈڷا مێڨڬۈ 89 - ункъолълъа ичIго unqo:a izgo ئۇنقۈڷا ئێڃڬۈ 90 - ункъолълъанцIго unqo:an`o ئۇنقۈڷانڝڬۈ 91 - ункъолълъанцIила цо unqo:an`ila co ئۇنقۈڷانڝێلا ښۈ 92 - ункъолълъанцIила кIиго unqo:an`ila jigo ئۇنقۈڷانڝێلا گێڬۈ 93 - ункъолълъанцIила гьабго unqo:an`ila habgo ئۇنقۈڷانڝێلا هابڬۈ 94 - ункъолълъанцIила ункъго unqo:an`ila unqgo ئۇنقۈڷانڝێلا ئۇنقڬۈ 95 - ункъолълъанцIила щуго unqo:an`ila &ugo ئۇنقۈڷانڝێلا ۺۇڬۈ 96 - ункъолълъанцIила анлълъго unqo:an`ila an:go ئۇنقۈڷانڝێلا انڷـڬۈ 97 - ункъолълъанцIила анкьго unqo:an`ila anpgo ئۇنقۈڷانڝێلا هابڬۈ 98 - ункъолълъанцIила микьго unqo:an`ila mipgo ئۇنقۈڷانڝێلا مێڨڬۈ 99 - ункъолълъанцIила ичIго unqo:an`ila izgo ئۇنقۈڷانڝێلا ئێڃڬۈ 100 - нусго nusgo نۇسڬۈ 101 - носелда цо noselda co نۈسېالدا ښۈ 102 - носелда кIиго noselda jigo نۈسېالدا گێڬۈ 103 - носелда гьабго noselda habgo نۈسېالدا هابڬۈ 110 - носелда анцIго noselda an`go نۈسېالدا انڝڬۈ 120 - носелда къого noselda qogo نۈسېالدا قۈڬۈ 130 - носелда гьеберго noselda hebergo نۈسېالدا هېبېرڬۈ 140 - носелда кIикъого noselda jiqogo نۈسېالدا گێقۈڬۈ 150 - носелда кIикъолълъанцIго noselda jiqo:an`go نۈسېالدا قێقۈڷانڝڬۈ 160 - носелда гьабкъого noselda habqogo نۈسېالدا هابقۈڬۈ 170 - носелда гьабкъолълъанцIго noselda habqo:an`go نۈسېالدا هابقۈڷانڝڬۈ 180 - носелда ункъого noselda unqogo نۈسېالدا ئۇنفۈڬۈ 190 - носелда ункъолълъанцIго noselda unqo:an`go نۈسېالدا ئۇنقۈڷانڝڬۈ 200 - кIинусго jinusgo گێنۇسڬۈ 300 - гьабнусго habnusgo هابنۇسڬۈ 400 - ункънусго unqnusgo ئۇنقنۇسڬۈ 500 - щунусго &unusgo ۺۇنۇسڬۈ 600 - анлълънусго an:nusgo انڷنۇسڬۈ 700 - анкьнусго anpnusgo انڨنۇسڬۈ 800 - микьнусго mipnusgo مێڨنۇسڬۈ 900 - ичIнусго iznusgo ئێڃنۇسڬۈ 1000 - азарго a#argo ازارڬۈ 2000 - кIиазарго jia#argo گێئازارڬۈ 3000 - гьабазарго hab'a#argo هابئازارڬۈ 4000 - ункъазарго unq'a#argo ئۇنقئازارڬۈ 10000 - анцIазарго an`'a#argo انڝئازارڬۈ 100000 - нусазарго nus'a#argo نۇسئازارڬۈ 1 000 000 - азазарго a#a#argo ازازارڬۈ 2 000 000 - кIиазазарго jia#a#argo گێئازازارڬۈ 3 000 000 - гьабазазарго hab'a#a#argo هابئازازارڬۈ 10 000 000 - анцIазазарго an`'a#a#argo انڝئازازارڬۈ 100 000 000 - нусазазарго nus'a#a#argo نۇسئازازارڬۈ 1 000 000 000 - азарго азазар a#argo a#a#ar ازارڬۈ ازازار 10 000 000 000 - анцIазарго азазар an`'a#argo a#a#ar انڝئازارڬۈ ازازار 100 000 000 000 - нусазарго азазар nus'a#argo a#a#ar نۇسئازارڬۈ ازازار 1 000 000 000 000 - азазарго азазар a#a#argo a#a#ar ازازارڬۈ ازازار 10 000 000 000 000 - анцIазазарго азазар an`'a#a#argo a#a#ar انڝئزازارڬۈ ازازار 100 000 000 000 000 - нусазазарго азазар nus'a#a#argo a#a#ar نۇسئازازارڬۈ ازازار 2019 кIиазаралълъа анцIила ичIго jia#ara:a an`ila izgo - گێئازاراڷا انڝێلا ئێڃڬۈ 5897 - щуазаралълъа микьноселда ункъолълъанцIила анкьго &ua#ara:a mipnoselda unqo:an`ila anpgo ۺۇئازاراڷا مێڨنۈسېالدا ئونقۈڷانڝێلا انڨڬۈ кIицIцIол ji~ol - گێڞۈل гьабцIцIол hab~ol - هابڞۈل анцIцIцIол an`~ol - انڝڞۈل нусцIцIол nus~ol - نۇسڞۈل азарцIцIол a#ar~ol - ازارڞۈل

И i ИгиштIани, ЦIцIалкIитIа “цIцIар рагIарав багьадур!” Анссадерил гIоралде ГIинтIилъар кIанцIарабила. Илбисалда абурабила дудасса квешаб жого бугодаян. Илбисалълъги абурабила жиндасса квешав чи хварав какулев чи вугилан. Иман гьечIеб бакIалда ияхIги букIунареб. Иман щулалъизе ккани, гІелму тІалаб гьабейила. «Инаро» бачарай рокъой ххутIарайила. Инаро дун хIорихъе, хIатIазде бакъ щвечIого, галиги бахъиларо, гурга кодой кьечIого. Инелъун бергьараб гIищкъу – саяхълъи, тезелъун гьабураб рокьи – хъахIбалъи. Инжитав чияссул ишалги инжитал рукIуна. Инжилъун гIадамазда гьоркьов вукIинегIан, хIамалъун гьирикьго лълъикIила. Инсан вахараб борххалъиялда бараб букIунила гьессда бихьулеб майданалълъул гIатIилъи. Инсанасс щибго хIехьолебила, ракъи хIехьоларебила. Инсан жиндир заманалда релълъаравила вукIунев. Инсанассул жавабалълъ жиндир гIакълу борцуна, Калам къокъаб бугони, къимат цIцIикIкIун гьабула. Инсанассул кIалдиб мацIцI рекIараб ххвалчен буго, КIалдиссан пулеб гьури гьалаглъулеб чIор буго. Инсанассул черхх бетIергьанчиясс бачухъе билълъунеб жойила. Инсанассул яхI – мугъ чIвалеб ссангар, гIадамассул кIкIвахI – бохх ккураб лангар. Инссудасса вас цIцIодорав лIугьин – роххелила, ваццассдасса вацц цIцIодорав лIугьин – жахIдайила. Инссудасса чIухIарав вас гIемерав вукIуна, ЧIарбида эмен лъедал, чияр цIцIобалде кколев. Инссул къадруялда чIчIа. Гьеб букIана мискинзаби кидаго мискин рукIа, къуралги кидаго къунги хунги рукIаян абулел абадиялълъ тIалъи жидеего бокьаразул аби. Гьеб мурад цIунун рижарал рукIана «ЛълъикIлъи хIехьезе аххтачодаги хханассул васассдаги гурони кIоларо», «АхIун вачун, бачавехь таххбакIалда толаро» гIадал кицаби». БукIинчIеб рокъоб рекъечIеб бетIергьанчихвад» гIадал абиялги. Инссул сагIадат бихьун, васассе къимат кьоге. Инссул сагIадаталълъул васассе ххайир гьечIо, жиндир сияразухъе ссурукълъи ккун батани. Инссул ццин цаххбиниб. Налъи холареб, би бакъвалареб. Умумузул гьал кицаби руго инсан гьечIел питнабазде ахIулел кIалзул гIарадаби. РукIун руго питнаби цо кIалъараб кIалалълъ рикIкIен гьечIел биял гIодоре тIуралги. РецIелалълъе цIцIараб заман букIинчIо, гьелълъул гIорхъи букIана ссанагIат рекъараб къо. Бицен буго: Васассул эмен чияцца чIван вукIун вуго, гьев эбелалълъ гьавилалдего. Бидулав херлъун вуго, вас гIун вачIун вуго. ГодекIанир ихдалил бакъалда курмул роркьулел рукIун руго херал чагIи. Дагьал дорегIан маххссаро-ххочIалда, цоцазул мугжул кIкIвалел рукIун руго гIолохъабиги. Цо херав чиясс гIолохъабазда жиндир гъоркьамегеж кIкIваян абун буго. Жинцца кIкIвалилан, дов эмен чIвараб меххалълъ ургьив вукIарав васасс нус кодобе босун буго. Мегеж кIкIвалеб меххалълъ, гьесс гьикъун буго: «КIудияв чи, бидуе хъукьлъи букIунебищ?» – ан. Гъоссги жаваб кьун буго букIунарилан. «Ма, букIунареб батани!» – ян васассги эмен чIварав чияссул бидул гIор биччан буго. Инссухъ ралагьун, васги лъалевила, васассухъ ралагьун, эменги лъалевила. Инссухъ ралагьун, яс кье, эбелалълъухъ ралагьун, яс яче. ИнчIевани лъаргIиве, лъачIевани Магьдида. ИнчIого къоги беццуге, вихьичIого чиги веццуге. ИнчIого ххаселги беццуге, хвечIого нуцалчиги веццуге. Инссуда малълъаруге, гьесс малълъараб гьабе. Инссуеги лъимал жиндиего жо кьолел рокьулел. Инссул адаб тарав васассдассаги цIунаги, къо ккедал ватуларев ваццассдассаги цIунаги. Инссул боцIцIуцца гьаглъарассдассан пайда бахунареб. Инссул гьоболги тоге, эбелаб нухги тоге. Инссул гIамал гьечIев вас ватуларо, бацIил гIамал гьечIеб тIинчI букIунаро. Инссул кIал чIвазе раскIил кIиго ругIел гIолеб. Инссул малълъ босуларев вас лIугьунгеги, эбелалдасса бергьарай яс лIугьунгеги. Инссул нигIматал кунелълъул, эменги кIочон тоге. Инссул нухдассанила