Сс S Ссабру алжаналълъул кIулила. Sabru al$ana:ul julila. Ссабру гьабулеб бугилан чи валъаргъунге, си гIураб меххалълъ, биххулебин. Sabru habuleb bugilan xi wa;arvunge, si furab me{a:, bi{ulebin. Ссабру гьаби гIоларо, рекIелI гIакълу гьечIони. Sabru habi folaro, reje/ faqlu hezoni. Ссабру гьабурассе пайда кIудияб. Sabru haburaSe _ayda judiyab. Ссабру гьечIев чияссул гьабун жо релълъунаро. Sabru hezew xiyaSul habun $o re:unaro. Ссабру – гIакълуялълъул ххан. Sabru - faqluya:ul {an. КIудияв чиясс васассул васассда малълъулеб букIун буго, ворехха, дир вас, мун ххеххдаруге, гIакълуялълъул ххан ссабруйин кколеб. judiyaw xiyaS wasaSul wasaSda ma:uleb bujun bugo, wore{a, dir was, mun {e{daruge, faqluya:ul {an Sabruyin Koleb. ЧIчIужу ячун мехх бахъилалдего, гьев ккун вуго рагъде. Рокъове щвечIого ун руго гIемерал санал. Гьасс пикру гьабулеб букIун буго чIчIужу жиндие ххияналъанадай, россассе анадайилан... Zu$u yaxun me{ ba]ilaldego, hew Kun wugo ravde. roqowe &wezogo un rugo femeral sanal. haS _ikru habuleb bujun bugo Zu$u $indiye {iyana;aday, roSaSe anadayilan... Аххирги гьав щун вуго сардилI жиндирго минаялде. Цин рокъове лIугьиналде, тIохдеги вахун, ццебетIалаялдассан рокъове валагьараб меххалълъ, бихьун буго таххида вегун цо бихьинчи вукIинги, гьессул бетIералда кверги лъун, жиндирго чIчIужу йикIинги. КIудияв инссул малълъ босичIев ххеххдарухъанасс, жанивеги лIугьун, цин хханжар кьабун буго бихьинчияссда, ракIалда букIун буго чIчIужуги чIвазе. a{irgi haw &un wugo sardi/ $indirgo minayalde. cin roqowe /uhinalde, To[degi wa[un, CebeTalayaldaSan roqowe walaharab me{a:, bi%un bugo ta{ida wegun co bi%inxi wujingi, heSul beTeralda kwergi ;un, $indirgo Zu$u yijingi. judiyaw inSul ma: bosizew {e{daru]anaS, $aniwegi /uhun, cin {an$ar pabun bugo bi%inxiyaSda, rajalda bujun bugo Zu$ugi zwa#e. «Вай! ЧIвана гури дуцца дурго унтарав вас!» – ан чIчIужу тIад ххурххарай меххалълъ, бичIчIун буго гьессда ссабру гIакълуялълъул ххан букIин. «way! zwana guri duCa durgo untaraw was!» - an Zu$u Tad {ur{aray me{a:, biZun bugo heSda Sabru faqluya:ul {an bujin. Ссабру тIагIарассухъа тIад гьабун жо босуге. Sabru TafaraSu]a Tad habun $o bosuge. Ссабру ццебе ккезабе, ццин нахъе ккезабе. Sabru Cebe Ke#abe, Cin na]e Ke#abe. Ссабруялда чIчIарассе пайда камулареб, ххеххдарухъанассул ххиялал хIорго ххутIулел. Sabruyalda ZaraSe _ayda kamulareb, {e{daru]anaSul {iyalal \orgo {uTulel. Ссабруялълъ мегIер лълъухъалеб. Sabruya: mefer :u]akeb. Ссабруялълъул тIиналда – багIараб месед. Sabruya:ul Tinalda - bafarab mesed. Ссабуралълъул аххада - роххел. Sabura:ul a{ada - ro{el. Ссабруялълъул тIиналда тIогьол майдан рагIула. Sabruya:ul Tinalda Tohol maydan rafula. Ссабурассе – бохх, виххарассе – ратIа. SaburaSe - bo{, wi{araSe - raTa. Ссадакъа кье кваранаб квералълъ, кьураблъи квегIаб квералда лъаларедухъ. (Квараналълъ кьураб квегIалда лъазе кколареб). Sadaqa pe kwaranab kwera:, purab;i kwefab kweralda ;alaredu]. (kwarana: purab kwefalda ;a#e Kolareb). Ссадакъа кье рукъ бакъулареб, хIалтIи гьабе черхх чIвалареб. Sadaqa pe ruq baqulareb, \alTi habe xer{ zwalareb. Ссадакъаги къадеквенги – дагьаб жо. Sadaqagi qadekwengi - dahab $o. Ссадакъаялълъ хьихьулессул къадруги букIинаро, бараб гIетIалълъ тIувалессул къиматги хвеларо. Sadaqaya: %i%uleSul qadrugi bujinaro, barab feTa: TuwaleSul qimatgi [welaro. СсахIие жо рокъоб гьечIей, къолоде жо тIад ретIуней. Sa\iye $o roqob hezey, qolode $o Tad reTuney. СсахIил пайда гьабулаго къолол зарал ккарабила. Sa\il _ayda habulago qolol #aral Karabila. СсахIилги роцен лъазе ккола. Sa\ilgi rocen ;a#e Kola. СсахIихъ ссахI гурони щолареб. Sa\i] Sa\ guroni &olareb. СсахIицца къеларо, къолоцца бергьинаро (Жо гуреб жоялълъул бицунге). Sa\iCa qelaro, qoloCa berhinaro ($o gureb $oya:ul bicunge). СсахIицца хIама цIцIараб, рахъицца оц цIцIараб (хIал щун унтараб). Sa\iCa \ama ~arab, ra[iCa oc ~arab (\al &un untarab). Ссвакарассда нух гурхIулареб, вакъарассда чед гурхIулареб. SwakaraSda nu[ gur\ulareb, waqaraSda xed gur\ulareb. СсвакачIого чIчIани, чIчIечIого вилълъине кколев. Swakazogo Zani, Zazogo wi:ine Kolew. Ссванилан ккараб цIа рекIинеги бегьулеб, ссванилан тараб питна цIилъизеги бегьулеб. Swanilan Karab `a rejinegi behuleb, Swanilan tarab _itna `i;i#egi behuleb. Ссверун къачIеб азбар – цаби гьечIеб кIал. Swerun qazeb a#bar - cabi hezeb jal. СсалихIицца жергъен гIадин рекъезабе. Sali\iCa $erven fadin reqe#abe. Ссан – дуе, хур – дие, бекьизе – дуе, кваназе – дие. San - duye, [ur - diye, bepi#e - duye, kwana#e - diye. СсугъралIа чиясс гьабураб жо анкьго соналдассан гурони тIатунаребила. Suvra/a xiyaS haburab $o anpgo sonaldaSan guroni Tatunarebila. Ссугъур къан букъе, къехь биччан букъе. Suvur qan buqe, qe% biXan buqe. Ссундуе букIаниги, пал лълъикIаб къотIе. Sunduye bujanigi, _al :ijab qoTe. Ссундуего жиндир заман, ххасало-гIазу, риидал-цIцIад. Sunduyego $indir #aman, {asalo-fa#u, riidal-~ad. СсундулIго роцен букIине кколеб. Sundu/go rocen bujine Koleb. Ссундулго аххир букIунеб, анищалълъул бицен ххутIулеб. Sundulgo a{ir bujuneb, ani&a:ul bicen {uTuleb. Ссургу гIадинги вукIунгейила, жини гIадинги вукIунгейила, цо-цониги кьоххорххо гIадинги вукIайила (Ссургу гIадин хъалалъанги вукIунгейила, жини гIадин гъорлIанги вукIунгейила, цо-цониги кьоххорххо гIадинги вукIайила). Surgu fadingi wujungeyila, $ini fadingi wujungeyila, co-conigi po{or{o fadingi wujayila (Surgu fadin ]ala;angi wujungeyila, $ini fadin vor/angi wujungeyila, co-conigi po{or{o fadingi wujayila). Ссуриялдасса хвелго лълъикIила. SuriyaldaSa [welgi :ijila. Ссурун хвей – кIицIцIул хвей. Surun [wey - ji~ul [wey.

Сс S Ссабру алжаналълъул кIулила. Sabru al$ana:ul julila. Ссабру гьабулеб бугилан чи валъаргъунге, си гIураб меххалълъ, биххулебин. Sabru habuleb bugilan xi wa;arvunge, si furab me{a:, bi{ulebin. Ссабру гьаби гIоларо, рекIелI гIакълу гьечIони. Sabru habi folaro, reje/ faqlu hezoni. Ссабру гьабурассе пайда кIудияб. Sabru haburaSe _ayda judiyab. Ссабру гьечIев чияссул гьабун жо релълъунаро. Sabru hezew xiyaSul habun $o re:unaro. Ссабру – гIакълуялълъул ххан. Sabru - faqluya:ul {an. КIудияв чиясс васассул васассда малълъулеб букIун буго, ворехха, дир вас, мун ххеххдаруге, гIакълуялълъул ххан ссабруйин кколеб. judiyaw xiyaS wasaSul wasaSda ma:uleb bujun bugo, wore{a, dir was, mun {e{daruge, faqluya:ul {an Sabruyin Koleb. ЧIчIужу ячун мехх бахъилалдего, гьев ккун вуго рагъде. Рокъове щвечIого ун руго гIемерал санал. Гьасс пикру гьабулеб букIун буго чIчIужу жиндие ххияналъанадай, россассе анадайилан... Zu$u yaxun me{ ba]ilaldego, hew Kun wugo ravde. roqowe &wezogo un rugo femeral sanal. haS _ikru habuleb bujun bugo Zu$u $indiye {iyana;aday, roSaSe anadayilan... Аххирги гьав щун вуго сардилI жиндирго минаялде. Цин рокъове лIугьиналде, тIохдеги вахун, ццебетIалаялдассан рокъове валагьараб меххалълъ, бихьун буго таххида вегун цо бихьинчи вукIинги, гьессул бетIералда кверги лъун, жиндирго чIчIужу йикIинги. КIудияв инссул малълъ босичIев ххеххдарухъанасс, жанивеги лIугьун, цин хханжар кьабун буго бихьинчияссда, ракIалда букIун буго чIчIужуги чIвазе. a{irgi haw &un wugo sardi/ $indirgo minayalde. cin roqowe /uhinalde, To[degi wa[un, CebeTalayaldaSan roqowe walaharab me{a:, bi%un bugo ta{ida wegun co bi%inxi wujingi, heSul beTeralda kwergi ;un, $indirgo Zu$u yijingi. judiyaw inSul ma: bosizew {e{daru]anaS, $aniwegi /uhun, cin {an$ar pabun bugo bi%inxiyaSda, rajalda bujun bugo Zu$ugi zwa#e. «Вай! ЧIвана гури дуцца дурго унтарав вас!» – ан чIчIужу тIад ххурххарай меххалълъ, бичIчIун буго гьессда ссабру гIакълуялълъул ххан букIин. «way! zwana guri duCa durgo untaraw was!» - an Zu$u Tad {ur{aray me{a:, biZun bugo heSda Sabru faqluya:ul {an bujin. Ссабру тIагIарассухъа тIад гьабун жо босуге. Sabru TafaraSu]a Tad habun $o bosuge. Ссабру ццебе ккезабе, ццин нахъе ккезабе. Sabru Cebe Ke#abe, Cin na]e Ke#abe. Ссабруялда чIчIарассе пайда камулареб, ххеххдарухъанассул ххиялал хIорго ххутIулел. Sabruyalda ZaraSe _ayda kamulareb, {e{daru]anaSul {iyalal \orgo {uTulel. Ссабруялълъ мегIер лълъухъалеб. Sabruya: mefer :u]akeb. Ссабруялълъул тIиналда – багIараб месед. Sabruya:ul Tinalda - bafarab mesed. Ссабуралълъул аххада - роххел. Sabura:ul a{ada - ro{el. Ссабруялълъул тIиналда тIогьол майдан рагIула. Sabruya:ul Tinalda Tohol maydan rafula. Ссабурассе – бохх, виххарассе – ратIа. SaburaSe - bo{, wi{araSe - raTa. Ссадакъа кье кваранаб квералълъ, кьураблъи квегIаб квералда лъаларедухъ. (Квараналълъ кьураб квегIалда лъазе кколареб). Sadaqa pe kwaranab kwera:, purab;i kwefab kweralda ;alaredu]. (kwarana: purab kwefalda ;a#e Kolareb). Ссадакъа кье рукъ бакъулареб, хIалтIи гьабе черхх чIвалареб. Sadaqa pe ruq baqulareb, \alTi habe xer{ zwalareb. Ссадакъаги къадеквенги – дагьаб жо. Sadaqagi qadekwengi - dahab $o. Ссадакъаялълъ хьихьулессул къадруги букIинаро, бараб гIетIалълъ тIувалессул къиматги хвеларо. Sadaqaya: %i%uleSul qadrugi bujinaro, barab feTa: TuwaleSul qimatgi [welaro. СсахIие жо рокъоб гьечIей, къолоде жо тIад ретIуней. Sa\iye $o roqob hezey, qolode $o Tad reTuney. СсахIил пайда гьабулаго къолол зарал ккарабила. Sa\il _ayda habulago qolol #aral Karabila. СсахIилги роцен лъазе ккола. Sa\ilgi rocen ;a#e Kola. СсахIихъ ссахI гурони щолареб. Sa\i] Sa\ guroni &olareb. СсахIицца къеларо, къолоцца бергьинаро (Жо гуреб жоялълъул бицунге). Sa\iCa qelaro, qoloCa berhinaro ($o gureb $oya:ul bicunge). СсахIицца хIама цIцIараб, рахъицца оц цIцIараб (хIал щун унтараб). Sa\iCa \ama ~arab, ra[iCa oc ~arab (\al &un untarab). Ссвакарассда нух гурхIулареб, вакъарассда чед гурхIулареб. SwakaraSda nu[ gur\ulareb, waqaraSda xed gur\ulareb. СсвакачIого чIчIани, чIчIечIого вилълъине кколев. Swakazogo Zani, Zazogo wi:ine Kolew. Ссванилан ккараб цIа рекIинеги бегьулеб, ссванилан тараб питна цIилъизеги бегьулеб. Swanilan Karab `a rejinegi behuleb, Swanilan tarab _itna `i;i#egi behuleb. Ссверун къачIеб азбар – цаби гьечIеб кIал. Swerun qazeb a#bar - cabi hezeb jal. СсалихIицца жергъен гIадин рекъезабе. Sali\iCa $erven fadin reqe#abe. Ссан – дуе, хур – дие, бекьизе – дуе, кваназе – дие. San - duye, [ur - diye, bepi#e - duye, kwana#e - diye. СсугъралIа чиясс гьабураб жо анкьго соналдассан гурони тIатунаребила. Suvra/a xiyaS haburab $o anpgo sonaldaSan guroni Tatunarebila. Ссугъур къан букъе, къехь биччан букъе. Suvur qan buqe, qe% biXan buqe. Ссундуе букIаниги, пал лълъикIаб къотIе. Sunduye bujanigi, _al :ijab qoTe. Ссундуего жиндир заман, ххасало-гIазу, риидал-цIцIад. Sunduyego $indir #aman, {asalo-fa#u, riidal-~ad. СсундулIго роцен букIине кколеб. Sundu/go rocen bujine Koleb. Ссундулго аххир букIунеб, анищалълъул бицен ххутIулеб. Sundulgo a{ir bujuneb, ani&a:ul bicen {uTuleb. Ссургу гIадинги вукIунгейила, жини гIадинги вукIунгейила, цо-цониги кьоххорххо гIадинги вукIайила (Ссургу гIадин хъалалъанги вукIунгейила, жини гIадин гъорлIанги вукIунгейила, цо-цониги кьоххорххо гIадинги вукIайила). Surgu fadingi wujungeyila, $ini fadingi wujungeyila, co-conigi po{or{o fadingi wujayila (Surgu fadin ]ala;angi wujungeyila, $ini fadin vor/angi wujungeyila, co-conigi po{or{o fadingi wujayila). Ссуриялдасса хвелго лълъикIила. SuriyaldaSa [welgi :ijila. Ссурун хвей – кIицIцIул хвей. Surun [wey - ji~ul [wey.

Лълъ : Лълъадал берищ, рокьол гIусищ? :adal beri&, ropol fusi&? Гьал рагIаби абуралила хIара чIварай ралила лълъадул угьи-зигараялде бер-ракI щвечIеб щайтIаналълъ. Кици тIамула бералълъулги гIусалълъулгигIан захIматаб унти гьечIебилан абураб магIнаялда. hal rafabi aburalila \ara zwaray ralila :adul uhi-#igarayalde ber-raj &wezeb ^ayTana:. kici Tamula bera:ulgi fusa:ulgifan #a\matab unti hezebilan aburab mafnayalda. Лълъадал къатIраялълъги гамачI борлIулеб, цIадул хIенехIалълъги дунял бухIулеб. :adal qaTraya:gi gamaz bor/uleb, `adul \ene\a:gi dunyal bu\uleb. Лълъадаццаги жиндиего нух бахъула. :adaCagi $indiyego nu[ ba]ula. Лълъади гьечIев россги, росс гьечIей чIчIужуги – чIобогояб рукъ. :adi hezew roSgi, roS hezey Zu$ugi - zobogoyab ruq. Лълъади квешассул гIумру гIазабалда гирула. :adi kwe^aSul fumru fa#abalda girula. Лълъади лълъикIав лълъикI вуго, лълъади квешав квеш вуго. :adi :ijaw :ij wugo, :adi kwe^aw kwe^ wugo. Кици гIунтIизабула Шамилил наиб Инквачилассде. Гьев цо росулIе щвараб меххалълъ, гIадамал гьессда гьикъарун руго, - «Росу-жамагIат кин бугеб?» – ан. Гьесс жаваб кьун буго - «Лълъади квешав квеш вуго, лълъади лълъикIав лълъикI вуго», - ян. kici funTi#abula ^amilil naib inkwaxilaSde. hew co rosu/e &warab me{a:, fadamal heSda hiqarun rugo, - «rosu-$amafat kin bugeb?» - an. heS $awab pun bugo - «:adi kwe^aw kwe^ wugo, :adi :ijaw :ij wugo», - yan. Лълъади чиярай лълъикIайлъун йихьулейила, чу нилIерабго цIакъаблъун бихьулебила. :adi xiyaray :ijay;un yi%uleyila, xu ni/erabgo `aqab;un bi%ulebila. Лълъади ячине анцIгоявгун ургъе, йиччазе нусгоявгун ургъе. :adi yaxine an`goyawgun urve, yiXa#e nusgoyawgun urve. Лълъадигун вагъуларев лълъикьаниги къоларев. :adigun wavularew :ipanigi qolarew. Лълъадул букIунебила букарулеб бакI, буххичIони букари къотIулареб. :adul bujunebila bukaruleb baj, bu{izoni bukari qoTulareb. Лълъадул гIагарав чияссул яс васассе ячунге. :adul fagaraw xiyaSul yas wasaSe yaxunge. Лълъадул ригьнивги вукIунге, лълъадул гIакаги хьихьуге. :adul rihniwgi wujunge, :adul fakagi %i%uge. Лълъадулгун кколеб къеццалдасса тIагIам гьечIеб дандежо букIунареб. :adulgun Koleb qeCaldaSa Tafam hezeb dande$o bujunareb. Лълъеда бараб полоп гIадаб жойила росс-лълъадиялда гьоркьоб кколеб кьал. :eda barab _olo_ fadab $oyila roS-:adiyalda horpob Koleb pal. Лълъеда бахъун накъищ чIчIолареб. :eda ba]un naqi& Zolareb. Лълъеда тIад хъвадарун, ххатI лIугьунареб. :eda Tad ]wadarun, {aT /uhunareb. Лълъеда хIал барасс бахъухъ цIцIикIкIун кваналеб, хIохь бахъарасс хIалтIи цIцIикIкIун гьабулеб. :eda \al baraS ba]u] ~iJun kwanaleb, \o% ba]araS \alTi ~iJun habuleb. Дибирасс къулгьудалълъе цадахъ васги вачун вукIун вуго. Васассни лълъим гIемер гьекъей рекIее гIечIев дибир васассухъ квеш валагьулев вукIун вуго. Рокъоре щвараб меххалълъ, дицца мун къулгьудалълъе лълъим гьекъезе вачун вукIинчIин, бахъухъ квине вачун вукIанилан, дибирасс вас вуххун вуго. Дадайилан абун буго «гъадидасса цIцIодораб тIанчIицца», жинда рагIун букIанила, лълъим гьекъани, бахъухъ гIемер кваназе кIолилан. Дуцца дида гьеб некIого щайин бицун букIинчIебилан дибирасс вас кIиабизеги вацIун вуго. dibiraS quluda:e cada] wasgi waxun wujun wugo. wasaSni :im femer heqey rejeye hezew dibir wasaSu] kwe^ walahulew wujun wugo. roqore &warab me{a:, diCa mun qulhuda:e :im heqe#e waxun wujinzin, ba]u] kwine waxun wujarawilan, dibiraS was wu{un wugo. dadayilan abun bugo «vadidaSa ~odorab TanziCa», $inda waxun bujanila, :im heqani, ba]u] femer kwana#e jolilan. duCa dida heb nejogo &ayin bicun bujinzebilan dibiraS was jiabi#e wa`un wugo. Лълъедасса лълъетIахъан хIинкъуларо, хIалтIудасса хIалтIухъан лIутуларо. :edaSa :eTa]an \inqularo, \alTudaSa \alTu]an /utularo. Лълъеде мугъ чIваге, гьерссиде ракI гъоге. :ede mug zwagr, herSide raj voge. Лълъел къимат лъалебила кьиндал, чияссул къимат лъалебила хведал. :el qimat ;alebila pindal, xiyaSul qimat ;alebila [wedal. Лълъел цIолеб къулгIаялда асскIоб рукъ бугей эбелалълъул яс ячунге. :el `oleb qulfayalda aSjob ruq bugey ebela:ul yas yaxunge. ЛълъетIа хIуччалги рахъуге, цIцIалкIуялълъ ралъадги буххуге. :eTa \uXalgi ra]uge, ~aljuya: ra;adgi bu{uge. ЛълъетIасса тIорахь бахъулев. :eTaSa Tora% ba]ulew. Лълъецца – гьобо, цIецца – кор. :eCa - hobo, `eCa - kor. Лълъецца ордек биччулареб, бугьтаналълъ чи хъублъуларев. :eCa ordek biXulareb, buhtana: xi ]ub;ularew. Лълъецца нух балагьулеб, гулица тушман валагьулев. :eCa nu[ balahuleb, guliCa tu^man walahulew. Лълъида бихьарабги – «жиндаго бихьарав», лълъида рагIарабги – «жиндаго рагIарав». :ida bi%arabgi - «$indago bi%araw», :ida rafarabgi - «$indago rafaraw» Лълъиданиги нилI инжит гьаризе кIоларелила, нилIеццаго гьаричIони, лълъиццаниги гIодорегIанги гьаруларелила, нилIеццаго гьаричIони. :idanigi ni/ in$it hari#e jolarelila, ni/eCago harizoni, :iCanigi fodorefangi