васги унев (инссул квартIа-гъецI босуларев вас вукIунарев). Инссул рател бичарасс бачагохIал росула. Инссул рокьи ккун, васассе ячарайила, эбелалълъул рокьи ккун, яс кьурайила. Инссул росу тарассда лълъикIаб къо бихьуларо. «Инссул рукъбугьадил орорго ражидул букIун буго!» – ян абурабила гIандиссесс. Инссул ххам бугони, гурдал ххалатал, рокъоб хханжу бугони, ххинкІал чІахІиял Инссул цIцIар – васассе, росдал цIцIар – киназего. Инссуцца бекьараб васасс лъилъулеб. Инссуцца ххер бичани, васасс хур бичулеб. Инссуцца соно квани, лъималазул цаби секколел. ИнчIого, хвечIого чияссул къимат лъаларебила. Ирс бикьулелълъул гьоркьов ххутIарав. Ирсалълъе щвараб гъамасс цIураб меседалдасса васассул кверзул маххщел бергьунебила. Исана сон савуд хварабгIаги. Исана тIад восила, тIадеялълъул лълъим лъала. Кици гIунтIизабула Авар гIоралълъ вас восун арай ГьидалIа эбелалде. Эбелалда вихьун вуго гIоралда тIад восун жиндирго лълъим лъаларев вас. Йоххизеги йоххун эбелалълъ гьал рагIаби абун руго. Гьеб магIнаялдани гуро жакъа гьеб кици хIалтIизабулеб. Гьеб хIалтIизабула «Инсан ццевеххун цойидассан унаро, дагь-дагьккун уна» абураб магIнаялда. Исхъалидул чухъида хъабарча бащалъиларо. Итни къо къоялгун шагьадулеб. Их бащалъизегIан божи бугеб хур тоге. Их лълъамалъичIони, лълъидир бакъвалъулареб. Ихдал гьури – гьанал барти. Ихдал нилIецца кьолеб, ххаслихъе нилIее кьолеб. Ихдал хур реххун тоге, ххасало рукъ реххун тоге. Ихдал хурибе бачIони, ххаслихъе цогъринибе балареб. Ихдал хIама къинлъугеги, хIалтIулI чIчIужу къинлъугеги. Ихдалил къо – къоролалълъул ракI. Ихдалил къоялдаги къадарав бихьинчияссдаги божизе бегьуларел. Ихдалил къоялълъ лъагIалицца кваназарулел. Ихдалил лълъалъ – карае, ххасалил лълъалъ – кьолбое. Ицц бацIцIадаб бугони, гIорги бацIцIадаб букIуна. Иццул бетIералда гурони, тIокIкIараб лълъим букIунареб. Иццул лълъим щоларелълъуб лъарал лълъимги – иццул лълъим. ИчIгоялълъ гьабе, лъабгоялълъ кванай. Иш лъалев анцIгояссдасса хIалтIулев цо чи лълъикIав. ИяхI баччулаго, хIулун тIагIарав, Хварал рукъулаго, вакъуцца хварав. ИяхI бугев цин хола, къадарав кIицIцIул хола. ИяхI гьечIого хьвадарассе – дуниял гIатIидаб жо. ИяхI лъолелълъуб чед лъурав, чохьохъ чIахъен бичарав. ИяхIги хIалихьалъиги хабалIеги цадахъ билълъунеб. Йихьизе берцинай лълъикIай, ятизе гIакъилай лълъикIай. Йокьизеялдасса рихине захIматабила. Йокьанщинай ясги щоларей, бицанщинаб рагIиги батулареб. Йихьугеги, рагIугеги, дида гурхIаралда Аллагь гурхIаги! Йокьуларей лълъади – бокьулареб квен.

Гъ v 1. Гъагъал – ссогIал, кьварарал, бадибе рагIи абулел, цояб бер бахъулелълъул, цогидаб къапуларел, цинги тIаде вачIарав гьобол-гьудулассе квасгIан тамахал, нахгIан хIеренал. 2. Гъадидаги кколебила бищунго гIакъилаб жибгойилан. 3. Гъадидасса тIинчI лумияб. 4. Гъадицца тIанчIида малълъулеб букIун буго, гIадамил лъимер гIодобе къулулеб бихьарабго, боржаян. ТIанчIицца абун буго - гIадамил лъимер гIодобе къулизегIанго чIчIеларила жиб, гьеб бихьарабго боржинила. Гьеб меххалълъ гъадицца гьелълъул бетIералда гозо кIутIун буго, цIцIодорил цIцIодоранги абулаго. Гьелда тIад бижараб буго «Гъадидасса тIинчI лумияб» абураб кици. 5. Гъадилаб – гъадие, цIцIудулаб – цIцIудуе. 6. ГъадилIа лачен. 7. ГъадилIан лаченги лIугьунеб, лочнолIан гъедуги лIугьунеб. 8. Гъадихъе мокъокъ щолареб, щвани, инжит гьабулеб. 9. Гъадихъе щвараб хъарчигъаялълъ бахъулеб. 10. Гъадицца лочнол бер бахъарабила. 11. Гъадицца гъадил бер бахъулареб, гIадамасс гIадамассул бер бахъулеб. 12. Гъадицца къвагъан ахIараб меххалълъ, тIанчIицца тIокIаб щибилан ахIилеб? 13. Гъадринибе карщгицин батIа-батIайисса чIвазе бегьулебила. 14. Гъазибегил талихI – аваданай Ххалун, Ххалунил талихI – аваданав Гъазибег. РакIалде щвезабе - «Аваданаб рукъ – рагьадго Алжан». Гъазибегги Ххалунги рукIана аваданлъиялда гIумру арал, рукъ мискинал – жалго бечедал, жалго херал – ракI бахIарал росс-лълъади. Херай Ххалуницца бицунаан, гьаб гIумруялде рахинегIан, дагьал кочIол рагIабиги абичIого, кьурдун цо-кIиго ссвериги бахъичIого, сордо бачIун, бусада хьибил лъурал росс-лълъади гурила жал. 15. Гъалай хъванилан, маххул гIарац лIугьунареб, дарай ретIунилан, хIамил чу лIугьунареб. 16. ГъалатI ккедал абула илбисалълъ малълъунилан, цинги кици букIуна мунго дуццагойилан. 17. ГъалатI ккечIого, битIаралде ургъуларел. 18. ГъалатI ккеялдасса гъалатI битIизабунгутIи кIудияб, мунагь гьабиялдасса мунагьалълъе мукIурлъи лълъикIаб. 19. ГъалатI кколарев чи вукIунарев, малълъ кIутIулареб чу букIунареб. 20. ГъалатI кколарев чи вуго ретIун тIимугъгун, гъассда гIодов чIчIарав чи. 21. ГъалатI лълъилго кколебила, мунагь ккезе вукIунгейила. 22. ГъалатI нусго соналдассанги битIизабизе бегьулеб. 23. ГъалбацI асир гьабизе царал гьунар гIеларо, гъадил гунпара кьвагьун, гачил хъала тIеларо. 24. ГъалбацI гьечIеб рохьоб ци басандула. 25. ГъалбацI кинабго жоялдасса бергьунеб, инсан гъалбацIалдасса бергьунев. 26. ГъалбацI – царае ххан. 27. ГъалбацIазул бетIералда чахъу тараб боялдасса чахъабазул бетIералда гъалбацI тараб бо бергьунебила. 28. ГъалбацIал гьалаглъизе гьой бетIерлъун ккогегийила. 29. ГъалбацIалълъ нахъе цIцIоко толеб, бахIарчиясс цIцIар толеб. 30. ГъалбацIалълъул рачIчIлъуналдасса катил бетIерлъунго лълъикIила. 31. Гъалдибералда месед бекьунилан, хIамил чу лIугьинаро. 32. Гъанкъизе гъветIгицин берцинаб бищулебила. 33. Гъанкъилищилан абурабила тIоххоцца, балагьилинхха цоян абурабила родоцца. 34. ГъасстIа вукIун, бечелъарав мискинчи! 35. ГъасстIа кватIани, эбел-ясалда гьоркьобги кколебила рагIи. 36. ГъасстIа кватIани, я лълъадулгун рагIи кколеб, я гIемераб лълъим гьекъолеб. 37. ГъасстIа кето кьарияй, бокьоб боцIцIи хIалакъай. 38. ГъасстІа россассулгун рохъо бикьарай, хьагинире ххинкIал гIуж бан реххарай. 39. ГъасстIа цIа гьечIого, тIохда кIкIуй букIунареб. 40. Гъвалайин дие бокьулареб. 41. Гъвала букIун буго, ххарил гIарахъалда ссверун лIугьун, кваналеб. Гьеб гьойилан ккун, лIутун вачIунев чияссда гIадамаз абун буго, доб гьой гурин, гъвала бугилан. «Гъвалайин дие бокьулареб!» – ан цIцIукIа нахъ вуссун гьечIо. Гьал рагIаби ххутIун руго жо гуреб жоялдасса хIинкъарав чияссул хIакъалълъулI кицилъун. 42. Гъвалида жибго жеги цIцIе гIечIеб бурутIилан кколебила. 43. Гъванща цIунулебги – мацIцI, гъванща буххулебги – мацIцI. 44. Гъванщу гIодулей, гIабдал елъулей. 45. Гъваридаб гIурул хъуй дагьаб, гIакъилассул калам дагьаб. 46. Гъварул моцIцIу цIцIункIизе цIцIар ГIалиде ахIана, ЦIцIобалълъул накIкI щунщудун, щуб ГIумариде ккана. 47. Пачаяссул заманалда диванбегзаби рищун толаан. Гьезда гьоркьосса ришват цIцIикIкIун кьурал диванбегзабилъунги кколаан. Авар рахъалълъул Бакълъухъ бакIалдассан шаригIат диванхханаялде рищулел рукIун руго Могьохъ росулIа ГIумарги НитIа росулIа ГІалиги. Жидецца рищулезул гIемериссез ццебеккунго ГIали вищизе рагIи кьун букIун буго. Цинги, ГIумарил ришват цIцIикIкIараб меххалълъ, цIцIайи гьессде ккун буго. Цинги ГIалицца ццереххун реххссарал, магIарулазда гьоркьор кицилъун ххутIарал гьадал рагIаби абун руго. 48. Гъвесс кваналессул гел рачлихъ бахъун букIунебила. 49. ГъветI бекидал, гIаркьалабазул бицунареб. 50. ГъветI бихьун – пихъ, чи вихьун – хIалтIи. 51. ГъветI бихьун – рагIад, чи вихьун – къисмат. 52. ГъветI бугеб бакIалда бихьинкетоги цIцIеги хьихьугейила. 53. ГъветI гьороцца реххулеб, гIадан бугьтаналълъ толарев. 54. ГъветI кинаб бугониги кIваричIо, пихъ лълъикIаб бугони. 55. ГъветI кьалбаз ккола, гIадан гьудул-гьалмагълъиялълъ ккола. 56. ГъветI пихъ бижулеб лълъикIаб, чи хIалтIулев лълъикIав. 57. Гъеду гъагъадунилан лочнол къимат холареб. 58. Гъежххалатил гъеж бекаги, кунххалатил квер къотIаги. 59. Гъизараб чуризеялдасса чурараб цIунизе бигьаяб. 60. Гъизараб чуруларей, чурараб цIунуларей. 61. Гъира бугони, хIалтIи жибго билълъуна. 62. Гъира гьечIеб квалквал – хьул гьечIеб чIамчIам. 63. Гъирун хвеялдасса хIулун хвейго бокьилилан абурабила царацца. 64. ГъогъолIейила гьорчо гирулеб, бугелълъубейила боцIцIи унеб. 65. Гъодоцца буххун, ралъад лIугIулареб. 66. Гъонода къачIони, магьида жо кколаро 67. Гъоркь рекIараб жоги хIама бугила, хIамитIа рекIаравги хIама вугила. 68. Гъоркьан баккарабги чIчIикIарав, тIассан баккарабги чIчIикIарав. 69. Гъоркьан гьаналав, тIассан гьоролав. 70. Гъоркьан тIутIурав, тIассан ххоххорав. 71. Гъоркье рортизейилан кьурулIе лIугьунарел, росун инейилан гIурулIе кIанцIуларел. 72. Гъоркьеххун бугеб цIцIеда тIадеххун бугеб бацIицца лълъим гъабургъинабугеян абурабила. 73. Гъоссогъадил тIинчI гIадав. 74. «Гъоссол цIураб къвачIиниб гIарац-месед кин балеб, хъублъи къватIибе чIехьон, жанисса чуричIого». 75. «ГъоссолI букIун, тIотIоцца тIогьолI бугеб найиде - «Дун лъаларищ, гьвел роцц!» – ан рогьоб къабихIаб бала». 76. ГъотIода рекъарабила пихъги букIунеб. 77. ГъотIода ццерессан унелълъул, гIащтIи роццда нахъа бахъе. 78. ГъотIодайила гъудул рещтIунел, нохъодейила маккал ссверулел. 79. ГъотIодасса гъотIоде кIанцIунилан гъадил лачен лIугьинаро. 80. ГъотIое къимат – пихъ бихьун, чияссе къимат – иш бихьун. 81. ГъотIокье гурони гIеч бортулареб. 82. ГъотIол борххалъи лъала, рагIадалълъухъ балагьун, чияссул ритIухълъи лъала, гIамалалълъухъ балагьун. 83. ГъотIоцца кьалбал, гIодоре унел гьечIони, эххеде риччала. 84. ГъоцIоцца махх кколеб, россасс чIчIужу кколей. 85. Гъугъай ххеххаб накIкIалълъул цIцIад хъандаяб букIуна. 86. Гъурщил багьа лъаларев кепкил багьаяв вукIунарев. 87. ГъурщитIа гъурущ лъунила бечелъи гIолеб. 88. ГъутIбузда гIазу – гъудузе бертин. 89. ГъутIбузул гIурччинлъи кьалбазул сахлъиялда бараб букIуна.

Гъ v 1. Гъагъал – ссогIал, кьварарал, бадибе рагIи абулел, цояб бер бахъулелълъул, цогидаб къапуларел, цинги тIаде вачIарав гьобол-гьудулассе квасгIан тамахал, нахгIан хIеренал. 2. Гъадидаги кколебила бищунго гIакъилаб жибгойилан. 3. Гъадидасса тIинчI лумияб. 4. Гъадицца тIанчIида малълъулеб букIун буго, гIадамил лъимер гIодобе къулулеб бихьарабго, боржаян. ТIанчIицца абун буго - гIадамил лъимер гIодобе къулизегIанго чIчIеларила жиб, гьеб бихьарабго боржинила. Гьеб меххалълъ гъадицца гьелълъул бетIералда гозо кIутIун буго, цIцIодорил цIцIодоранги абулаго. Гьелда тIад бижараб буго «Гъадидасса тIинчI лумияб» абураб кици. 5. Гъадилаб – гъадие, цIцIудулаб – цIцIудуе. 6. ГъадилIа лачен. 7. ГъадилIан лаченги лIугьунеб, лочнолIан гъедуги лIугьунеб. 8. Гъадихъе мокъокъ щолареб, щвани, инжит гьабулеб. 9. Гъадихъе щвараб хъарчигъаялълъ бахъулеб. 10. Гъадицца лочнол бер бахъарабила. 11. Гъадицца гъадил бер бахъулареб, гIадамасс гIадамассул бер бахъулеб. 12. Гъадицца къвагъан ахIараб меххалълъ, тIанчIицца тIокIаб щибилан ахIилеб? 13. Гъадринибе карщгицин батIа-батIайисса чIвазе бегьулебила. 14. Гъазибегил талихI – аваданай Ххалун, Ххалунил талихI – аваданав Гъазибег. РакIалде щвезабе - «Аваданаб рукъ – рагьадго Алжан». Гъазибегги Ххалунги рукIана аваданлъиялда гIумру арал, рукъ мискинал – жалго бечедал, жалго херал – ракI бахIарал росс-лълъади. Херай Ххалуницца бицунаан, гьаб гIумруялде рахинегIан, дагьал кочIол рагIабиги абичIого, кьурдун цо-кIиго ссвериги бахъичIого, сордо бачIун, бусада хьибил лъурал росс-лълъади гурила жал. 15. Гъалай хъванилан, маххул гIарац лIугьунареб, дарай ретIунилан, хIамил чу лIугьунареб. 16. ГъалатI ккедал абула илбисалълъ малълъунилан, цинги кици букIуна мунго дуццагойилан. 17. ГъалатI ккечIого, битIаралде ургъуларел. 18. ГъалатI ккеялдасса гъалатI битIизабунгутIи кIудияб, мунагь гьабиялдасса мунагьалълъе мукIурлъи лълъикIаб. 19. ГъалатI кколарев чи вукIунарев, малълъ кIутIулареб чу букIунареб. 20. ГъалатI кколарев чи вуго ретIун тIимугъгун, гъассда гIодов чIчIарав чи. 21. ГъалатI лълъилго кколебила, мунагь ккезе вукIунгейила. 22. ГъалатI нусго соналдассанги битIизабизе бегьулеб. 23. ГъалбацI асир гьабизе царал гьунар гIеларо, гъадил гунпара кьвагьун, гачил хъала тIеларо. 24. ГъалбацI гьечIеб рохьоб ци басандула. 25. ГъалбацI кинабго жоялдасса бергьунеб, инсан гъалбацIалдасса бергьунев. 26. ГъалбацI – царае ххан. 27. ГъалбацIазул бетIералда чахъу тараб боялдасса чахъабазул бетIералда гъалбацI тараб бо бергьунебила. 28. ГъалбацIал гьалаглъизе гьой бетIерлъун ккогегийила. 29. ГъалбацIалълъ нахъе цIцIоко толеб, бахIарчиясс цIцIар толеб. 30. ГъалбацIалълъул рачIчIлъуналдасса катил бетIерлъунго лълъикIила. 31. Гъалдибералда месед бекьунилан, хIамил чу лIугьинаро. 32. Гъанкъизе гъветIгицин берцинаб бищулебила. 33. Гъанкъилищилан абурабила тIоххоцца, балагьилинхха цоян абурабила родоцца. 34. ГъасстIа вукIун, бечелъарав мискинчи! 35. ГъасстIа кватIани, эбел-ясалда гьоркьобги кколебила рагIи. 36. ГъасстIа кватIани, я лълъадулгун рагIи кколеб, я гIемераб лълъим гьекъолеб. 37. ГъасстIа кето кьарияй, бокьоб боцIцIи хIалакъай. 38. ГъасстІа россассулгун рохъо бикьарай, хьагинире ххинкIал гIуж бан реххарай. 39. ГъасстIа цIа гьечIого, тIохда кIкIуй букIунареб. 40. Гъвалайин дие бокьулареб. 41. Гъвала букIун буго, ххарил гIарахъалда ссверун лIугьун, кваналеб. Гьеб гьойилан ккун, лIутун вачIунев чияссда гIадамаз абун буго, доб гьой гурин, гъвала бугилан. «Гъвалайин дие бокьулареб!» – ан цIцIукIа нахъ вуссун гьечIо. Гьал рагIаби ххутIун руго жо гуреб жоялдасса хIинкъарав чияссул хIакъалълъулI кицилъун. 42. Гъвалида жибго жеги цIцIе гIечIеб бурутIилан кколебила. 43. Гъванща цIунулебги – мацIцI, гъванща буххулебги – мацIцI. 