harularila, ni/eCago harizoni. ЛълъикI букIаго патихIа. :ij bujago _ati\a. ЛълъикI вугилан чIухIуге, квеш вукIараб меххги ракIалде щва. :ij wugilan zu\uge, kwe^ wujarab me{gi rajalde &wa. ЛълъикI вукIани, вокьулев, квеш вукIани, рихунев. :ij wujani, wopulew, kwe^ wujani, ri[unew. ЛълъикI хьвадарав квеш холаро, квеш хьвадарав лълъикI холаро. :ij %wadaraw kwe^ [olaro, kwe^ %wadaraw :ij [olaro. ЛълъикI хьвадизеги дурго чорххол иххтияр – духъ, квеш хьвадизеги – духъ. :ij %wadi#egi durgo xor{ol i{tyar - du], kwe^ %wadi#egi - du]. ЛълъикIаб батани – канае, квешаб батани – цIулае. :ijab batani - kanaye, kwe^ab batani - `ulaye. ЛълъикIаб бугъицца къуралде лIар хьвагIулареб, лълъикIав чиясс чияе чIухIи гьабулареб. :ijab buviCa quralde /ar %wafulareb, :ijaw xiyaS xiyaye zu\i habulareb. ЛълъикIаб гара-чIвариялдаги киналълъулго бицунареб. :ijab gara-zwariyaldagi kina:ulgo bicunareb. ЛълъикIаб гьудуллъи ххазинаялдасса лълъикIабила. :ijab hudul;i {a#inayaldaSa :ijabila. ЛълъикIаб – гьурщулеб, квешаб – баххчулеб. :ijab - hur&uleb, kwe^ab - ba{xuleb. ЛълъикIаб дару кьогIаб букIунеб, лълъикIай чIчIужу хIеренай йикIуней. :ijab daru pofab bujuneb, :ijay Zu$u \erenay yijuney. ЛълъикIаб жо беццизе кколареб, беццунилан квешаб жо лълъикIлъулареб. :ijab $o beCi#e Kolareb, beCunilan kwe^ab $o :ij;ulareb. ЛълъикIаб жоялълъе къей гьечIеб, къадаралълъе бергьенлъи гьечIеб. :ijab $oya:e qey hezeb, qadara:e berhen;i hezeb. ЛълъикIаб кечI чIалгIунареб, лълъикIаб ххабар рихунареб. :ijab kez zalfunareb, :ijab {abar ri[unareb. ЛълъикIаб кициялълъул баракат насслабазего щолебила. :ijab kiciya:ul barakat naSlaba#ego &olebila. ЛълъикIаб къайи босеян гьаризе кколаро, лълъикIай яс ячине чи камуларо. :ijab qayi boseyan hari#e Kolaro, :ijay yas yaxine xi kamularo. ЛълъикIаб къверкъ жибго бижараб хьуцIцIилI чIчIолеб. :ijab qwerq $ibgo bi$arab %u~i/ Zoleb. ЛълъикIаб кIалдибе босе, квешаб гIодобе реххе. :ijab jaldibe bose, kwe^ab fodobe re{e. ЛълъикIаб лъазе азарго къоги дагьила, квешалде ругъунлъизе цо къоги гIемерила. :ijab ;a#e a#argo qogi dahila, kwe^alde ruvun;i#e co qogi femerila. ЛълъикIаб малълъ босичIессда лълъикIаб къо бихьуларо, эбел-эмен разияв кинго басралъуларо. :ijab ma: bosizeSda :ijab qo bi%ularo, ebel-emen ra#iyaw kingo basra;ularo. ЛълъикIаб нассихIат босулареб бетIер – рагьлил асар босулареб ссинухIатI. :ijab naSi\at bosulareb beTer - rahlil asar bosulareb Sinu\aT. ЛълъикIаб рагIи – рукъалълъе ххайир, квешаб рагIи – гIадалI базе зар. :ijab rafi - ruqa:e {ayir, kwe^ab rafi - fada/ ba#e #ar. ЛълъикIаб рагIуда мал бани, квешаб хIехьезе кколеб. :ijab rafuda mal bani, kwe^ \e%e#e Koleb. ЛълъикIаб рагIул багьа – кьолораб чу. :ijab raful baha - polareb xu. ЛълъикIаб ретIел ретIани, ссурукъайги берцинлъулейила. :ijab reTel reTani, Suruqaygi bercin;uleyila. ЛълъикIаб ххассият берцинлъиялдасса лълъикIаб. :ijab {aSiyat bercin;iyaldaSa :ijab. ЛълъикIаб ххатIги – бащдаб гIелму. :ijab {aTgi - ba&dab felmu. ЛълъикIаб хьоналда – лълъикIаб, квешаб хьоналда – квешаб. :ijab %onalda - :ijab, kwe^ab %onalda - kwe^ab. ЛълъикIаб хIайваналълъ нилI хьихьулел, квешаб хIайван нилIецца хьихьизе кколеб. :ijab \aywana: ni/ %i%ulel, kwe^ab \aywan ni/eCa %i%i#e Koleb. ЛълъикIаб хIалалълъ гьарани, эххебе унеб лълъимги лъалхъулебила. :ijab \ala: harani, e{ebe uneb :imgi ;al]ulebila. ЛълъикIаб цIарагIалда цIадул бетIер букIунеб. :ijab `arafalda `adul beTer bujuneb. ЛълъикIаб цIцIаргун хвейго лълъикI, ххалкъалълъе инжилъун, чIаго вукIинегIан. :ijab ~argun [weygo :ij, {alqa:e in$i;un, zago wujinefan. ЛълъикIаб чое даран гIемераб, лълъикIав чияссе гьудулзаби гIемерал. :ijab xoye daran femerab, :ijaw xiyaSe hudul#abi femeral. ЛълъикIаб чое хIалхьи толареб, лълъикIаб хIамие хIалтIи камулареб. :ijab xoye \al;i tolareb, :ijab \amiye \alTi kamulareb. ЛълъикIаб чое – цо цIцIал, лълъикIав чияссе – цо рагIи. :ijab xoye - co ~al, :ijaw xiyaSe - co rafi. ЛълъикIаб шитил – лълъикIаб бачIен. :ijab ^itil - :ijab bazen. ЛълъикIабги бихьагийила, квешабги бихьагийила. :ijabgi bi%agiyila, kwe^abgi bi%agiyila. КвешлъигIаги щай къваригIараб жоян гьикъараб меххалълъ, магIаруласс жаваб кьун буго, квешлъи бихьичIони, лълъикIлъиялълъул къиматги лъаларила, дагьабниги квешлъи бихьичIев чиясс къо ккараб бакIалда къвалги къаларилан. kwe^;ifagi &ay qwarifarab $oyan hiqarab me{a:, mafarulaS $awab pun bugo, kwe^;i bi%izoni, :ij;iya:ul qimatgi ;alarila, dahabnigi kwe^;i bi%izew xiyaS qo Karab bajalda qwalgi qalarilan. ЛълъикIабщинаб жубан гьабураб меххалълъ, квешаб жо лIугьунареб. :ijab&inab $uban haburab me{a:, kwe^ab $o /uhunareb. ЛълъикIав багьадур вагъун хола, хIамабагьадур чIухIун хола. :ijaw bahadur wavun [ola, \amabahadur zu\un [ola. ЛълъикIав бахIарчи лълъикIаб рагIиялълъ тамахлъулев, къадарав бихьинчи лълъикIаб бицанагIан къвакIулев. :ijaw ba\arxi :ijab rafiya: tama[;ulew, qadaraw bi%inxi :ijab bicanafan qwajulew. ЛълъикIав бахIарчи ццеве тамахлъулев, нахъа къвакIулев, къадарав бахIарчи ццеве къвакIулев, нахъа тамахлъулев. :ijaw ba\arxi Cewe tama[;ulew, na]a qwajulew, qadaraw ba\arxi Cewe qwajulew, na]a tama[;ulew. ЛълъикIав бахIарчиги вукIунев, цIакъав бахIарчиги вукIунев. :ijaw ba\arxigi wujunew, `aqaw ba\arxigi wujunew. ЛълъикIав бахIарчияссдасса щивниги хIинкъуларев, къадарав чияссдасса киналго хIинкъулел. :ijaw ba\arxiyaSdaSa &iwnigi \inqularew, qadaraw xiyaSdaSa kinalgo \inqulel. ЛълъикIав бахIарчияссул вас къадаравиланги тоге, къадарав чияссул вас бахIарчийиланги тоге. :ijaw ba\arxiyaSul was qadarawilangi toge, qadaraw xiyaSul was ba\arxiyilangi toge. ЛълъикIав бихьинчи чIчIужугIадангун вагъуларев, лълъикIаб хIелеко гIанкIугун багъулареб. :ijaw bi%inxi Zu$ufadangun wavularew, :ijab \eleko fanjugun bavulareb. ЛълъикIав гьудул гьечIессда жиндирго гIайибал лъаларел. :ijaw hudul hezeSda $indirgo fayibal ;alarel. ЛълъикIав гьудулассда данделъараб къо – тIолабго дуниял дуе щвараб къо. :ijaw hudulaSda dande;arab qo - Tolabgo duniyal duye &warab qo. ЛълъикIав инссул квешав васги, квешав инссул лълъикIав васги вукIине бегьулев. :ijaw inSul kwe^aw wasgi, kwe^aw inSul :ijaw wasgi wujine behulew. ЛълъикIав-квешав чи лъала гьудулассухъ балагьун (Дур гьудул щивали бице, цинги дицца мун щивали бицина). :ijaw-kwe^aw xi ;ala hudulaSu] balahun (dur hudul &iwali bice, cingi diCa mun &iwali bicina). ЛълъикIав мадугьал гьечIев чи – бищунго чиякъав чи. :ijaw maduhal hezew xi - bi&ungo xiyaqaw xi. ЛълъикIав мадугьал кинав ватаниги ваццассдасса лълъикIав. :ijaw maduhal kinaw watanigi waCaSdaSa :ijaw. ЛълъикIав хIакимасс гIадлу жиндассангойила байбихьулеб. :ijaw \akimaS fadlu $indaSangoyila baybi%uleb. ЛълъикIав чиясс квешлъи гьабурассеги лълъикIлъи гьабулеб, хIалихьатав чиясс лълъикIлъи гьабурассеги квешлъи гьабулеб. :ijaw ziyaS kwe^;i haburaSegi :ij;i habuleb, \ali%ataw xiyaS :ij;i habulareSegi kwe^;i habuleb. ЛълъикIав хIалтIухъанассул кIал чIчIун букIуна, кверал хIалтIулел рукIуна, квешав хIалтIухъанассул кIал хIалтIулеб букIуна, кверал чIчIун рукIуна. :ijaw \alTu]anaSul jal Zun bujuna, kweral \alTulel rujuna, kwe^aw \alTu]anaSul jal \alTulaeb bujuna, kweral Zun rujuna. ЛълъикIав чигун квараб ххинкI, квешав чигун квараб гьоцIцIоялдасса гьуинаб. :ijaw xigun kwarab {inj, kwe^aw xigun kwarab ho~oyaldaSa huinab. ЛълъикIав чиясс жибги чIваларин, къадарасс чIвазе жибги чIчIеларилан абурабила гIодоб рещтIараб хIанчIчIицца. :ijaw xiyaS $ibgi zwalarin, qadaraS zwa#e $ibgi Zelarilan aburabila fodob re&Tarab \anZiCa. ЛълъикIав чияссда гIадамал цIакъаллъун рихьулел, квешав чияссда бищунго цIакъавлъун живго вихьулев. :ijaw xiyaSda fadamal `aqal;un ri%ulel, kwe^aw xiyaSda bi&ungo `aqaw;un $iwgo wi%ulew. ЛълъикIав чияссе гьабураб лълъикIлъи – нухде бараб тIехх, квешав чияссе гьабураб лълъикIлъи – гьойдуе гьабураб хьит. :ijaw xiyaSe haburab :ij;i - nu[de barab Te{, kwe^aw xiyaSe haburab :ij;i - hoyduye haburab %it. ЛълъикIав чияссе гIумру дагьаб, гIабдалассе хвел дагьаб. :ijaw xiyaSe fumru dahab, fabdalaSe [wel dahab. ЛълъикIав чияссе лълъикIаб мацIцI рекъола, квешав чияссе квешаб мацIцI рекъола. :ijaw xiyaSe :ijab ma~ reqola, kwe^aw xiyaSe kwe^ab ma~ reqola. ЛълъикIав чияссе лълъикIлъи гьабуни, лълъикIлъиялълъе батулеб, квешав чияссе лълъикIлъи гьабуни, бадиб багъизе батулеб. :ijaw xiyaSe :ij;i habuni, :ij;iya:e batuleb, kwe^aw xiyaSe :ij;i habuni, badib bavi#e batuleb. ЛълъикIав чияссе рецц-бакъ къваригIунаро. :ijaw xiyaSe reC-baq qwarifunaro. ЛълъикIав чияссе – цо рагIи, лълъикIаб чое – цо цIцIал. :ijaw xiyaSe - co rafi, :ijab xoye - co ~al. ЛълъикIав чияссул багьа – данд цIцIараб месед. :ijaw xiyaSul baha - dabd ~arab mesed. ЛълъикIав чияссул букIунеб жо – гьари, квешав чияссул букIунеб жо – хьами. :ijaw xiyaSul bujuneb $o - hari, kwe^aw xiyaSul bujuneb $o - %ami. ЛълъикIав чияссул васассулI, кигIан квешав вугониги, цогIаги инссул гIаркьел камулареб. :ijaw xiyaSul wasaSu/, kifan kwe^aw wugonigi, cofagi inSul farpel kamulareb. ЛълъикIавги квешавги ватIа гьавизе гьойдаги лъалев. :ijawgi kwe^awgi waTa hawi#e hoydagi ;alew. ЛълъикIавги квешавги чи чодаги лъалевила. :ijawgi kwe^awgi xi xodagi ;alewila. ЛълъикIавги рагIулевила, квешавги рагIулевила. :ijawgi rafulewila, kwe^awgi rafulewila. ЛълъикIавги хола, цин-цин лълъикIлъиги хола. :ijawgi [ola, cin-cin :ij;igi [ola. ЛълъикIай лълъадиялда бащадаб жо щибго гьечIеб. :ijay :adiyalda ba&adab $o &ibgo hezeb. ЛълъикIай чIчIужу – анибго алжан, квешай чIчIужу – анибго жужахI. :ijay Zu$u - anibgo al$an, kwe^ay Zu$u - anibgo $u$a\. ЛълъикIай чIчIужу горбогьод гIадай йикIуней. :ijay Zu$u gorbohod faday yijuney. ЛълъикIай чIчIужу, нуцIцIихъан къватIие йитIани, гордухъан нахъ юссун ячIунейила. :ijay Zu$u, nu~i]an qwaTiye yiTani, gordu]an na] yuSun yazuneyila. ЛълъикIазулIа хъамурай, хъахIазулIа йищарай бищун квешай ятарай. :ija#u/a ]amuray, ]a\a#u/a yi&aray bi&un kwe^ay yataray. ЛълъикIал ракьулIе уна, квешал кьочIчIокье уна. :ijal rapu/e una, kwe^al poZope una. ЛълъикIалда мал бани, квешалда къвал базе кколеб. :ijalda mal bani, kwe^alda qwal ba#e Koleb. ЛълъикIассда ккараб налъи – нахъарукъ, квешассда ккараб налъи – магIирукъ. :ijaSda Karab na;i - na]aruq, kwe^aSda Karab na;i - mafiruq. ЛълъикIассдассан – лълъикIлъи, квешассдассан – квешлъи. :ijaSdaSan - :ij;i, kwe^aSdaSan - kwe^;i. ЛълъикIассул лълъикIлъиги квешассул квешлъиги кидаго кIочонареб. :ijaSul :ij;igi kwe^aSul kwe^;igi kidago joxonareb. ЛълъикIго кьолеб микьирги, тIадго арав гьоболги. :ijgo poleb mipirgi, Tadgo araw hobolgi. ЛълъикIлъи бихьарассул – кар, квешлъи бихьарассул – малъ. :ij;igi bi%araSul - kar, kwe^;i bi%araSul - ma;. ЛълъикIлъи гьабе дуе квешлъи гьабурассеги, тIасса лIугьа дудасса къолессдассаги. :ij;i habe duye kwe^;i haburaSegi, TaSa /uha dudaSa qoleSdaSagi. ЛълъикIлъи гьабе, квешлъияли жибго бачIина. :ij;i habe, kwe^;iyali $ibgo bazina. ЛълъикIлъи гьабизе кIолареб батани, квешлъигIаги гьабуге. :ij;i habi#e jolareb batani, kwe^;ifagi habuge. ЛълъикIлъи гьабулел Аллагьассда кIочон толарел. :ij;i habulel allahaSda joxon tolarel. ЛълъикIлъи гьабурав аххир воххулев. :ij;i haburaw a{ir wo{ulew. ЛълъикIлъи гьабурассе баркала кьейги – мухьалда бащалъулеб. :ij;i haburaSe barkala peygi - mu%alda ba&a;uleb. ЛълъикIлъи гьабурассе квешлъи гьабичIого, сордо рогьунаребила. :ij;i haburaSe kwe^;i habizogo, sordo rohunarebila. ЛълъикIлъи гьабурассул квешлъиялдасса цIунаги. :ij;i haburaSul kwe^;iyaldaSa `unagi. ЛълъикIлъи гьабурассул лълъикIлъиги квешлъи гьабурассул квешлъиги аххир-къадги жидеего ратулелила. :ij;i haburaSul :ij;igi kwe^;i haburaSul kwe^;igi a{ir-qadgi $ideyego ratulelila. 120. ЛълъикIлъи гьоркьоб гьечIеб квешлъиги, квешлъи гьоркьоб гьечIеб лълъикIлъиги букIунаребила. :ij;i horpob hezeb kwe^;igi, kwe^;i horpob hezeb :ij;igi bujunarebila. 121. ЛълъикIлъи гIадада холареб. :ij;i fadada [olareb. 122. ЛълъикIлъи кватIулебила, квешлъи ххеххго тIаде щолебила. :ij;i kwaTulebila, kwe^;i {e{go Tade &olebila. 123. ЛълъикIлъи-кумек гIагаразе гIадин гьабе, даран-базар чияразе гIадин гьабе. :ij;i-kumek fagara#e fadin habe, daran-ba#ar xiyara#e fadin habe. 124. ЛълъикIлъи лъаларев чияссе лълъикIлъи гьабурав чи – хIамида меседил кIиликI барав чи. :ij;i ;alarew xiyaSe :ij;i haburaw xi - \amida mesedil jilij baraw xi. 125. ЛълъикIлъи лълъикIав чияссда гурони лъалареб. :ij;i :ijaw xiyaSda guroni ;alareb. 126. ЛълъикIлъи малълъарав – тушман, тIад рекъарав – гьудул. :ij;i ma:araw - tu^man, Tad reqaraw - hudul. 127. ЛълъикIлъи хIехьезе аххтачодаги хханассул васассдаги гурони кIоларебила. :ij;i \e%a#e a{taxodagi {anaSul wasaSdagi guroni jolarebila. 128. ЛълъикIлъи хIехьечIесс, квешлъи хIехьолеб. :ij;i \e%ezeS, kwe^;i \e%oleb. 129. ЛълъикIлъиги бихьаги, лълъикIлъиялълъул къимат лъазе, квешлъиги бихьаги, квешлъиялълъул кьогIлъи лъазе. :ij;igi bi%agi, :ij;iya:ul qimat ;a#e, kwe^;igi bi%agi, kwe^;ya:ul pof;i ;a#e. 130. ЛълъикIлъиги квешлъиги – кIиябго чияссдассан. :ij;igi kwe^;igi - jiyabgo xiyaSdaSan. 131. ЛълъикIлъиялда ххадуб квешлъиги, квешлъиялда ххадуб лълъикIлъиги камулареб. :ij;iyalda {adub kwe^;igi, kwe^;iyalda {adub :ij;igi kamulareb. 132. ЛълъикIлъиялда ццебе – квешлъи, квешлъиялда ццебе – лълъикIлъи. :ij;iyalda Cebe - kwe^;i, kwe^;iyalda Cebe - :ij;i. 133. ЛълъикIлъиялда данде лълъикIлъи гьабизе кIвечIони, кIочонтунгутIиги – мадар. :ij;iyalda dande :ij;i habi#e jwezoni, joxonguTigi - madar. 134. ЛълъикIлъиялдасса квешлъи бергьунареб. :ij;iyaldaSa kwe^;i berhuneb. 135. ЛълъикIлъиялълъ квешлъи гьабулареб, квешлъиялълъ лълъикIлъи гьабулареб. :ij;iya: kwe^;i habulareb, kwe^;iya: :ij;i habulareb. 136. ЛълъикIлъялълъе бицараб рагIи ссадакъа бугила. :ij;iya:e bicarab rafi Sadaqa bugila. 137. ЛълъикIлъиялълъе гIей гьечIебила. :ij;iya:e fey hezebila. 138. ЛълъикIлъиялълъул лълъикIлъиги холареб, квешлъиялълъул квешлъиги холареб. :ij;iya:ul :ij;igi [olareb, kwe^;iya:ul kwe^;igi [orareb. 139. ЛълъикIлъиялълъулги квешлъиялълъулги тIанчIи гIемерал. :ij;iya:ulgi kwe^;iya:ulgi Tanzi femeral. 140. Лълъим бахунелълъул гурони, чахъдада бацI кIочонареб. :im ba[une:ul guroni, xa]dada ba` joxonareb. 141. Лълъим бегараб гьобо гIадин. :im begarab hobo fadin. 142. Лълъим бегараб гьобо гIадинги вукIунгейила, цIцIадае гъугъалеб зоб гIадинги вукIунгейила. :im begarab hobo fadingi wujungeyila, ~adaye vuvaleb #ob fadingi wujungeyila. 143. Лълъим гьечIеб кIкIалахъ вукIун, лълъадад чи гIорцIцIуларев. :im hezeb Jala] wujun, :adad xi for~ularew. 144. Лълъим гьечIеб магIарда чу кIутIулареб, къачIеб магIардасса ххер бецулареб. :im hezeb mafarda xu juTulareb, qazeb mafardaSa {er beculareb. 145. Лълъим гIемерабгIан - гIор гIодобе биччараб, гIакълу цIцIикIкIаравгIан - гIамал берцинав чи. :im femerabfan - for fodobe biXarab, faqlu ~iJarawfan - famal bercinaw xi. 146. Лълъим гIемерлъунилан ралъад гьалаглъулареб, гIелмуялълъул цIунилан керен хIалуцунареб. :im femer;unilan ra;ad halag;ulareb, felmuya:ul `unilan keren \alucunareb. 147. Лълъим гIодобе тIолебилан, цадахъ лъимерги реххуге. :im fodobe Tolebilan, cada] ;imergi re{uge. 148. Лълъим дагьлъани, гьобо чIчIола, кванил низам биххани, черхх загIиплъула. :im dah;ani, hobo Zola, kwanil ni#am bi{ani, xer{ #afi_;ula. 149. Лълъим дагьлъигун, гьабил гIузраби тIатуна, херлъараб меххалълъ чорххол гIузраби тIатуна. :im dah;igun, habil fu#rabi Tatuna, [er;arab me{a: xor{ol fu#rabi Tatuna. 150. Лълъим рахънибе ккола, чи нухде ккола. :im ra]nibe Kola, xi nu[de Kola. 151. Лълъим ссвакаларебила, сабаб тIагIунаребила. :im Swakalarebila, sabab Tafunarebila. 152. Лълъим тIад речIчIичIони, раква ссверулареб. :im Tad reZizoni, rakwa Swerulareb. 153. Лълъицца хъван бугебали балагьугейила, кин хъван бугебали балагьейила. :iCa ]wan bugebali balahugeyila, kin ]wan bugebali balaheyila. 154. Лълъицца щиб бицаниги, бацIицца ххер кунаро. :iCa &ib bicanigi, ba`iCa {er kunaro. 155. Лълъицца щиб бицаниги, бищунго гIакълу бергьуна. :iCa &ib bicanigi, bu&ungo faqlu berhuna. 156. Лълъудби гIемерав чи холаревани, Инссудада жеги херлъилароан. Руччабазул даран беццарабани, Дарбищил каранда маххел балаан. :udbi femeraw xi [olarewani, inSudada $egi [er;ilaroan. ruXaba#ul daran beCarabani, darbi&il karanda ma{el balaan.