44. Гъванщу гIодулей, гIабдал елъулей. 45. Гъваридаб гIурул хъуй дагьаб, гIакъилассул калам дагьаб. 46. Гъварул моцIцIу цIцIункIизе цIцIар ГIалиде ахIана, ЦIцIобалълъул накIкI щунщудун, щуб ГIумариде ккана. 47. Пачаяссул заманалда диванбегзаби рищун толаан. Гьезда гьоркьосса ришват цIцIикIкIун кьурал диванбегзабилъунги кколаан. Авар рахъалълъул Бакълъухъ бакIалдассан шаригIат диванхханаялде рищулел рукIун руго Могьохъ росулIа ГIумарги НитIа росулIа ГІалиги. Жидецца рищулезул гIемериссез ццебеккунго ГIали вищизе рагIи кьун букIун буго. Цинги, ГIумарил ришват цIцIикIкIараб меххалълъ, цIцIайи гьессде ккун буго. Цинги ГIалицца ццереххун реххссарал, магIарулазда гьоркьор кицилъун ххутIарал гьадал рагIаби абун руго. 48. Гъвесс кваналессул гел рачлихъ бахъун букIунебила. 49. ГъветI бекидал, гIаркьалабазул бицунареб. 50. ГъветI бихьун – пихъ, чи вихьун – хIалтIи. 51. ГъветI бихьун – рагIад, чи вихьун – къисмат. 52. ГъветI бугеб бакIалда бихьинкетоги цIцIеги хьихьугейила. 53. ГъветI гьороцца реххулеб, гIадан бугьтаналълъ толарев. 54. ГъветI кинаб бугониги кIваричIо, пихъ лълъикIаб бугони. 55. ГъветI кьалбаз ккола, гIадан гьудул-гьалмагълъиялълъ ккола. 56. ГъветI пихъ бижулеб лълъикIаб, чи хIалтIулев лълъикIав. 57. Гъеду гъагъадунилан лочнол къимат холареб. 58. Гъежххалатил гъеж бекаги, кунххалатил квер къотIаги. 59. Гъизараб чуризеялдасса чурараб цIунизе бигьаяб. 60. Гъизараб чуруларей, чурараб цIунуларей. 61. Гъира бугони, хIалтIи жибго билълъуна. 62. Гъира гьечIеб квалквал – хьул гьечIеб чIамчIам. 63. Гъирун хвеялдасса хIулун хвейго бокьилилан абурабила царацца. 64. ГъогъолIейила гьорчо гирулеб, бугелълъубейила боцIцIи унеб. 65. Гъодоцца буххун, ралъад лIугIулареб. 66. Гъонода къачIони, магьида жо кколаро 67. Гъоркь рекIараб жоги хIама бугила, хIамитIа рекIаравги хIама вугила. 68. Гъоркьан баккарабги чIчIикIарав, тIассан баккарабги чIчIикIарав. 69. Гъоркьан гьаналав, тIассан гьоролав. 70. Гъоркьан тIутIурав, тIассан ххоххорав. 71. Гъоркье рортизейилан кьурулIе лIугьунарел, росун инейилан гIурулIе кIанцIуларел. 72. Гъоркьеххун бугеб цIцIеда тIадеххун бугеб бацIицца лълъим гъабургъинабугеян абурабила. 73. Гъоссогъадил тIинчI гIадав. 74. «Гъоссол цIураб къвачIиниб гIарац-месед кин балеб, хъублъи къватIибе чIехьон, жанисса чуричIого». 75. «ГъоссолI букIун, тIотIоцца тIогьолI бугеб найиде - «Дун лъаларищ, гьвел роцц!» – ан рогьоб къабихIаб бала». 76. ГъотIода рекъарабила пихъги букIунеб. 77. ГъотIода ццерессан унелълъул, гIащтIи роццда нахъа бахъе. 78. ГъотIодайила гъудул рещтIунел, нохъодейила маккал ссверулел. 79. ГъотIодасса гъотIоде кIанцIунилан гъадил лачен лIугьинаро. 80. ГъотIое къимат – пихъ бихьун, чияссе къимат – иш бихьун. 81. ГъотIокье гурони гIеч бортулареб. 82. ГъотIол борххалъи лъала, рагIадалълъухъ балагьун, чияссул ритIухълъи лъала, гIамалалълъухъ балагьун. 83. ГъотIоцца кьалбал, гIодоре унел гьечIони, эххеде риччала. 84. ГъоцIоцца махх кколеб, россасс чIчIужу кколей. 85. Гъугъай ххеххаб накIкIалълъул цIцIад хъандаяб букIуна. 86. Гъурщил багьа лъаларев кепкил багьаяв вукIунарев. 87. ГъурщитIа гъурущ лъунила бечелъи гIолеб. 88. ГъутIбузда гIазу – гъудузе бертин. 89. ГъутIбузул гIурччинлъи кьалбазул сахлъиялда бараб букIуна.

Гъ v 1. Гъагъал – ссогIал, кьварарал, бадибе рагIи абулел, цояб бер бахъулелълъул, цогидаб къапуларел, цинги тIаде вачIарав гьобол-гьудулассе квасгIан тамахал, нахгIан хIеренал. 2. Гъадидаги кколебила бищунго гIакъилаб жибгойилан. 3. Гъадидасса тIинчI лумияб. 4. Гъадицца тIанчIида малълъулеб букIун буго, гIадамил лъимер гIодобе къулулеб бихьарабго, боржаян. ТIанчIицца абун буго - гIадамил лъимер гIодобе къулизегIанго чIчIеларила жиб, гьеб бихьарабго боржинила. Гьеб меххалълъ гъадицца гьелълъул бетIералда гозо кIутIун буго, цIцIодорил цIцIодоранги абулаго. Гьелда тIад бижараб буго «Гъадидасса тIинчI лумияб» абураб кици. 5. Гъадилаб – гъадие, цIцIудулаб – цIцIудуе. 6. ГъадилIа лачен. 7. ГъадилIан лаченги лIугьунеб, лочнолIан гъедуги лIугьунеб. 8. Гъадихъе мокъокъ щолареб, щвани, инжит гьабулеб. 9. Гъадихъе щвараб хъарчигъаялълъ бахъулеб. 10. Гъадицца лочнол бер бахъарабила. 11. Гъадицца гъадил бер бахъулареб, гIадамасс гIадамассул бер бахъулеб. 12. Гъадицца къвагъан ахIараб меххалълъ, тIанчIицца тIокIаб щибилан ахIилеб? 13. Гъадринибе карщгицин батIа-батIайисса чIвазе бегьулебила. 14. Гъазибегил талихI – аваданай Ххалун, Ххалунил талихI – аваданав Гъазибег. РакIалде щвезабе - «Аваданаб рукъ – рагьадго Алжан». Гъазибегги Ххалунги рукIана аваданлъиялда гIумру арал, рукъ мискинал – жалго бечедал, жалго херал – ракI бахIарал росс-лълъади. Херай Ххалуницца бицунаан, гьаб гIумруялде рахинегIан, дагьал кочIол рагIабиги абичIого, кьурдун цо-кIиго ссвериги бахъичIого, сордо бачIун, бусада хьибил лъурал росс-лълъади гурила жал. 15. Гъалай хъванилан, маххул гIарац лIугьунареб, дарай ретIунилан, хIамил чу лIугьунареб. 16. ГъалатI ккедал абула илбисалълъ малълъунилан, цинги кици букIуна мунго дуццагойилан. 17. ГъалатI ккечIого, битIаралде ургъуларел. 18. ГъалатI ккеялдасса гъалатI битIизабунгутIи кIудияб, мунагь гьабиялдасса мунагьалълъе мукIурлъи лълъикIаб. 19. ГъалатI кколарев чи вукIунарев, малълъ кIутIулареб чу букIунареб. 20. ГъалатI кколарев чи вуго ретIун тIимугъгун, гъассда гIодов чIчIарав чи. 21. ГъалатI лълъилго кколебила, мунагь ккезе вукIунгейила. 22. ГъалатI нусго соналдассанги битIизабизе бегьулеб. 23. ГъалбацI асир гьабизе царал гьунар гIеларо, гъадил гунпара кьвагьун, гачил хъала тIеларо. 24. ГъалбацI гьечIеб рохьоб ци басандула. 25. ГъалбацI кинабго жоялдасса бергьунеб, инсан гъалбацIалдасса бергьунев. 26. ГъалбацI – царае ххан. 27. ГъалбацIазул бетIералда чахъу тараб боялдасса чахъабазул бетIералда гъалбацI тараб бо бергьунебила. 28. ГъалбацIал гьалаглъизе гьой бетIерлъун ккогегийила. 29. ГъалбацIалълъ нахъе цIцIоко толеб, бахIарчиясс цIцIар толеб. 30. ГъалбацIалълъул рачIчIлъуналдасса катил бетIерлъунго лълъикIила. 31. Гъалдибералда месед бекьунилан, хIамил чу лIугьинаро. 32. Гъанкъизе гъветIгицин берцинаб бищулебила. 33. Гъанкъилищилан абурабила тIоххоцца, балагьилинхха цоян абурабила родоцца. 34. ГъасстIа вукIун, бечелъарав мискинчи! 35. ГъасстIа кватIани, эбел-ясалда гьоркьобги кколебила рагIи. 36. ГъасстIа кватIани, я лълъадулгун рагIи кколеб, я гIемераб лълъим гьекъолеб. 37. ГъасстIа кето кьарияй, бокьоб боцIцIи хIалакъай. 38. ГъасстІа россассулгун рохъо бикьарай, хьагинире ххинкIал гIуж бан реххарай. 39. ГъасстIа цIа гьечIого, тIохда кIкIуй букIунареб. 40. Гъвалайин дие бокьулареб. 41. Гъвала букIун буго, ххарил гIарахъалда ссверун лIугьун, кваналеб. Гьеб гьойилан ккун, лIутун вачIунев чияссда гIадамаз абун буго, доб гьой гурин, гъвала бугилан. «Гъвалайин дие бокьулареб!» – ан цIцIукIа нахъ вуссун гьечIо. Гьал рагIаби ххутIун руго жо гуреб жоялдасса хIинкъарав чияссул хIакъалълъулI кицилъун. 42. Гъвалида жибго жеги цIцIе гIечIеб бурутIилан кколебила. 43. Гъванща цIунулебги – мацIцI, гъванща буххулебги – мацIцI. 44. Гъванщу гIодулей, гIабдал елъулей. 45. Гъваридаб гIурул хъуй дагьаб, гIакъилассул калам дагьаб. 46. Гъварул моцIцIу цIцIункIизе цIцIар ГIалиде ахIана, ЦIцIобалълъул накIкI щунщудун, щуб ГIумариде ккана. 47. Пачаяссул заманалда диванбегзаби рищун толаан. Гьезда гьоркьосса ришват цIцIикIкIун кьурал диванбегзабилъунги кколаан. Авар рахъалълъул Бакълъухъ бакIалдассан шаригIат диванхханаялде рищулел рукIун руго Могьохъ росулIа ГIумарги НитIа росулIа ГІалиги. Жидецца рищулезул гIемериссез ццебеккунго ГIали вищизе рагIи кьун букIун буго. Цинги, ГIумарил ришват цIцIикIкIараб меххалълъ, цIцIайи гьессде ккун буго. Цинги ГIалицца ццереххун реххссарал, магIарулазда гьоркьор кицилъун ххутIарал гьадал рагIаби абун руго. 48. Гъвесс кваналессул гел рачлихъ бахъун букIунебила. 49. ГъветI бекидал, гIаркьалабазул бицунареб. 50. ГъветI бихьун – пихъ, чи вихьун – хIалтIи. 51. ГъветI бихьун – рагIад, чи вихьун – къисмат. 52. ГъветI бугеб бакIалда бихьинкетоги цIцIеги хьихьугейила. 53. ГъветI гьороцца реххулеб, гIадан бугьтаналълъ толарев. 54. ГъветI кинаб бугониги кIваричIо, пихъ лълъикIаб бугони. 55. ГъветI кьалбаз ккола, гIадан гьудул-гьалмагълъиялълъ ккола. 56. ГъветI пихъ бижулеб лълъикIаб, чи хIалтIулев лълъикIав. 57. Гъеду гъагъадунилан лочнол къимат холареб. 58. Гъежххалатил гъеж бекаги, кунххалатил квер къотIаги. 59. Гъизараб чуризеялдасса чурараб цIунизе бигьаяб. 60. Гъизараб чуруларей, чурараб цIунуларей. 61. Гъира бугони, хIалтIи жибго билълъуна. 62. Гъира гьечIеб квалквал – хьул гьечIеб чIамчIам. 63. Гъирун хвеялдасса хIулун хвейго бокьилилан абурабила царацца. 64. ГъогъолIейила гьорчо гирулеб, бугелълъубейила боцIцIи унеб. 65. Гъодоцца буххун, ралъад лIугIулареб. 66. Гъонода къачIони, магьида жо кколаро 67. Гъоркь рекIараб жоги хIама бугила, хIамитIа рекIаравги хIама вугила. 68. Гъоркьан баккарабги чIчIикIарав, тIассан баккарабги чIчIикIарав. 69. Гъоркьан гьаналав, тIассан гьоролав. 70. Гъоркьан тIутIурав, тIассан ххоххорав. 71. Гъоркье рортизейилан кьурулIе лIугьунарел, росун инейилан гIурулIе кIанцIуларел. 72. Гъоркьеххун бугеб цIцIеда тIадеххун бугеб бацIицца лълъим гъабургъинабугеян абурабила. 73. Гъоссогъадил тIинчI гIадав. 74. «Гъоссол цIураб къвачIиниб гIарац-месед кин балеб, хъублъи къватIибе чIехьон, жанисса чуричIого». 75. «ГъоссолI букIун, тIотIоцца тIогьолI бугеб найиде - «Дун лъаларищ, гьвел роцц!» – ан рогьоб къабихIаб бала». 76. ГъотIода рекъарабила пихъги букIунеб. 77. ГъотIода ццерессан унелълъул, гIащтIи роццда нахъа бахъе. 78. ГъотIодайила гъудул рещтIунел, нохъодейила маккал ссверулел. 79. ГъотIодасса гъотIоде кIанцIунилан гъадил лачен лIугьинаро. 80. ГъотIое къимат – пихъ бихьун, чияссе къимат – иш бихьун. 81. ГъотIокье гурони гIеч бортулареб. 82. ГъотIол борххалъи лъала, рагIадалълъухъ балагьун, чияссул ритIухълъи лъала, гIамалалълъухъ балагьун. 83. ГъотIоцца кьалбал, гIодоре унел гьечIони, эххеде риччала. 84. ГъоцIоцца махх кколеб, россасс чIчIужу кколей. 85. Гъугъай ххеххаб накIкIалълъул цIцIад хъандаяб букIуна. 86. Гъурщил багьа лъаларев кепкил багьаяв вукIунарев. 87. ГъурщитIа гъурущ лъунила бечелъи гIолеб. 88. ГъутIбузда гIазу – гъудузе бертин. 89. ГъутIбузул гIурччинлъи кьалбазул сахлъиялда бараб букIуна.

Гъ v 1. Гъагъал – ссогIал, кьварарал, бадибе рагIи абулел, цояб бер бахъулелълъул, цогидаб къапуларел, цинги тIаде вачIарав гьобол-гьудулассе квасгIан тамахал, нахгIан хIеренал. 2. Гъадидаги кколебила бищунго гIакъилаб жибгойилан. 3. Гъадидасса тIинчI лумияб. 4. Гъадицца тIанчIида малълъулеб букIун буго, гIадамил лъимер гIодобе къулулеб бихьарабго, боржаян. ТIанчIицца абун буго - гIадамил лъимер гIодобе къулизегIанго чIчIеларила жиб, гьеб бихьарабго боржинила. Гьеб меххалълъ гъадицца гьелълъул бетIералда гозо кIутIун буго, цIцIодорил цIцIодоранги абулаго. Гьелда тIад бижараб буго «Гъадидасса тIинчI лумияб» абураб кици. 5. Гъадилаб – гъадие, цIцIудулаб – цIцIудуе. 6. ГъадилIа лачен. 7. ГъадилIан лаченги лIугьунеб, лочнолIан гъедуги лIугьунеб. 8. Гъадихъе мокъокъ щолареб, щвани, инжит гьабулеб. 9. Гъадихъе щвараб хъарчигъаялълъ бахъулеб. 10. Гъадицца лочнол бер бахъарабила. 11. Гъадицца гъадил бер бахъулареб, гIадамасс гIадамассул бер бахъулеб. 12. Гъадицца къвагъан ахIараб меххалълъ, тIанчIицца тIокIаб щибилан ахIилеб? 13. Гъадринибе карщгицин батIа-батIайисса чIвазе бегьулебила. 14. Гъазибегил талихI – аваданай Ххалун, Ххалунил талихI – аваданав Гъазибег. РакIалде щвезабе - «Аваданаб рукъ – рагьадго Алжан». Гъазибегги Ххалунги рукIана аваданлъиялда гIумру арал, рукъ мискинал – жалго бечедал, жалго херал – ракI бахIарал росс-лълъади. Херай Ххалуницца бицунаан, гьаб гIумруялде рахинегIан, дагьал кочIол рагIабиги абичIого, кьурдун цо-кIиго ссвериги бахъичIого, сордо бачIун, бусада хьибил лъурал росс-лълъади гурила жал. 15. Гъалай хъванилан, маххул гIарац лIугьунареб, дарай ретIунилан, хIамил чу лIугьунареб. 16. ГъалатI ккедал абула илбисалълъ малълъунилан, цинги кици букIуна мунго дуццагойилан. 17. ГъалатI ккечIого, битIаралде ургъуларел. 18. ГъалатI ккеялдасса гъалатI битIизабунгутIи кIудияб, мунагь гьабиялдасса мунагьалълъе мукIурлъи лълъикIаб. 19. ГъалатI кколарев чи вукIунарев, малълъ кIутIулареб чу букIунареб. 20. ГъалатI кколарев чи вуго ретIун тIимугъгун, гъассда гIодов чIчIарав чи. 21. ГъалатI лълъилго кколебила, мунагь ккезе вукIунгейила. 22. ГъалатI нусго соналдассанги битIизабизе бегьулеб. 23. ГъалбацI асир гьабизе царал гьунар гIеларо, гъадил гунпара кьвагьун, гачил хъала тIеларо. 24. ГъалбацI гьечIеб рохьоб ци басандула. 25. ГъалбацI кинабго жоялдасса бергьунеб, инсан гъалбацIалдасса бергьунев. 26. ГъалбацI – царае ххан. 27. ГъалбацIазул бетIералда чахъу тараб боялдасса чахъабазул бетIералда гъалбацI тараб бо бергьунебила. 28. ГъалбацIал гьалаглъизе гьой бетIерлъун ккогегийила. 29. ГъалбацIалълъ нахъе цIцIоко толеб, бахIарчиясс цIцIар толеб. 30. ГъалбацIалълъул рачIчIлъуналдасса катил бетIерлъунго лълъикIила. 31. Гъалдибералда месед бекьунилан, хIамил чу лIугьинаро. 32. Гъанкъизе гъветIгицин берцинаб бищулебила. 33. Гъанкъилищилан абурабила тIоххоцца, балагьилинхха цоян абурабила родоцца. 34. ГъасстIа вукIун, бечелъарав мискинчи! 35. ГъасстIа кватIани, эбел-ясалда гьоркьобги кколебила рагIи. 