Лълъ : Лълъадал берищ, рокьол гIусищ? :adal beri&, ropol fusi&? Гьал рагIаби абуралила хIара чIварай ралила лълъадул угьи-зигараялде бер-ракI щвечIеб щайтIаналълъ. Кици тIамула бералълъулги гIусалълъулгигIан захIматаб унти гьечIебилан абураб магIнаялда. hal rafabi aburalila \ara zwaray ralila :adul uhi-#igarayalde ber-raj &wezeb ^ayTana:. kici Tamula bera:ulgi fusa:ulgifan #a\matab unti hezebilan aburab mafnayalda. Лълъадал къатIраялълъги гамачI борлIулеб, цIадул хIенехIалълъги дунял бухIулеб. :adal qaTraya:gi gamaz bor/uleb, `adul \ene\a:gi dunyal bu\uleb. Лълъадаццаги жиндиего нух бахъула. :adaCagi $indiyego nu[ ba]ula. Лълъади гьечIев россги, росс гьечIей чIчIужуги – чIобогояб рукъ. :adi hezew roSgi, roS hezey Zu$ugi - zobogoyab ruq. Лълъади квешассул гIумру гIазабалда гирула. :adi kwe^aSul fumru fa#abalda girula. Лълъади лълъикIав лълъикI вуго, лълъади квешав квеш вуго. :adi :ijaw :ij wugo, :adi kwe^aw kwe^ wugo. Кици гIунтIизабула Шамилил наиб Инквачилассде. Гьев цо росулIе щвараб меххалълъ, гIадамал гьессда гьикъарун руго, - «Росу-жамагIат кин бугеб?» – ан. Гьесс жаваб кьун буго - «Лълъади квешав квеш вуго, лълъади лълъикIав лълъикI вуго», - ян. kici funTi#abula ^amilil naib inkwaxilaSde. hew co rosu/e &warab me{a:, fadamal heSda hiqarun rugo, - «rosu-$amafat kin bugeb?» - an. heS $awab pun bugo - «:adi kwe^aw kwe^ wugo, :adi :ijaw :ij wugo», - yan. Лълъади чиярай лълъикIайлъун йихьулейила, чу нилIерабго цIакъаблъун бихьулебила. :adi xiyaray :ijay;un yi%uleyila, xu ni/erabgo `aqab;un bi%ulebila. Лълъади ячине анцIгоявгун ургъе, йиччазе нусгоявгун ургъе. :adi yaxine an`goyawgun urve, yiXa#e nusgoyawgun urve. Лълъадигун вагъуларев лълъикьаниги къоларев. :adigun wavularew :ipanigi qolarew. Лълъадул букIунебила букарулеб бакI, буххичIони букари къотIулареб. :adul bujunebila bukaruleb baj, bu{izoni bukari qoTulareb. Лълъадул гIагарав чияссул яс васассе ячунге. :adul fagaraw xiyaSul yas wasaSe yaxunge. Лълъадул ригьнивги вукIунге, лълъадул гIакаги хьихьуге. :adul rihniwgi wujunge, :adul fakagi %i%uge. Лълъадулгун кколеб къеццалдасса тIагIам гьечIеб дандежо букIунареб. :adulgun Koleb qeCaldaSa Tafam hezeb dande$o bujunareb. Лълъеда бараб полоп гIадаб жойила росс-лълъадиялда гьоркьоб кколеб кьал. :eda barab _olo_ fadab $oyila roS-:adiyalda horpob Koleb pal. Лълъеда бахъун накъищ чIчIолареб. :eda ba]un naqi& Zolareb. Лълъеда тIад хъвадарун, ххатI лIугьунареб. :eda Tad ]wadarun, {aT /uhunareb. Лълъеда хIал барасс бахъухъ цIцIикIкIун кваналеб, хIохь бахъарасс хIалтIи цIцIикIкIун гьабулеб. :eda \al baraS ba]u] ~iJun kwanaleb, \o% ba]araS \alTi ~iJun habuleb. Дибирасс къулгьудалълъе цадахъ васги вачун вукIун вуго. Васассни лълъим гIемер гьекъей рекIее гIечIев дибир васассухъ квеш валагьулев вукIун вуго. Рокъоре щвараб меххалълъ, дицца мун къулгьудалълъе лълъим гьекъезе вачун вукIинчIин, бахъухъ квине вачун вукIанилан, дибирасс вас вуххун вуго. Дадайилан абун буго «гъадидасса цIцIодораб тIанчIицца», жинда рагIун букIанила, лълъим гьекъани, бахъухъ гIемер кваназе кIолилан. Дуцца дида гьеб некIого щайин бицун букIинчIебилан дибирасс вас кIиабизеги вацIун вуго. dibiraS quluda:e cada] wasgi waxun wujun wugo. wasaSni :im femer heqey rejeye hezew dibir wasaSu] kwe^ walahulew wujun wugo. roqore &warab me{a:, diCa mun qulhuda:e :im heqe#e waxun wujinzin, ba]u] kwine waxun wujarawilan, dibiraS was wu{un wugo. dadayilan abun bugo «vadidaSa ~odorab TanziCa», $inda waxun bujanila, :im heqani, ba]u] femer kwana#e jolilan. duCa dida heb nejogo &ayin bicun bujinzebilan dibiraS was jiabi#e wa`un wugo. Лълъедасса лълъетIахъан хIинкъуларо, хIалтIудасса хIалтIухъан лIутуларо. :edaSa :eTa]an \inqularo, \alTudaSa \alTu]an /utularo. Лълъеде мугъ чIваге, гьерссиде ракI гъоге. :ede mug zwagr, herSide raj voge. Лълъел къимат лъалебила кьиндал, чияссул къимат лъалебила хведал. :el qimat ;alebila pindal, xiyaSul qimat ;alebila [wedal. Лълъел цIолеб къулгIаялда асскIоб рукъ бугей эбелалълъул яс ячунге. :el `oleb qulfayalda aSjob ruq bugey ebela:ul yas yaxunge. ЛълъетIа хIуччалги рахъуге, цIцIалкIуялълъ ралъадги буххуге. :eTa \uXalgi ra]uge, ~aljuya: ra;adgi bu{uge. ЛълъетIасса тIорахь бахъулев. :eTaSa Tora% ba]ulew. Лълъецца – гьобо, цIецца – кор. :eCa - hobo, `eCa - kor. Лълъецца ордек биччулареб, бугьтаналълъ чи хъублъуларев. :eCa ordek biXulareb, buhtana: xi ]ub;ularew. Лълъецца нух балагьулеб, гулица тушман валагьулев. :eCa nu[ balahuleb, guliCa tu^man walahulew. Лълъида бихьарабги – «жиндаго бихьарав», лълъида рагIарабги – «жиндаго рагIарав». :ida bi%arabgi - «$indago bi%araw», :ida rafarabgi - «$indago rafaraw» Лълъиданиги нилI инжит гьаризе кIоларелила, нилIеццаго гьаричIони, лълъиццаниги гIодорегIанги гьаруларелила, нилIеццаго гьаричIони. :idanigi ni/ in$it hari#e jolarelila, ni/eCago harizoni, :iCanigi fodorefangi harularila, ni/eCago harizoni. ЛълъикI букIаго патихIа. :ij bujago _ati\a. ЛълъикI вугилан чIухIуге, квеш вукIараб меххги ракIалде щва. :ij wugilan zu\uge, kwe^ wujarab me{gi rajalde &wa. ЛълъикI вукIани, вокьулев, квеш вукIани, рихунев. :ij wujani, wopulew, kwe^ wujani, ri[unew. ЛълъикI хьвадарав квеш холаро, квеш хьвадарав лълъикI холаро. :ij %wadaraw kwe^ [olaro, kwe^ %wadaraw :ij [olaro. ЛълъикI хьвадизеги дурго чорххол иххтияр – духъ, квеш хьвадизеги – духъ. :ij %wadi#egi durgo xor{ol i{tyar - du], kwe^ %wadi#egi - du]. ЛълъикIаб батани – канае, квешаб батани – цIулае. :ijab batani - kanaye, kwe^ab batani - `ulaye. ЛълъикIаб бугъицца къуралде лIар хьвагIулареб, лълъикIав чиясс чияе чIухIи гьабулареб. :ijab buviCa quralde /ar %wafulareb, :ijaw xiyaS xiyaye zu\i habulareb. ЛълъикIаб гара-чIвариялдаги киналълъулго бицунареб. :ijab gara-zwariyaldagi kina:ulgo bicunareb. ЛълъикIаб гьудуллъи ххазинаялдасса лълъикIабила. :ijab hudul;i {a#inayaldaSa :ijabila. ЛълъикIаб – гьурщулеб, квешаб – баххчулеб. :ijab - hur&uleb, kwe^ab - ba{xuleb. ЛълъикIаб дару кьогIаб букIунеб, лълъикIай чIчIужу хIеренай йикIуней. :ijab daru pofab bujuneb, :ijay Zu$u \erenay yijuney. ЛълъикIаб жо беццизе кколареб, беццунилан квешаб жо лълъикIлъулареб. :ijab $o beCi#e Kolareb, beCunilan kwe^ab $o :ij;ulareb. ЛълъикIаб жоялълъе къей гьечIеб, къадаралълъе бергьенлъи гьечIеб. :ijab $oya:e qey hezeb, qadara:e berhen;i hezeb. ЛълъикIаб кечI чIалгIунареб, лълъикIаб ххабар рихунареб. :ijab kez zalfunareb, :ijab {abar ri[unareb. ЛълъикIаб кициялълъул баракат насслабазего щолебила. :ijab kiciya:ul barakat naSlaba#ego &olebila. ЛълъикIаб къайи босеян гьаризе кколаро, лълъикIай яс ячине чи камуларо. :ijab qayi boseyan hari#e Kolaro, :ijay yas yaxine xi kamularo. ЛълъикIаб къверкъ жибго бижараб хьуцIцIилI чIчIолеб. :ijab qwerq $ibgo bi$arab %u~i/ Zoleb. ЛълъикIаб кIалдибе босе, квешаб гIодобе реххе. :ijab jaldibe bose, kwe^ab fodobe re{e. ЛълъикIаб лъазе азарго къоги дагьила, квешалде ругъунлъизе цо къоги гIемерила. :ijab ;a#e a#argo qogi dahila, kwe^alde ruvun;i#e co qogi femerila. ЛълъикIаб малълъ босичIессда лълъикIаб къо бихьуларо, эбел-эмен разияв кинго басралъуларо. :ijab ma: bosizeSda :ijab qo bi%ularo, ebel-emen ra#iyaw kingo basra;ularo. ЛълъикIаб нассихIат босулареб бетIер – рагьлил асар босулареб ссинухIатI. :ijab naSi\at bosulareb beTer - rahlil asar bosulareb Sinu\aT. ЛълъикIаб рагIи – рукъалълъе ххайир, квешаб рагIи – гIадалI базе зар. :ijab rafi - ruqa:e {ayir, kwe^ab rafi - fada/ ba#e #ar. ЛълъикIаб рагIуда мал бани, квешаб хIехьезе кколеб. :ijab rafuda mal bani, kwe^ \e%e#e Koleb. ЛълъикIаб рагIул багьа – кьолораб чу. :ijab raful baha - polareb xu. ЛълъикIаб ретIел ретIани, ссурукъайги берцинлъулейила. :ijab reTel reTani, Suruqaygi bercin;uleyila. ЛълъикIаб ххассият берцинлъиялдасса лълъикIаб. :ijab {aSiyat bercin;iyaldaSa :ijab. ЛълъикIаб ххатIги – бащдаб гIелму. :ijab {aTgi - ba&dab felmu. ЛълъикIаб хьоналда – лълъикIаб, квешаб хьоналда – квешаб. :ijab %onalda - :ijab, kwe^ab %onalda - kwe^ab. ЛълъикIаб хIайваналълъ нилI хьихьулел, квешаб хIайван нилIецца хьихьизе кколеб. :ijab \aywana: ni/ %i%ulel, kwe^ab \aywan ni/eCa %i%i#e Koleb. ЛълъикIаб хIалалълъ гьарани, эххебе унеб лълъимги лъалхъулебила. :ijab \ala: harani, e{ebe uneb :imgi ;al]ulebila. ЛълъикIаб цIарагIалда цIадул бетIер букIунеб. :ijab `arafalda `adul beTer bujuneb. ЛълъикIаб цIцIаргун хвейго лълъикI, ххалкъалълъе инжилъун, чIаго вукIинегIан. :ijab ~argun [weygo :ij, {alqa:e in$i;un, zago wujinefan. ЛълъикIаб чое даран гIемераб, лълъикIав чияссе гьудулзаби гIемерал. :ijab xoye daran femerab, :ijaw xiyaSe hudul#abi femeral. ЛълъикIаб чое хIалхьи толареб, лълъикIаб хIамие хIалтIи камулареб. :ijab xoye \al;i tolareb, :ijab \amiye \alTi kamulareb. ЛълъикIаб чое – цо цIцIал, лълъикIав чияссе – цо рагIи. :ijab xoye - co ~al, :ijaw xiyaSe - co rafi. ЛълъикIаб шитил – лълъикIаб бачIен. :ijab ^itil - :ijab bazen. ЛълъикIабги бихьагийила, квешабги бихьагийила. :ijabgi bi%agiyila, kwe^abgi bi%agiyila. КвешлъигIаги щай къваригIараб жоян гьикъараб меххалълъ, магIаруласс жаваб кьун буго, квешлъи бихьичIони, лълъикIлъиялълъул къиматги лъаларила, дагьабниги квешлъи бихьичIев чиясс къо ккараб бакIалда къвалги къаларилан. kwe^;ifagi &ay qwarifarab $oyan hiqarab me{a:, mafarulaS $awab pun bugo, kwe^;i bi%izoni, :ij;iya:ul qimatgi ;alarila, dahabnigi kwe^;i bi%izew xiyaS qo Karab bajalda qwalgi qalarilan. ЛълъикIабщинаб жубан гьабураб меххалълъ, квешаб жо лIугьунареб. :ijab&inab $uban haburab me{a:, kwe^ab $o /uhunareb. ЛълъикIав багьадур вагъун хола, хIамабагьадур чIухIун хола. :ijaw bahadur wavun [ola, \amabahadur zu\un [ola. ЛълъикIав бахIарчи лълъикIаб рагIиялълъ тамахлъулев, къадарав бихьинчи лълъикIаб бицанагIан къвакIулев. :ijaw ba\arxi :ijab rafiya: tama[;ulew, qadaraw bi%inxi :ijab bicanafan qwajulew. ЛълъикIав бахIарчи ццеве тамахлъулев, нахъа къвакIулев, къадарав бахIарчи ццеве къвакIулев, нахъа тамахлъулев. :ijaw ba\arxi Cewe tama[;ulew, na]a qwajulew, qadaraw ba\arxi Cewe qwajulew, na]a tama[;ulew. ЛълъикIав бахIарчиги вукIунев, цIакъав бахIарчиги вукIунев. :ijaw ba\arxigi wujunew, `aqaw ba\arxigi wujunew. ЛълъикIав бахIарчияссдасса щивниги хIинкъуларев, къадарав чияссдасса киналго хIинкъулел. :ijaw ba\arxiyaSdaSa &iwnigi \inqularew, qadaraw xiyaSdaSa kinalgo \inqulel. ЛълъикIав бахIарчияссул вас къадаравиланги тоге, къадарав чияссул вас бахIарчийиланги тоге. :ijaw ba\arxiyaSul was qadarawilangi toge, qadaraw xiyaSul was ba\arxiyilangi toge. ЛълъикIав бихьинчи чIчIужугIадангун вагъуларев, лълъикIаб хIелеко гIанкIугун багъулареб. :ijaw bi%inxi Zu$ufadangun wavularew, :ijab \eleko fanjugun bavulareb. ЛълъикIав гьудул гьечIессда жиндирго гIайибал лъаларел. :ijaw hudul hezeSda $indirgo fayibal ;alarel. ЛълъикIав гьудулассда данделъараб къо – тIолабго дуниял дуе щвараб къо. :ijaw hudulaSda dande;arab qo - Tolabgo duniyal duye &warab qo. ЛълъикIав инссул квешав васги, квешав инссул лълъикIав васги вукIине бегьулев. :ijaw inSul kwe^aw wasgi, kwe^aw inSul :ijaw wasgi wujine behulew. ЛълъикIав-квешав чи лъала гьудулассухъ балагьун (Дур гьудул щивали бице, цинги дицца мун щивали бицина). :ijaw-kwe^aw xi ;ala hudulaSu] balahun (dur hudul &iwali bice, cingi diCa mun &iwali bicina). ЛълъикIав мадугьал гьечIев чи – бищунго чиякъав чи. :ijaw maduhal hezew xi - bi&ungo xiyaqaw xi. ЛълъикIав мадугьал кинав ватаниги ваццассдасса лълъикIав. :ijaw maduhal kinaw watanigi waCaSdaSa :ijaw. ЛълъикIав хIакимасс гIадлу жиндассангойила байбихьулеб. :ijaw \akimaS fadlu $indaSangoyila baybi%uleb. ЛълъикIав чиясс квешлъи гьабурассеги лълъикIлъи гьабулеб, хIалихьатав чиясс лълъикIлъи гьабурассеги квешлъи гьабулеб. :ijaw ziyaS kwe^;i haburaSegi :ij;i habuleb, \ali%ataw xiyaS :ij;i habulareSegi kwe^;i habuleb. ЛълъикIав хIалтIухъанассул кIал чIчIун букIуна, кверал хIалтIулел рукIуна, квешав хIалтIухъанассул кIал хIалтIулеб букIуна, кверал чIчIун рукIуна. :ijaw \alTu]anaSul jal Zun bujuna, kweral \alTulel rujuna, kwe^aw \alTu]anaSul jal \alTulaeb bujuna, kweral Zun rujuna. ЛълъикIав чигун квараб ххинкI, квешав чигун квараб гьоцIцIоялдасса гьуинаб. :ijaw xigun kwarab {inj, kwe^aw xigun kwarab ho~oyaldaSa huinab. ЛълъикIав чиясс жибги чIваларин, къадарасс чIвазе жибги чIчIеларилан абурабила гIодоб рещтIараб хIанчIчIицца. :ijaw xiyaS $ibgi zwalarin, qadaraS zwa#e $ibgi Zelarilan aburabila fodob re&Tarab \anZiCa. ЛълъикIав чияссда гIадамал цIакъаллъун рихьулел, квешав чияссда бищунго цIакъавлъун живго вихьулев. :ijaw xiyaSda fadamal `aqal;un ri%ulel, kwe^aw xiyaSda bi&ungo `aqaw;un $iwgo wi%ulew. ЛълъикIав чияссе гьабураб лълъикIлъи – нухде бараб тIехх, квешав чияссе гьабураб лълъикIлъи – гьойдуе гьабураб хьит. :ijaw xiyaSe haburab :ij;i - nu[de barab Te{, kwe^aw xiyaSe haburab :ij;i - hoyduye haburab %it. ЛълъикIав чияссе гIумру дагьаб, гIабдалассе хвел дагьаб. :ijaw xiyaSe fumru dahab, fabdalaSe [wel dahab. ЛълъикIав чияссе лълъикIаб мацIцI рекъола, квешав чияссе квешаб мацIцI рекъола. :ijaw xiyaSe :ijab ma~ reqola, kwe^aw xiyaSe kwe^ab ma~ reqola. ЛълъикIав чияссе лълъикIлъи гьабуни, лълъикIлъиялълъе батулеб, квешав чияссе лълъикIлъи гьабуни, бадиб багъизе батулеб. :ijaw xiyaSe :ij;i habuni, :ij;iya:e batuleb, kwe^aw xiyaSe :ij;i habuni, badib bavi#e batuleb. ЛълъикIав чияссе рецц-бакъ къваригIунаро. :ijaw xiyaSe reC-baq qwarifunaro. ЛълъикIав чияссе – цо рагIи, лълъикIаб чое – цо цIцIал. :ijaw xiyaSe - co rafi, :ijab xoye - co ~al. ЛълъикIав чияссул багьа – данд цIцIараб месед. :ijaw xiyaSul baha - dabd ~arab mesed. ЛълъикIав чияссул букIунеб жо – гьари, квешав чияссул букIунеб жо – хьами. :ijaw xiyaSul bujuneb $o - hari, kwe^aw xiyaSul bujuneb $o - %ami. ЛълъикIав чияссул васассулI, кигIан квешав вугониги, цогIаги инссул гIаркьел камулареб. :ijaw xiyaSul wasaSu/, kifan kwe^aw wugonigi, cofagi inSul farpel kamulareb. ЛълъикIавги квешавги ватIа гьавизе гьойдаги лъалев. :ijawgi kwe^awgi waTa hawi#e hoydagi ;alew. ЛълъикIавги квешавги чи чодаги лъалевила. :ijawgi kwe^awgi xi xodagi ;alewila. ЛълъикIавги рагIулевила, квешавги рагIулевила. :ijawgi rafulewila, kwe^awgi rafulewila. ЛълъикIавги хола, цин-цин лълъикIлъиги хола. :ijawgi [ola, cin-cin :ij;igi [ola. ЛълъикIай лълъадиялда бащадаб жо щибго гьечIеб. :ijay :adiyalda ba&adab $o &ibgo hezeb. ЛълъикIай чIчIужу – анибго алжан, квешай чIчIужу – анибго жужахI. :ijay Zu$u - anibgo al$an, kwe^ay Zu$u - anibgo $u$a\. ЛълъикIай чIчIужу горбогьод гIадай йикIуней. :ijay Zu$u gorbohod faday yijuney. ЛълъикIай чIчIужу, нуцIцIихъан къватIие йитIани, гордухъан нахъ юссун ячIунейила. :ijay Zu$u, nu~i]an qwaTiye yiTani, gordu]an na] yuSun yazuneyila. ЛълъикIазулIа хъамурай, хъахIазулIа йищарай бищун квешай ятарай. :ija#u/a ]amuray, ]a\a#u/a yi&aray bi&un kwe^ay yataray. ЛълъикIал ракьулIе уна, квешал кьочIчIокье уна. :ijal rapu/e una, kwe^al poZope una. ЛълъикIалда мал бани, квешалда къвал базе кколеб. :ijalda mal bani, kwe^alda qwal ba#e Koleb. ЛълъикIассда ккараб налъи – нахъарукъ, квешассда ккараб налъи – магIирукъ. :ijaSda Karab na;i - na]aruq, kwe^aSda Karab na;i - mafiruq. ЛълъикIассдассан – лълъикIлъи, квешассдассан – квешлъи. :ijaSdaSan - :ij;i, kwe^aSdaSan - kwe^;i. ЛълъикIассул лълъикIлъиги квешассул квешлъиги кидаго кIочонареб. :ijaSul :ij;igi kwe^aSul kwe^;igi kidago joxonareb. ЛълъикIго кьолеб микьирги, тIадго арав гьоболги. :ijgo poleb mipirgi, Tadgo araw hobolgi. ЛълъикIлъи бихьарассул – кар, квешлъи бихьарассул – малъ. :ij;igi bi%araSul - kar, kwe^;i bi%araSul - ma;. ЛълъикIлъи гьабе дуе квешлъи гьабурассеги, тIасса лIугьа дудасса къолессдассаги. :ij;i habe duye kwe^;i haburaSegi, TaSa /uha dudaSa qoleSdaSagi. ЛълъикIлъи гьабе, квешлъияли жибго бачIина. :ij;i habe, kwe^;iyali $ibgo bazina. ЛълъикIлъи гьабизе кIолареб батани, квешлъигIаги гьабуге. :ij;i habi#e jolareb batani, kwe^;ifagi habuge. ЛълъикIлъи гьабулел Аллагьассда кIочон толарел. :ij;i habulel allahaSda joxon tolarel. ЛълъикIлъи гьабурав аххир воххулев. :ij;i haburaw a{ir wo{ulew. ЛълъикIлъи гьабурассе баркала кьейги – мухьалда бащалъулеб. :ij;i haburaSe barkala peygi - mu%alda ba&a;uleb. ЛълъикIлъи гьабурассе квешлъи гьабичIого, сордо рогьунаребила. :ij;i haburaSe kwe^;i habizogo, sordo rohunarebila. ЛълъикIлъи гьабурассул квешлъиялдасса цIунаги. :ij;i haburaSul kwe^;iyaldaSa `unagi. ЛълъикIлъи гьабурассул лълъикIлъиги квешлъи гьабурассул квешлъиги аххир-къадги жидеего ратулелила. :ij;i haburaSul :ij;igi kwe^;i haburaSul kwe^;igi a{ir-qadgi $ideyego ratulelila. 120. ЛълъикIлъи гьоркьоб гьечIеб квешлъиги, квешлъи гьоркьоб гьечIеб лълъикIлъиги букIунаребила. :ij;i horpob hezeb kwe^;igi, kwe^;i horpob hezeb :ij;igi bujunarebila. 121. ЛълъикIлъи гIадада холареб. :ij;i fadada [olareb. 122. ЛълъикIлъи кватIулебила, квешлъи ххеххго тIаде щолебила. :ij;i kwaTulebila, kwe^;i {e{go Tade &olebila. 123. ЛълъикIлъи-кумек гIагаразе гIадин гьабе, даран-базар чияразе гIадин гьабе. :ij;i-kumek fagara#e fadin habe, daran-ba#ar xiyara#e fadin habe. 124. ЛълъикIлъи лъаларев чияссе лълъикIлъи гьабурав чи – хIамида меседил кIиликI барав чи. :ij;i ;alarew xiyaSe :ij;i haburaw xi - \amida mesedil jilij baraw xi. 125. ЛълъикIлъи лълъикIав чияссда гурони лъалареб. :ij;i :ijaw xiyaSda guroni ;alareb. 126. ЛълъикIлъи малълъарав – тушман, тIад рекъарав – гьудул. :ij;i ma:araw - tu^man, Tad reqaraw - hudul. 127. ЛълъикIлъи хIехьезе аххтачодаги хханассул васассдаги гурони кIоларебила. :ij;i \e%a#e a{taxodagi {anaSul wasaSdagi guroni jolarebila. 128. ЛълъикIлъи хIехьечIесс, квешлъи хIехьолеб. :ij;i \e%ezeS, kwe^;i \e%oleb. 129. ЛълъикIлъиги бихьаги, лълъикIлъиялълъул къимат лъазе, квешлъиги бихьаги, квешлъиялълъул кьогIлъи лъазе. :ij;igi bi%agi, :ij;iya:ul qimat ;a#e, kwe^;igi bi%agi, kwe^;ya:ul pof;i ;a#e. 130. ЛълъикIлъиги квешлъиги – кIиябго чияссдассан. :ij;igi kwe^;igi - jiyabgo xiyaSdaSan. 131. ЛълъикIлъиялда ххадуб квешлъиги, квешлъиялда ххадуб лълъикIлъиги камулареб. :ij;iyalda {adub kwe^;igi, kwe^;iyalda {adub :ij;igi kamulareb. 132. ЛълъикIлъиялда ццебе – квешлъи, квешлъиялда ццебе – лълъикIлъи. :ij;iyalda Cebe - kwe^;i, kwe^;iyalda Cebe - :ij;i. 133. ЛълъикIлъиялда данде лълъикIлъи гьабизе кIвечIони, кIочонтунгутIиги – мадар. :ij;iyalda dande :ij;i habi#e jwezoni, joxonguTigi - madar. 134. ЛълъикIлъиялдасса квешлъи бергьунареб. :ij;iyaldaSa kwe^;i berhuneb. 135. ЛълъикIлъиялълъ квешлъи гьабулареб, квешлъиялълъ лълъикIлъи гьабулареб. :ij;iya: kwe^;i habulareb, kwe^;iya: :ij;i habulareb. 136. ЛълъикIлъялълъе бицараб рагIи ссадакъа бугила. :ij;iya:e bicarab rafi Sadaqa bugila. 137. ЛълъикIлъиялълъе гIей гьечIебила. :ij;iya:e fey hezebila. 138. ЛълъикIлъиялълъул лълъикIлъиги холареб, квешлъиялълъул квешлъиги холареб. :ij;iya:ul :ij;igi [olareb, kwe^;iya:ul kwe^;igi [orareb. 139. ЛълъикIлъиялълъулги квешлъиялълъулги тIанчIи гIемерал. :ij;iya:ulgi kwe^;iya:ulgi Tanzi femeral. 140. Лълъим бахунелълъул гурони, чахъдада бацI кIочонареб. :im ba[une:ul guroni, xa]dada ba` joxonareb. 141. Лълъим бегараб гьобо гIадин. :im begarab hobo fadin. 142. Лълъим бегараб гьобо гIадинги вукIунгейила, цIцIадае гъугъалеб зоб гIадинги вукIунгейила. :im begarab hobo fadingi wujungeyila, ~adaye vuvaleb #ob fadingi wujungeyila. 143. Лълъим гьечIеб кIкIалахъ вукIун, лълъадад чи гIорцIцIуларев. :im hezeb Jala] wujun, :adad xi for~ularew. 144. Лълъим гьечIеб магIарда чу кIутIулареб, къачIеб магIардасса ххер бецулареб. :im hezeb mafarda xu juTulareb, qazeb mafardaSa {er beculareb. 145. Лълъим гIемерабгIан - гIор гIодобе биччараб, гIакълу цIцIикIкIаравгIан - гIамал берцинав чи. :im femerabfan - for fodobe biXarab, faqlu ~iJarawfan - famal bercinaw xi. 146. Лълъим гIемерлъунилан ралъад гьалаглъулареб, гIелмуялълъул цIунилан керен хIалуцунареб. :im femer;unilan ra;ad halag;ulareb, felmuya:ul `unilan keren \alucunareb. 147. Лълъим гIодобе тIолебилан, цадахъ лъимерги реххуге. :im fodobe Tolebilan, cada] ;imergi re{uge. 148. Лълъим дагьлъани, гьобо чIчIола, кванил низам биххани, черхх загIиплъула. :im dah;ani, hobo Zola, kwanil ni#am bi{ani, xer{ #afi_;ula. 149. Лълъим дагьлъигун, гьабил гIузраби тIатуна, херлъараб меххалълъ чорххол гIузраби тIатуна. :im dah;igun, habil fu#rabi Tatuna, [er;arab me{a: xor{ol fu#rabi Tatuna. 150. Лълъим рахънибе ккола, чи нухде ккола. :im ra]nibe Kola, xi nu[de Kola. 151. Лълъим ссвакаларебила, сабаб тIагIунаребила. :im Swakalarebila, sabab Tafunarebila. 152. Лълъим тIад речIчIичIони, раква ссверулареб. :im Tad reZizoni, rakwa Swerulareb. 153. Лълъицца хъван бугебали балагьугейила, кин хъван бугебали балагьейила. :iCa ]wan bugebali balahugeyila, kin ]wan bugebali balaheyila. 154. Лълъицца щиб бицаниги, бацIицца ххер кунаро. :iCa &ib bicanigi, ba`iCa {er kunaro. 155. Лълъицца щиб бицаниги, бищунго гIакълу бергьуна. :iCa &ib bicanigi, bu&ungo faqlu berhuna. 156. Лълъудби гIемерав чи холаревани, Инссудада жеги херлъилароан. Руччабазул даран беццарабани, Дарбищил каранда маххел балаан. :udbi femeraw xi [olarewani, inSudada $egi [er;ilaroan. ruXaba#ul daran beCarabani, darbi&il karanda ma{el balaan.