36. ГъасстIа кватIани, я лълъадулгун рагIи кколеб, я гIемераб лълъим гьекъолеб. 37. ГъасстIа кето кьарияй, бокьоб боцIцIи хIалакъай. 38. ГъасстІа россассулгун рохъо бикьарай, хьагинире ххинкIал гIуж бан реххарай. 39. ГъасстIа цIа гьечIого, тIохда кIкIуй букIунареб. 40. Гъвалайин дие бокьулареб. 41. Гъвала букIун буго, ххарил гIарахъалда ссверун лIугьун, кваналеб. Гьеб гьойилан ккун, лIутун вачIунев чияссда гIадамаз абун буго, доб гьой гурин, гъвала бугилан. «Гъвалайин дие бокьулареб!» – ан цIцIукIа нахъ вуссун гьечIо. Гьал рагIаби ххутIун руго жо гуреб жоялдасса хIинкъарав чияссул хIакъалълъулI кицилъун. 42. Гъвалида жибго жеги цIцIе гIечIеб бурутIилан кколебила. 43. Гъванща цIунулебги – мацIцI, гъванща буххулебги – мацIцI. 44. Гъванщу гIодулей, гIабдал елъулей. 45. Гъваридаб гIурул хъуй дагьаб, гIакъилассул калам дагьаб. 46. Гъварул моцIцIу цIцIункIизе цIцIар ГIалиде ахIана, ЦIцIобалълъул накIкI щунщудун, щуб ГIумариде ккана. 47. Пачаяссул заманалда диванбегзаби рищун толаан. Гьезда гьоркьосса ришват цIцIикIкIун кьурал диванбегзабилъунги кколаан. Авар рахъалълъул Бакълъухъ бакIалдассан шаригIат диванхханаялде рищулел рукIун руго Могьохъ росулIа ГIумарги НитIа росулIа ГІалиги. Жидецца рищулезул гIемериссез ццебеккунго ГIали вищизе рагIи кьун букIун буго. Цинги, ГIумарил ришват цIцIикIкIараб меххалълъ, цIцIайи гьессде ккун буго. Цинги ГIалицца ццереххун реххссарал, магIарулазда гьоркьор кицилъун ххутIарал гьадал рагIаби абун руго. 48. Гъвесс кваналессул гел рачлихъ бахъун букIунебила. 49. ГъветI бекидал, гIаркьалабазул бицунареб. 50. ГъветI бихьун – пихъ, чи вихьун – хIалтIи. 51. ГъветI бихьун – рагIад, чи вихьун – къисмат. 52. ГъветI бугеб бакIалда бихьинкетоги цIцIеги хьихьугейила. 53. ГъветI гьороцца реххулеб, гIадан бугьтаналълъ толарев. 54. ГъветI кинаб бугониги кIваричIо, пихъ лълъикIаб бугони. 55. ГъветI кьалбаз ккола, гIадан гьудул-гьалмагълъиялълъ ккола. 56. ГъветI пихъ бижулеб лълъикIаб, чи хIалтIулев лълъикIав. 57. Гъеду гъагъадунилан лочнол къимат холареб. 58. Гъежххалатил гъеж бекаги, кунххалатил квер къотIаги. 59. Гъизараб чуризеялдасса чурараб цIунизе бигьаяб. 60. Гъизараб чуруларей, чурараб цIунуларей. 61. Гъира бугони, хIалтIи жибго билълъуна. 62. Гъира гьечIеб квалквал – хьул гьечIеб чIамчIам. 63. Гъирун хвеялдасса хIулун хвейго бокьилилан абурабила царацца. 64. ГъогъолIейила гьорчо гирулеб, бугелълъубейила боцIцIи унеб. 65. Гъодоцца буххун, ралъад лIугIулареб. 66. Гъонода къачIони, магьида жо кколаро 67. Гъоркь рекIараб жоги хIама бугила, хIамитIа рекIаравги хIама вугила. 68. Гъоркьан баккарабги чIчIикIарав, тIассан баккарабги чIчIикIарав. 69. Гъоркьан гьаналав, тIассан гьоролав. 70. Гъоркьан тIутIурав, тIассан ххоххорав. 71. Гъоркье рортизейилан кьурулIе лIугьунарел, росун инейилан гIурулIе кIанцIуларел. 72. Гъоркьеххун бугеб цIцIеда тIадеххун бугеб бацIицца лълъим гъабургъинабугеян абурабила. 73. Гъоссогъадил тIинчI гIадав. 74. «Гъоссол цIураб къвачIиниб гIарац-месед кин балеб, хъублъи къватIибе чIехьон, жанисса чуричIого». 75. «ГъоссолI букIун, тIотIоцца тIогьолI бугеб найиде - «Дун лъаларищ, гьвел роцц!» – ан рогьоб къабихIаб бала». 76. ГъотIода рекъарабила пихъги букIунеб. 77. ГъотIода ццерессан унелълъул, гIащтIи роццда нахъа бахъе. 78. ГъотIодайила гъудул рещтIунел, нохъодейила маккал ссверулел. 79. ГъотIодасса гъотIоде кIанцIунилан гъадил лачен лIугьинаро. 80. ГъотIое къимат – пихъ бихьун, чияссе къимат – иш бихьун. 81. ГъотIокье гурони гIеч бортулареб. 82. ГъотIол борххалъи лъала, рагIадалълъухъ балагьун, чияссул ритIухълъи лъала, гIамалалълъухъ балагьун. 83. ГъотIоцца кьалбал, гIодоре унел гьечIони, эххеде риччала. 84. ГъоцIоцца махх кколеб, россасс чIчIужу кколей. 85. Гъугъай ххеххаб накIкIалълъул цIцIад хъандаяб букIуна. 86. Гъурщил багьа лъаларев кепкил багьаяв вукIунарев. 87. ГъурщитIа гъурущ лъунила бечелъи гIолеб. 88. ГъутIбузда гIазу – гъудузе бертин. 89. ГъутIбузул гIурччинлъи кьалбазул сахлъиялда бараб букIуна.

Гъ v 1. Гъагъал – ссогIал, кьварарал, бадибе рагIи абулел, цояб бер бахъулелълъул, цогидаб къапуларел, цинги тIаде вачIарав гьобол-гьудулассе квасгIан тамахал, нахгIан хIеренал. 2. Гъадидаги кколебила бищунго гIакъилаб жибгойилан. 3. Гъадидасса тIинчI лумияб. 4. Гъадицца тIанчIида малълъулеб букIун буго, гIадамил лъимер гIодобе къулулеб бихьарабго, боржаян. ТIанчIицца абун буго - гIадамил лъимер гIодобе къулизегIанго чIчIеларила жиб, гьеб бихьарабго боржинила. Гьеб меххалълъ гъадицца гьелълъул бетIералда гозо кIутIун буго, цIцIодорил цIцIодоранги абулаго. Гьелда тIад бижараб буго «Гъадидасса тIинчI лумияб» абураб кици. 5. Гъадилаб – гъадие, цIцIудулаб – цIцIудуе. 6. ГъадилIа лачен. 7. ГъадилIан лаченги лIугьунеб, лочнолIан гъедуги лIугьунеб. 8. Гъадихъе мокъокъ щолареб, щвани, инжит гьабулеб. 9. Гъадихъе щвараб хъарчигъаялълъ бахъулеб. 10. Гъадицца лочнол бер бахъарабила. 11. Гъадицца гъадил бер бахъулареб, гIадамасс гIадамассул бер бахъулеб. 12. Гъадицца къвагъан ахIараб меххалълъ, тIанчIицца тIокIаб щибилан ахIилеб? 13. Гъадринибе карщгицин батIа-батIайисса чIвазе бегьулебила. 14. Гъазибегил талихI – аваданай Ххалун, Ххалунил талихI – аваданав Гъазибег. РакIалде щвезабе - «Аваданаб рукъ – рагьадго Алжан». Гъазибегги Ххалунги рукIана аваданлъиялда гIумру арал, рукъ мискинал – жалго бечедал, жалго херал – ракI бахIарал росс-лълъади. Херай Ххалуницца бицунаан, гьаб гIумруялде рахинегIан, дагьал кочIол рагIабиги абичIого, кьурдун цо-кIиго ссвериги бахъичIого, сордо бачIун, бусада хьибил лъурал росс-лълъади гурила жал. 15. Гъалай хъванилан, маххул гIарац лIугьунареб, дарай ретIунилан, хIамил чу лIугьунареб. 16. ГъалатI ккедал абула илбисалълъ малълъунилан, цинги кици букIуна мунго дуццагойилан. 17. ГъалатI ккечIого, битIаралде ургъуларел. 18. ГъалатI ккеялдасса гъалатI битIизабунгутIи кIудияб, мунагь гьабиялдасса мунагьалълъе мукIурлъи лълъикIаб. 19. ГъалатI кколарев чи вукIунарев, малълъ кIутIулареб чу букIунареб. 20. ГъалатI кколарев чи вуго ретIун тIимугъгун, гъассда гIодов чIчIарав чи. 21. ГъалатI лълъилго кколебила, мунагь ккезе вукIунгейила. 22. ГъалатI нусго соналдассанги битIизабизе бегьулеб. 23. ГъалбацI асир гьабизе царал гьунар гIеларо, гъадил гунпара кьвагьун, гачил хъала тIеларо. 24. ГъалбацI гьечIеб рохьоб ци басандула. 25. ГъалбацI кинабго жоялдасса бергьунеб, инсан гъалбацIалдасса бергьунев. 26. ГъалбацI – царае ххан. 27. ГъалбацIазул бетIералда чахъу тараб боялдасса чахъабазул бетIералда гъалбацI тараб бо бергьунебила. 28. ГъалбацIал гьалаглъизе гьой бетIерлъун ккогегийила. 29. ГъалбацIалълъ нахъе цIцIоко толеб, бахIарчиясс цIцIар толеб. 