БицанкIаби магIарул мацIцIалда. БицанкIаби болмацIцIалдаги коделдерил мацIцIалълъаги bicanjabi bolmaValdagi kodelderil maVa'agi Авлахъалда ретIараб хъахIаб буртина. (гIазу) awla]alda reTarab ]a\ab burtina. (faRu) Авлахъалълъа рагьараб хъахIаб буртина. (гIасо) awla]a'a raharab ]a\ab burtina. (faso) Азарго сон баниги, херлъулареб жо. (ракI) aRargo son banigi, [er;ulareb Do. (raj) Азарго сон баниги, хIелиняреб жо. (ракI) aRargo son banigi, \elinyareb Do. (raj) Араб тIад буссунареб жо. (заман) arab Tad buSunareb Do. (Raman) Араб ад буссиняреб жо. (заман) arab ad buSinyareb Do. (Raman) АхIдоларел, хIанчIуларел – жаниве чи виччаларел. (кIулал) a\dolarel, \anzularel - Damiwe xi wiXalarel. (julal) ГIоргIординярел, хIанчIинярел – жаниве чи виччанярел. (кIулал) forfordinyarel, \anzinyarel - Daniwe xi wiXanyarel. (julal) ХIатIал кваналеб, кверал къинлъулеб жо. (гъветI) \aTal kwanaleb, kweral qin;uleb Do. (GweT) ХIатIал кунинеб, кверал къелинеб жо. (гъветI) \aTal kunineb, kweral qelineb Do. (GweT) Бер гьечIого кIанцIулеб, кIал гьечIого хIанчIулеб. (гьорчо) ber hezogo janvuleb, jal hezogo \anzuleb. (horxo) Бер гьечIого кIанцIинеб, кIал гьечIого хIанчIинеб. (гьорчо) ber hezogo janvineb, jal hezogo \anzineb. (horxo) Бегьун кверги гIунтIулареб, кодобеги щолареб. (бакъ) behun kwergi funTulareb, kodobegi ?olareb. (baq) Бегьун кверги гIунтIиняреб, кодобеги щоняреб. (бакъ) behun kwergi funTinyareb, kodobegi ?onyareb. (baq) Берал цIцIикIкI, цIцIоко квеш. (къверкъ) beral ViJ, Voko kwe/. (qwerq) Берал цIцIикIкI, цIцIоко кош. (къоркъ) beral ViJ, Voko ko/. (qorq) КIал гьацIцIулаб, рачIчI загьруяб зузудиро. (най) jal haVulab, raZ Rahruyab RuRudiro. (nay) КIал гьицIцIилаб, рачIчI загьруяб зузудиро. (най) jal hiVilab, raZ Rahruyab RuRudiro. (nay) Бищун бакIаб гьир. (налъи) bi?un bajab hir. (na;i) Бищун бакIаб гьир. (налгьи) bi?un bajab hir. (nalhi) Борхатаб кьурулI кIиго хъинс. (гIундул) bor[atab puru` kigo ]ins. (fundul) БоркIадаб кьурулълъ кIиго хъинс. (гIундул) borjadab puru' kigo ]ins. (fundul) Боххдул гьечIеб, куркьби гьечIеб, бихьулареб – боржунареб. (гьури) bo{dul hezeb, kurpbi hezeb, biFulareb - borDunareb. (huri) Боххдол гьечIеб, куркьби гьечIеб, бихьиняреб – боржиняреб. (гьури) bo{dol hezeb, kurpbi hezeb, biFinyareb - borDinyareb. (huri) Гьой гуреб рукъ цIунулеб. (кIулал, рахай) hoy gureb ruq vunuleb. (julal, ra[ay) Гьой гуреб рукъ цIунинеб. (кIулал, рахIай) hoy gureb ruq vunineb. (julal, ra\ay) Жиб кваназабуралълъухъ хханжу кьолеб жо. (гьобо) Dib kwanaRabura'u] {anDu poleb Do. (hobo) Жиб кунадебуралълъухъ ролълъ кьенеб жо. (гьиби) Dib kunadebura'u] ro' peneb Do. (hibi) Дуниял ссвераниги, ссвакаларел жал. (берал) duniyal Sweranigi, Swakalarel Dal. (beral) Дунял ссвераниги, ссваканярел жал. (берал) dunyal Sweranigi, Swakanyarel Dal. (beral) Дуниялалда бищун ххирияб жо. (рухI) duniyalalda bi?un {iriyab Do. (ru\) Дунялалълъа бищун ххирияб жо. (рухI) duniyala'a bi?un {iriyab Do. (ru\) Жанибе нух гьечIеб нахул гиби. (хоно, цIулакьо) Danibe nu[ hezeb na[ul gibi. ([ono, vulapo) Жанибе нугь гьечIеб нагьул гиби. (хIоно, ик) Danibe nuh hezeb nahul gibi. (\ono, ik) ГIаздадассан унеб цIулал чу. (чанагъ) faRdadaSan uneb vulal xu. (xanaG) ГIасолассан энеб цIулал чу. (чанагъ) facolaSan eneb vulal xu. (xanaG) ГIин кьурун, мацIцI къватIибе реххулеб жо. (чирахъ) fin purun, maV qwaTibe re{uleb Do. (xira]) ГIен кьурун, мацIцI къватIибе реххинеб жо. (чирахъ) fen purun, maV qwaTibe re{ineb Do. (xira]) БухханагIан басандулеб жо. (торгIо) bu{anafan basanduleb Do. (torfo) КьапIарабгIан басандинеб жо. (хIоркIо) paParabfan basandineb Do. (\orjo) Къасси-къад чIчIолареб, тIинкI-тIанкI хIалтIулеб. (ракI) qaSi-qad Zolareb, Tinj-Tanj \alTuleb. (raj) Къасси-къад чIчIенареб, тIинкI-тIанкI хIалтIинеб. (ракI) qaSi-qad Zenareb, Tinj-Tanj \alTineb. (raj) КъватIир гъалалги гьурщун жаний чIчIарай меседу. (цIцIороссоролI) qwaTir Galalgi hur?un Daniy Zaray mesedu. (VoroSoro`) КъватIир гъалалги гьурщун жаний чIчIарай меседо. (цIцIороссоролълъ) qwaTir Galalgi hur?un Daniy Zaray mesedo. (VoroSoro') Ургьимесс багIараб, жибго гьуинаб, гIурччинаб ретIел ретIараб. (хъарпуз) urhimeS bafarab, Dibgo huinab, furXinab reTel reTarab. (]ar<uR) Ургьимесс багIараб, жибго гьоэнаб, гIурччиняб рел~эл рагьараб. (къарпуз) urhimeS bafarab, Dibgo hoenab, furXinyab rel~el raharab. (qar<uR) Цо тIохалда гъоркь ункъго вацц. (тIабакI) co To[alda Gorp unqgo waC. (Tabaj) Цо огьла гъокь ункъго вацц. (тIабакI) co ohla Gop unqgo waC. (Tabaj) Цаби ругеб, кIал гьечIеб. (хъухъадиро) cabi rugeb, jal hezeb. (]u]adiro) Гажал ругеб, кIал гьечIеб. (хъухъадиро) gaDal rugeb, jal hezeb. (]u]adiro) Риидал цIцIахIилаб, кьиндал хъахIаб. (гIанкIкI) riidal Va\ilab, pindal ]a\ab. (fanJ) Риидала цIцIихIилаб, кьиндала хъахIаб. (гIанкIкI) riidala Vi\ilab, pindala ]a\ab. (fanJ) Риидал щобахъ, ххасало кIкIалабахъ. (накIкI) riidal ?oba], {asalo Jalaba]. (naJ) Риидала щобахъ, кьиндала кIкIалабахъ. (накIкI) riidala ?oba], pindala Jalaba]. (naJ) Риидалги ххасалоги кьер хисулареб, кидаго рохьоб букIунеб. (накIкIигъветI) riidalgi {asalogi per [isulareb, kidago roFob bujuneb. (naJiGweT) Риидалаги кьиндалаги кьер хъисиняреб, кидаго рохьоб букIинеб. (накIкIигъветI) riidalagi pindalagi per ]isunyareb, kidago roFob bujineb. (naJiGweT) СагIатги гуреб, гIадамалги рорчIизарулеб. (хIелеко) safatgi gureb, fadamalgi rorziRaruleb. (\eleko) СагIатги гуреб, адамалги рорчIдерунеб. (хIелеко) safatgi gureb, adamalgi rorzderuneb. (\eleko) КIал гьечIеб гIакъил. (тIехь) jal hezeb faqil. (TeF) КIал гьечIеб гIакъил. (эхь) jal hezeb faqil. (eF) Ункъго хIатIида хъурщулеб, жинда къолден ретIараб. (щурункъверкъ) unqgo \aTida ]ur?uleb, Dinda qolden reTarab. (?urunqwerq) Ункъго хIитIида хъурщинеб, женда къолден рагьараб. (щурункъоркъ) unqgo \iTida ]ur?ineb, Denda qolden raharab. (?urunqwerq) Берал гIодор цун билълъунеб жо. (гьоко) beral fodor cun bi'uneb Do. (hoko) Берал гIодор цумо белълъенеб жо. (гьорко) beral fodor cumo be'eneb Do. (horko) Берал гьечIого магIу тIолеб. (гIетI, цIцIад) beral hezogo mafu Toleb. (feT, Vad) Берал гьечIого магIо тIенеб. (гIел, цIцIад) beral hezogo mafo Teneb. (fel, Vad) БагIараб мокъида хъахIал гIанкIаби. (цаби) bafarab moqida ]a\al fanjabi. (cabi) БагIараб сселалълъа хъахIал гIанкIаби. (гажал) bafarab Sela'a ]a\al fanjabi. (gaDal) БакъинегIан къватIал ссверулеб, къасси рогьинегIан хъатIикь тIилги ккун кьижулеб. (гIанкIу-хIелеко) baqinefan qwaTal Sweruleb, qaSi rohinefan ]aTip Tilgi Kun piDuleb. (fanju-\eleko) БакъдегIан къватIал ссверинеб, къасси рогьдегIан хъатIикь илги ккумо кьижинеб. (гIанкIо-хIелеко) baqdefan qwaTal Swerineb, qaSi rohdefan ]aTip ilgi Kumo piDineb. (fanjo-\eleko) ЦохIо эбелалълъул аза-азар тIинчIчI, эбел йихьарайго тIолго раххчулел. (цIцIваби) co\o ebela'ul aRa-aRar TinZ, ebel yiFaraygo Tolgo ra{xulel. (Vwabi) ЦохIо эбелалълъул аза-азар энчIчI, эбел йихьарайго олго раххчинел. (цIцIваби) co\o ebela'ul aRa-aRar enZ, ebel yiFaraygo olgo ra{xinel. (Vwabi) ХIалтIанагIан кьаралъулеб, кьурданагIан биццалъулеб. (мерго) \alTanafan para;uleb, purdanafan biCa;uleb. (mergo) ХIалтIанагIан кьаралинеб, кьурданагIан биццалинеб. (марго) \alTanafan paralineb, purdanafan biCalineb. (margo) Риидал тIимугъ ретIулеб, хасало гIицIцIго букIунеб. (гъветI) riidal TimuG reTuleb, {asalo fiVgo bujuneb. (GweT) Риидала имогъ регьенеб, кьиндала гIецIцIго букIинеб. (гъветI) riidala imoG reheneb, pindala feVgo bujineb. (GweT) Жанисса лълъадал, тIасса пахьул. (гIеретI) DaniSa 'adal, TaSa <aFul. (fereT) Жанисса лълъадал, асса пахьул. (дад) DaniSa 'adal, aSa <aFul. (dad) Хъерело цIцIвакараб, цIцIеллълъар гвангъараб жо (ссунтI) ]erelo Vwakarab, Vel'ar gwanGarab Do. (SunT) Хъерело цIцIвакараб, цIцIеллълъар гвангъараб жо (ссунтI) ]erelo Vwakarab, Vel'ar gwanGarab Do. (SunT)

РикIкIанкIаби   РикIкIанкIаби коделдерил мацIцIалълъа riJanjabi kodelderil ma~a:a رێگانگابێ كۈدېلدېرێل ماڞاڷا 0 - чIо zo ڃۈ (цIияб рагIи) 1 - цо co ښۈ 2 - кIиго jigo گێڬۈ 3 - гьабго habgo هابڬۈ 4 - ункъго unqgo ئۇنقڬۈ 5 - щуго >ugo ۺۇڬۈ 6 - анлълъго an:go انڷـڬۈ 7 - анкьго anpgo انڨڬۈ 8 - микьго mipgo مێڨڬۈ 9 - ичIго izgo ئێڃڬۈ 10 - анцIго anvgo انڝڬۈ 11 - анцIила цо anvila co اڝێلا ښۈ 12 - анцIила кIиго anvila jigo انڝێلا گێڬۈ 13 - анцIила гьабго anvila habgo انڝێلا هابڬۈ 14 - анцIила ункъго anvila unqgo انڝێلا ئۇنقڬۈ 15 - анцIила щуго anvila >ugo انڝێلا ۺۇڬۈ 16 - анцIила анлълъго anvila an:go انڝێلا انڷـڬۈ 17 - анцIила анкьго anvila anpgo انڝێلا انڨڬۈ 18 - анцIила микьго anvila mipgo انڝێلا مێڨڬۈ 19 - анцIила ичIго anvila izgo انڝێلا ئێڃڬۈ 20 - къого qogo قۈڬۈ 21 - къоло цо qolo co قۈلۈ ښۈ 22 - къоло кIиго qolo jigo قۈلۈ گێڬۈ 23 - къоло гьабго qolo habgo قۈلۈ هابڬۈ 24 - къоло ункъго qolo unqgo قۈلۈ ئۇنقڬۈ 25 - къоло щуго qolo >ugo قۈلۈ ۺۇڬۈ 26 - къоло анлълъго qolo an:go قۈلۈ انڷـڬۈ 27 - къоло анкьго qolo anpgo قۈلۈ انڨڬۈ 28 - къоло микьго qolo mipgo قۈلۈ مێڨڬۈ 29 - къоло ичIго qolo izgo قۈلۈ ئێڃڬۈ 30 - гьеберго hebergo هېبېرڬۈ 31 - гьебералълъа цо hebera:a co هېبېراڷا ښۈ 32 - гьебералълъа кIиго hebera:a jigo هېبېراڷا گێڬۈ 33 - гьебералълъа гьабго hebera:a habgo هېبېراڷا هابڬۈ 34 - гьебералълъа ункъго hebera:a unqgo هېبېراڷا ئۇنقڬۈ 35 - гьебералълъа щуго hebera:a >ugo هېبېراڷا ۺۇڬۈ 36 - гьебералълъа анлълъго hebera:a an:go هېبېراڷا اڷـڬۈ 37 - гьебералълъа анкьго hebera:a anpgo هېبېراڷا انڨڬۈ 38 - гьебералълъа микьго hebera:a mipgo هېبېراڷا مێڨڬۈ 39 - гьебералълъа ичIго hebera:a izgo هېبېراڷا ئێڃڬۈ 40 - кIикъого jiqogo گێقۈڬۈ 41 - кIикъолълъа цо jiqo:a co گێقۈڷا ښۈ 42 - кIикъолълъа кIиго jiqo:a jigo گێقۈڷا گێڬۈ 43 - кIикъолълъа гьабго jiqo:a habgo گێقۈڷا هابڬۈ 44 - кIикъолълъа ункъго jiqo:a unqgo گێقۈڷا ئۇنقڬۈ 45 - кIикъолълъа щуго jiqo:a >ugo گێقۈڷا ۺۇڬۈ 46 - кIикъолълъа анлълъго jiqo:a an:go گێقۈڷا انڷـڬۈ 47 - кIикъолълъа анкьго jiqo:a anpgo گێقۈڷا انڨڬۈ 48 - кIикъолълъа микьго jiqo:a mipgo گێقۈڷا مێڨڬۈ 49 - кIикъолълъа ичIго jiqo:a izgo گێقۈڷا ئێڃڬۈ 50 - кIикъолълъанцIго jiqo:anvgo گێقۈڷانڝڬۈ 51 - кIикъолълъанцIила цо jiqo:anvila co گێقۈڷانڝێلا ښۈ 52 - кIикъолълъанцIила кIиго jiqo:anvila jigo گێقۈڷانڝێلا گێڬۈ 53 - кIикъолълъанцIила гьабго jiqo:anvila habgo گێقۈڷانڝێلا هابڬۈ 54 - кIикъолълъанцIила ункъго jiqo:anvila unqgo گێقۈڷانڝێلا ئۇنقڬۈ 55 - кIикъолълъанцIила щуго jiqo:anvila >ugo گێقۈڷانڝێلا ۺۇڬۈ 56 - кIикъолълъанцIила анлълъго jiqo:anvila an:go گێقۈڷانڝێلا انڷـڬۈ 57 - кIикъолълъанцIила анкьго jiqo:anvila anpgo گێقۈڷانڝێلا انڨڬۈ 58 - кIикъолълъанцIила микьго jiqo:anvila mipgo گێقۈڷانڝێلا مێڨڬۈ 59 - кIикъолълъанцIила ичIго jiqo:anvila izgo گێقۈڷانڝێلا ئێڃڬۈ 60 - гьабкъого habqogo ڸابقۈڬۈ 61 - гьабкъолълъа цо habqo:a co هابقۈڷا ښۈ 62 - гьабкъолълъа кIиго habqo:a jigo هابقۈڷا گێڬۈ 63 - гьабкъолълъа гьабго habqo:a habgo هابقۈڷا هابڬۈ 64 - гьабкъолълъа ункъго habqo:a unqgo هابقۈڷا ئۇنقڬۈ 65 - гьабкъолълъа щуго habqo:a >ugo هابقۈڷا ۺۇڬۈ 66 - гьабкъолълъа анлълъго habqo:a an:go هابقۈڷا انڷـڬۈ 67 - гьабкъолълъа анкьго habqo:a anpgo هابقۈڷا انڨڬۈ 68 - гьабкъолълъа микьго habqo:a mipgo هابقۈڷا مێڨڬۈ 69 - гьабкъолълъа ичIго habqo:a izgo هابقۈڷا ئێڃڬۈ 70 - гьабкъолълъанцIго habqo:anvgo هابقۈڷانڝڬۈ 71 - гьабкъолълъанцIила цо habqo:anvila co هابقۈڷانڝێلا ښۈ 72 - гьабкъолълъанцIила кIиго habqo:anvila jigo هابقۈڷانڝێلا گێڬۈ 73 - гьабкъолълъанцIила гьабго habqo:anvila habgo هابقۈڷانڝێلا هابڬۈ 74 - гьабкъолълъанцIила ункъго habqo:anvila unqgo هابقۈڷانڝێلا ئۇنقڬۈ 75 - гьабкъолълъанцIила щуго habqo:anvila >ugo هابقۈڷانڝێلا ۺۇڬۈ 76 - гьабкъолълъанцIила анлълъго habqo:anvila an:go هابقۈڷانڝێلا انڷـڬۈ 77 - гьабкъолълъанцIила анкьго habqo:anvila anpgo هابقۈڷانڝێلا انڨڬۈ 78 - гьабкъолълъанцIила микьго habqo:anvila mipgo هابقۈڷانڝێلا مێڨڬۈ 79 - гьабкъолълъанцIила ичIго habqo:anvila izgo هابقۈڷانڝێلا ئێڃڬۈ 80 - ункъого unqogo ئۇنقۈڬۈ 81 - ункъолълъа цо unqo:a co ئۇنقۈڷا ښۈ 82 - ункъолълъа кIиго unqo:a jigo ئۇنقۈڷا گێڬۈ 83 - ункъолълъа гьабго unqo:a habgo ئۇنقۈڷا هابڬۈ 84 - ункъолълъа ункъго unqo:a unqgo ئۇنقۈڷا ئۇنقڬۈ 85 - ункъолълъа щуго unqo:a >ugo ئۇنقۈڷا ۺۇڬۈ 86 - ункъолълъа анлълъго unqo:a an:go ئۇنقۈڷا انڷڬۈ 87 - ункъолълъа анкьго unqo:a anpgo ئۇنقۈڷا انڨڬۈ 88 - ункъолълъа микьго unqo:a mipgo ئۇنقۈڷا مێڨڬۈ 89 - ункъолълъа ичIго unqo:a izgo ئۇنقۈڷا ئێڃڬۈ 90 - ункъолълъанцIго unqo:anvgo ئۇنقۈڷانڝڬۈ 91 - ункъолълъанцIила цо unqo:anvila co ئۇنقۈڷانڝێلا ښۈ 92 - ункъолълъанцIила кIиго unqo:anvila jigo ئۇنقۈڷانڝێلا گێڬۈ 93 - ункъолълъанцIила гьабго unqo:anvila habgo ئۇنقۈڷانڝێلا هابڬۈ 94 - ункъолълъанцIила ункъго unqo:anvila unqgo ئۇنقۈڷانڝێلا ئۇنقڬۈ 95 - ункъолълъанцIила щуго unqo:anvila >ugo ئۇنقۈڷانڝێلا ۺۇڬۈ 96 - ункъолълъанцIила анлълъго unqo:anvila an:go ئۇنقۈڷانڝێلا انڷـڬۈ 97 - ункъолълъанцIила анкьго unqo:anvila anpgo ئۇنقۈڷانڝێلا هابڬۈ 98 - ункъолълъанцIила микьго unqo:anvila mipgo ئۇنقۈڷانڝێلا مێڨڬۈ 99 - ункъолълъанцIила ичIго unqo:anvila izgo ئۇنقۈڷانڝێلا ئێڃڬۈ 100 - нусго nusgo نۇسڬۈ 101 - носелда цо noselda co نۈسېالدا ښۈ 102 - носелда кIиго noselda jigo نۈسېالدا گێڬۈ 103 - носелда гьабго noselda habgo نۈسېالدا هابڬۈ 110 - носелда анцIго noselda anvgo نۈسېالدا انڝڬۈ 120 - носелда къого noselda qogo نۈسېالدا قۈڬۈ 130 - носелда гьеберго noselda hebergo نۈسېالدا هېبېرڬۈ 140 - носелда кIикъого noselda jiqogo نۈسېالدا گێقۈڬۈ 150 - носелда кIикъолълъанцIго noselda jiqo:anvgo نۈسېالدا قێقۈڷانڝڬۈ 160 - носелда гьабкъого noselda habqogo نۈسېالدا هابقۈڬۈ 170 - носелда гьабкъолълъанцIго noselda habqo:anvgo نۈسېالدا هابقۈڷانڝڬۈ 180 - носелда ункъого noselda unqogo نۈسېالدا ئۇنفۈڬۈ 190 - носелда ункъолълъанцIго noselda unqo:anvgo نۈسېالدا ئۇنقۈڷانڝڬۈ 200 - кIинусго jinusgo گێنۇسڬۈ 300 - гьабнусго habnusgo هابنۇسڬۈ 400 - ункънусго unqnusgo ئۇنقنۇسڬۈ 500 - щунусго >unusgo ۺۇنۇسڬۈ 600 - анлълънусго an:nusgo انڷنۇسڬۈ 700 - анкьнусго anpnusgo انڨنۇسڬۈ 800 - микьнусго mipnusgo مێڨنۇسڬۈ 900 - ичIнусго iznusgo ئێڃنۇسڬۈ 1000 - азарго a#argo ازارڬۈ 2000 - кIиазарго jia#argo گێئازارڬۈ 3000 - гьабазарго hab'a#argo هابئازارڬۈ 4000 - ункъазарго unq'a#argo ئۇنقئازارڬۈ 10000 - анцIазарго anv~a#argo انڝئازارڬۈ 100000 - нусазарго nus~a#argo نۇسئازارڬۈ 1 000 000 - азазарго a#a#argo ازازارڬۈ 2 000 000 - кIиазазарго jia#a#argo گێئازازارڬۈ 3 000 000 - гьабазазарго hab~a#a#argo هابئازازارڬۈ 10 000 000 - анцIазазарго anv~a#a#argo انڝئازازارڬۈ 100 000 000 - нусазазарго nus~a#a#argo نۇسئازازارڬۈ 1 000 000 000 - азарго азазар a#argo a#a#ar ازارڬۈ ازازار 10 000 000 000 - анцIазарго азазар anv~a#argo a#a#ar انڝئازارڬۈ ازازار 100 000 000 000 - нусазарго азазар nus~a#argo a#a#ar نۇسئازارڬۈ ازازار 1 000 000 000 000 - азазарго азазар a#a#argo a#a#ar ازازارڬۈ ازازار 10 000 000 000 000 - анцIазазарго азазар anv~a#a#argo a#a#ar انڝئزازارڬۈ ازازار 100 000 000 000 000 - нусазазарго азазар nus~a#a#argo a#a#ar نۇسئازازارڬۈ ازازار 2019 кIиазаралълъа анцIила ичIго jia#ara:a anvila izgo گێئازاراڷا انڝێلا ئێڃڬۈ 5897 - щуазаралълъа микьноселда ункъолълъанцIила анкьго >ua#ara:a mipnoselda unqo:anvila anpgo ۺۇئازاراڷا مێڨنۈسېالدا ئونقۈڷانڝێلا انڨڬۈ кIицIцIол jiVol - گێڞۈل гьабцIцIол habVol - هابڞۈل анцIцIцIол anvVol - انڝڞۈل нусцIцIол nusVol - نۇسڞۈل азарцIцIол a#arVol - ازارڞۈل 40 - экъерго eqergo ئېقېرڬۈ 41 - экъералълъа цо eqera'a co ئېقېراڷا ښۈ 42 - экъералълъа кIиго eqera'a jigo ئېقېراڷا گێڬۈ 43 - экъералълъа гьабго eqera'a habgo ئېقېراڷا هابڬۈ 44 - экъералълъа ункъго eqera'a unqgo ئېقېراڷا ئۇنقڬۈ 45 - экъералълъа щуго eqera'a >ugo ئېقېراڷا ۺۇڬۈ 46 - экъералълъа анлълъго eqera'a an'go ئېقېراڷا انڷڬۈ 47 - экъералълъа анкьго eqera'a anpgo ئېقېراڷا انڨڬۈ 48 - экъералълъа микьго eqera'a mipgo ئېقېراڷا مێڨڬۈ 49 - экъералълъа ичIго eqera'a izgo ئېقېراڷا ئێڃڬۈ 50 - щверго >wergo ۺوېرڬۈ 51 - щвералълъа цо >wera'a co ۺوېراڷا ښۈ 52 - щвералълъа кIиго >wera'a jigo ۺوېراڷا گێڬۈ 53 - щвералълъа гьабго >wera'a habgo ۺوېراڷا ڸابڬۈ 54 - щвералълъа ункъго >wera'a unqgo ۺوېراڷا ئۇنقڬۈ 55 - щвералълъа щуго >wera'a >ugo ۺوېراڷا ۺۇڬۈ 56 - щвералълъа анлълъго >wera'a an'go ۺوېراڷا انڷڬۈ 57 - щвералълъа анкьго >wera'a anpgo ۺوېراڷا انڨڬۈ 58 - щвералълъа микьго >wera'a mipgo ۺوېراڷا مێڨڬۈ 59 - щвералълъа ичIго >wera'a izgo ۺوېراڷا ئێڃڬۈ 60 - элълъерго e'ergo ئېڷېرڬۈ 61 - элълъералълъа цо e'era'a co ئېڷېراڷا ښۈ 62 - элълъералълъа кIиго e'era'a jigo ئېڷېراڷا گێڬۈ 63 - элълъералълъа гьабго e'era'a habgo ئېڷېراڷا هابڬۈ 64 - элълъералълъа ункъго e'era'a unqgo ئېڷېراڷا ئۇنقڬۈ 65 - элълъералълъа щуго e'era'a >ugo ئېڷېراڷا ۺۇڬۈ 66 - элълъералълъа анлълъго e'era'a an'go ئېڷېراڷا انڷڬۈ 67 - элълъералълъа анкьго e'era'a anpgo ئېڷېراڷا انڨڬۈ 68 - элълъералълъа микьго e'era'a mipgo ئېڷېراڷا مێڨڬۈ 69 - элълъералълъа ичIго e'era'a izgo ئېڷېراڷا ئێڃڬۈ 70 - экьерго epergo ئېڨېرڬۈ 71 - экьералълъа цо epera'a co ئېڨېراڷا ښۈ 72 - экьералълъа кIиго epera'a jigo ئېڨېراڷا گێڬۈ 73 - экьералълъа гьабго epera'a habgo ئېڨېراڷا هابڬۈ 74 - экьералълъа ункъго epera'a unqgo ئېڨېراڷا ئۇنقڬۈ 75 - экьералълъа щуго epera'a >ugo ئېڨېراڷا ۺۇڬۈ 76 - экьералълъа анлълъго epera'a an'go ئېڨېراڷا انڷڬۈ 77 - экьералълъа анкьго epera'a anpgo ئېڨېراڷا انڨڬۈ 78 - экьералълъа микьго epera'a mipgo ئېڨېراڷا مێڨڬۈ 79 - экьералълъа ичIго epera'a izgo ئېڨېراڷا ئێڃڬۈ 80 - мекьерго mepergo مېڨېرڬۈ 81 - мекьералълъа цо mepera'a co مېڨېراڷا ښۈ 82 - мекьералълъа кIиго mepera'a jigo مېڨېراڷا گێڬۈ 83 - мекьералълъа гьабго mepera'a habgo مېڨېراڷا هابڬۈ 84 - мекьералълъа ункъго mepera'a unqgo مېڨېراڷا ئۇنقڬۈ 85 - мекьералълъа щуго mepera'a >ugo مېڨېراڷا ۺۇڬۈ 86 - мекьералълъа анлълъго mepera'a an'go مېڨېراڷا انڷڬۈ 87 - мекьералълъа анкьго mepera'a anpgo مېڨېراڷا انڨڬۈ 88 - мекьералълъа микьго mepera'a mipgo مېڨېراڷا مێڨڬۈ 89 - мекьералълъа ичIго mepera'a izgo مېڨېراڷا ئێڃڬۈ 90 - эчIерго ezergo ئېڃېرڬۈ 91 - эчIералълъа цо ezera'a co ئېڃېراڷا ښۈ 92 - эчIералълъа кIиго ezera'a jigo ئېڃېراڷا گێڬۈ 93 - эчIералълъа гьабго ezera'a habgo ئېڃېراڷا هابڬۈ 94 - эчIералълъа ункъго ezera'a unqgo ئېڃېراڷا ئۇنقڬۈ 95 - эчIералълъа щуго ezera'a >ugo ئېڃېراڷا ۺۇڬۈ 96 - эчIералълъа анлълъго ezera'a an'go ئېڃېراڷا انڷڬۈ 97 - эчIералълъа анкьго ezera'a anpgo ئېڃېراڷا انڨڬۈ 98 - эчIералълъа микьго ezera'a mipgo ئېڃېراڷا مێڨڬۈ 99 - эчIералълъа ичIго ezera'a izgo ئېڃېراڷا ئێڃڬۈ 110 - носелда анцIго noselda an`go نۈسېالدا انڝڬۈ 120 - носелда къого noselda qogo نۈسېالدا قۈڬۈ 130 - носелда гьеберго noselda hebergo نۈسېالدا هېبېرڬۈ 140 - носелда экъерго noselda eqergo نۈسېالدا ئېقېرڬۈ 150 - носелда щверго noselda >wergo نۈسېالدا ۺوېرڬۈ 160 - носелда элълерго noselda e'ergo نۈسېالدا ئېڷېرڬۈ 170 - носелда экьерго noselda epergo نۈسېالدا ئېڨېرڬۈ 180 - носелда мекьерго noselda mepergo نۈسېالدا مېڨېرڬۈ 190 - носелда эчIерго noselda ezergo نۈسېالدا ئېڃېرڬۈ 1000 - ацIусго avusgo اڝۇسڬۈ 2000 - кIиацIусго jiavusgo گێئاڝۇسڬۈ 3000 - гьабацIусго hab~avusgo هابئاڝۇسڬۈ 4000 - ункъацIусго unq~avusgo ئۇنقئاڝۇسڬۈ 10000 - анцIацIусго anv~avusgo انڝئاڝۇسڬۈ 100000 - нусацIусго nus~avusgo نۇسئاڝۇسڬۈ 1 000 000 - эцIесго evesgo ئېڝېسڬۈ 2 000 000 - кIиэцIесго jievesgo گێئېڝېسڬۈ 3 000 000 - гьабэцIесго hab~evesgo هابئېڝېسڬۈ 4 000 000 - ункъэцIесго unq~evesgo ئۇنقئېڝېسڬۈ 10 000 000 - анцIэцIесго anv~evesgo انڝئېڝېسڬۈ 100 000 000 - нусэцIесго nus~evesgo نۇسئېڝېسڬۈ 1 000 000 000 - кIицIесго jivesgo گێڝېسڬۈ 10 000 000 000 - анцIкIицIесго anvjivesgo انڝگێڝېسڬۈ 100 000 000 000 - нускIицIесго nusjivesgo نۇسگێڝېسڬۈ 1 000 000 000 000 - гьецIесго hevesgo هېڝېسڬۈ 10 000 000 000 - анцIгьецIесго anvhevesgo انڝهېڝېسڬۈ 100 000 000 000 - нусгьецIесго nushevesgo نۇسهېڝېسڬۈ 2019 кIиацӏусалълъа анцIила ичIго jiavusa:a anvila izgo گێئاڝۇساڷا انڝێلا ئێڃڬۈ 5897 - щуацIусалълъа микьноселда эчIерелълъа анкьго >uavusa:a mipnoselda uzera'a anpgo ۺۇئ اڝۇسا ڷا مێڨنۈسېالدا ئېڃېراڷا انڨڬۈ

Лълъ : Лълъадал берищ, рокьол гIусищ? :adal beri&, ropol fusi&? Гьал рагIаби абуралила хIара чIварай ралила лълъадул угьи-зигараялде бер-ракI щвечIеб щайтIаналълъ. Кици тIамула бералълъулги гIусалълъулгигIан захIматаб унти гьечIебилан абураб магIнаялда. hal rafabi aburalila \ara zwaray ralila :adul uhi-#igarayalde ber-raj &wezeb ^ayTana:. kici Tamula bera:ulgi fusa:ulgifan #a\matab unti hezebilan aburab mafnayalda. Лълъадал къатIраялълъги гамачI борлIулеб, цIадул хIенехIалълъги дунял бухIулеб. :adal qaTraya:gi gamaz bor/uleb, `adul \ene\a:gi dunyal bu\uleb. Лълъадаццаги жиндиего нух бахъула. :adaCagi $indiyego nu[ ba]ula. Лълъади гьечIев россги, росс гьечIей чIчIужуги – чIобогояб рукъ. :adi hezew roSgi, roS hezey Zu$ugi - zobogoyab ruq. Лълъади квешассул гIумру гIазабалда гирула. :adi kwe^aSul fumru fa#abalda girula. Лълъади лълъикIав лълъикI вуго, лълъади квешав квеш вуго. :adi :ijaw :ij wugo, :adi kwe^aw kwe^ wugo. Кици гIунтIизабула Шамилил наиб Инквачилассде. Гьев цо росулIе щвараб меххалълъ, гIадамал гьессда гьикъарун руго, - «Росу-жамагIат кин бугеб?» – ан. Гьесс жаваб кьун буго - «Лълъади квешав квеш вуго, лълъади лълъикIав лълъикI вуго», - ян. kici funTi#abula ^amilil naib inkwaxilaSde. hew co rosu/e &warab me{a:, fadamal heSda hiqarun rugo, - «rosu-$amafat kin bugeb?» - an. heS $awab pun bugo - «:adi kwe^aw kwe^ wugo, :adi :ijaw :ij wugo», - yan. Лълъади чиярай лълъикIайлъун йихьулейила, чу нилIерабго цIакъаблъун бихьулебила. :adi xiyaray :ijay;un yi%uleyila, xu ni/erabgo `aqab;un bi%ulebila. Лълъади ячине анцIгоявгун ургъе, йиччазе нусгоявгун ургъе. :adi yaxine an`goyawgun urve, yiXa#e nusgoyawgun urve. Лълъадигун вагъуларев лълъикьаниги къоларев. :adigun wavularew :ipanigi qolarew. Лълъадул букIунебила букарулеб бакI, буххичIони букари къотIулареб. :adul bujunebila bukaruleb baj, bu{izoni bukari qoTulareb. Лълъадул гIагарав чияссул яс васассе ячунге. :adul fagaraw xiyaSul yas wasaSe yaxunge. Лълъадул ригьнивги вукIунге, лълъадул гIакаги хьихьуге. :adul rihniwgi wujunge, :adul fakagi %i%uge. Лълъадулгун кколеб къеццалдасса тIагIам гьечIеб дандежо букIунареб. :adulgun Koleb qeCaldaSa Tafam hezeb dande$o bujunareb. Лълъеда бараб полоп гIадаб жойила росс-лълъадиялда гьоркьоб кколеб кьал. :eda barab _olo_ fadab $oyila roS-:adiyalda horpob Koleb pal. Лълъеда бахъун накъищ чIчIолареб. :eda ba]un naqi& Zolareb. Лълъеда тIад хъвадарун, ххатI лIугьунареб. :eda Tad ]wadarun, {aT /uhunareb. Лълъеда хIал барасс бахъухъ цIцIикIкIун кваналеб, хIохь бахъарасс хIалтIи цIцIикIкIун гьабулеб. :eda \al baraS ba]u] ~iJun kwanaleb, \o% ba]araS \alTi ~iJun habuleb. Дибирасс къулгьудалълъе цадахъ васги вачун вукIун вуго. Васассни лълъим гIемер гьекъей рекIее гIечIев дибир васассухъ квеш валагьулев вукIун вуго. Рокъоре щвараб меххалълъ, дицца мун къулгьудалълъе лълъим гьекъезе вачун вукIинчIин, бахъухъ квине вачун вукIанилан, дибирасс вас вуххун вуго. Дадайилан абун буго «гъадидасса цIцIодораб тIанчIицца», жинда рагIун букIанила, лълъим гьекъани, бахъухъ гIемер кваназе кIолилан. Дуцца дида гьеб некIого щайин бицун букIинчIебилан дибирасс вас кIиабизеги вацIун вуго. dibiraS quluda:e cada] wasgi waxun wujun wugo. wasaSni :im femer heqey rejeye hezew dibir wasaSu] kwe^ walahulew wujun wugo. roqore &warab me{a:, diCa mun qulhuda:e :im heqe#e waxun wujinzin, ba]u] kwine waxun wujarawilan, dibiraS was wu{un wugo. dadayilan abun bugo «vadidaSa ~odorab TanziCa», $inda waxun bujanila, :im heqani, ba]u] femer kwana#e jolilan. duCa dida heb nejogo &ayin bicun bujinzebilan dibiraS was jiabi#e wa`un wugo. Лълъедасса лълъетIахъан хIинкъуларо, хIалтIудасса хIалтIухъан лIутуларо. :edaSa :eTa]an \inqularo, \alTudaSa \alTu]an /utularo. Лълъеде мугъ чIваге, гьерссиде ракI гъоге. :ede mug zwagr, herSide raj voge. Лълъел къимат лъалебила кьиндал, чияссул къимат лъалебила хведал. :el qimat ;alebila pindal, xiyaSul qimat ;alebila [wedal. Лълъел цIолеб къулгIаялда асскIоб рукъ бугей эбелалълъул яс ячунге. :el `oleb qulfayalda aSjob ruq bugey ebela:ul yas yaxunge. ЛълъетIа хIуччалги рахъуге, цIцIалкIуялълъ ралъадги буххуге. :eTa \uXalgi ra]uge, ~aljuya: ra;adgi bu{uge. ЛълъетIасса тIорахь бахъулев. :eTaSa Tora% ba]ulew. Лълъецца – гьобо, цIецца – кор. :eCa - hobo, `eCa - kor. Лълъецца ордек биччулареб, бугьтаналълъ чи хъублъуларев. :eCa ordek biXulareb, buhtana: xi ]ub;ularew. Лълъецца нух балагьулеб, гулица тушман валагьулев. :eCa nu[ balahuleb, guliCa tu^man walahulew. Лълъида бихьарабги – «жиндаго бихьарав», лълъида рагIарабги – «жиндаго рагIарав». :ida bi%arabgi - «$indago bi%araw», :ida rafarabgi - «$indago rafaraw» Лълъиданиги нилI инжит гьаризе кIоларелила, нилIеццаго гьаричIони, лълъиццаниги гIодорегIанги гьаруларелила, нилIеццаго гьаричIони. :idanigi ni/ in$it hari#e jolarelila, ni/eCago harizoni, :iCanigi fodorefangi harularila, ni/eCago harizoni. ЛълъикI букIаго патихIа. :ij bujago _ati\a. ЛълъикI вугилан чIухIуге, квеш вукIараб меххги ракIалде щва. :ij wugilan zu\uge, kwe^ wujarab me{gi rajalde &wa. ЛълъикI вукIани, вокьулев, квеш вукIани, рихунев. :ij wujani, wopulew, kwe^ wujani, ri[unew. ЛълъикI хьвадарав квеш холаро, квеш хьвадарав лълъикI холаро. :ij %wadaraw kwe^ [olaro, kwe^ %wadaraw :ij [olaro. ЛълъикI хьвадизеги дурго чорххол иххтияр – духъ, квеш хьвадизеги – духъ. :ij %wadi#egi durgo xor{ol i{tyar - du], kwe^ %wadi#egi - du]. ЛълъикIаб батани – канае, квешаб батани – цIулае. :ijab batani - kanaye, kwe^ab batani - `ulaye. ЛълъикIаб бугъицца къуралде лIар хьвагIулареб, лълъикIав чиясс чияе чIухIи гьабулареб. :ijab buviCa quralde /ar %wafulareb, :ijaw xiyaS xiyaye zu\i habulareb. ЛълъикIаб гара-чIвариялдаги киналълъулго бицунареб. :ijab gara-zwariyaldagi kina:ulgo bicunareb. ЛълъикIаб гьудуллъи ххазинаялдасса лълъикIабила. :ijab hudul;i {a#inayaldaSa :ijabila. ЛълъикIаб – гьурщулеб, квешаб – баххчулеб. :ijab - hur&uleb, kwe^ab - ba{xuleb. ЛълъикIаб дару кьогIаб букIунеб, лълъикIай чIчIужу хIеренай йикIуней. :ijab daru pofab bujuneb, :ijay Zu$u \erenay yijuney. ЛълъикIаб жо беццизе кколареб, беццунилан квешаб жо лълъикIлъулареб. :ijab $o beCi#e Kolareb, beCunilan kwe^ab $o :ij;ulareb. ЛълъикIаб жоялълъе къей гьечIеб, къадаралълъе бергьенлъи гьечIеб. :ijab $oya:e qey hezeb, qadara:e berhen;i hezeb. ЛълъикIаб кечI чIалгIунареб, лълъикIаб ххабар рихунареб. :ijab kez zalfunareb, :ijab {abar ri[unareb. ЛълъикIаб кициялълъул баракат насслабазего щолебила. :ijab kiciya:ul barakat naSlaba#ego &olebila. ЛълъикIаб къайи босеян гьаризе кколаро, лълъикIай яс ячине чи камуларо. :ijab qayi boseyan hari#e Kolaro, :ijay yas yaxine xi kamularo. ЛълъикIаб къверкъ жибго бижараб хьуцIцIилI чIчIолеб. :ijab qwerq $ibgo bi$arab %u~i/ Zoleb. ЛълъикIаб кIалдибе босе, квешаб гIодобе реххе. :ijab jaldibe bose, kwe^ab fodobe re{e. ЛълъикIаб лъазе азарго къоги дагьила, квешалде ругъунлъизе цо къоги гIемерила. :ijab ;a#e a#argo qogi dahila, kwe^alde ruvun;i#e co qogi femerila. ЛълъикIаб малълъ босичIессда лълъикIаб къо бихьуларо, эбел-эмен разияв кинго басралъуларо. :ijab ma: bosizeSda :ijab qo bi%ularo, ebel-emen ra#iyaw kingo basra;ularo. ЛълъикIаб нассихIат босулареб бетIер – рагьлил асар босулареб ссинухIатI. :ijab naSi\at bosulareb beTer - rahlil asar bosulareb Sinu\aT. ЛълъикIаб рагIи – рукъалълъе ххайир, квешаб рагIи – гIадалI базе зар. :ijab rafi - ruqa:e {ayir, kwe^ab rafi - fada/ ba#e #ar. ЛълъикIаб рагIуда мал бани, квешаб хIехьезе кколеб. :ijab rafuda mal bani, kwe^ \e%e#e Koleb. ЛълъикIаб рагIул багьа – кьолораб чу. :ijab raful baha - polareb xu. ЛълъикIаб ретIел ретIани, ссурукъайги берцинлъулейила. :ijab reTel reTani, Suruqaygi bercin;uleyila. ЛълъикIаб ххассият берцинлъиялдасса лълъикIаб. :ijab {aSiyat bercin;iyaldaSa :ijab. ЛълъикIаб ххатIги – бащдаб гIелму. :ijab {aTgi - ba&dab felmu. ЛълъикIаб хьоналда – лълъикIаб, квешаб хьоналда – квешаб. :ijab %onalda - :ijab, kwe^ab %onalda - kwe^ab. ЛълъикIаб хIайваналълъ нилI хьихьулел, квешаб хIайван нилIецца хьихьизе кколеб. :ijab \aywana: ni/ %i%ulel, kwe^ab \aywan ni/eCa %i%i#e Koleb. ЛълъикIаб хIалалълъ гьарани, эххебе унеб лълъимги лъалхъулебила. :ijab \ala: harani, e{ebe uneb :imgi ;al]ulebila. ЛълъикIаб цIарагIалда цIадул бетIер букIунеб. :ijab `arafalda `adul beTer bujuneb. ЛълъикIаб цIцIаргун хвейго лълъикI, ххалкъалълъе инжилъун, чIаго вукIинегIан. :ijab ~argun [weygo :ij, {alqa:e in$i;un, zago wujinefan. ЛълъикIаб чое даран гIемераб, лълъикIав чияссе гьудулзаби гIемерал. :ijab xoye daran femerab, :ijaw xiyaSe hudul#abi femeral. ЛълъикIаб чое хIалхьи толареб, лълъикIаб хIамие хIалтIи камулареб. :ijab xoye \al;i tolareb, :ijab \amiye \alTi kamulareb. ЛълъикIаб чое – цо цIцIал, лълъикIав чияссе – цо рагIи. :ijab xoye - co ~al, :ijaw xiyaSe - co rafi. ЛълъикIаб шитил – лълъикIаб бачIен. :ijab ^itil - :ijab bazen. ЛълъикIабги бихьагийила, квешабги бихьагийила. :ijabgi bi%agiyila, kwe^abgi bi%agiyila. КвешлъигIаги щай къваригIараб жоян гьикъараб меххалълъ, магIаруласс жаваб кьун буго, квешлъи бихьичIони, лълъикIлъиялълъул къиматги лъаларила, дагьабниги квешлъи бихьичIев чиясс къо ккараб бакIалда къвалги къаларилан. kwe^;ifagi &ay qwarifarab $oyan hiqarab me{a:, mafarulaS $awab pun bugo, kwe^;i bi%izoni, :ij;iya:ul qimatgi ;alarila, dahabnigi kwe^;i bi%izew xiyaS qo Karab bajalda qwalgi qalarilan. ЛълъикIабщинаб жубан гьабураб меххалълъ, квешаб жо лIугьунареб. :ijab&inab $uban haburab me{a:, kwe^ab $o /uhunareb. ЛълъикIав багьадур вагъун хола, хIамабагьадур чIухIун хола. :ijaw bahadur wavun [ola, \amabahadur zu\un [ola. ЛълъикIав бахIарчи лълъикIаб рагIиялълъ тамахлъулев, къадарав бихьинчи лълъикIаб бицанагIан къвакIулев. :ijaw ba\arxi :ijab rafiya: tama[;ulew, qadaraw bi%inxi :ijab bicanafan qwajulew. ЛълъикIав бахIарчи ццеве тамахлъулев, нахъа къвакIулев, къадарав бахIарчи ццеве къвакIулев, нахъа тамахлъулев. :ijaw ba\arxi Cewe tama[;ulew, na]a qwajulew, qadaraw ba\arxi Cewe qwajulew, na]a tama[;ulew. ЛълъикIав бахIарчиги вукIунев, цIакъав бахIарчиги вукIунев. :ijaw ba\arxigi wujunew, `aqaw ba\arxigi wujunew. ЛълъикIав бахIарчияссдасса щивниги хIинкъуларев, къадарав чияссдасса киналго хIинкъулел. :ijaw ba\arxiyaSdaSa &iwnigi \inqularew, qadaraw xiyaSdaSa kinalgo \inqulel. ЛълъикIав бахIарчияссул вас къадаравиланги тоге, къадарав чияссул вас бахIарчийиланги тоге. :ijaw ba\arxiyaSul was qadarawilangi toge, qadaraw xiyaSul was ba\arxiyilangi toge. ЛълъикIав бихьинчи чIчIужугIадангун вагъуларев, лълъикIаб хIелеко гIанкIугун багъулареб. :ijaw bi%inxi Zu$ufadangun wavularew, :ijab \eleko fanjugun bavulareb. ЛълъикIав гьудул гьечIессда жиндирго гIайибал лъаларел. :ijaw hudul hezeSda $indirgo fayibal ;alarel. ЛълъикIав гьудулассда данделъараб къо – тIолабго дуниял дуе щвараб къо. :ijaw hudulaSda dande;arab qo - Tolabgo duniyal duye &warab qo. ЛълъикIав инссул квешав васги, квешав инссул лълъикIав васги вукIине бегьулев. :ijaw inSul kwe^aw wasgi, kwe^aw inSul :ijaw wasgi wujine behulew. ЛълъикIав-квешав чи лъала гьудулассухъ балагьун (Дур гьудул щивали бице, цинги дицца мун щивали бицина). :ijaw-kwe^aw xi ;ala hudulaSu] balahun (dur hudul &iwali bice, cingi diCa mun &iwali bicina). ЛълъикIав мадугьал гьечIев чи – бищунго чиякъав чи. :ijaw maduhal hezew xi - bi&ungo xiyaqaw xi. ЛълъикIав мадугьал кинав ватаниги ваццассдасса лълъикIав. :ijaw maduhal kinaw watanigi waCaSdaSa :ijaw. ЛълъикIав хIакимасс гIадлу жиндассангойила байбихьулеб. :ijaw \akimaS fadlu $indaSangoyila baybi%uleb. ЛълъикIав чиясс квешлъи гьабурассеги лълъикIлъи гьабулеб, хIалихьатав чиясс лълъикIлъи гьабурассеги квешлъи гьабулеб. :ijaw ziyaS kwe^;i haburaSegi :ij;i habuleb, \ali%ataw xiyaS :ij;i habulareSegi kwe^;i habuleb. ЛълъикIав хIалтIухъанассул кIал чIчIун букIуна, кверал хIалтIулел рукIуна, квешав хIалтIухъанассул кIал хIалтIулеб букIуна, кверал чIчIун рукIуна. :ijaw \alTu]anaSul jal Zun bujuna, kweral \alTulel rujuna, kwe^aw \alTu]anaSul jal \alTulaeb bujuna, kweral Zun rujuna. ЛълъикIав чигун квараб ххинкI, квешав чигун квараб гьоцIцIоялдасса гьуинаб. :ijaw xigun kwarab {inj, kwe^aw xigun kwarab ho~oyaldaSa huinab. ЛълъикIав чиясс жибги чIваларин, къадарасс чIвазе жибги чIчIеларилан абурабила гIодоб рещтIараб хIанчIчIицца. :ijaw xiyaS $ibgi zwalarin, qadaraS zwa#e $ibgi Zelarilan aburabila fodob re&Tarab \anZiCa. ЛълъикIав чияссда гIадамал цIакъаллъун рихьулел, квешав чияссда бищунго цIакъавлъун живго вихьулев. :ijaw xiyaSda fadamal `aqal;un ri%ulel, kwe^aw xiyaSda bi&ungo `aqaw;un $iwgo wi%ulew. ЛълъикIав чияссе гьабураб лълъикIлъи – нухде бараб тIехх, квешав чияссе гьабураб лълъикIлъи – гьойдуе гьабураб хьит. :ijaw xiyaSe haburab :ij;i - nu[de barab Te{, kwe^aw xiyaSe haburab :ij;i - hoyduye haburab %it. ЛълъикIав чияссе гIумру дагьаб, гIабдалассе хвел дагьаб. :ijaw xiyaSe fumru dahab, fabdalaSe [wel dahab. ЛълъикIав чияссе лълъикIаб мацIцI рекъола, квешав чияссе квешаб мацIцI рекъола. :ijaw xiyaSe :ijab ma~ reqola, kwe^aw xiyaSe kwe^ab ma~ reqola. ЛълъикIав чияссе лълъикIлъи гьабуни, лълъикIлъиялълъе батулеб, квешав чияссе лълъикIлъи гьабуни, бадиб багъизе батулеб. :ijaw xiyaSe :ij;i habuni, :ij;iya:e batuleb, kwe^aw xiyaSe :ij;i habuni, badib bavi#e batuleb. ЛълъикIав чияссе рецц-бакъ къваригIунаро. :ijaw xiyaSe reC-baq qwarifunaro. ЛълъикIав чияссе – цо рагIи, лълъикIаб чое – цо цIцIал. :ijaw xiyaSe - co rafi, :ijab xoye - co ~al. ЛълъикIав чияссул багьа – данд цIцIараб месед. :ijaw xiyaSul baha - dabd ~arab mesed. ЛълъикIав чияссул букIунеб жо – гьари, квешав чияссул букIунеб жо – хьами. :ijaw xiyaSul bujuneb $o - hari, kwe^aw xiyaSul bujuneb $o - %ami. ЛълъикIав чияссул васассулI, кигIан квешав вугониги, цогIаги инссул гIаркьел камулареб. :ijaw xiyaSul wasaSu/, kifan kwe^aw wugonigi, cofagi inSul farpel kamulareb. ЛълъикIавги квешавги ватIа гьавизе гьойдаги лъалев. :ijawgi kwe^awgi waTa hawi#e hoydagi ;alew. ЛълъикIавги квешавги чи чодаги лъалевила. :ijawgi kwe^awgi xi xodagi ;alewila. ЛълъикIавги рагIулевила, квешавги рагIулевила. :ijawgi rafulewila, kwe^awgi rafulewila. ЛълъикIавги хола, цин-цин лълъикIлъиги хола. :ijawgi [ola, cin-cin :ij;igi [ola. ЛълъикIай лълъадиялда бащадаб жо щибго гьечIеб. :ijay :adiyalda ba&adab $o &ibgo hezeb. ЛълъикIай чIчIужу – анибго алжан, квешай чIчIужу – анибго жужахI. :ijay Zu$u - anibgo al$an, kwe^ay Zu$u - anibgo $u$a\. ЛълъикIай чIчIужу горбогьод гIадай йикIуней. :ijay Zu$u gorbohod faday yijuney. ЛълъикIай чIчIужу, нуцIцIихъан къватIие йитIани, гордухъан нахъ юссун ячIунейила. :ijay Zu$u, nu~i]an qwaTiye yiTani, gordu]an na] yuSun yazuneyila. ЛълъикIазулIа хъамурай, хъахIазулIа йищарай бищун квешай ятарай. :ija#u/a ]amuray, ]a\a#u/a yi&aray bi&un kwe^ay yataray. ЛълъикIал ракьулIе уна, квешал кьочIчIокье уна. :ijal rapu/e una, kwe^al poZope una. ЛълъикIалда мал бани, квешалда къвал базе кколеб. :ijalda mal bani, kwe^alda qwal ba#e Koleb. ЛълъикIассда ккараб налъи – нахъарукъ, квешассда ккараб налъи – магIирукъ. :ijaSda Karab na;i - na]aruq, kwe^aSda Karab na;i - mafiruq. ЛълъикIассдассан – лълъикIлъи, квешассдассан – квешлъи. :ijaSdaSan - :ij;i, kwe^aSdaSan - kwe^;i. ЛълъикIассул лълъикIлъиги квешассул квешлъиги кидаго кIочонареб. :ijaSul :ij;igi kwe^aSul kwe^;igi kidago joxonareb. ЛълъикIго кьолеб микьирги, тIадго арав гьоболги. :ijgo poleb mipirgi, Tadgo araw hobolgi. ЛълъикIлъи бихьарассул – кар, квешлъи бихьарассул – малъ. :ij;igi bi%araSul - kar, kwe^;i bi%araSul - ma;. ЛълъикIлъи гьабе дуе квешлъи гьабурассеги, тIасса лIугьа дудасса къолессдассаги. :ij;i habe duye kwe^;i haburaSegi, TaSa /uha dudaSa qoleSdaSagi. ЛълъикIлъи гьабе, квешлъияли жибго бачIина. :ij;i habe, kwe^;iyali $ibgo bazina. ЛълъикIлъи гьабизе кIолареб батани, квешлъигIаги гьабуге. :ij;i habi#e jolareb batani, kwe^;ifagi habuge. ЛълъикIлъи гьабулел Аллагьассда кIочон толарел. :ij;i habulel allahaSda joxon tolarel. ЛълъикIлъи гьабурав аххир воххулев. :ij;i haburaw a{ir wo{ulew. ЛълъикIлъи гьабурассе баркала кьейги – мухьалда бащалъулеб. :ij;i haburaSe barkala peygi - mu%alda ba&a;uleb. ЛълъикIлъи гьабурассе квешлъи гьабичIого, сордо рогьунаребила. :ij;i haburaSe kwe^;i habizogo, sordo rohunarebila. ЛълъикIлъи гьабурассул квешлъиялдасса цIунаги. :ij;i haburaSul kwe^;iyaldaSa `unagi. ЛълъикIлъи гьабурассул лълъикIлъиги квешлъи гьабурассул квешлъиги аххир-къадги жидеего ратулелила. :ij;i haburaSul :ij;igi kwe^;i haburaSul kwe^;igi a{ir-qadgi $ideyego ratulelila. 120. ЛълъикIлъи гьоркьоб гьечIеб квешлъиги, квешлъи гьоркьоб гьечIеб лълъикIлъиги букIунаребила. :ij;i horpob hezeb kwe^;igi, kwe^;i horpob hezeb :ij;igi bujunarebila. 121. ЛълъикIлъи гIадада холареб. :ij;i fadada [olareb. 122. ЛълъикIлъи кватIулебила, квешлъи ххеххго тIаде щолебила. :ij;i kwaTulebila, kwe^;i {e{go Tade &olebila. 123. ЛълъикIлъи-кумек гIагаразе гIадин гьабе, даран-базар чияразе гIадин гьабе. :ij;i-kumek fagara#e fadin habe, daran-ba#ar xiyara#e fadin habe. 124. ЛълъикIлъи лъаларев чияссе лълъикIлъи гьабурав чи – хIамида меседил кIиликI барав чи. :ij;i ;alarew xiyaSe :ij;i haburaw xi - \amida mesedil jilij baraw xi. 125. ЛълъикIлъи лълъикIав чияссда гурони лъалареб. :ij;i :ijaw xiyaSda guroni ;alareb. 126. ЛълъикIлъи малълъарав – тушман, тIад рекъарав – гьудул. :ij;i ma:araw - tu^man, Tad reqaraw - hudul. 127. ЛълъикIлъи хIехьезе аххтачодаги хханассул васассдаги гурони кIоларебила. :ij;i \e%a#e a{taxodagi {anaSul wasaSdagi guroni jolarebila. 128. ЛълъикIлъи хIехьечIесс, квешлъи хIехьолеб. :ij;i \e%ezeS, kwe^;i \e%oleb. 129. ЛълъикIлъиги бихьаги, лълъикIлъиялълъул къимат лъазе, квешлъиги бихьаги, квешлъиялълъул кьогIлъи лъазе. :ij;igi bi%agi, :ij;iya:ul qimat ;a#e, kwe^;igi bi%agi, kwe^;ya:ul pof;i ;a#e. 130. ЛълъикIлъиги квешлъиги – кIиябго чияссдассан. :ij;igi kwe^;igi - jiyabgo xiyaSdaSan. 131. ЛълъикIлъиялда ххадуб квешлъиги, квешлъиялда ххадуб лълъикIлъиги камулареб. :ij;iyalda {adub kwe^;igi, kwe^;iyalda {adub :ij;igi kamulareb. 132. ЛълъикIлъиялда ццебе – квешлъи, квешлъиялда ццебе – лълъикIлъи. :ij;iyalda Cebe - kwe^;i, kwe^;iyalda Cebe - :ij;i. 133. ЛълъикIлъиялда данде лълъикIлъи гьабизе кIвечIони, кIочонтунгутIиги – мадар. :ij;iyalda dande :ij;i habi#e jwezoni, joxonguTigi - madar. 134. ЛълъикIлъиялдасса квешлъи бергьунареб. :ij;iyaldaSa kwe^;i berhuneb. 135. ЛълъикIлъиялълъ квешлъи гьабулареб, квешлъиялълъ лълъикIлъи гьабулареб. :ij;iya: kwe^;i habulareb, kwe^;iya: :ij;i habulareb. 136. ЛълъикIлъялълъе бицараб рагIи ссадакъа бугила. :ij;iya:e bicarab rafi Sadaqa bugila. 137. ЛълъикIлъиялълъе гIей гьечIебила. :ij;iya:e fey hezebila. 138. ЛълъикIлъиялълъул лълъикIлъиги холареб, квешлъиялълъул квешлъиги холареб. :ij;iya:ul :ij;igi [olareb, kwe^;iya:ul kwe^;igi [orareb. 139. ЛълъикIлъиялълъулги квешлъиялълъулги тIанчIи гIемерал. :ij;iya:ulgi kwe^;iya:ulgi Tanzi femeral. 140. Лълъим бахунелълъул гурони, чахъдада бацI кIочонареб. :im ba[une:ul guroni, xa]dada ba` joxonareb. 141. Лълъим бегараб гьобо гIадин. :im begarab hobo fadin. 142. Лълъим бегараб гьобо гIадинги вукIунгейила, цIцIадае гъугъалеб зоб гIадинги вукIунгейила. :im begarab hobo fadingi wujungeyila, ~adaye vuvaleb #ob fadingi wujungeyila. 143. Лълъим гьечIеб кIкIалахъ вукIун, лълъадад чи гIорцIцIуларев. :im hezeb Jala] wujun, :adad xi for~ularew. 144. Лълъим гьечIеб магIарда чу кIутIулареб, къачIеб магIардасса ххер бецулареб. :im hezeb mafarda xu juTulareb, qazeb mafardaSa {er beculareb. 145. Лълъим гIемерабгIан - гIор гIодобе биччараб, гIакълу цIцIикIкIаравгIан - гIамал берцинав чи. :im femerabfan - for fodobe biXarab, faqlu ~iJarawfan - famal bercinaw xi. 146. Лълъим гIемерлъунилан ралъад гьалаглъулареб, гIелмуялълъул цIунилан керен хIалуцунареб. :im femer;unilan ra;ad halag;ulareb, felmuya:ul `unilan keren \alucunareb. 147. Лълъим гIодобе тIолебилан, цадахъ лъимерги реххуге. :im fodobe Tolebilan, cada] ;imergi re{uge. 148. Лълъим дагьлъани, гьобо чIчIола, кванил низам биххани, черхх загIиплъула. :im dah;ani, hobo Zola, kwanil ni#am bi{ani, xer{ #afi_;ula. 149. Лълъим дагьлъигун, гьабил гIузраби тIатуна, херлъараб меххалълъ чорххол гIузраби тIатуна. :im dah;igun, habil fu#rabi Tatuna, [er;arab me{a: xor{ol fu#rabi Tatuna. 150. Лълъим рахънибе ккола, чи нухде ккола. :im ra]nibe Kola, xi nu[de Kola. 151. Лълъим ссвакаларебила, сабаб тIагIунаребила. :im Swakalarebila, sabab Tafunarebila. 152. Лълъим тIад речIчIичIони, раква ссверулареб. :im Tad reZizoni, rakwa Swerulareb. 153. Лълъицца хъван бугебали балагьугейила, кин хъван бугебали балагьейила. :iCa ]wan bugebali balahugeyila, kin ]wan bugebali balaheyila. 154. Лълъицца щиб бицаниги, бацIицца ххер кунаро. :iCa &ib bicanigi, ba`iCa {er kunaro. 155. Лълъицца щиб бицаниги, бищунго гIакълу бергьуна. :iCa &ib bicanigi, bu&ungo faqlu berhuna. 156. Лълъудби гIемерав чи холаревани, Инссудада жеги херлъилароан. Руччабазул даран беццарабани, Дарбищил каранда маххел балаан. :udbi femeraw xi [olarewani, inSudada $egi [er;ilaroan. ruXaba#ul daran beCarabani, darbi&il karanda ma{el balaan.