30. ГъалбацIалълъул рачIчIлъуналдасса катил бетIерлъунго лълъикIила. 31. Гъалдибералда месед бекьунилан, хIамил чу лIугьинаро. 32. Гъанкъизе гъветIгицин берцинаб бищулебила. 33. Гъанкъилищилан абурабила тIоххоцца, балагьилинхха цоян абурабила родоцца. 34. ГъасстIа вукIун, бечелъарав мискинчи! 35. ГъасстIа кватIани, эбел-ясалда гьоркьобги кколебила рагIи. 36. ГъасстIа кватIани, я лълъадулгун рагIи кколеб, я гIемераб лълъим гьекъолеб. 37. ГъасстIа кето кьарияй, бокьоб боцIцIи хIалакъай. 38. ГъасстІа россассулгун рохъо бикьарай, хьагинире ххинкIал гIуж бан реххарай. 39. ГъасстIа цIа гьечIого, тIохда кIкIуй букIунареб. 40. Гъвалайин дие бокьулареб. 41. Гъвала букIун буго, ххарил гIарахъалда ссверун лIугьун, кваналеб. Гьеб гьойилан ккун, лIутун вачIунев чияссда гIадамаз абун буго, доб гьой гурин, гъвала бугилан. «Гъвалайин дие бокьулареб!» – ан цIцIукIа нахъ вуссун гьечIо. Гьал рагIаби ххутIун руго жо гуреб жоялдасса хIинкъарав чияссул хIакъалълъулI кицилъун. 42. Гъвалида жибго жеги цIцIе гIечIеб бурутIилан кколебила. 43. Гъванща цIунулебги – мацIцI, гъванща буххулебги – мацIцI. 44. Гъванщу гIодулей, гIабдал елъулей. 45. Гъваридаб гIурул хъуй дагьаб, гIакъилассул калам дагьаб. 46. Гъварул моцIцIу цIцIункIизе цIцIар ГIалиде ахIана, ЦIцIобалълъул накIкI щунщудун, щуб ГIумариде ккана. 47. Пачаяссул заманалда диванбегзаби рищун толаан. Гьезда гьоркьосса ришват цIцIикIкIун кьурал диванбегзабилъунги кколаан. Авар рахъалълъул Бакълъухъ бакIалдассан шаригIат диванхханаялде рищулел рукIун руго Могьохъ росулIа ГIумарги НитIа росулIа ГІалиги. Жидецца рищулезул гIемериссез ццебеккунго ГIали вищизе рагIи кьун букIун буго. Цинги, ГIумарил ришват цIцIикIкIараб меххалълъ, цIцIайи гьессде ккун буго. Цинги ГIалицца ццереххун реххссарал, магIарулазда гьоркьор кицилъун ххутIарал гьадал рагIаби абун руго. 48. Гъвесс кваналессул гел рачлихъ бахъун букIунебила. 49. ГъветI бекидал, гIаркьалабазул бицунареб. 50. ГъветI бихьун – пихъ, чи вихьун – хIалтIи. 51. ГъветI бихьун – рагIад, чи вихьун – къисмат. 52. ГъветI бугеб бакIалда бихьинкетоги цIцIеги хьихьугейила. 53. ГъветI гьороцца реххулеб, гIадан бугьтаналълъ толарев. 54. ГъветI кинаб бугониги кIваричIо, пихъ лълъикIаб бугони. 55. ГъветI кьалбаз ккола, гIадан гьудул-гьалмагълъиялълъ ккола. 56. ГъветI пихъ бижулеб лълъикIаб, чи хIалтIулев лълъикIав. 57. Гъеду гъагъадунилан лочнол къимат холареб. 58. Гъежххалатил гъеж бекаги, кунххалатил квер къотIаги. 59. Гъизараб чуризеялдасса чурараб цIунизе бигьаяб. 60. Гъизараб чуруларей, чурараб цIунуларей. 61. Гъира бугони, хIалтIи жибго билълъуна. 62. Гъира гьечIеб квалквал – хьул гьечIеб чIамчIам. 63. Гъирун хвеялдасса хIулун хвейго бокьилилан абурабила царацца. 64. ГъогъолIейила гьорчо гирулеб, бугелълъубейила боцIцIи унеб. 65. Гъодоцца буххун, ралъад лIугIулареб. 66. Гъонода къачIони, магьида жо кколаро 67. Гъоркь рекIараб жоги хIама бугила, хIамитIа рекIаравги хIама вугила. 68. Гъоркьан баккарабги чIчIикIарав, тIассан баккарабги чIчIикIарав. 69. Гъоркьан гьаналав, тIассан гьоролав. 70. Гъоркьан тIутIурав, тIассан ххоххорав. 71. Гъоркье рортизейилан кьурулIе лIугьунарел, росун инейилан гIурулIе кIанцIуларел. 72. Гъоркьеххун бугеб цIцIеда тIадеххун бугеб бацIицца лълъим гъабургъинабугеян абурабила. 73. Гъоссогъадил тIинчI гIадав. 74. «Гъоссол цIураб къвачIиниб гIарац-месед кин балеб, хъублъи къватIибе чIехьон, жанисса чуричIого». 75. «ГъоссолI букIун, тIотIоцца тIогьолI бугеб найиде - «Дун лъаларищ, гьвел роцц!» – ан рогьоб къабихIаб бала». 76. ГъотIода рекъарабила пихъги букIунеб. 77. ГъотIода ццерессан унелълъул, гIащтIи роццда нахъа бахъе. 78. ГъотIодайила гъудул рещтIунел, нохъодейила маккал ссверулел. 79. ГъотIодасса гъотIоде кIанцIунилан гъадил лачен лIугьинаро. 80. ГъотIое къимат – пихъ бихьун, чияссе къимат – иш бихьун. 81. ГъотIокье гурони гIеч бортулареб. 82. ГъотIол борххалъи лъала, рагIадалълъухъ балагьун, чияссул ритIухълъи лъала, гIамалалълъухъ балагьун. 83. ГъотIоцца кьалбал, гIодоре унел гьечIони, эххеде риччала. 84. ГъоцIоцца махх кколеб, россасс чIчIужу кколей. 85. Гъугъай ххеххаб накIкIалълъул цIцIад хъандаяб букIуна. 86. Гъурщил багьа лъаларев кепкил багьаяв вукIунарев. 87. ГъурщитIа гъурущ лъунила бечелъи гIолеб. 88. ГъутIбузда гIазу – гъудузе бертин. 89. ГъутIбузул гIурччинлъи кьалбазул сахлъиялда бараб букIуна.

Гъ v 1. Гъагъал – ссогIал, кьварарал, бадибе рагIи абулел, цояб бер бахъулелълъул, цогидаб къапуларел, цинги тIаде вачIарав гьобол-гьудулассе квасгIан тамахал, нахгIан хIеренал. 2. Гъадидаги кколебила бищунго гIакъилаб жибгойилан. 3. Гъадидасса тIинчI лумияб. 4. Гъадицца тIанчIида малълъулеб букIун буго, гIадамил лъимер гIодобе къулулеб бихьарабго, боржаян. ТIанчIицца абун буго - гIадамил лъимер гIодобе къулизегIанго чIчIеларила жиб, гьеб бихьарабго боржинила. Гьеб меххалълъ гъадицца гьелълъул бетIералда гозо кIутIун буго, цIцIодорил цIцIодоранги абулаго. Гьелда тIад бижараб буго «Гъадидасса тIинчI лумияб» абураб кици. 5. Гъадилаб – гъадие, цIцIудулаб – цIцIудуе. 6. ГъадилIа лачен. 7. ГъадилIан лаченги лIугьунеб, лочнолIан гъедуги лIугьунеб. 8. Гъадихъе мокъокъ щолареб, щвани, инжит гьабулеб. 9. Гъадихъе щвараб хъарчигъаялълъ бахъулеб. 10. Гъадицца лочнол бер бахъарабила. 11. Гъадицца гъадил бер бахъулареб, гIадамасс гIадамассул бер бахъулеб. 12. Гъадицца къвагъан ахIараб меххалълъ, тIанчIицца тIокIаб щибилан ахIилеб? 13. Гъадринибе карщгицин батIа-батIайисса чIвазе бегьулебила. 14. Гъазибегил талихI – аваданай Ххалун, Ххалунил талихI – аваданав Гъазибег. РакIалде щвезабе - «Аваданаб рукъ – рагьадго Алжан». Гъазибегги Ххалунги рукIана аваданлъиялда гIумру арал, рукъ мискинал – жалго бечедал, жалго херал – ракI бахIарал росс-лълъади. Херай Ххалуницца бицунаан, гьаб гIумруялде рахинегIан, дагьал кочIол рагIабиги абичIого, кьурдун цо-кIиго ссвериги бахъичIого, сордо бачIун, бусада хьибил лъурал росс-лълъади гурила жал. 15. Гъалай хъванилан, маххул гIарац лIугьунареб, дарай ретIунилан, хIамил чу лIугьунареб. 16. ГъалатI ккедал абула илбисалълъ малълъунилан, цинги кици букIуна мунго дуццагойилан. 17. ГъалатI ккечIого, битIаралде ургъуларел. 18. ГъалатI ккеялдасса гъалатI битIизабунгутIи кIудияб, мунагь гьабиялдасса мунагьалълъе мукIурлъи лълъикIаб. 19. ГъалатI кколарев чи вукIунарев, малълъ кIутIулареб чу букIунареб. 20. ГъалатI кколарев чи вуго ретIун тIимугъгун, гъассда гIодов чIчIарав чи. 21. ГъалатI лълъилго кколебила, мунагь ккезе вукIунгейила. 22. ГъалатI нусго соналдассанги битIизабизе бегьулеб. 23. ГъалбацI асир гьабизе царал гьунар гIеларо, гъадил гунпара кьвагьун, гачил хъала тIеларо. 