И i ИгиштIани, ЦIцIалкIитIа “цIцIар рагIарав багьадур!” Анссадерил гIоралде ГIинтIилъар кIанцIарабила. Илбисалда абурабила дудасса квешаб жого бугодаян. Илбисалълъги абурабила жиндасса квешав чи хварав какулев чи вугилан. Иман гьечIеб бакIалда ияхIги букIунареб. Иман щулалъизе ккани, гІелму тІалаб гьабейила. «Инаро» бачарай рокъой ххутIарайила. Инаро дун хIорихъе, хIатIазде бакъ щвечIого, галиги бахъиларо, гурга кодой кьечIого. Инелъун бергьараб гIищкъу – саяхълъи, тезелъун гьабураб рокьи – хъахIбалъи. Инжитав чияссул ишалги инжитал рукIуна. Инжилъун гIадамазда гьоркьов вукIинегIан, хIамалъун гьирикьго лълъикIила. Инсан вахараб борххалъиялда бараб букIунила гьессда бихьулеб майданалълъул гIатIилъи. Инсанасс щибго хIехьолебила, ракъи хIехьоларебила. Инсан жиндир заманалда релълъаравила вукIунев. Инсанассул жавабалълъ жиндир гIакълу борцуна, Калам къокъаб бугони, къимат цIцIикIкIун гьабула. Инсанассул кIалдиб мацIцI рекIараб ххвалчен буго, КIалдиссан пулеб гьури гьалаглъулеб чIор буго. Инсанассул черхх бетIергьанчиясс бачухъе билълъунеб жойила. Инсанассул яхI – мугъ чIвалеб ссангар, гIадамассул кIкIвахI – бохх ккураб лангар. Инссудасса вас цIцIодорав лIугьин – роххелила, ваццассдасса вацц цIцIодорав лIугьин – жахIдайила. Инссудасса чIухIарав вас гIемерав вукIуна, ЧIарбида эмен лъедал, чияр цIцIобалде кколев. Инссул къадруялда чIчIа. Гьеб букIана мискинзаби кидаго мискин рукIа, къуралги кидаго къунги хунги рукIаян абулел абадиялълъ тIалъи жидеего бокьаразул аби. Гьеб мурад цIунун рижарал рукIана «ЛълъикIлъи хIехьезе аххтачодаги хханассул васассдаги гурони кIоларо», «АхIун вачун, бачавехь таххбакIалда толаро» гIадал кицаби». БукIинчIеб рокъоб рекъечIеб бетIергьанчихвад» гIадал абиялги. Инссул сагIадат бихьун, васассе къимат кьоге. Инссул сагIадаталълъул васассе ххайир гьечIо, жиндир сияразухъе ссурукълъи ккун батани. Инссул ццин цаххбиниб. Налъи холареб, би бакъвалареб. Умумузул гьал кицаби руго инсан гьечIел питнабазде ахIулел кIалзул гIарадаби. РукIун руго питнаби цо кIалъараб кIалалълъ рикIкIен гьечIел биял гIодоре тIуралги. РецIелалълъе цIцIараб заман букIинчIо, гьелълъул гIорхъи букIана ссанагIат рекъараб къо. Бицен буго: Васассул эмен чияцца чIван вукIун вуго, гьев эбелалълъ гьавилалдего. Бидулав херлъун вуго, вас гIун вачIун вуго. ГодекIанир ихдалил бакъалда курмул роркьулел рукIун руго херал чагIи. Дагьал дорегIан маххссаро-ххочIалда, цоцазул мугжул кIкIвалел рукIун руго гIолохъабиги. Цо херав чиясс гIолохъабазда жиндир гъоркьамегеж кIкIваян абун буго. Жинцца кIкIвалилан, дов эмен чIвараб меххалълъ ургьив вукIарав васасс нус кодобе босун буго. Мегеж кIкIвалеб меххалълъ, гьесс гьикъун буго: «КIудияв чи, бидуе хъукьлъи букIунебищ?» – ан. Гъоссги жаваб кьун буго букIунарилан. «Ма, букIунареб батани!» – ян васассги эмен чIварав чияссул бидул гIор биччан буго. Инссухъ ралагьун, васги лъалевила, васассухъ ралагьун, эменги лъалевила. Инссухъ ралагьун, яс кье, эбелалълъухъ ралагьун, яс яче. ИнчIевани лъаргIиве, лъачIевани Магьдида. ИнчIого къоги беццуге, вихьичIого чиги веццуге. ИнчIого ххаселги беццуге, хвечIого нуцалчиги веццуге. Инссуда малълъаруге, гьесс малълъараб гьабе. Инссуеги лъимал жиндиего жо кьолел рокьулел. Инссул адаб тарав васассдассаги цIунаги, къо ккедал ватуларев ваццассдассаги цIунаги. Инссул боцIцIуцца гьаглъарассдассан пайда бахунареб. Инссул гьоболги тоге, эбелаб нухги тоге. Инссул гIамал гьечIев вас ватуларо, бацIил гIамал гьечIеб тIинчI букIунаро. Инссул кIал чIвазе раскIил кIиго ругIел гIолеб. Инссул малълъ босуларев вас лIугьунгеги, эбелалдасса бергьарай яс лIугьунгеги. Инссул нигIматал кунелълъул, эменги кIочон тоге. Инссул нухдассанила васги унев (инссул квартIа-гъецI босуларев вас вукIунарев). Инссул рател бичарасс бачагохIал росула. Инссул рокьи ккун, васассе ячарайила, эбелалълъул рокьи ккун, яс кьурайила. Инссул росу тарассда лълъикIаб къо бихьуларо. «Инссул рукъбугьадил орорго ражидул букIун буго!» – ян абурабила гIандиссесс. Инссул ххам бугони, гурдал ххалатал, рокъоб хханжу бугони, ххинкІал чІахІиял Инссул цIцIар – васассе, росдал цIцIар – киназего. Инссуцца бекьараб васасс лъилъулеб. Инссуцца ххер бичани, васасс хур бичулеб. Инссуцца соно квани, лъималазул цаби секколел. ИнчIого, хвечIого чияссул къимат лъаларебила. Ирс бикьулелълъул гьоркьов ххутIарав. Ирсалълъе щвараб гъамасс цIураб меседалдасса васассул кверзул маххщел бергьунебила. Исана сон савуд хварабгIаги. Исана тIад восила, тIадеялълъул лълъим лъала. Кици гIунтIизабула Авар гIоралълъ вас восун арай ГьидалIа эбелалде. Эбелалда вихьун вуго гIоралда тIад восун жиндирго лълъим лъаларев вас. Йоххизеги йоххун эбелалълъ гьал рагIаби абун руго. Гьеб магIнаялдани гуро жакъа гьеб кици хIалтIизабулеб. Гьеб хIалтIизабула «Инсан ццевеххун цойидассан унаро, дагь-дагьккун уна» абураб магIнаялда. Исхъалидул чухъида хъабарча бащалъиларо. Итни къо къоялгун шагьадулеб. Их бащалъизегIан божи бугеб хур тоге. Их лълъамалъичIони, лълъидир бакъвалъулареб. Ихдал гьури – гьанал барти. Ихдал нилIецца кьолеб, ххаслихъе нилIее кьолеб. Ихдал хур реххун тоге, ххасало рукъ реххун тоге. Ихдал хурибе бачIони, ххаслихъе цогъринибе балареб. Ихдал хIама къинлъугеги, хIалтIулI чIчIужу къинлъугеги. Ихдалил къо – къоролалълъул ракI. Ихдалил къоялдаги къадарав бихьинчияссдаги божизе бегьуларел. Ихдалил къоялълъ лъагIалицца кваназарулел. Ихдалил лълъалъ – карае, ххасалил лълъалъ – кьолбое. Ицц бацIцIадаб бугони, гIорги бацIцIадаб букIуна. Иццул бетIералда гурони, тIокIкIараб лълъим букIунареб. Иццул лълъим щоларелълъуб лъарал лълъимги – иццул лълъим. ИчIгоялълъ гьабе, лъабгоялълъ кванай. Иш лъалев анцIгояссдасса хIалтIулев цо чи лълъикIав. ИяхI баччулаго, хIулун тIагIарав, Хварал рукъулаго, вакъуцца хварав. ИяхI бугев цин хола, къадарав кIицIцIул хола. ИяхI гьечIого хьвадарассе – дуниял гIатIидаб жо. ИяхI лъолелълъуб чед лъурав, чохьохъ чIахъен бичарав. ИяхIги хIалихьалъиги хабалIеги цадахъ билълъунеб. Йихьизе берцинай лълъикIай, ятизе гIакъилай лълъикIай. Йокьизеялдасса рихине захIматабила. Йокьанщинай ясги щоларей, бицанщинаб рагIиги батулареб. Йихьугеги, рагIугеги, дида гурхIаралда Аллагь гурхIаги! Йокьуларей лълъади – бокьулареб квен.

Гъ v 1. Гъагъал – ссогIал, кьварарал, бадибе рагIи абулел, цояб бер бахъулелълъул, цогидаб къапуларел, цинги тIаде вачIарав гьобол-гьудулассе квасгIан тамахал, нахгIан хIеренал. 2. Гъадидаги кколебила бищунго гIакъилаб жибгойилан. 3. Гъадидасса тIинчI лумияб. 4. Гъадицца тIанчIида малълъулеб букIун буго, гIадамил лъимер гIодобе къулулеб бихьарабго, боржаян. ТIанчIицца абун буго - гIадамил лъимер гIодобе къулизегIанго чIчIеларила жиб, гьеб бихьарабго боржинила. Гьеб меххалълъ гъадицца гьелълъул бетIералда гозо кIутIун буго, цIцIодорил цIцIодоранги абулаго. Гьелда тIад бижараб буго «Гъадидасса тIинчI лумияб» абураб кици. 5. Гъадилаб – гъадие, цIцIудулаб – цIцIудуе. 6. ГъадилIа лачен. 7. ГъадилIан лаченги лIугьунеб, лочнолIан гъедуги лIугьунеб. 8. Гъадихъе мокъокъ щолареб, щвани, инжит гьабулеб. 9. Гъадихъе щвараб хъарчигъаялълъ бахъулеб. 10. Гъадицца лочнол бер бахъарабила. 11. Гъадицца гъадил бер бахъулареб, гIадамасс гIадамассул бер бахъулеб. 12. Гъадицца къвагъан ахIараб меххалълъ, тIанчIицца тIокIаб щибилан ахIилеб? 13. Гъадринибе карщгицин батIа-батIайисса чIвазе бегьулебила. 14. Гъазибегил талихI – аваданай Ххалун, Ххалунил талихI – аваданав Гъазибег. РакIалде щвезабе - «Аваданаб рукъ – рагьадго Алжан». Гъазибегги Ххалунги рукIана аваданлъиялда гIумру арал, рукъ мискинал – жалго бечедал, жалго херал – ракI бахIарал росс-лълъади. Херай Ххалуницца бицунаан, гьаб гIумруялде рахинегIан, дагьал кочIол рагIабиги абичIого, кьурдун цо-кIиго ссвериги бахъичIого, сордо бачIун, бусада хьибил лъурал росс-лълъади гурила жал. 15. Гъалай хъванилан, маххул гIарац лIугьунареб, дарай ретIунилан, хIамил чу лIугьунареб. 16. ГъалатI ккедал абула илбисалълъ малълъунилан, цинги кици букIуна мунго дуццагойилан. 17. ГъалатI ккечIого, битIаралде ургъуларел. 18. ГъалатI ккеялдасса гъалатI битIизабунгутIи кIудияб, мунагь гьабиялдасса мунагьалълъе мукIурлъи лълъикIаб. 19. ГъалатI кколарев чи вукIунарев, малълъ кIутIулареб чу букIунареб. 20. ГъалатI кколарев чи вуго ретIун тIимугъгун, гъассда гIодов чIчIарав чи. 21. ГъалатI лълъилго кколебила, мунагь ккезе вукIунгейила. 22. ГъалатI нусго соналдассанги битIизабизе бегьулеб. 23. ГъалбацI асир гьабизе царал гьунар гIеларо, гъадил гунпара кьвагьун, гачил хъала тIеларо. 24. ГъалбацI гьечIеб рохьоб ци басандула. 25. ГъалбацI кинабго жоялдасса бергьунеб, инсан гъалбацIалдасса бергьунев. 26. ГъалбацI – царае ххан. 27. ГъалбацIазул бетIералда чахъу тараб боялдасса чахъабазул бетIералда гъалбацI тараб бо бергьунебила. 28. ГъалбацIал гьалаглъизе гьой бетIерлъун ккогегийила. 29. ГъалбацIалълъ нахъе цIцIоко толеб, бахIарчиясс цIцIар толеб. 30. ГъалбацIалълъул рачIчIлъуналдасса катил бетIерлъунго лълъикIила. 31. Гъалдибералда месед бекьунилан, хIамил чу лIугьинаро. 32. Гъанкъизе гъветIгицин берцинаб бищулебила. 33. Гъанкъилищилан абурабила тIоххоцца, балагьилинхха цоян абурабила родоцца. 34. ГъасстIа вукIун, бечелъарав мискинчи! 35. ГъасстIа кватIани, эбел-ясалда гьоркьобги кколебила рагIи. 36. ГъасстIа кватIани, я лълъадулгун рагIи кколеб, я гIемераб лълъим гьекъолеб. 37. ГъасстIа кето кьарияй, бокьоб боцIцIи хIалакъай. 38. ГъасстІа россассулгун рохъо бикьарай, хьагинире ххинкIал гIуж бан реххарай. 39. ГъасстIа цIа гьечIого, тIохда кIкIуй букIунареб. 40. Гъвалайин дие бокьулареб. 41. Гъвала букIун буго, ххарил гIарахъалда ссверун лIугьун, кваналеб. Гьеб гьойилан ккун, лIутун вачIунев чияссда гIадамаз абун буго, доб гьой гурин, гъвала бугилан. «Гъвалайин дие бокьулареб!» – ан цIцIукIа нахъ вуссун гьечIо. Гьал рагIаби ххутIун руго жо гуреб жоялдасса хIинкъарав чияссул хIакъалълъулI кицилъун. 42. Гъвалида жибго жеги цIцIе гIечIеб бурутIилан кколебила. 43. Гъванща цIунулебги – мацIцI, гъванща буххулебги – мацIцI. 44. Гъванщу гIодулей, гIабдал елъулей. 45. Гъваридаб гIурул хъуй дагьаб, гIакъилассул калам дагьаб. 46. Гъварул моцIцIу цIцIункIизе цIцIар ГIалиде ахIана, ЦIцIобалълъул накIкI щунщудун, щуб ГIумариде ккана. 47. Пачаяссул заманалда диванбегзаби рищун толаан. Гьезда гьоркьосса ришват цIцIикIкIун кьурал диванбегзабилъунги кколаан. Авар рахъалълъул Бакълъухъ бакIалдассан шаригIат диванхханаялде рищулел рукIун руго Могьохъ росулIа ГIумарги НитIа росулIа ГІалиги. Жидецца рищулезул гIемериссез ццебеккунго ГIали вищизе рагIи кьун букIун буго. Цинги, ГIумарил ришват цIцIикIкIараб меххалълъ, цIцIайи гьессде ккун буго. Цинги ГIалицца ццереххун реххссарал, магIарулазда гьоркьор кицилъун ххутIарал гьадал рагIаби абун руго. 48. Гъвесс кваналессул гел рачлихъ бахъун букIунебила. 49. ГъветI бекидал, гIаркьалабазул бицунареб. 50. ГъветI бихьун – пихъ, чи вихьун – хIалтIи. 51. ГъветI бихьун – рагIад, чи вихьун – къисмат. 52. ГъветI бугеб бакIалда бихьинкетоги цIцIеги хьихьугейила. 53. ГъветI гьороцца реххулеб, гIадан бугьтаналълъ толарев. 54. ГъветI кинаб бугониги кIваричIо, пихъ лълъикIаб бугони. 55. ГъветI кьалбаз ккола, гIадан гьудул-гьалмагълъиялълъ ккола. 56. ГъветI пихъ бижулеб лълъикIаб, чи хIалтIулев лълъикIав. 57. Гъеду гъагъадунилан лочнол къимат холареб. 58. Гъежххалатил гъеж бекаги, кунххалатил квер къотIаги. 59. Гъизараб чуризеялдасса чурараб цIунизе бигьаяб. 60. Гъизараб чуруларей, чурараб цIунуларей. 61. Гъира бугони, хIалтIи жибго билълъуна. 62. Гъира гьечIеб квалквал – хьул гьечIеб чIамчIам. 63. Гъирун хвеялдасса хIулун хвейго бокьилилан абурабила царацца. 64. ГъогъолIейила гьорчо гирулеб, бугелълъубейила боцIцIи унеб. 65. Гъодоцца буххун, ралъад лIугIулареб. 66. Гъонода къачIони, магьида жо кколаро 67. Гъоркь рекIараб жоги хIама бугила, хIамитIа рекIаравги хIама вугила. 68. Гъоркьан баккарабги чIчIикIарав, тIассан баккарабги чIчIикIарав. 69. Гъоркьан гьаналав, тIассан гьоролав. 70. Гъоркьан тIутIурав, тIассан ххоххорав. 71. Гъоркье рортизейилан кьурулIе лIугьунарел, росун инейилан гIурулIе кIанцIуларел. 72. Гъоркьеххун бугеб цIцIеда тIадеххун бугеб бацIицца лълъим гъабургъинабугеян абурабила. 73. Гъоссогъадил тIинчI гIадав. 74. «Гъоссол цIураб къвачIиниб гIарац-месед кин балеб, хъублъи къватIибе чIехьон, жанисса чуричIого». 75. «ГъоссолI букIун, тIотIоцца тIогьолI бугеб найиде - «Дун лъаларищ, гьвел роцц!» – ан рогьоб къабихIаб бала». 76. ГъотIода рекъарабила пихъги букIунеб. 77. ГъотIода ццерессан унелълъул, гIащтIи роццда нахъа бахъе. 78. ГъотIодайила гъудул рещтIунел, нохъодейила маккал ссверулел. 79. ГъотIодасса гъотIоде кIанцIунилан гъадил лачен лIугьинаро. 80. ГъотIое къимат – пихъ бихьун, чияссе къимат – иш бихьун. 81. ГъотIокье гурони гIеч бортулареб. 82. ГъотIол борххалъи лъала, рагIадалълъухъ балагьун, чияссул ритIухълъи лъала, гIамалалълъухъ балагьун. 83. ГъотIоцца кьалбал, гIодоре унел гьечIони, эххеде риччала. 84. ГъоцIоцца махх кколеб, россасс чIчIужу кколей. 85. Гъугъай ххеххаб накIкIалълъул цIцIад хъандаяб букIуна. 86. Гъурщил багьа лъаларев кепкил багьаяв вукIунарев. 87. ГъурщитIа гъурущ лъунила бечелъи гIолеб. 88. ГъутIбузда гIазу – гъудузе бертин. 89. ГъутIбузул гIурччинлъи кьалбазул сахлъиялда бараб букIуна.