24. ГъалбацI гьечIеб рохьоб ци басандула. 25. ГъалбацI кинабго жоялдасса бергьунеб, инсан гъалбацIалдасса бергьунев. 26. ГъалбацI – царае ххан. 27. ГъалбацIазул бетIералда чахъу тараб боялдасса чахъабазул бетIералда гъалбацI тараб бо бергьунебила. 28. ГъалбацIал гьалаглъизе гьой бетIерлъун ккогегийила. 29. ГъалбацIалълъ нахъе цIцIоко толеб, бахIарчиясс цIцIар толеб. 30. ГъалбацIалълъул рачIчIлъуналдасса катил бетIерлъунго лълъикIила. 31. Гъалдибералда месед бекьунилан, хIамил чу лIугьинаро. 32. Гъанкъизе гъветIгицин берцинаб бищулебила. 33. Гъанкъилищилан абурабила тIоххоцца, балагьилинхха цоян абурабила родоцца. 34. ГъасстIа вукIун, бечелъарав мискинчи! 35. ГъасстIа кватIани, эбел-ясалда гьоркьобги кколебила рагIи. 36. ГъасстIа кватIани, я лълъадулгун рагIи кколеб, я гIемераб лълъим гьекъолеб. 37. ГъасстIа кето кьарияй, бокьоб боцIцIи хIалакъай. 38. ГъасстІа россассулгун рохъо бикьарай, хьагинире ххинкIал гIуж бан реххарай. 39. ГъасстIа цIа гьечIого, тIохда кIкIуй букIунареб. 40. Гъвалайин дие бокьулареб. 41. Гъвала букIун буго, ххарил гIарахъалда ссверун лIугьун, кваналеб. Гьеб гьойилан ккун, лIутун вачIунев чияссда гIадамаз абун буго, доб гьой гурин, гъвала бугилан. «Гъвалайин дие бокьулареб!» – ан цIцIукIа нахъ вуссун гьечIо. Гьал рагIаби ххутIун руго жо гуреб жоялдасса хIинкъарав чияссул хIакъалълъулI кицилъун. 42. Гъвалида жибго жеги цIцIе гIечIеб бурутIилан кколебила. 43. Гъванща цIунулебги – мацIцI, гъванща буххулебги – мацIцI. 44. Гъванщу гIодулей, гIабдал елъулей. 45. Гъваридаб гIурул хъуй дагьаб, гIакъилассул калам дагьаб. 46. Гъварул моцIцIу цIцIункIизе цIцIар ГIалиде ахIана, ЦIцIобалълъул накIкI щунщудун, щуб ГIумариде ккана. 47. Пачаяссул заманалда диванбегзаби рищун толаан. Гьезда гьоркьосса ришват цIцIикIкIун кьурал диванбегзабилъунги кколаан. Авар рахъалълъул Бакълъухъ бакIалдассан шаригIат диванхханаялде рищулел рукIун руго Могьохъ росулIа ГIумарги НитIа росулIа ГІалиги. Жидецца рищулезул гIемериссез ццебеккунго ГIали вищизе рагIи кьун букIун буго. Цинги, ГIумарил ришват цIцIикIкIараб меххалълъ, цIцIайи гьессде ккун буго. Цинги ГIалицца ццереххун реххссарал, магIарулазда гьоркьор кицилъун ххутIарал гьадал рагIаби абун руго. 48. Гъвесс кваналессул гел рачлихъ бахъун букIунебила. 49. ГъветI бекидал, гIаркьалабазул бицунареб. 50. ГъветI бихьун – пихъ, чи вихьун – хIалтIи. 51. ГъветI бихьун – рагIад, чи вихьун – къисмат. 52. ГъветI бугеб бакIалда бихьинкетоги цIцIеги хьихьугейила. 53. ГъветI гьороцца реххулеб, гIадан бугьтаналълъ толарев. 54. ГъветI кинаб бугониги кIваричIо, пихъ лълъикIаб бугони. 55. ГъветI кьалбаз ккола, гIадан гьудул-гьалмагълъиялълъ ккола. 56. ГъветI пихъ бижулеб лълъикIаб, чи хIалтIулев лълъикIав. 57. Гъеду гъагъадунилан лочнол къимат холареб. 58. Гъежххалатил гъеж бекаги, кунххалатил квер къотIаги. 59. Гъизараб чуризеялдасса чурараб цIунизе бигьаяб. 60. Гъизараб чуруларей, чурараб цIунуларей. 61. Гъира бугони, хIалтIи жибго билълъуна. 62. Гъира гьечIеб квалквал – хьул гьечIеб чIамчIам. 63. Гъирун хвеялдасса хIулун хвейго бокьилилан абурабила царацца. 64. ГъогъолIейила гьорчо гирулеб, бугелълъубейила боцIцIи унеб. 65. Гъодоцца буххун, ралъад лIугIулареб. 66. Гъонода къачIони, магьида жо кколаро 67. Гъоркь рекIараб жоги хIама бугила, хIамитIа рекIаравги хIама вугила. 68. Гъоркьан баккарабги чIчIикIарав, тIассан баккарабги чIчIикIарав. 69. Гъоркьан гьаналав, тIассан гьоролав. 70. Гъоркьан тIутIурав, тIассан ххоххорав. 71. Гъоркье рортизейилан кьурулIе лIугьунарел, росун инейилан гIурулIе кIанцIуларел. 72. Гъоркьеххун бугеб цIцIеда тIадеххун бугеб бацIицца лълъим гъабургъинабугеян абурабила. 73. Гъоссогъадил тIинчI гIадав. 74. «Гъоссол цIураб къвачIиниб гIарац-месед кин балеб, хъублъи къватIибе чIехьон, жанисса чуричIого». 75. «ГъоссолI букIун, тIотIоцца тIогьолI бугеб найиде - «Дун лъаларищ, гьвел роцц!» – ан рогьоб къабихIаб бала». 76. ГъотIода рекъарабила пихъги букIунеб. 77. ГъотIода ццерессан унелълъул, гIащтIи роццда нахъа бахъе. 78. ГъотIодайила гъудул рещтIунел, нохъодейила маккал ссверулел. 79. ГъотIодасса гъотIоде кIанцIунилан гъадил лачен лIугьинаро. 80. ГъотIое къимат – пихъ бихьун, чияссе къимат – иш бихьун. 81. ГъотIокье гурони гIеч бортулареб. 82. ГъотIол борххалъи лъала, рагIадалълъухъ балагьун, чияссул ритIухълъи лъала, гIамалалълъухъ балагьун. 83. ГъотIоцца кьалбал, гIодоре унел гьечIони, эххеде риччала. 84. ГъоцIоцца махх кколеб, россасс чIчIужу кколей. 85. Гъугъай ххеххаб накIкIалълъул цIцIад хъандаяб букIуна. 86. Гъурщил багьа лъаларев кепкил багьаяв вукIунарев. 87. ГъурщитIа гъурущ лъунила бечелъи гIолеб. 88. ГъутIбузда гIазу – гъудузе бертин. 89. ГъутIбузул гIурччинлъи кьалбазул сахлъиялда бараб букIуна.

Салам гIалайкум магIарулал. باركا گال ڭۈلېب مۈڞ راگ - راگاڷ بۇصۇربابازدا باركۇلا طادې ۺواراب گال ڭۈلېب مۈڞ. هېب مۈڞالدا نێڶېڛا ڭۇرال گالال، ڞالاراب قۇرئان، هابۇراب عێبادات الاهاص قابۇل... ڞۈلبۈل گۈرگۈنۈ اځ سايێغات هابۇراو ئێنصۇيې واساص ڞۈلبۈل گۈرگۈنۈ ڨېڃېبێلا. ماعارۇل ابێيال ڴواحالڸارال رۇڿابازۇل حاقاڷۇڶ ابێيال رێئێدال ڨێجاراي ڨارا عاشۇرا. غاصدا كېتۇ ڨارێياي، بۈڨۈب بۈڞێ حالاقاي. فانق هابێزې ڷێم ۺوېڃېي، ڷېڶې بازې ڞام ۺوېڃېي. عاكايێالن ڭۇن حاما... هابێهانڬێ هۈبۈڬێ. هابێهان، راداڨڬۈ طادېڬێ واڅۇن، ڷێل-ڷێلنێڬێ بۇعا-رۈڶ خێنې، هابێڅې قۈقانێلا. عاجائێبڸانێلا هابێهان: قواطێصان راځاوۇڅې نۇڞاڬێ بۇڬێلا، جانێو... سۇئالازۇلڬێ سۇئال احمادێلازۇل مۇحاماد ښۈڬۈ - ښۈ سۇئال بۇڬۈ سۇئالازۇل سۇئالڸۇن: - كێن الاهاصدا ڛېوې، مېخ ۺوېدال ئېخېتێلېو؟ ڶۇعۇلېب نۇځطا وۇڬۈ، زۈبالازۇڅ... ۺۇدۇگاي يێگانێلا، يێگێنڃێلا، ۺۇدۇگاڷۇل ۺۇڬۈ ياس يێگانێلا. ښۈ قۈياڷ ۺۇدۇگاڷ ياسازې كارۺ هابۇنێلا. هېب ڄێگێزې غۇدال راتێڃێلا. فايدا هېڃێلان، ... ځېراصۇل عاقێلاب جاواب. ښۈ رۈسدال راعالدا، كاوۇدال گالطا، كۈدۈب عانصا ڭۇراو ښۈ ځېراو عاقێل، عۈدۈوېخۇن قۇلۇن قوارێد، فاشمانڬۈ، فێكراباڷ عۈدۈو ڄۇن وۇگاراوێلا.... چێيار راڨاردا ڄاراب لۈچنۈداصا، نێڶېرڬۈ راڨالدا ڄاراب غېدۇ بېڛاراب چێيار راڨاردا ڄاراب لۈچنۈداصا، نێڶېرڬۈ راڨالدا ڄاراب غېدۇ بېڛاراب ابۇراب كێښێ بۇڬۈ ئۇمۇمۇزۇل، هېڷۇل حاقاڷۇڶ بێښېن. ۺێبخا ڭۈلېب لاچېن؟... قاطار فاچالێڅ مېتېر، راڿارۇڶ مۈڞاڷۇل ۲۰ قۈياڷ قاطار فاچالێڅالدا بايبێڮێزې رۇڬۈ دۇنيالاڷۇل تۈرعۈمالاڷۇل حايال. قاطارالدا صوېرۇڅ رۇڬېل فاچالێڅال. قاطار... بێۺۇنڬۈ قۇواتاب ياراغ. هێطێناو زۇلفۇقارڬێ هېصۇل گۇداداڬێ. بێۺۇنڬۈ قۇواتاب ياراغ. هێطێناو زۇلفۇقارڬێ هېصۇل گۇداداڬێ. نادێر- شاهاصۇل چافارزابێ راغ ڭېلالدې صۇغراڶې راڃێناڷۇل قاجارازداصا بېرهێناڷۇل... 1/2 سالام عالايكۇم ماعارۇلال سَلَام عَلَيْكُمْ مَعَرُلَلْ РачIа магIарулал гIурус жубараб магIарул мацIцI реххизеги тун бацIцIадаб магIарул мацIцI бицине. راڃا ماعارۇلال عۇرۇس جۇباراب ماعارۇل ماڞ رېخێزېڬێ تۇن باڞاداب ماعارۇل ماڞ بێښێنې.