Гъ v 1. Гъагъал – ссогIал, кьварарал, бадибе рагIи абулел, цояб бер бахъулелълъул, цогидаб къапуларел, цинги тIаде вачIарав гьобол-гьудулассе квасгIан тамахал, нахгIан хIеренал. 2. Гъадидаги кколебила бищунго гIакъилаб жибгойилан. 3. Гъадидасса тIинчI лумияб. 4. Гъадицца тIанчIида малълъулеб букIун буго, гIадамил лъимер гIодобе къулулеб бихьарабго, боржаян. ТIанчIицца абун буго - гIадамил лъимер гIодобе къулизегIанго чIчIеларила жиб, гьеб бихьарабго боржинила. Гьеб меххалълъ гъадицца гьелълъул бетIералда гозо кIутIун буго, цIцIодорил цIцIодоранги абулаго. Гьелда тIад бижараб буго «Гъадидасса тIинчI лумияб» абураб кици. 5. Гъадилаб – гъадие, цIцIудулаб – цIцIудуе. 6. ГъадилIа лачен. 7. ГъадилIан лаченги лIугьунеб, лочнолIан гъедуги лIугьунеб. 8. Гъадихъе мокъокъ щолареб, щвани, инжит гьабулеб. 9. Гъадихъе щвараб хъарчигъаялълъ бахъулеб. 10. Гъадицца лочнол бер бахъарабила. 11. Гъадицца гъадил бер бахъулареб, гIадамасс гIадамассул бер бахъулеб. 12. Гъадицца къвагъан ахIараб меххалълъ, тIанчIицца тIокIаб щибилан ахIилеб? 13. Гъадринибе карщгицин батIа-батIайисса чIвазе бегьулебила. 14. Гъазибегил талихI – аваданай Ххалун, Ххалунил талихI – аваданав Гъазибег. РакIалде щвезабе - «Аваданаб рукъ – рагьадго Алжан». Гъазибегги Ххалунги рукIана аваданлъиялда гIумру арал, рукъ мискинал – жалго бечедал, жалго херал – ракI бахIарал росс-лълъади. Херай Ххалуницца бицунаан, гьаб гIумруялде рахинегIан, дагьал кочIол рагIабиги абичIого, кьурдун цо-кIиго ссвериги бахъичIого, сордо бачIун, бусада хьибил лъурал росс-лълъади гурила жал. 15. Гъалай хъванилан, маххул гIарац лIугьунареб, дарай ретIунилан, хIамил чу лIугьунареб. 16. ГъалатI ккедал абула илбисалълъ малълъунилан, цинги кици букIуна мунго дуццагойилан. 17. ГъалатI ккечIого, битIаралде ургъуларел. 18. ГъалатI ккеялдасса гъалатI битIизабунгутIи кIудияб, мунагь гьабиялдасса мунагьалълъе мукIурлъи лълъикIаб. 19. ГъалатI кколарев чи вукIунарев, малълъ кIутIулареб чу букIунареб. 20. ГъалатI кколарев чи вуго ретIун тIимугъгун, гъассда гIодов чIчIарав чи. 21. ГъалатI лълъилго кколебила, мунагь ккезе вукIунгейила. 22. ГъалатI нусго соналдассанги битIизабизе бегьулеб. 23. ГъалбацI асир гьабизе царал гьунар гIеларо, гъадил гунпара кьвагьун, гачил хъала тIеларо. 24. ГъалбацI гьечIеб рохьоб ци басандула. 25. ГъалбацI кинабго жоялдасса бергьунеб, инсан гъалбацIалдасса бергьунев. 26. ГъалбацI – царае ххан. 27. ГъалбацIазул бетIералда чахъу тараб боялдасса чахъабазул бетIералда гъалбацI тараб бо бергьунебила. 28. ГъалбацIал гьалаглъизе гьой бетIерлъун ккогегийила. 29. ГъалбацIалълъ нахъе цIцIоко толеб, бахIарчиясс цIцIар толеб. 30. ГъалбацIалълъул рачIчIлъуналдасса катил бетIерлъунго лълъикIила. 31. Гъалдибералда месед бекьунилан, хIамил чу лIугьинаро. 32. Гъанкъизе гъветIгицин берцинаб бищулебила. 33. Гъанкъилищилан абурабила тIоххоцца, балагьилинхха цоян абурабила родоцца. 34. ГъасстIа вукIун, бечелъарав мискинчи! 35. ГъасстIа кватIани, эбел-ясалда гьоркьобги кколебила рагIи. 36. ГъасстIа кватIани, я лълъадулгун рагIи кколеб, я гIемераб лълъим гьекъолеб. 37. ГъасстIа кето кьарияй, бокьоб боцIцIи хIалакъай. 38. ГъасстІа россассулгун рохъо бикьарай, хьагинире ххинкIал гIуж бан реххарай. 39. ГъасстIа цIа гьечIого, тIохда кIкIуй букIунареб. 40. Гъвалайин дие бокьулареб. 41. Гъвала букIун буго, ххарил гIарахъалда ссверун лIугьун, кваналеб. Гьеб гьойилан ккун, лIутун вачIунев чияссда гIадамаз абун буго, доб гьой гурин, гъвала бугилан. «Гъвалайин дие бокьулареб!» – ан цIцIукIа нахъ вуссун гьечIо. Гьал рагIаби ххутIун руго жо гуреб жоялдасса хIинкъарав чияссул хIакъалълъулI кицилъун. 42. Гъвалида жибго жеги цIцIе гIечIеб бурутIилан кколебила. 43. Гъванща цIунулебги – мацIцI, гъванща буххулебги – мацIцI. 44. Гъванщу гIодулей, гIабдал елъулей. 45. Гъваридаб гIурул хъуй дагьаб, гIакъилассул калам дагьаб. 46. Гъварул моцIцIу цIцIункIизе цIцIар ГIалиде ахIана, ЦIцIобалълъул накIкI щунщудун, щуб ГIумариде ккана. 47. Пачаяссул заманалда диванбегзаби рищун толаан. Гьезда гьоркьосса ришват цIцIикIкIун кьурал диванбегзабилъунги кколаан. Авар рахъалълъул Бакълъухъ бакIалдассан шаригIат диванхханаялде рищулел рукIун руго Могьохъ росулIа ГIумарги НитIа росулIа ГІалиги. Жидецца рищулезул гIемериссез ццебеккунго ГIали вищизе рагIи кьун букIун буго. Цинги, ГIумарил ришват цIцIикIкIараб меххалълъ, цIцIайи гьессде ккун буго. Цинги ГIалицца ццереххун реххссарал, магIарулазда гьоркьор кицилъун ххутIарал гьадал рагIаби абун руго. 48. Гъвесс кваналессул гел рачлихъ бахъун букIунебила. 49. ГъветI бекидал, гIаркьалабазул бицунареб. 50. ГъветI бихьун – пихъ, чи вихьун – хIалтIи. 51. ГъветI бихьун – рагIад, чи вихьун – къисмат. 52. ГъветI бугеб бакIалда бихьинкетоги цIцIеги хьихьугейила. 53. ГъветI гьороцца реххулеб, гIадан бугьтаналълъ толарев. 54. ГъветI кинаб бугониги кIваричIо, пихъ лълъикIаб бугони. 55. ГъветI кьалбаз ккола, гIадан гьудул-гьалмагълъиялълъ ккола. 56. ГъветI пихъ бижулеб лълъикIаб, чи хIалтIулев лълъикIав. 57. Гъеду гъагъадунилан лочнол къимат холареб. 58. Гъежххалатил гъеж бекаги, кунххалатил квер къотIаги. 59. Гъизараб чуризеялдасса чурараб цIунизе бигьаяб. 60. Гъизараб чуруларей, чурараб цIунуларей. 61. Гъира бугони, хIалтIи жибго билълъуна. 62. Гъира гьечIеб квалквал – хьул гьечIеб чIамчIам. 63. Гъирун хвеялдасса хIулун хвейго бокьилилан абурабила царацца. 64. ГъогъолIейила гьорчо гирулеб, бугелълъубейила боцIцIи унеб. 65. Гъодоцца буххун, ралъад лIугIулареб. 66. Гъонода къачIони, магьида жо кколаро 67. Гъоркь рекIараб жоги хIама бугила, хIамитIа рекIаравги хIама вугила. 68. Гъоркьан баккарабги чIчIикIарав, тIассан баккарабги чIчIикIарав. 69. Гъоркьан гьаналав, тIассан гьоролав. 70. Гъоркьан тIутIурав, тIассан ххоххорав. 71. Гъоркье рортизейилан кьурулIе лIугьунарел, росун инейилан гIурулIе кIанцIуларел. 72. Гъоркьеххун бугеб цIцIеда тIадеххун бугеб бацIицца лълъим гъабургъинабугеян абурабила. 73. Гъоссогъадил тIинчI гIадав. 74. «Гъоссол цIураб къвачIиниб гIарац-месед кин балеб, хъублъи къватIибе чIехьон, жанисса чуричIого». 75. «ГъоссолI букIун, тIотIоцца тIогьолI бугеб найиде - «Дун лъаларищ, гьвел роцц!» – ан рогьоб къабихIаб бала». 76. ГъотIода рекъарабила пихъги букIунеб. 77. ГъотIода ццерессан унелълъул, гIащтIи роццда нахъа бахъе. 78. ГъотIодайила гъудул рещтIунел, нохъодейила маккал ссверулел. 79. ГъотIодасса гъотIоде кIанцIунилан гъадил лачен лIугьинаро. 80. ГъотIое къимат – пихъ бихьун, чияссе къимат – иш бихьун. 81. ГъотIокье гурони гIеч бортулареб. 82. ГъотIол борххалъи лъала, рагIадалълъухъ балагьун, чияссул ритIухълъи лъала, гIамалалълъухъ балагьун. 83. ГъотIоцца кьалбал, гIодоре унел гьечIони, эххеде риччала. 84. ГъоцIоцца махх кколеб, россасс чIчIужу кколей. 85. Гъугъай ххеххаб накIкIалълъул цIцIад хъандаяб букIуна. 86. Гъурщил багьа лъаларев кепкил багьаяв вукIунарев. 87. ГъурщитIа гъурущ лъунила бечелъи гIолеб. 88. ГъутIбузда гIазу – гъудузе бертин. 89. ГъутIбузул гIурччинлъи кьалбазул сахлъиялда бараб букIуна.

Гъ v 1. Гъагъал – ссогIал, кьварарал, бадибе рагIи абулел, цояб бер бахъулелълъул, цогидаб къапуларел, цинги тIаде вачIарав гьобол-гьудулассе квасгIан тамахал, нахгIан хIеренал. 2. Гъадидаги кколебила бищунго гIакъилаб жибгойилан. 3. Гъадидасса тIинчI лумияб. 4. Гъадицца тIанчIида малълъулеб букIун буго, гIадамил лъимер гIодобе къулулеб бихьарабго, боржаян. ТIанчIицца абун буго - гIадамил лъимер гIодобе къулизегIанго чIчIеларила жиб, гьеб бихьарабго боржинила. Гьеб меххалълъ гъадицца гьелълъул бетIералда гозо кIутIун буго, цIцIодорил цIцIодоранги абулаго. Гьелда тIад бижараб буго «Гъадидасса тIинчI лумияб» абураб кици. 5. Гъадилаб – гъадие, цIцIудулаб – цIцIудуе. 6. ГъадилIа лачен. 7. ГъадилIан лаченги лIугьунеб, лочнолIан гъедуги лIугьунеб. 8. Гъадихъе мокъокъ щолареб, щвани, инжит гьабулеб. 9. Гъадихъе щвараб хъарчигъаялълъ бахъулеб. 10. Гъадицца лочнол бер бахъарабила. 11. Гъадицца гъадил бер бахъулареб, гIадамасс гIадамассул бер бахъулеб. 12. Гъадицца къвагъан ахIараб меххалълъ, тIанчIицца тIокIаб щибилан ахIилеб? 13. Гъадринибе карщгицин батIа-батIайисса чIвазе бегьулебила. 14. Гъазибегил талихI – аваданай Ххалун, Ххалунил талихI – аваданав Гъазибег. РакIалде щвезабе - «Аваданаб рукъ – рагьадго Алжан». Гъазибегги Ххалунги рукIана аваданлъиялда гIумру арал, рукъ мискинал – жалго бечедал, жалго херал – ракI бахIарал росс-лълъади. Херай Ххалуницца бицунаан, гьаб гIумруялде рахинегIан, дагьал кочIол рагIабиги абичIого, кьурдун цо-кIиго ссвериги бахъичIого, сордо бачIун, бусада хьибил лъурал росс-лълъади гурила жал. 15. Гъалай хъванилан, маххул гIарац лIугьунареб, дарай ретIунилан, хIамил чу лIугьунареб. 16. ГъалатI ккедал абула илбисалълъ малълъунилан, цинги кици букIуна мунго дуццагойилан. 17. ГъалатI ккечIого, битIаралде ургъуларел. 18. ГъалатI ккеялдасса гъалатI битIизабунгутIи кIудияб, мунагь гьабиялдасса мунагьалълъе мукIурлъи лълъикIаб. 19. ГъалатI кколарев чи вукIунарев, малълъ кIутIулареб чу букIунареб. 20. ГъалатI кколарев чи вуго ретIун тIимугъгун, гъассда гIодов чIчIарав чи. 21. ГъалатI лълъилго кколебила, мунагь ккезе вукIунгейила. 22. ГъалатI нусго соналдассанги битIизабизе бегьулеб. 23. ГъалбацI асир гьабизе царал гьунар гIеларо, гъадил гунпара кьвагьун, гачил хъала тIеларо. 24. ГъалбацI гьечIеб рохьоб ци басандула. 25. ГъалбацI кинабго жоялдасса бергьунеб, инсан гъалбацIалдасса бергьунев. 26. ГъалбацI – царае ххан. 27. ГъалбацIазул бетIералда чахъу тараб боялдасса чахъабазул бетIералда гъалбацI тараб бо бергьунебила. 28. ГъалбацIал гьалаглъизе гьой бетIерлъун ккогегийила. 29. ГъалбацIалълъ нахъе цIцIоко толеб, бахIарчиясс цIцIар толеб. 30. ГъалбацIалълъул рачIчIлъуналдасса катил бетIерлъунго лълъикIила. 31. Гъалдибералда месед бекьунилан, хIамил чу лIугьинаро. 32. Гъанкъизе гъветIгицин берцинаб бищулебила. 33. Гъанкъилищилан абурабила тIоххоцца, балагьилинхха цоян абурабила родоцца. 34. ГъасстIа вукIун, бечелъарав мискинчи! 35. ГъасстIа кватIани, эбел-ясалда гьоркьобги кколебила рагIи. 36. ГъасстIа кватIани, я лълъадулгун рагIи кколеб, я гIемераб лълъим гьекъолеб. 37. ГъасстIа кето кьарияй, бокьоб боцIцIи хIалакъай. 38. ГъасстІа россассулгун рохъо бикьарай, хьагинире ххинкIал гIуж бан реххарай. 39. ГъасстIа цIа гьечIого, тIохда кIкIуй букIунареб. 40. Гъвалайин дие бокьулареб. 41. Гъвала букIун буго, ххарил гIарахъалда ссверун лIугьун, кваналеб. Гьеб гьойилан ккун, лIутун вачIунев чияссда гIадамаз абун буго, доб гьой гурин, гъвала бугилан. «Гъвалайин дие бокьулареб!» – ан цIцIукIа нахъ вуссун гьечIо. Гьал рагIаби ххутIун руго жо гуреб жоялдасса хIинкъарав чияссул хIакъалълъулI кицилъун. 42. Гъвалида жибго жеги цIцIе гIечIеб бурутIилан кколебила. 43. Гъванща цIунулебги – мацIцI, гъванща буххулебги – мацIцI. 44. Гъванщу гIодулей, гIабдал елъулей. 45. Гъваридаб гIурул хъуй дагьаб, гIакъилассул калам дагьаб. 46. Гъварул моцIцIу цIцIункIизе цIцIар ГIалиде ахIана, ЦIцIобалълъул накIкI щунщудун, щуб ГIумариде ккана. 47. Пачаяссул заманалда диванбегзаби рищун толаан. Гьезда гьоркьосса ришват цIцIикIкIун кьурал диванбегзабилъунги кколаан. Авар рахъалълъул Бакълъухъ бакIалдассан шаригIат диванхханаялде рищулел рукIун руго Могьохъ росулIа ГIумарги НитIа росулIа ГІалиги. Жидецца рищулезул гIемериссез ццебеккунго ГIали вищизе рагIи кьун букIун буго. Цинги, ГIумарил ришват цIцIикIкIараб меххалълъ, цIцIайи гьессде ккун буго. Цинги ГIалицца ццереххун реххссарал, магIарулазда гьоркьор кицилъун ххутIарал гьадал рагIаби абун руго. 48. Гъвесс кваналессул гел рачлихъ бахъун букIунебила. 49. ГъветI бекидал, гIаркьалабазул бицунареб. 50. ГъветI бихьун – пихъ, чи вихьун – хIалтIи. 51. ГъветI бихьун – рагIад, чи вихьун – къисмат. 52. ГъветI бугеб бакIалда бихьинкетоги цIцIеги хьихьугейила. 53. ГъветI гьороцца реххулеб, гIадан бугьтаналълъ толарев. 54. ГъветI кинаб бугониги кIваричIо, пихъ лълъикIаб бугони. 55. ГъветI кьалбаз ккола, гIадан гьудул-гьалмагълъиялълъ ккола. 56. ГъветI пихъ бижулеб лълъикIаб, чи хIалтIулев лълъикIав. 57. Гъеду гъагъадунилан лочнол къимат холареб. 58. Гъежххалатил гъеж бекаги, кунххалатил квер къотIаги. 59. Гъизараб чуризеялдасса чурараб цIунизе бигьаяб. 60. Гъизараб чуруларей, чурараб цIунуларей. 61. Гъира бугони, хIалтIи жибго билълъуна. 62. Гъира гьечIеб квалквал – хьул гьечIеб чIамчIам. 63. Гъирун хвеялдасса хIулун хвейго бокьилилан абурабила царацца. 64. ГъогъолIейила гьорчо гирулеб, бугелълъубейила боцIцIи унеб. 65. Гъодоцца буххун, ралъад лIугIулареб. 66. Гъонода къачIони, магьида жо кколаро 67. Гъоркь рекIараб жоги хIама бугила, хIамитIа рекIаравги хIама вугила. 68. Гъоркьан баккарабги чIчIикIарав, тIассан баккарабги чIчIикIарав. 69. Гъоркьан гьаналав, тIассан гьоролав. 70. Гъоркьан тIутIурав, тIассан ххоххорав. 71. Гъоркье рортизейилан кьурулIе лIугьунарел, росун инейилан гIурулIе кIанцIуларел. 72. Гъоркьеххун бугеб цIцIеда тIадеххун бугеб бацIицца лълъим гъабургъинабугеян абурабила. 73. Гъоссогъадил тIинчI гIадав. 74. «Гъоссол цIураб къвачIиниб гIарац-месед кин балеб, хъублъи къватIибе чIехьон, жанисса чуричIого». 75. «ГъоссолI букIун, тIотIоцца тIогьолI бугеб найиде - «Дун лъаларищ, гьвел роцц!» – ан рогьоб къабихIаб бала». 76. ГъотIода рекъарабила пихъги букIунеб. 77. ГъотIода ццерессан унелълъул, гIащтIи роццда нахъа бахъе. 78. ГъотIодайила гъудул рещтIунел, нохъодейила маккал ссверулел. 79. ГъотIодасса гъотIоде кIанцIунилан гъадил лачен лIугьинаро. 80. ГъотIое къимат – пихъ бихьун, чияссе къимат – иш бихьун. 81. ГъотIокье гурони гIеч бортулареб. 82. ГъотIол борххалъи лъала, рагIадалълъухъ балагьун, чияссул ритIухълъи лъала, гIамалалълъухъ балагьун. 83. ГъотIоцца кьалбал, гIодоре унел гьечIони, эххеде риччала. 84. ГъоцIоцца махх кколеб, россасс чIчIужу кколей. 85. Гъугъай ххеххаб накIкIалълъул цIцIад хъандаяб букIуна. 86. Гъурщил багьа лъаларев кепкил багьаяв вукIунарев. 87. ГъурщитIа гъурущ лъунила бечелъи гIолеб. 88. ГъутIбузда гIазу – гъудузе бертин. 89. ГъутIбузул гIурччинлъи кьалбазул сахлъиялда бараб букIуна.

Гъ v 1. Гъагъал – ссогIал, кьварарал, бадибе рагIи абулел, цояб бер бахъулелълъул, цогидаб къапуларел, цинги тIаде вачIарав гьобол-гьудулассе квасгIан тамахал, нахгIан хIеренал. 2. Гъадидаги кколебила бищунго гIакъилаб жибгойилан. 3. Гъадидасса тIинчI лумияб. 4. Гъадицца тIанчIида малълъулеб букIун буго, гIадамил лъимер гIодобе къулулеб бихьарабго, боржаян. ТIанчIицца абун буго - гIадамил лъимер гIодобе къулизегIанго чIчIеларила жиб, гьеб бихьарабго боржинила. Гьеб меххалълъ гъадицца гьелълъул бетIералда гозо кIутIун буго, цIцIодорил цIцIодоранги абулаго. Гьелда тIад бижараб буго «Гъадидасса тIинчI лумияб» абураб кици. 5. Гъадилаб – гъадие, цIцIудулаб – цIцIудуе. 6. ГъадилIа лачен. 7. ГъадилIан лаченги лIугьунеб, лочнолIан гъедуги лIугьунеб. 8. Гъадихъе мокъокъ щолареб, щвани, инжит гьабулеб. 9. Гъадихъе щвараб хъарчигъаялълъ бахъулеб. 10. Гъадицца лочнол бер бахъарабила. 11. Гъадицца гъадил бер бахъулареб, гIадамасс гIадамассул бер бахъулеб. 12. Гъадицца къвагъан ахIараб меххалълъ, тIанчIицца тIокIаб щибилан ахIилеб? 13. Гъадринибе карщгицин батIа-батIайисса чIвазе бегьулебила. 14. Гъазибегил талихI – аваданай Ххалун, Ххалунил талихI – аваданав Гъазибег. РакIалде щвезабе - «Аваданаб рукъ – рагьадго Алжан». Гъазибегги Ххалунги рукIана аваданлъиялда гIумру арал, рукъ мискинал – жалго бечедал, жалго херал – ракI бахIарал росс-лълъади. Херай Ххалуницца бицунаан, гьаб гIумруялде рахинегIан, дагьал кочIол рагIабиги абичIого, кьурдун цо-кIиго ссвериги бахъичIого, сордо бачIун, бусада хьибил лъурал росс-лълъади гурила жал. 15. Гъалай хъванилан, маххул гIарац лIугьунареб, дарай ретIунилан, хIамил чу лIугьунареб. 16. ГъалатI ккедал абула илбисалълъ малълъунилан, цинги кици букIуна мунго дуццагойилан. 17. ГъалатI ккечIого, битIаралде ургъуларел. 18. ГъалатI ккеялдасса гъалатI битIизабунгутIи кIудияб, мунагь гьабиялдасса мунагьалълъе мукIурлъи лълъикIаб. 19. ГъалатI кколарев чи вукIунарев, малълъ кIутIулареб чу букIунареб. 20. ГъалатI кколарев чи вуго ретIун тIимугъгун, гъассда гIодов чIчIарав чи. 21. ГъалатI лълъилго кколебила, мунагь ккезе вукIунгейила. 22. ГъалатI нусго соналдассанги битIизабизе бегьулеб. 23. ГъалбацI асир гьабизе царал гьунар гIеларо, гъадил гунпара кьвагьун, гачил хъала тIеларо. 24. ГъалбацI гьечIеб рохьоб ци басандула. 25. ГъалбацI кинабго жоялдасса бергьунеб, инсан гъалбацIалдасса бергьунев. 26. ГъалбацI – царае ххан. 27. ГъалбацIазул бетIералда чахъу тараб боялдасса чахъабазул бетIералда гъалбацI тараб бо бергьунебила. 28. ГъалбацIал гьалаглъизе гьой бетIерлъун ккогегийила. 29. ГъалбацIалълъ нахъе цIцIоко толеб, бахIарчиясс цIцIар толеб. 30. ГъалбацIалълъул рачIчIлъуналдасса катил бетIерлъунго лълъикIила. 31. Гъалдибералда месед бекьунилан, хIамил чу лIугьинаро. 32. Гъанкъизе гъветIгицин берцинаб бищулебила. 33. Гъанкъилищилан абурабила тIоххоцца, балагьилинхха цоян абурабила родоцца. 34. ГъасстIа вукIун, бечелъарав мискинчи! 35. ГъасстIа кватIани, эбел-ясалда гьоркьобги кколебила рагIи. 36. ГъасстIа кватIани, я лълъадулгун рагIи кколеб, я гIемераб лълъим гьекъолеб. 37. ГъасстIа кето кьарияй, бокьоб боцIцIи хIалакъай. 38. ГъасстІа россассулгун рохъо бикьарай, хьагинире ххинкIал гIуж бан реххарай. 39. ГъасстIа цIа гьечIого, тIохда кIкIуй букIунареб. 40. Гъвалайин дие бокьулареб. 41. Гъвала букIун буго, ххарил гIарахъалда ссверун лIугьун, кваналеб. Гьеб гьойилан ккун, лIутун вачIунев чияссда гIадамаз абун буго, доб гьой гурин, гъвала бугилан. «Гъвалайин дие бокьулареб!» – ан цIцIукIа нахъ вуссун гьечIо. Гьал рагIаби ххутIун руго жо гуреб жоялдасса хIинкъарав чияссул хIакъалълъулI кицилъун. 42. Гъвалида жибго жеги цIцIе гIечIеб бурутIилан кколебила. 43. Гъванща цIунулебги – мацIцI, гъванща буххулебги – мацIцI. 44. Гъванщу гIодулей, гIабдал елъулей. 45. Гъваридаб гIурул хъуй дагьаб, гIакъилассул калам дагьаб. 46. Гъварул моцIцIу цIцIункIизе цIцIар ГIалиде ахIана, ЦIцIобалълъул накIкI щунщудун, щуб ГIумариде ккана. 47. Пачаяссул заманалда диванбегзаби рищун толаан. Гьезда гьоркьосса ришват цIцIикIкIун кьурал диванбегзабилъунги кколаан. Авар рахъалълъул Бакълъухъ бакIалдассан шаригIат диванхханаялде рищулел рукIун руго Могьохъ росулIа ГIумарги НитIа росулIа ГІалиги. Жидецца рищулезул гIемериссез ццебеккунго ГIали вищизе рагIи кьун букIун буго. Цинги, ГIумарил ришват цIцIикIкIараб меххалълъ, цIцIайи гьессде ккун буго. Цинги ГIалицца ццереххун реххссарал, магIарулазда гьоркьор кицилъун ххутIарал гьадал рагIаби абун руго. 48. Гъвесс кваналессул гел рачлихъ бахъун букIунебила. 49. ГъветI бекидал, гIаркьалабазул бицунареб. 50. ГъветI бихьун – пихъ, чи вихьун – хIалтIи. 51. ГъветI бихьун – рагIад, чи вихьун – къисмат. 52. ГъветI бугеб бакIалда бихьинкетоги цIцIеги хьихьугейила. 53. ГъветI гьороцца реххулеб, гIадан бугьтаналълъ толарев. 54. ГъветI кинаб бугониги кIваричIо, пихъ лълъикIаб бугони. 55. ГъветI кьалбаз ккола, гIадан гьудул-гьалмагълъиялълъ ккола. 56. ГъветI пихъ бижулеб лълъикIаб, чи хIалтIулев лълъикIав. 57. Гъеду гъагъадунилан лочнол къимат холареб. 58. Гъежххалатил гъеж бекаги, кунххалатил квер къотIаги. 59. Гъизараб чуризеялдасса чурараб цIунизе бигьаяб. 60. Гъизараб чуруларей, чурараб цIунуларей. 61. Гъира бугони, хIалтIи жибго билълъуна. 62. Гъира гьечIеб квалквал – хьул гьечIеб чIамчIам. 63. Гъирун хвеялдасса хIулун хвейго бокьилилан абурабила царацца. 64. ГъогъолIейила гьорчо гирулеб, бугелълъубейила боцIцIи унеб. 65. Гъодоцца буххун, ралъад лIугIулареб. 66. Гъонода къачIони, магьида жо кколаро 67. Гъоркь рекIараб жоги хIама бугила, хIамитIа рекIаравги хIама вугила. 68. Гъоркьан баккарабги чIчIикIарав, тIассан баккарабги чIчIикIарав. 69. Гъоркьан гьаналав, тIассан гьоролав. 70. Гъоркьан тIутIурав, тIассан ххоххорав. 71. Гъоркье рортизейилан кьурулIе лIугьунарел, росун инейилан гIурулIе кIанцIуларел. 72. Гъоркьеххун бугеб цIцIеда тIадеххун бугеб бацIицца лълъим гъабургъинабугеян абурабила. 73. Гъоссогъадил тIинчI гIадав. 74. «Гъоссол цIураб къвачIиниб гIарац-месед кин балеб, хъублъи къватIибе чIехьон, жанисса чуричIого». 75. «ГъоссолI букIун, тIотIоцца тIогьолI бугеб найиде - «Дун лъаларищ, гьвел роцц!» – ан рогьоб къабихIаб бала». 76. ГъотIода рекъарабила пихъги букIунеб. 77. ГъотIода ццерессан унелълъул, гIащтIи роццда нахъа бахъе. 78. ГъотIодайила гъудул рещтIунел, нохъодейила маккал ссверулел. 79. ГъотIодасса гъотIоде кIанцIунилан гъадил лачен лIугьинаро. 80. ГъотIое къимат – пихъ бихьун, чияссе къимат – иш бихьун. 81. ГъотIокье гурони гIеч бортулареб. 82. ГъотIол борххалъи лъала, рагIадалълъухъ балагьун, чияссул ритIухълъи лъала, гIамалалълъухъ балагьун. 83. ГъотIоцца кьалбал, гIодоре унел гьечIони, эххеде риччала. 84. ГъоцIоцца махх кколеб, россасс чIчIужу кколей. 85. Гъугъай ххеххаб накIкIалълъул цIцIад хъандаяб букIуна. 86. Гъурщил багьа лъаларев кепкил багьаяв вукIунарев. 87. ГъурщитIа гъурущ лъунила бечелъи гIолеб. 88. ГъутIбузда гIазу – гъудузе бертин. 89. ГъутIбузул гIурччинлъи кьалбазул сахлъиялда бараб букIуна.

Гъ v 1. Гъагъал – ссогIал, кьварарал, бадибе рагIи абулел, цояб бер бахъулелълъул, цогидаб къапуларел, цинги тIаде вачIарав гьобол-гьудулассе квасгIан тамахал, нахгIан хIеренал. 2. Гъадидаги кколебила бищунго гIакъилаб жибгойилан. 3. Гъадидасса тIинчI лумияб. 4. Гъадицца тIанчIида малълъулеб букIун буго, гIадамил лъимер гIодобе къулулеб бихьарабго, боржаян. ТIанчIицца абун буго - гIадамил лъимер гIодобе къулизегIанго чIчIеларила жиб, гьеб бихьарабго боржинила. Гьеб меххалълъ гъадицца гьелълъул бетIералда гозо кIутIун буго, цIцIодорил цIцIодоранги абулаго. Гьелда тIад бижараб буго «Гъадидасса тIинчI лумияб» абураб кици. 5. Гъадилаб – гъадие, цIцIудулаб – цIцIудуе. 6. ГъадилIа лачен. 7. ГъадилIан лаченги лIугьунеб, лочнолIан гъедуги лIугьунеб. 8. Гъадихъе мокъокъ щолареб, щвани, инжит гьабулеб. 9. Гъадихъе щвараб хъарчигъаялълъ бахъулеб. 10. Гъадицца лочнол бер бахъарабила. 11. Гъадицца гъадил бер бахъулареб, гIадамасс гIадамассул бер бахъулеб. 12. Гъадицца къвагъан ахIараб меххалълъ, тIанчIицца тIокIаб щибилан ахIилеб? 13. Гъадринибе карщгицин батIа-батIайисса чIвазе бегьулебила. 14. Гъазибегил талихI – аваданай Ххалун, Ххалунил талихI – аваданав Гъазибег. РакIалде щвезабе - «Аваданаб рукъ – рагьадго Алжан». Гъазибегги Ххалунги рукIана аваданлъиялда гIумру арал, рукъ мискинал – жалго бечедал, жалго херал – ракI бахIарал росс-лълъади. Херай Ххалуницца бицунаан, гьаб гIумруялде рахинегIан, дагьал кочIол рагIабиги абичIого, кьурдун цо-кIиго ссвериги бахъичIого, сордо бачIун, бусада хьибил лъурал росс-лълъади гурила жал. 15. Гъалай хъванилан, маххул гIарац лIугьунареб, дарай ретIунилан, хIамил чу лIугьунареб. 16. ГъалатI ккедал абула илбисалълъ малълъунилан, цинги кици букIуна мунго дуццагойилан. 17. ГъалатI ккечIого, битIаралде ургъуларел. 18. ГъалатI ккеялдасса гъалатI битIизабунгутIи кIудияб, мунагь гьабиялдасса мунагьалълъе мукIурлъи лълъикIаб. 19. ГъалатI кколарев чи вукIунарев, малълъ кIутIулареб чу букIунареб. 20. ГъалатI кколарев чи вуго ретIун тIимугъгун, гъассда гIодов чIчIарав чи. 21. ГъалатI лълъилго кколебила, мунагь ккезе вукIунгейила. 22. ГъалатI нусго соналдассанги битIизабизе бегьулеб. 23. ГъалбацI асир гьабизе царал гьунар гIеларо, гъадил гунпара кьвагьун, гачил хъала тIеларо. 24. ГъалбацI гьечIеб рохьоб ци басандула. 25. ГъалбацI кинабго жоялдасса бергьунеб, инсан гъалбацIалдасса бергьунев. 26. ГъалбацI – царае ххан. 27. ГъалбацIазул бетIералда чахъу тараб боялдасса чахъабазул бетIералда гъалбацI тараб бо бергьунебила. 28. ГъалбацIал гьалаглъизе гьой бетIерлъун ккогегийила. 29. ГъалбацIалълъ нахъе цIцIоко толеб, бахIарчиясс цIцIар толеб. 30. ГъалбацIалълъул рачIчIлъуналдасса катил бетIерлъунго лълъикIила. 31. Гъалдибералда месед бекьунилан, хIамил чу лIугьинаро. 32. Гъанкъизе гъветIгицин берцинаб бищулебила. 33. Гъанкъилищилан абурабила тIоххоцца, балагьилинхха цоян абурабила родоцца. 34. ГъасстIа вукIун, бечелъарав мискинчи! 35. ГъасстIа кватIани, эбел-ясалда гьоркьобги кколебила рагIи. 36. ГъасстIа кватIани, я лълъадулгун рагIи кколеб, я гIемераб лълъим гьекъолеб. 37. ГъасстIа кето кьарияй, бокьоб боцIцIи хIалакъай. 38. ГъасстІа россассулгун рохъо бикьарай, хьагинире ххинкIал гIуж бан реххарай. 39. ГъасстIа цIа гьечIого, тIохда кIкIуй букIунареб. 40. Гъвалайин дие бокьулареб. 41. Гъвала букIун буго, ххарил гIарахъалда ссверун лIугьун, кваналеб. Гьеб гьойилан ккун, лIутун вачIунев чияссда гIадамаз абун буго, доб гьой гурин, гъвала бугилан. «Гъвалайин дие бокьулареб!» – ан цIцIукIа нахъ вуссун гьечIо. Гьал рагIаби ххутIун руго жо гуреб жоялдасса хIинкъарав чияссул хIакъалълъулI кицилъун. 42. Гъвалида жибго жеги цIцIе гIечIеб бурутIилан кколебила. 43. Гъванща цIунулебги – мацIцI, гъванща буххулебги – мацIцI. 44. Гъванщу гIодулей, гIабдал елъулей. 45. Гъваридаб гIурул хъуй дагьаб, гIакъилассул калам дагьаб. 46. Гъварул моцIцIу цIцIункIизе цIцIар ГIалиде ахIана, ЦIцIобалълъул накIкI щунщудун, щуб ГIумариде ккана. 47. Пачаяссул заманалда диванбегзаби рищун толаан. Гьезда гьоркьосса ришват цIцIикIкIун кьурал диванбегзабилъунги кколаан. Авар рахъалълъул Бакълъухъ бакIалдассан шаригIат диванхханаялде рищулел рукIун руго Могьохъ росулIа ГIумарги НитIа росулIа ГІалиги. Жидецца рищулезул гIемериссез ццебеккунго ГIали вищизе рагIи кьун букIун буго. Цинги, ГIумарил ришват цIцIикIкIараб меххалълъ, цIцIайи гьессде ккун буго. Цинги ГIалицца ццереххун реххссарал, магIарулазда гьоркьор кицилъун ххутIарал гьадал рагIаби абун руго. 48. Гъвесс кваналессул гел рачлихъ бахъун букIунебила. 49. ГъветI бекидал, гIаркьалабазул бицунареб. 50. ГъветI бихьун – пихъ, чи вихьун – хIалтIи. 51. ГъветI бихьун – рагIад, чи вихьун – къисмат. 52. ГъветI бугеб бакIалда бихьинкетоги цIцIеги хьихьугейила. 53. ГъветI гьороцца реххулеб, гIадан бугьтаналълъ толарев. 54. ГъветI кинаб бугониги кIваричIо, пихъ лълъикIаб бугони. 55. ГъветI кьалбаз ккола, гIадан гьудул-гьалмагълъиялълъ ккола. 56. ГъветI пихъ бижулеб лълъикIаб, чи хIалтIулев лълъикIав. 57. Гъеду гъагъадунилан лочнол къимат холареб. 58. Гъежххалатил гъеж бекаги, кунххалатил квер къотIаги. 59. Гъизараб чуризеялдасса чурараб цIунизе бигьаяб. 60. Гъизараб чуруларей, чурараб цIунуларей. 61. Гъира бугони, хIалтIи жибго билълъуна. 62. Гъира гьечIеб квалквал – хьул гьечIеб чIамчIам. 63. Гъирун хвеялдасса хIулун хвейго бокьилилан абурабила царацца. 64. ГъогъолIейила гьорчо гирулеб, бугелълъубейила боцIцIи унеб. 65. Гъодоцца буххун, ралъад лIугIулареб. 66. Гъонода къачIони, магьида жо кколаро 67. Гъоркь рекIараб жоги хIама бугила, хIамитIа рекIаравги хIама вугила. 68. Гъоркьан баккарабги чIчIикIарав, тIассан баккарабги чIчIикIарав. 69. Гъоркьан гьаналав, тIассан гьоролав. 70. Гъоркьан тIутIурав, тIассан ххоххорав. 71. Гъоркье рортизейилан кьурулIе лIугьунарел, росун инейилан гIурулIе кIанцIуларел. 72. Гъоркьеххун бугеб цIцIеда тIадеххун бугеб бацIицца лълъим гъабургъинабугеян абурабила. 73. Гъоссогъадил тIинчI гIадав. 74. «Гъоссол цIураб къвачIиниб гIарац-месед кин балеб, хъублъи къватIибе чIехьон, жанисса чуричIого». 75. «ГъоссолI букIун, тIотIоцца тIогьолI бугеб найиде - «Дун лъаларищ, гьвел роцц!» – ан рогьоб къабихIаб бала». 76. ГъотIода рекъарабила пихъги букIунеб. 77. ГъотIода ццерессан унелълъул, гIащтIи роццда нахъа бахъе. 78. ГъотIодайила гъудул рещтIунел, нохъодейила маккал ссверулел. 79. ГъотIодасса гъотIоде кIанцIунилан гъадил лачен лIугьинаро. 80. ГъотIое къимат – пихъ бихьун, чияссе къимат – иш бихьун. 81. ГъотIокье гурони гIеч бортулареб. 82. ГъотIол борххалъи лъала, рагIадалълъухъ балагьун, чияссул ритIухълъи лъала, гIамалалълъухъ балагьун. 83. ГъотIоцца кьалбал, гIодоре унел гьечIони, эххеде риччала. 84. ГъоцIоцца махх кколеб, россасс чIчIужу кколей. 85. Гъугъай ххеххаб накIкIалълъул цIцIад хъандаяб букIуна. 86. Гъурщил багьа лъаларев кепкил багьаяв вукIунарев. 87. ГъурщитIа гъурущ лъунила бечелъи гIолеб. 88. ГъутIбузда гIазу – гъудузе бертин. 89. ГъутIбузул гIурччинлъи кьалбазул сахлъиялда бараб букIуна.

Гъ v 1. Гъагъал – ссогIал, кьварарал, бадибе рагIи абулел, цояб бер бахъулелълъул, цогидаб къапуларел, цинги тIаде вачIарав гьобол-гьудулассе квасгIан тамахал, нахгIан хIеренал. 2. Гъадидаги кколебила бищунго гIакъилаб жибгойилан. 3. Гъадидасса тIинчI лумияб. 4. Гъадицца тIанчIида малълъулеб букIун буго, гIадамил лъимер гIодобе къулулеб бихьарабго, боржаян. ТIанчIицца абун буго - гIадамил лъимер гIодобе къулизегIанго чIчIеларила жиб, гьеб бихьарабго боржинила. Гьеб меххалълъ гъадицца гьелълъул бетIералда гозо кIутIун буго, цIцIодорил цIцIодоранги абулаго. Гьелда тIад бижараб буго «Гъадидасса тIинчI лумияб» абураб кици. 5. Гъадилаб – гъадие, цIцIудулаб – цIцIудуе. 6. ГъадилIа лачен. 7. ГъадилIан лаченги лIугьунеб, лочнолIан гъедуги лIугьунеб. 8. Гъадихъе мокъокъ щолареб, щвани, инжит гьабулеб. 9. Гъадихъе щвараб хъарчигъаялълъ бахъулеб. 10. Гъадицца лочнол бер бахъарабила. 11. Гъадицца гъадил бер бахъулареб, гIадамасс гIадамассул бер бахъулеб. 12. Гъадицца къвагъан ахIараб меххалълъ, тIанчIицца тIокIаб щибилан ахIилеб? 13. Гъадринибе карщгицин батIа-батIайисса чIвазе бегьулебила. 14. Гъазибегил талихI – аваданай Ххалун, Ххалунил талихI – аваданав Гъазибег. РакIалде щвезабе - «Аваданаб рукъ – рагьадго Алжан». Гъазибегги Ххалунги рукIана аваданлъиялда гIумру арал, рукъ мискинал – жалго бечедал, жалго херал – ракI бахIарал росс-лълъади. Херай Ххалуницца бицунаан, гьаб гIумруялде рахинегIан, дагьал кочIол рагIабиги абичIого, кьурдун цо-кIиго ссвериги бахъичIого, сордо бачIун, бусада хьибил лъурал росс-лълъади гурила жал. 15. Гъалай хъванилан, маххул гIарац лIугьунареб, дарай ретIунилан, хIамил чу лIугьунареб. 16. ГъалатI ккедал абула илбисалълъ малълъунилан, цинги кици букIуна мунго дуццагойилан. 17. ГъалатI ккечIого, битIаралде ургъуларел. 18. ГъалатI ккеялдасса гъалатI битIизабунгутIи кIудияб, мунагь гьабиялдасса мунагьалълъе мукIурлъи лълъикIаб. 19. ГъалатI кколарев чи вукIунарев, малълъ кIутIулареб чу букIунареб. 20. ГъалатI кколарев чи вуго ретIун тIимугъгун, гъассда гIодов чIчIарав чи. 21. ГъалатI лълъилго кколебила, мунагь ккезе вукIунгейила. 22. ГъалатI нусго соналдассанги битIизабизе бегьулеб. 23. ГъалбацI асир гьабизе царал гьунар гIеларо, гъадил гунпара кьвагьун, гачил хъала тIеларо. 24. ГъалбацI гьечIеб рохьоб ци басандула. 25. ГъалбацI кинабго жоялдасса бергьунеб, инсан гъалбацIалдасса бергьунев. 26. ГъалбацI – царае ххан. 27. ГъалбацIазул бетIералда чахъу тараб боялдасса чахъабазул бетIералда гъалбацI тараб бо бергьунебила. 28. ГъалбацIал гьалаглъизе гьой бетIерлъун ккогегийила. 29. ГъалбацIалълъ нахъе цIцIоко толеб, бахIарчиясс цIцIар толеб. 30. ГъалбацIалълъул рачIчIлъуналдасса катил бетIерлъунго лълъикIила. 31. Гъалдибералда месед бекьунилан, хIамил чу лIугьинаро. 32. Гъанкъизе гъветIгицин берцинаб бищулебила. 33. Гъанкъилищилан абурабила тIоххоцца, балагьилинхха цоян абурабила родоцца. 34. ГъасстIа вукIун, бечелъарав мискинчи! 35. ГъасстIа кватIани, эбел-ясалда гьоркьобги кколебила рагIи. 36. ГъасстIа кватIани, я лълъадулгун рагIи кколеб, я гIемераб лълъим гьекъолеб. 37. ГъасстIа кето кьарияй, бокьоб боцIцIи хIалакъай. 38. ГъасстІа россассулгун рохъо бикьарай, хьагинире ххинкIал гIуж бан реххарай. 39. ГъасстIа цIа гьечIого, тIохда кIкIуй букIунареб. 40. Гъвалайин дие бокьулареб. 41. Гъвала букIун буго, ххарил гIарахъалда ссверун лIугьун, кваналеб. Гьеб гьойилан ккун, лIутун вачIунев чияссда гIадамаз абун буго, доб гьой гурин, гъвала бугилан. «Гъвалайин дие бокьулареб!» – ан цIцIукIа нахъ вуссун гьечIо. Гьал рагIаби ххутIун руго жо гуреб жоялдасса хIинкъарав чияссул хIакъалълъулI кицилъун. 42. Гъвалида жибго жеги цIцIе гIечIеб бурутIилан кколебила. 43. Гъванща цIунулебги – мацIцI, гъванща буххулебги – мацIцI. 44. Гъванщу гIодулей, гIабдал елъулей. 45. Гъваридаб гIурул хъуй дагьаб, гIакъилассул калам дагьаб. 46. Гъварул моцIцIу цIцIункIизе цIцIар ГIалиде ахIана, ЦIцIобалълъул накIкI щунщудун, щуб ГIумариде ккана. 47. Пачаяссул заманалда диванбегзаби рищун толаан. Гьезда гьоркьосса ришват цIцIикIкIун кьурал диванбегзабилъунги кколаан. Авар рахъалълъул Бакълъухъ бакIалдассан шаригIат диванхханаялде рищулел рукIун руго Могьохъ росулIа ГIумарги НитIа росулIа ГІалиги. Жидецца рищулезул гIемериссез ццебеккунго ГIали вищизе рагIи кьун букIун буго. Цинги, ГIумарил ришват цIцIикIкIараб меххалълъ, цIцIайи гьессде ккун буго. Цинги ГIалицца ццереххун реххссарал, магIарулазда гьоркьор кицилъун ххутIарал гьадал рагIаби абун руго. 48. Гъвесс кваналессул гел рачлихъ бахъун букIунебила. 49. ГъветI бекидал, гIаркьалабазул бицунареб. 50. ГъветI бихьун – пихъ, чи вихьун – хIалтIи. 51. ГъветI бихьун – рагIад, чи вихьун – къисмат. 52. ГъветI бугеб бакIалда бихьинкетоги цIцIеги хьихьугейила. 53. ГъветI гьороцца реххулеб, гIадан бугьтаналълъ толарев. 54. ГъветI кинаб бугониги кIваричIо, пихъ лълъикIаб бугони. 55. ГъветI кьалбаз ккола, гIадан гьудул-гьалмагълъиялълъ ккола. 56. ГъветI пихъ бижулеб лълъикIаб, чи хIалтIулев лълъикIав. 57. Гъеду гъагъадунилан лочнол къимат холареб. 58. Гъежххалатил гъеж бекаги, кунххалатил квер къотIаги. 59. Гъизараб чуризеялдасса чурараб цIунизе бигьаяб. 60. Гъизараб чуруларей, чурараб цIунуларей. 61. Гъира бугони, хIалтIи жибго билълъуна. 62. Гъира гьечIеб квалквал – хьул гьечIеб чIамчIам. 63. Гъирун хвеялдасса хIулун хвейго бокьилилан абурабила царацца. 64. ГъогъолIейила гьорчо гирулеб, бугелълъубейила боцIцIи унеб. 65. Гъодоцца буххун, ралъад лIугIулареб. 66. Гъонода къачIони, магьида жо кколаро 67. Гъоркь рекIараб жоги хIама бугила, хIамитIа рекIаравги хIама вугила. 68. Гъоркьан баккарабги чIчIикIарав, тIассан баккарабги чIчIикIарав. 69. Гъоркьан гьаналав, тIассан гьоролав. 70. Гъоркьан тIутIурав, тIассан ххоххорав. 71. Гъоркье рортизейилан кьурулIе лIугьунарел, росун инейилан гIурулIе кIанцIуларел. 72. Гъоркьеххун бугеб цIцIеда тIадеххун бугеб бацIицца лълъим гъабургъинабугеян абурабила. 73. Гъоссогъадил тIинчI гIадав. 74. «Гъоссол цIураб къвачIиниб гIарац-месед кин балеб, хъублъи къватIибе чIехьон, жанисса чуричIого». 75. «ГъоссолI букIун, тIотIоцца тIогьолI бугеб найиде - «Дун лъаларищ, гьвел роцц!» – ан рогьоб къабихIаб бала». 76. ГъотIода рекъарабила пихъги букIунеб. 77. ГъотIода ццерессан унелълъул, гIащтIи роццда нахъа бахъе. 78. ГъотIодайила гъудул рещтIунел, нохъодейила маккал ссверулел. 79. ГъотIодасса гъотIоде кIанцIунилан гъадил лачен лIугьинаро. 80. ГъотIое къимат – пихъ бихьун, чияссе къимат – иш бихьун. 81. ГъотIокье гурони гIеч бортулареб. 82. ГъотIол борххалъи лъала, рагIадалълъухъ балагьун, чияссул ритIухълъи лъала, гIамалалълъухъ балагьун. 83. ГъотIоцца кьалбал, гIодоре унел гьечIони, эххеде риччала. 84. ГъоцIоцца махх кколеб, россасс чIчIужу кколей. 85. Гъугъай ххеххаб накIкIалълъул цIцIад хъандаяб букIуна. 86. Гъурщил багьа лъаларев кепкил багьаяв вукIунарев. 87. ГъурщитIа гъурущ лъунила бечелъи гIолеб. 88. ГъутIбузда гIазу – гъудузе бертин. 89. ГъутIбузул гIурччинлъи кьалбазул сахлъиялда бараб букIуна.

Салам гIалайкум магIарулал. باركا گال ڭۈلېب مۈڞ راگ - راگاڷ بۇصۇربابازدا باركۇلا طادې ۺواراب گال ڭۈلېب مۈڞ. هېب مۈڞالدا نێڶېڛا ڭۇرال گالال، ڞالاراب قۇرئان، هابۇراب عێبادات الاهاص قابۇل... ڞۈلبۈل گۈرگۈنۈ اځ سايێغات هابۇراو ئێنصۇيې واساص ڞۈلبۈل گۈرگۈنۈ ڨېڃېبێلا. ماعارۇل ابێيال ڴواحالڸارال رۇڿابازۇل حاقاڷۇڶ ابێيال رێئێدال ڨێجاراي ڨارا عاشۇرا. غاصدا كېتۇ ڨارێياي، بۈڨۈب بۈڞێ حالاقاي. فانق هابێزې ڷێم ۺوېڃېي، ڷېڶې بازې ڞام ۺوېڃېي. عاكايێالن ڭۇن حاما... هابێهانڬێ هۈبۈڬێ. هابێهان، راداڨڬۈ طادېڬێ واڅۇن، ڷێل-ڷێلنێڬێ بۇعا-رۈڶ خێنې، هابێڅې قۈقانێلا. عاجائێبڸانێلا هابێهان: قواطێصان راځاوۇڅې نۇڞاڬێ بۇڬێلا، جانێو... سۇئالازۇلڬێ سۇئال احمادێلازۇل مۇحاماد ښۈڬۈ - ښۈ سۇئال بۇڬۈ سۇئالازۇل سۇئالڸۇن: - كێن الاهاصدا ڛېوې، مېخ ۺوېدال ئېخېتێلېو؟ ڶۇعۇلېب نۇځطا وۇڬۈ، زۈبالازۇڅ... ۺۇدۇگاي يێگانێلا، يێگێنڃێلا، ۺۇدۇگاڷۇل ۺۇڬۈ ياس يێگانێلا. ښۈ قۈياڷ ۺۇدۇگاڷ ياسازې كارۺ هابۇنێلا. هېب ڄێگێزې غۇدال راتێڃێلا. فايدا هېڃێلان، ... ځېراصۇل عاقێلاب جاواب. ښۈ رۈسدال راعالدا، كاوۇدال گالطا، كۈدۈب عانصا ڭۇراو ښۈ ځېراو عاقێل، عۈدۈوېخۇن قۇلۇن قوارێد، فاشمانڬۈ، فێكراباڷ عۈدۈو ڄۇن وۇگاراوێلا.... چێيار راڨاردا ڄاراب لۈچنۈداصا، نێڶېرڬۈ راڨالدا ڄاراب غېدۇ بېڛاراب چێيار راڨاردا ڄاراب لۈچنۈداصا، نێڶېرڬۈ راڨالدا ڄاراب غېدۇ بېڛاراب ابۇراب كێښێ بۇڬۈ ئۇمۇمۇزۇل، هېڷۇل حاقاڷۇڶ بێښېن. ۺێبخا ڭۈلېب لاچېن؟... قاطار فاچالێڅ مېتېر، راڿارۇڶ مۈڞاڷۇل ۲۰ قۈياڷ قاطار فاچالێڅالدا بايبێڮێزې رۇڬۈ دۇنيالاڷۇل تۈرعۈمالاڷۇل حايال. قاطارالدا صوېرۇڅ رۇڬېل فاچالێڅال. قاطار... بێۺۇنڬۈ قۇواتاب ياراغ. هێطێناو زۇلفۇقارڬێ هېصۇل گۇداداڬێ. بێۺۇنڬۈ قۇواتاب ياراغ. هێطێناو زۇلفۇقارڬێ هېصۇل گۇداداڬێ. نادێر- شاهاصۇل چافارزابێ راغ ڭېلالدې صۇغراڶې راڃێناڷۇل قاجارازداصا بېرهێناڷۇل... 1/2 سالام عالايكۇم ماعارۇلال سَلَام عَلَيْكُمْ مَعَرُلَلْ РачIа магIарулал гIурус жубараб магIарул мацIцI реххизеги тун бацIцIадаб магIарул мацIцI бицине. راڃا ماعارۇلال عۇرۇس جۇباراب ماعارۇل ماڞ رېخێزېڬێ تۇن باڞاداب ماعارۇل ماڞ بێښێنې.